39. Avaṭaphalavaggo · 39. 阿瓦德果品义注
39. Avaṭaphalavaggo第三十九 无熟果品
9. Soṇakoṭivīsattheraapadānavaṇṇanā九、索那果提维萨长老譬喻释
Navamāpadāne pana vipassino pāvacanetiādikaṃ āyasmato soṇassa koṭivīsattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle mahāvibhave seṭṭhikule nibbatto vuddhippatto seṭṭhi hutvā upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gantvā satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso bhagavato caṅkamanaṭṭhāne sudhāya parikammaṃ kāretvā ekañca leṇaṃ kāretvā nānāvirāgavatthehi leṇabhūmiyā santharitvā upari vitānañca katvā cātuddisassa saṅghassa niyyādetvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā paṇidhānaṃ akāsi. Satthā anumodanaṃ akāsi. So tena kusalakammena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ kappe parinibbute kassapadasabale anuppanne amhākaṃ bhagavati bārāṇasiyaṃ kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto gaṅgātīre paṇṇasālaṃ karitvā vasantaṃ ekaṃ paccekabuddhaṃ temāsaṃ catūhi paccayehi sakkaccaṃ upaṭṭhahi. Paccekabuddho vuṭṭhavasso paripuṇṇaparikkhāro gandhamādanameva agamāsi. Sopi kulaputto yāvajīvaṃ tattha puññāni katvā tato cavitvā devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bhagavato kāle campānagare aggaseṭṭhissa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi. Tassa paṭisandhiggahaṇakālato paṭṭhāya seṭṭhissa mahābhogakkhandho abhivaḍḍhi. Tassa mātukucchito nikkhamanadivase sakalanagare mahālābhasakkārasammāno ahosi, tassa pubbe paccekabuddhassa satasahassagghanikarattakambalapariccāgena suvaṇṇavaṇṇo sukhumālataro ca attabhāvo ahosi, tenassa soṇoti nāmaṃ akaṃsu. So mahatā parivārena abhivaḍḍhi. Tassa hatthapādatalāni bandhujīvakapupphavaṇṇāni ahesuṃ, tesaṃ satavāraṃ vihatakappāsaṃ viya mudusamphasso ahosi. Pādatalesu maṇikuṇḍalāvaṭṭavaṇṇalomāni jāyiṃsu. Vayappattassa tassa tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavike tayo pāsāde kārāpetvā nāṭakitthiyo upaṭṭhāpesuṃ. So tattha mahatiṃ sampattiṃ anubhavanto devakumāro viya paṭivasati.
第九品善行品中，关于明见长老索那迦耶百二十长老的本事。此长老曾得佛陀所教法之殊胜，有众多福德相续，因其明见，临终时生于富贵的贵族之家，成为富户，居住于城邑中，出入丛林，与近事居士同住，听闻佛陀的法，生起欢喜之心。在佛陀行走之处，一边用清净甘露供养，一边建设片段房舍，把各处无染，供养安住之地，布施四面僧团，连绵七日献上大布施，许下愿望，佛陀也表示赞许。因此善业，他在人天间轮转，拥有二边丰盛，后来在本劫末，释迦牟尼佛涅槃时，在卡萨帕佛法力强盛之时，于巴拉那西贵族家庭得生，成为具足智慧者，在恒河畔建造五十座祠堂，度过一寒暑节令，恭敬四因缘而成的独觉佛。此独觉佛修习四因缘，恭敬侍奉四面四方之僧团，寿命圆满，身著香华，来自贵族之家，超凡的相好光彩，起名索那。因广大庄严而声名远播，其手足肤色如同莲花之芽，与百层细网般软丝亲密接触。脚掌生有宝石耳饰，头顶有三层山丘状华盖，致力于布施，广为众所敬仰。承此无上福报，他如同天子般居住，享受天人之乐。
Atha amhākaṃ bhagavati sabbaññutaṃ patvā pavattitavaradhammacakke rājagahaṃ upanissāya viharante bimbisāraraññā pakkosāpito tehi asītiyā gāmikasahassehi saddhiṃ rājagahaṃ āgato satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho mātāpitaro anujānāpetvā bhagavato santike pabbajitvā laddhūpasampado satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā janasaṃsaggapariharaṇatthaṃ sītavane vihāsi. So tattha vasanto ‘‘mama sarīraṃ sukhumālaṃ, na ca sakkā sukheneva sukhaṃ adhigantuṃ, kāyaṃ kilametvāpi samaṇadhammaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti cintetvā ṭhānacaṅkamameva adhiṭṭhāya padhānamanuyuñjanto pādatalesu phoṭesu uṭṭhitesupi vedanaṃ ajjhupekkhitvā daḷhaṃ vīriyaṃ karonto accāraddhavīriyatāya visesaṃ nibbattetuṃ asakkonto ‘‘evaṃ ahaṃ vāyamantopi maggaphalāni nibbattetuṃ na sakkomi, kiṃ me pabbajjāya, hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjāmi, puññāni ca karissāmī’’ti cintesi. Atha satthā tassa cittācāraṃ ñatvā tattha gantvā vīṇopamovādena (mahāva. 243) ovaditvā vīriyasamatāyojanavidhiṃ dassento kammaṭṭhānaṃ sodhetvā gijjhakūṭaṃ gato. Soṇopi kho satthu santikā ovādaṃ labhitvā vīriyasamataṃ yojetvā vipassanaṃ ussukkāpetvā arahatte patiṭṭhāsi.
当时我们世尊大通达者站立起转法轮，依止王舍城，在毗谢罗王森林中被宾毕沙腊护卫，被八十余万村民迎接，与众一同来到王舍城，亲近世尊，听闻法要，生起信心，获父母许可，前来世尊面前出家，得受具足戒法。亲近世尊，修行法门，避开俗人的干扰，住于净树园。住于此处时，他观其身体极为柔软安适，而不能因受乐而获得真正的安乐，即使修行出家法亦不能随意为之，行走中脚掌起泡也不感痛苦，勤勉用力，以坚健勇猛之精进而努力，虽极力修行，仍未能得道，思维自己「即便我努力，未能得道果，出家后反受贪著于世间享乐，不如安心积累功德。」此时，世尊得知其心性，前往与其同处，劝导如琴之法，示现调和勇猛的法门，教导修行道路，使其勤奋调和，去除烦恼，前往吉加库塔山。索那亦得世尊教诲，调和勇猛，发起观行，断除烦恼，证入阿拉汉果。
§49
49. So arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vipassino pāvacanetiādimāha. Tattha vipassīti visesena, vividhaṃ vā passatīti vipassī. Pāvacaneti pakārena vuccatīti pāvacanaṃ, piṭakattayaṃ. Tassa vipassino tasmiṃ pāvacaneti attho. Leṇanti linante nilīyante etthāti leṇaṃ vihāraṃ. Bandhumārājadhāniyāti bandhanti kulaparamparāya vasena aññamaññaṃ sambajjhantīti bandhū, ñātakā. Te ettha paṭivasantīti bandhumā, bandhu assa atthīti vā bandhumā. Rājūnaṃ vasanaṭṭhānanti rājadhānī, bandhumā ca sā rājadhānī ceti bandhumārājadhānī, tassā bandhumārājadhāniyā, leṇaṃ mayā katanti sambandho. Sesamettha uttānatthamevāti.
第四十九品善行品中，论及其成为阿拉汉后，忆念自身的先前行，欢喜满足，开示先前行品，将明见长老索那迦耶百二十长老的事迹详述。所谓明见，特指多种观法，观察各种法相。所谓洁净庄严，是指三藏教典。明见长老的‘洁净庄严’即此含义。此长老所建造的窟舍为依止、隐蔽、安稳、寂静之地。所谓族属城邑，指因家庭、血缘关系而互相依附的同族、亲戚群体。此处“族属城邑”即族属与王城相连之地。综上所述，此段内容皆显明详尽。
Soṇakoṭivīsattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 索那果提维萨长老譬喻释完毕。
10. Pubbakammapilotikabuddhaapadānavaṇṇanā十、前业毕罗提咖佛譬喻释
§64
64. Dasamāpadāne anotattasarāsanneti pabbatakūṭehi paṭicchannattā candimasūriyānaṃ santāpehi otattaṃ uṇhaṃ udakaṃ ettha natthīti anotatto. Saranti gacchanti pabhavanti sandanti etasmā mahānadiyoti saro. Sīhamukhādīhi nikkhantā mahānadiyo tikkhattuṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā nikkhantanikkhantadisābhāgena saranti gacchantīti attho. Anotatto ca so saro cāti anotattasaro . Tassa āsannaṃ samīpaṭṭhānanti anotattasarāsannaṃ, tasmiṃ anotattasarāsanne, samīpeti attho. Ramaṇīyeti devadānavagandhabbakinnaroragabuddhapaccekabuddhādīhi ramitabbaṃ allīyitabbanti ramaṇīyaṃ, tasmiṃ ramaṇīye. Silātaleti ekagghanapabbatasilātaleti attho. Nānāratanapajjoteti padumarāgaveḷuriyādinānāanekehi ratanehi pajjote pakārena jotamāne. Nānāgandhavanantareti nānappakārehi candanāgarukappūratamālatilakāsokanāgapunnāgaketakādīhi anekehi sugandhapupphehi gahanībhūtavanantare silātaleti sambandho.
第六十四品善行品中，‘Anotattasarāsanna’意为隐匿于山脉峰顶，遮蔽月日之光辉且无热水之地。所谓‘anotatto’即无热泽、无润泽之意。大河意即江河，‘saro’因诸溪水会注而成大河。河流出入于狮口及其它诸处，环形绕行，经过之处各异，形成宽广土地。‘anotatto’即大河之别名。‘āsanna’意为临近、靠近。‘Ramaṇīya’是因诸天神、圣者、乐神、仙女、独觉佛等追求而活动之处，谓之佳妙之所。‘Silāta’指坚实密集之山岩。‘Nānāratanapajjote’谓以各色宝石如莲华光芒般闪耀。‘Nānāgandhavanantare’谓种种芳香之林中，生长各种檀木、香树、花卉缀饰其中，形色芬芳特殊。‘Silāta’蕴含上述意义，是指坚实岩石、宝石、芬芳林木兼具之地。
§65
65. Guṇamahantatāya saṅkhyāmahantatāya ca mahatā bhikkhusaṅghena, pareto parivuto lokanāyako lokattayasāmisammāsambuddho tattha silāsane nisinno attano pubbāni kammāni byākarī visesena pākaṭamakāsīti attho. Sesamettha heṭṭhā buddhāpadāne (apa. thera 1.1.1 ādayo) vuttattā uttānatthattā ca suviññeyyameva. Buddhāpadāne antogadhampi idhāpadāne kusalākusalaṃ kammasaṃsūcakattā vaggasaṅgahavasena dhammasaṅgāhakattherā saṅgāyiṃsūti.
第六十五品善行品中，论及广大佛教僧团的庄严与宏大，世界领袖、世界主宰、正觉佛在此，端坐于石座之上，详述其过往诸多所作善业，显现特别而明净之果报。此中结论于此处，其正面意义与超越意义明了。最后说，佛的过往事迹中，诸善恶业的演变与分类，依附律藏的分类体例，由各经律论明晰汇集，并由尊长们传承细说。
Pubbakammapilotikabuddhaapadānavaṇṇanā samattā. · 前业毕罗提咖佛譬喻释完毕。
Ekūnacattālīsamavaggavaṇṇanā samattā. · 第四十九品释完毕。