18. Kumudavaggo · 18. 古穆德品义注
18. Kumudavaggo第十八,睡莲品
1. Kumudamāliyattheraapadānavaṇṇanā一、睡莲鬘长老譬喻注释
Pabbatehimavantamhītiādikaṃ āyasmato kumudamāliyattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle himavantapabbatasamīpe jātassarassa āsanne rakkhaso hutvā nibbatto atthadassiṃ bhagavantaṃ tattha upagataṃ disvā pasannamānaso kumudapupphāni ocinitvā bhagavantaṃ pūjesi. Bhagavā anumodanaṃ katvā pakkāmi.
关于“在喜马拉雅山”,这是尊者俱摩陀摩梨长老的本生传。该长老过去亦在先世佛陀时代有所作为,于各劫中积集解脱的基础功德,造诸福德。于世尊显现之时,正逢喜马拉雅山附近一族中出生,他化为护法神止于彼,见到如来世尊亲降,心生欢喜,即以莲花供养世尊。世尊对此欢喜表示赞许后离去。
§1
1. So tena puññena tato cavitvā devalokaṃ upapanno cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu ca cakkavattiādisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto ratanattaye pasanno pabbajitvā vāyamanto brahmacariyapariyosānaṃ arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento pabbate himavantamhītiādimāha. Tattha tatthajo rakkhaso āsinti tasmiṃ jātassarasamīpe jāto nibbatto rakkhaso pararudhiramaṃsakhādako niddayo ghorarūpo bhayānakasabhāvo mahābalo mahāthāmo kakkhaḷo yakkho āsiṃ ahosinti attho.
第一段:由此功德所召感,他离开人间,往天界,感得天欲界之乐,亦于人间证得王者等人间福德。后于此佛出生之家,得成佛道,喜乐于宝座,退依僧团,精勤修习梵行圆满阿拉汉果。此生清净了了,展露前世行持功德之善事,现说“在喜马拉雅山”等词。彼处常有护法神止宿,所护之者即此护法神,乃为凶恶残暴,血食肉身之畜,威猛忿怒,力大威严,性格刚烈严厉,被尊称为夜叉、护法。
Kumudaṃpupphate tatthāti tasmiṃ mahāsare sūriyaraṃsiyā abhāve sati sāyanhe makuḷitaṃ kuñcitākārena nippabhaṃ avaṇṇaṃ hotīti ‘‘kumuda’’nti laddhanāmaṃ pupphaṃ pupphate vikasatīti attho. Cakkamattāni jāyareti tāni pupphāni rathacakkapamāṇāni hutvā jāyantīti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
关于“莲花开放之处”:在此大沙漠无阳光时,黄昏时分,呈现花苞弯曲状,色彩淡然,不显鲜艳,称为‘莲花’;此花初开如轮车之轮,故曰‘花开如轮’,此意义详尽明白。
Kumudamāliyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 睡莲鬘长老譬喻注释终了。
2. Nisseṇidāyakattheraapadānavaṇṇanā二、施梯长老譬喻注释
Koṇḍaññassabhagavatotiādikaṃ āyasmato nisseṇidāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro anekāsu jātīsu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto koṇḍaññassa bhagavato kāle vaḍḍhakikule nibbatto saddho pasanno bhagavato dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso bhagavato vasanapāsādassārohanatthāya sārakaṭṭhamayaṃ nisseṇiṃ katvā ussāpetvā ṭhapesi. Bhagavā tassa pasādasaṃvaḍḍhanatthāya passantasseva uparipāsādaṃ āruhi. So atīva pasanno teneva pītisomanassena kālaṃ katvā devaloke nibbatto tattha dibbasampattiṃ anubhavitvā manussesu jāyamāno nisseṇidānanissandena uccakule nibbatto manussasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto satthu dhammadesanaṃ sutvā saddhājāto pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
关于“尊者拘那迦那及世尊”等,是尊者尼悉尼达耶迦长老的本生传。此长老过去多次生于人间诸族中,积集了度脱之因与功德。于世尊时出智慧璀璨,安立信心,倾心听法,客户功德,造一新舍作护持。世尊为增加其欢喜,上棧楼喜悦欣然登楼。其心甚乐,过后一生往天界享神通福报。后生于人间一富贵家中,听闻世尊法,生信心。后出家,不久成阿拉汉。
§9
9. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento koṇḍaññassa bhagavatotiādimāha. Tattha koṇḍaññassāti kucchito hutvā ḍeti pavattatīti koṇḍo, lāmakasatto, koṇḍato aññoti koṇḍañño, alāmako uttamapurisoti attho. Atha vā brāhmaṇagottesu koṇḍaññagotte uppannattā ‘‘koṇḍañño’’ti gottavasena tassa nāmaṃ, tassa koṇḍaññassa. Sesaṃ pākaṭamevāti.
第二段:述说其自证前世行持,展露前世行为。说明‘拘那迦那’含意,指面容皱缩、额头有皱纹者,或指婆罗门出身中此姓者。此义已全然明了。
Nisseṇidāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 施梯长老譬喻注释终了。
3. Rattipupphiyattheraapadānavaṇṇanā三、夜花长老譬喻注释
Migaluddopure āsintiādikaṃ āyasmato rattipupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle nesādakule uppanno migavadhāya araññe vicaramāno tassa kāruññena araññe caramānaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso pupphitaṃ rattikaṃ nāma pupphaṃ kuṭajapupphañca saha vaṇṭena ocinitvā somanassacittena pūjesi. Bhagavā anumodanaṃ katvā pakkāmi.
关于“住于摩揭陀城的莱蒂·蒲皮亚长老”等,是尊者列举其过去世佛陀时代功德之事。彼时于世尊毗婆尸尊者时代,生于莱蒂之家,猎猎山林。因慈悲心,见尊者毗婆尸,心怀欢喜,采集名为莱蒂的花及苦楝花,焚香洁净,心喜诚敬供养。世尊对此欢喜称赞后离开。
§13
13. So teneva puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto ratanattaye pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā kāmesu ādīnavaṃ disvā pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patto attano pubbakammaṃ saritvā ‘‘nesādabhūtena mayā katakusalaṃ sundara’’nti somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migaluddo pure āsintiādimāha. Tattha migānaṃ luddo sāhasiko mārakoti migaluddo, migesu vā luddo lobhīti migaluddo, nesādo āsiṃ pureti attho.
13. 他以此功德,在天人和人道中周转,体验到了双重功德成熟后,在这佛陀出生的世家中出家,证得了涅槃,获得了彻悟,心清净喜悦,听闻世尊的法教,觉察欲界的危险,离欲出家,不久即证阿拉汉果。回顾自己过去的业行,心生喜悦,说:“这是我未曾作过的善法,妙好美丽。”于是欢喜地显现出前世的行迹,由狮子吼长者宣说其缘。此中“狮子的吼声”有多义:其一,狮子吼为魔王之名;其二,狮子吼指狮群中之狮子;其三,“未曾作过”在前世即是其意。
§14
14.Rattikaṃ pupphitaṃ disvāti padumapupphādīni anekāni pupphāni sūriyaraṃsisamphassena divā pupphanti rattiyaṃ makuḷitāni honti. Jātisumanamallikādīni anekāni pupphāni pana rattiyaṃ pupphanti no divā. Tasmā rattiyaṃ pupphanato rattipupphanāmakāni anekāni sugandhapupphāni ca kuṭajapupphāni ca gahetvā pūjesinti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
14. 看到夜晚盛开的花卉,据说莲花等多种花朵受太阳光照白天开放,夜间则成簇绽放。般若之花如紫藤花等,以及其他许多花夜间开放,白天不开。由此,夜间开花的花亦名为夜花,是芬芳的花朵,也包括苦楝花等,取来供养乃有此意。其余以此类推。
Rattipupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 拉提普皮亚长老譬喻注释完毕。
4. Udapānadāyakattheraapadānavaṇṇanā4. 施井长老譬喻注释
Vipassino bhagavatotiādikaṃ āyasmato udapānadāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimamunivaresu katādhikāro anekesu bhavesu katapuññasañcayo vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto ‘‘pānīyadānaṃ mayā dātabbaṃ, tañca nirantaraṃ katvā pavattetuṃ vaṭṭatī’’ti cintetvā ekaṃ kūpaṃ khanāpetvā udakasampattakāle iṭṭhakāhi cināpetvā thiraṃ katvā tattha uṭṭhitena udakena puṇṇaṃ taṃ udapānaṃ vipassissa bhagavato niyyādesi. Bhagavā pānīyadānānisaṃsadīpakaṃ anumodanaṃ akāsi . So tena puññena devamanussesu saṃsaranto nibbattanibbattaṭṭhāne pokkharaṇīudapānapānīyādisampanno sukhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya saddho pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
这是尊者乌达帕納达亚卡比库的业果录。尊者生前曾为古贤作众多功德,于多世中积集善根,至如来即将出世时,在世家中出家,证得增长之果。尊者心念:"我应当施水施养,并且持续行持。"乃挖掘一口井,筑堤稳定,当水充满时将水供奉予如来。世尊称这施水行为为赞,其功德使他在人天二界周转,享受安乐。于是他于此佛出生的王族出家,信心欢喜,未久即证阿拉汉果。
§18
18. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vipassino bhagavatotiādimāha. Tattha udapāno kato mayāti udakaṃ pivanti etthāti udapāno, kūpapokkharaṇītaḷākānametaṃ adhivacanaṃ. So udapāno kūpo vipassissa bhagavato atthāya kato khanitoti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
18. 他回忆其过往业行,欢喜地显现前世事迹,由尊者乌达帕纳达亚卡比库说,‘水施者’即饮水时所用之水。‘水施’指井、池塘、水槽等之总称。因其为施水之地,故称为‘水施者’。其含义以此类推。
Udapānadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 施井长老譬喻注释完毕。
5. Sīhāsanadāyakattheraapadānavaṇṇanā5. 施狮子座长老譬喻注释
Nibbutelokanāthamhītiādikaṃ āyasmato sīhāsanadāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave nibbānādhigamatthāya katapuññūpacayo padumuttarassa bhagavato kāle gahapatikule nibbatto viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā ratanattaye pasanno tasmiṃ bhagavati parinibbute sattahi ratanehi khacitaṃ sīhāsanaṃ kārāpetvā bodhirukkhaṃ pūjesi, bahūhi mālāgandhadhūpehi ca pūjesi.
这是尊者狮座施主的业果录。此比库于过往佛世间积集功德,为获得涅槃功德。于如来时代,在一世家中出家,证得彻悟。听闻佛陀法教,心净喜悦,为已涅槃之尊者建造以七宝筑成的狮座宝座,供奉菩提树,饰以众多花环、芬香及香燎。
§21
21. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā sabbattha pūjito imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ vasanto satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso ñātivaggaṃ pahāya pabbajito nacirasseva arahā hutvā pubbūpacitakusalasambhāraṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nibbute lokanāthamhītiādimāha. Tattha sīhāsanamadāsahanti sīharūpahiraññasuvaṇṇaratanehi khacitaṃ āsanaṃ sīhāsanaṃ, sīhassa vā abhītassa bhagavato nisinnārahaṃ, sīhaṃ vā seṭṭhaṃ uttamaṃ āsananti sīhāsanaṃ, taṃ ahaṃ adāsiṃ, bodhirukkhaṃ pūjesinti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
他以此功德在人天间周转,享受双重福报,处处受人敬礼,于此时代佛陀出生的萨瓦提世家中出家,获增长果,安住家宅。听闻世尊法教,心意欢喜,放弃亲族继承之物,出家后不久证阿拉汉。他回顾前世善业,心生喜悦,展示其前世行迹,由『如来灭度、世界之主』等称号所标示。这里,狮座供养意为以金银宝石饰成的狮形宝座,是位高严尊的坐处,称作‘狮座’,因狮乃最胜之兽,世尊坐于其上,故曰狮座,此由供养菩提树所表达。其义甚明。
Sīhāsanadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 施狮子座长老譬喻注释完毕。
6. Maggadattikattheraapadānavaṇṇanā6. 施道长老譬喻注释
Anomadassī bhagavātiādikaṃ āyasmato maggadattikattherassa apadānaṃ. Ayampāyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto anomadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto anomadassiṃ bhagavantaṃ ākāse caṅkamantaṃ pāduddhāre pāduddhāracaṅkamanaṭṭhāne pupphānaṃ vikiraṇaṃ acchariyañca disvā pasannamānaso pupphāni ākāse ukkhipi, tāni vitānaṃ hutvā aṭṭhaṃsu.
此为尊者玛嘎达塔长老关于无染瞻世尊等的传记。此长老曾在过去诸佛时代积修众多功德,依于时空因缘。于无染瞻世尊时,在世尊家中安住贤德,安住舍宅。见世尊行于虚空,翩若足下轻步、足下行步之处,诸花纷飞盛放,色相殊胜奇妙。内心祥和喜悦,于空中扬花飞舞,将八股花毯布施。
§26
26. So tena puññena sugatīsuyeva saṃsaranto sabbattha pūjito sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto kamena yobbaññaṃ pāpuṇitvā saddhājāto pabbajitvā vattasampanno nacirasseva arahattaṃ patto caṅkamanassa pūjitattā maggadattikattheroti pākaṭo. So pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento anomadassī bhagavātiādimāha. Diṭṭhadhammasukhatthāyāti imasmiṃ attabhāve caṅkamanena sarīrasallahukādisukhaṃ paṭiccāti attho. Abbhokāsamhi caṅkamīti abbhokāse aṅgaṇaṭṭhāne caṅkami, padavikkhepaṃ padasañcāraṃ akāsīti attho.
依此功德,于善趣世界轮转,得人间正报,受世间敬重,安乐享受。生于一贵族家,常得欲乐最胜,生起信心出家,修行严谨。不久即证阿拉汉果,因得尊重誉为玛嘎达塔长老。此尊者观前世善行而生喜,流露昔时行为功德,称赞无染瞻世尊等。此称「目见法乐」意谓,依此因缘,行于空中身心轻安之乐。观空中行步,是指于空地庭院上行,脚步轻快,漫游无碍。
Uddhate pāde pupphānīti caṅkamantena pāde uddhate padumuppalādīni pupphāni pathavito uggantvā caṅkame vikiriṃsūti attho. Sobhaṃ muddhani tiṭṭhareti buddhassa muddhani sīse sobhayamānā tāni tiṭṭhantīti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
所谓足上花,是因行步时,足上盛开如莲花般美丽花朵,地上飘扬飞散。所谓佛顶花,是佛顶上饰华盛光华的花朵,呈美丽之态。此义甚明,余义宜深解。
Maggadattikattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 《施道者长老譬喻注释》完毕。
7. Ekadīpiyattheraapadānavaṇṇanā七、《一灯长老譬喻注释》
Padumuttarassa muninotiādikaṃ āyasmato ekadīpiyattherassa apadānaṃ. Ayampāyasmā purimajinaseṭṭhesu katakusalasambhāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle gahapatikule nibbatto vuddhippatto saddho pasanno bhagavato salalamahābodhimhi ekapadīpaṃ pūjesi, thāvaraṃ katvā niccamekapadīpapūjanatthāya telavaṭṭaṃ paṭṭhapesi. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sabbattha jalamāno pasannacakkhuko ubhayasukhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patto ratanattaye pasanno pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patto dīpapūjāya laddhavisesādhigamattā ekadīpiyattheroti pākaṭo.
此为尊者独灯长老等关于莲灯长老的传记。此长老是昔昔诸佛时代最善之人。依时空因缘积修功德。于无染瞻世尊时生于富贵家中,生起信心,恭敬佛陀,于佛所住福地斋舍供养圣灯,熏油灯花,为礼献灯。依此功德,于天人间轮回,处处受敬重,喜乐无碍。在此佛兴时代,生于现世一贵族家,悟入慧信,出家修行,尽速证阿拉汉果,因灯供养功德称一灯长老。
§30
30. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarassa muninotiādimāha. Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
此长老于后半生宣示自前善业所生起喜悦,示现前世行为功德,称莲灯长老等。意即皆为相应正果。
Ekadīpiyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 《一灯长老譬喻注释》完毕。
8. Maṇipūjakattheraapadānavaṇṇanā八、《宝珠供养者长老譬喻注释》
Orenahimavantassātiādikaṃ āyasmato maṇipūjakattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kule nibbatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tatthādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantaorabhāge ekissā nadiyā samīpe paṇṇasālaṃ kāretvā vasanto vivekakāmatāya tassānukampāya ca tattha upagataṃ padumuttaraṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso maṇipallaṅkaṃ bhagavato pūjesi. Bhagavā tassa pasādavaḍḍhanatthāya tattha nisīdi. So bhiyyosomattāya pasanno nibbānādhigamatthāya patthanaṃ akāsi. Bhagavā anumodanaṃ vatvā pakkāmi. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sabbattha pūjito sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne kule nibbatto gharāvāsaṃ vasanto ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
此为尊者玛尼普迦长老关于欧连那兴山处的传记。此长老亦为昔昔诸佛时代善行著名。于无染瞻世尊时,生于一贵族之家,已具福报,深见世俗之害,舍宅出家,志向苦行。往往到兴山北部一河畔布置禅房,安住寂静。为恭敬尊者莲灯佛陀,手持宝石绸缎,礼拜尊佛。佛为增其喜悦,允其坐处。尊者心志坚固,精进修习涅槃之道,于当时善地贤村听佛法一日,得信出家,不久证阿拉汉。
§34
34. So ekadivasaṃ attanā katakusalaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento orena himavantassātiādimāha. Tattha orenāti himavantassa aparaṃ bhāgaṃ vihāya orena, bhummatthe karaṇavacanaṃ, orasmiṃ disābhāgeti attho. Nadikā sampavattathāti apākaṭanāmadheyyā ekā nadī saṃsuṭṭhu pavattānī vahānī sandamānā ahosīti attho. Tassā cānupakhettamhīti tassā nadiyā anupakhettamhi tīrasamīpeti attho. Sayambhū vasate tadāti yadā ahaṃ maṇipallaṅkaṃ pūjesiṃ, tadā anācariyako hutvā sayameva buddhabhūto bhagavā vasate viharatīti attho.
34. 有一日,此人自行成就善业,表现曾经作过的快乐心境的先世善业,称曰“从河边至喜马拉雅山”等。此中“河边”指喜马拉雅山的另一侧,意味土地用语,河岸上的方向。河流奔涌不息者,名为涨流重,意指一条河在畅通奔腾,水流相续不断。河岸之意,指靠近河岸边际。自出自住之义,谓吾自己曾敬奉宝床,成为无师自悟的佛而安住其处。
§35
35.Maṇiṃ paggayha pallaṅkanti maṇinti cittaṃ ārādheti somanassaṃ karotīti maṇi, atha vā māti pamāṇaṃ karoti ābharaṇanti maṇi, atha vā marantāpi rājayuvarājādayo taṃ na pariccajanti tadatthāya saṅgāmaṃ karontīti maṇi, taṃ maṇiṃ maṇimayaṃ pallaṅkaṃ manoramaṃ sādhu cittaṃ suṭṭhu vicittaṃ paggayha gahetvā buddhaseṭṭhassa abhiropayiṃ pūjesinti attho. Sesaṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
35. “宝”者,指以宝石造作的床铺,心中以宝石象征清净之心,修持安乐之意。宝石又被视为饰物,象征重视与珍爱。即便临终,诸如国王太子等亦不舍弃此宝石,因此会为了宝石而战斗。此宝制成的宝床,美丽赏心,心欢喜,善虑清彻,以此奉献予佛陀,以表达敬意与礼敬。全部行为皆为崇高目的。
Maṇipūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 《宝珠供养者长老譬喻注释》完毕。
9. Tikicchakattheraapadānavaṇṇanā九、《医师长老譬喻注释》
Nagarebandhumatiyātiādikaṃ āyasmato tikicchakattherassa apadānaṃ. Ayampāyasmā purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagare vejjakule nibbatto bahussuto susikkhito vejjakamme cheko bahū rogino tikicchanto vipassissa bhagavato upaṭṭhākassa asokanāmattherassa rogaṃ tikicchi. So tena puññena devamanussesu aparāparaṃ sukhaṃ anubhavanto nibbattanibbattabhave arogo dīghāyuko suvaṇṇavaṇṇasarīro ahosi.
38. “那罗本多阇”及诸,指尊者医师长老的先世事迹。此长老,早期世代皆具功德之人,种种善因缘成熟,善业圆满。曾在医家族生活,以观察佛陀之医师阿索迦长老之名治病。由其功德,享受天人间的殊胜安乐,享有长寿,具足金色光体。
§39
39. So imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ gahapatikule nibbatto vuddhimanvāya sabbasippesu nipphattiṃ patto arogo sukhito vibhavasampanno ratanattaye pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nagare bandhumatiyātiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
39. 此人在佛陀初现之后,居于沙瓦提城的居士家中,取得智慧,精通诸巧艺,安乐健康,富裕尊贵,敬信佛陀法义,听闻教诲而坚信不疑,舍弃家宅,出家不久,便证得阿拉汉果。表现过去善行,即昭显曾发快乐心境等先世善业,号“那罗本多阇”等。有关这一切,详见下文所述上文注释。
Tikicchakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 医疗长老本生譬喻注释完毕。
10. Saṅghupaṭṭhākattheraapadānavaṇṇanā10. 僧团侍奉长老本生譬喻注释
Vessabhumhi bhagavatītiādikaṃ āyasmato saṅghupaṭṭhākattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhesu katakusalasambhāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle tassārāmikassa putto hutvā nibbatto viññutaṃ patvā saddho pasanno vihāresu ārāmikakammaṃ karonto sakkaccaṃ saṅghaṃ upaṭṭhāsi. So teneva kusalakammena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ gahapatikule nibbatto vuddhippatto vibhavasampanno sukhappatto pākaṭo satthu dhammadesanaṃ sutvā sāsane pasanno pabbajitvā vattasampanno sāsanaṃ sobhayamāno vipassanaṃ vaḍḍhento nacirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patto chaḷabhiñño pubbe katakusalakammavasena saṅghupaṭṭhākattheroti pākaṭo ahosi.
42. “韦萨布姆”及诸,指尊者僧团护持者的先世事迹。此长老于前佛世积累诸多善业功德,帮助解脱轮回之生死。于佛陀韦萨布佛时代,作为阿闍黎之子,成为修行圆满的比库,信心坚定,常安住僧团,谨守戒规。因其功德闻名,游走天人间,体验各种圆满幸福。初次佛陀现出后,在沙瓦提城出家,证得智慧、临济多般知识,住于僧团中担任护持者,显扬过往善业行迹。
§45
45. So ekadivasaṃ ‘‘pubbe mayā kiṃ nāma kammaṃ katvā ayaṃ lokuttarasampatti laddhā’’ti attano pubbakammaṃ saritvā paccakkhato jānitvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pākaṭaṃ karonto vessabhumhi bhagavatītiādimāha. Tattha ahosārāmiko ahanti ahaṃ vessabhussa bhagavato sāsane ārāmiko ahosinti attho. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthattā ca suviññeyyamevāti.
45. 有一日,此人思惟“此前我曾作何业,以致得此天上殊胜果报”,认知自身过去所作之善业,故显扬快乐心地的前世善业,称曰“韦萨布姆及诸佛”,意即此人是当时佛陀韦萨布佛时代的出家人。详细内容见下文,自有明白详解。
Saṅghupaṭṭhākattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 僧团侍奉长老本生譬喻注释完毕。
Aṭṭhārasamavaggavaṇṇanā samattā. · 第十八品注释完毕。