17. Supāricariyavaggo · 17. 苏巴利差利亚品义注
17. Supāricariyavaggo第十七 善侍奉品
1. Supāricariyattheraapadānavaṇṇanā一、善侍奉长老譬喻释义
Padumonāma nāmenātiādikaṃ āyasmato supāricariyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimamunipuṅgavesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle yakkhayoniyaṃ nibbatto himavati yakkhasamāgamaṃ gato bhagavato devayakkhagandhabbanāgānaṃ dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso ubho hatthe ābhujitvā apphoṭesi namassi ca. So tena puññena tato cuto upari devaloke uppanno tattha dibbasukhaṃ anubhavitvā manussesu ca cakkavatiādisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ gahapatikule nibbatto aḍḍho mahaddhano mahābhogo ratanattaye pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
此为名为波陀摩尊者的传记记事。此尊者生前为古代圣人之胄,行有威德,随世转变,行善积功。于如来时代,波陀摩生于夜叉族,至喜马拉雅,参与夜叉之会。闻世尊、天神、夜叉、乾闼婆、龙等众正法讲说,心怀清净欢喜,双手合十礼敬,心意安详。凭此功德往生天界,享受天上妙乐,於人界亦得诸天眼等善妙功德。此生于佛陀出世时,于舍卫城富户之家转世,身为富足大户人,心悦佛教法,闻佛陀讲法,生起信心,即出家修行,不久成阿拉汉果。
§1
1. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumo nāma nāmenātiādimāha. Tattha padumoti yassa pādanikkhepasamaye pathaviṃ bhinditvā padumaṃ uggantvā pādatalaṃ sampaṭicchati, tena saññāṇena so bhagavā padumoti saṅkhaṃ gato, idha padumuttaro bhagavā adhippeto. So bhagavā pavanā vasanavihārā abhinikkhamma vanamajjhaṃ pavisitvā dhammaṃ desetīti sambandho.
云何波陀摩尊者得此名号?世尊曾于脚印处将大地破裂,莲花盛开,足跖触地,因缘故称为“波陀摩”,故名波陀摩。世尊持法来时,波陀摩为主,率领群众。世尊自持风衣披袍,出入林中,行来行去,宣说法义,由此而生其缘。
Yakkhānaṃ samayoti devānaṃ samāgamo āsi ahosīti attho. Ajjhāpekkhiṃsu tāvadeti tasmiṃ desanākāle adhiapekkhiṃsu, visesena passanasīlā ahesunti attho. Sesaṃ pākaṭamevāti.
夜叉聚会者,意谓天众之聚集。天众为会者,故有此语。言此聚会有正待、守候之义,乃至于聆听说法时,观者尤为清净恭敬。此情形明了可见。
Supāricariyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 善侍奉长老譬喻释义完毕。
2. Kaṇaverapupphiyattheraapadānavaṇṇanā二、迦纳韦拉花长老譬喻释义
Siddhatthonāma bhagavātiādikaṃ āyasmato kaṇaverapupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro siddhatthassa bhagavato kāle suddakule nibbatto vuddhimanvāya rañño antepurapālako ahosi. Tasmiṃ samaye siddhattho bhagavā bhikkhusaṅghaparivuto rājavīthiṃ paṭipajji. Atha so antepurapālako caramānaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso hutvā kaṇaverapupphena bhagavantaṃ pūjetvā namassamāno aṭṭhāsi. So tena puññena sugatisampattiyoyeva anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbattitvā vuddhippatto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
此为名为悉达多尊者的传记记事。其亦为古佛上尊,出世于须达干王所摄护之迦叶国。当时悉达多佛居于比库僧团围绕之王城街道间。迦叶国王在巡游时见佛,心生欢喜敬礼,以献花表达崇敬。凭此功德生善道,转生于佛世时一世家,同样发大智慧,闻佛陀讲法,生正信心,出家修行,不久成就阿拉汉果。
§7
7. So pattaaggaphalo pubbe katakusalaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento siddhattho nāma bhagavātiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttattā uttānatthamevāti.
悉达多尊者于前世曾成果实奉献,行诸善业,生起欢喜心,现世为佛故名悉达多。此事皆明于前文之陈述,可依正理了知其义。
Kaṇaverapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 迦纳韦拉花长老譬喻释义完毕。
3. Khajjakadāyakattheraapadānavaṇṇanā三、施硬食者长老譬喻释义
Tissassa kho bhagavatotiādikaṃ āyasmato khajjakadāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle suddakule nibbatto bhagavantaṃ disvā pasannamānaso ambajambuādimanekaṃ madhuraphalāphalaṃ nāḷikeraṃ pūvakhajjakañca adāsi. Bhagavā tassa pasādavaḍḍhanatthāya passantasseva paribhuñji. So tena puññena sugatisampattiyoyeva anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthu dhammadesanaṃ sutvā sañjātasaddho pasādabahumāno pabbajitvā vattapaṭipattiyā sāsanaṃ sobhento sīlālaṅkārapaṭimaṇḍito nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
此为名为提萨尊者的传记记事。此尊者亦为古代信仰者,生前行善,生功德,观其往昔时应当。如在世尊时代,于须达干国富户之家转世,见佛心悦,献诸果品美味食物,如石榴、甘蔗、莲茎等。世尊示以喜悦,亲受其施。凭此功德,得善妙往生,于佛世舍卫城,生于世家,生起信心,闻佛法而坚信,心生喜悦,于法中修行,调伏身心,持戒修德,光显法教,不久成阿拉汉果。
§13
13. So pubbakammaṃ saranto ‘‘pubbe mayā sukhette kusalaṃ kataṃ sundara’’nti somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tissassa kho bhagavatotiādimāha. Tattha tissopi bhavasampattiyo dadamāno jātoti mātāpitūhi katanāmavasena tisso. Atha vā tīhi saraṇagamanehi assāsento ovadanto hetusampannapuggale saggamokkhadvaye patiṭṭhāpento buddho jātoti tisso. Samāpattiguṇādīhi bhagehi yuttoti bhagavā, tassa tissassa bhagavato pubbe ahaṃ phalaṃ adāsinti sambandho. Nāḷikerañca pādāsinti nāḷikākārena pavattaṃ phalaṃ nāḷikeraṃ, tañca phalaṃ adāsinti attho. Khajjakaṃ abhisammatanti khāditabbaṃ khajjakaṃ abhi visesena madhusakkarādīhi sammissaṃ katvā nipphāditaṃ sundaraṃ madhuranti sammataṃ ñātaṃ abhisammataṃ khajjakañca adāsinti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
第十三品。于是有一位过去的行者,名为提娑,因喜乐而述说:“过去我曾在美好的田野上行善业,造作优美善行。”由此显现出其先行善业的因缘,于是称之为提娑,此名由施与出生得名。后来他以三皈依之法,住持、教导具因缘之人,立定天界与涅槃之二归依者,称为佛,而此提娑即是佛。因具足成就等多种殊胜功德,故称为世尊。过去我曾为此佛给予果报,有如此关系。所谓“如竹果般”的果实,因其色形如竹制而得名,以此比喻其果报。所谓“受认可的敲击叶片”,即指能食之叶片,特别以甜美的蜂蜜或糖等佐食物调整,造作佳美甜美之意,此为馈赠之义。剩余内容当后续详明解说。
Khajjakadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 施嚼食长老本生譬喻注释完毕。
4. Desapūjakattheraapadānavaṇṇanā4. 供养方所长老本生譬喻注释
Atthadassī tu bhagavātiādikaṃ āyasmato desapūjakattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddho pasanno buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako ahosi. Tadā atthadassī bhagavā bhikkhusaṅghaparivuto cando viya sūriyo viya ca ākāsena gacchati. So upāsako bhagavato gatadisābhāgaṃ gandhamālādīhi pūjento añjaliṃ paggayha namassamāno aṭṭhāsi.
这是关于尊者义达示(Atthadassī)主题的长老传记故事。此尊者也是过去诸佛时代修行者,因于各处生中依止于福田,积累善业,得以诞生在佛降世时世尊府邸家中。因智慧成熟,具足信心,信心坚定,成为佛、法、僧之依止者。那时,义达示世尊如同月亮般环绕僧团,及如太阳在天空中般随行。该供养者献上诸多香花之类果品,抱掌合十恭敬膜拜,停留八日之多。
§18
18. So tena puññena devaloke nibbatto saggasampattiṃ anubhavitvā manussesu ca manussasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto vuddhippatto upabhogaparibhogasampanno satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso gharāvāse anallīno pabbajitvā vattasampanno nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento atthadassī tu bhagavātiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttatthameva. Anilañjaseti ‘‘maggo pantho patho pajjo, añjasaṃ vaṭumāyana’’nti (cūḷani. pārāyanatthutigāthāniddesa 101) pariyāyassa vuttattā anilassa vātassa añjasaṃ gamanamaggoti anilañjasaṃ, tasmiṃ anilañjase, ākāseti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
第十八品。因那善业,此尊者得生天界享乐;亦体验为人时的福报;于此佛出现之初,诞生于某贵族之家,智慧成熟,有信心,聆听佛陀教诲,心清净,不染尘世,出家修行,行为端正。不久即成阿拉汉。将其宿世善业如实述说,称“义达示”即是此尊者。下述意涵为“净行洁净”:“道、路、径、道(maggo, pantho, patho, pajjo)净洁无垢,扫除杂质之意”,比喻清净无染的境界。借此比喻风的清净无挂碍,称为“无垢净风”,后续意义详解在后。
Desapūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 供养方所长老本生譬喻注释完毕。
5. Kaṇikārachattiyattheraapadānavaṇṇanā5. 迦尼迦罗伞盖长老本生譬喻注释
Vessabhūnāma sambuddhotiādikaṃ āyasmato kaṇikārachattiyattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto saddhāsampanno ahosi. Tasmiṃ samaye vessabhū bhagavā vivekakāmo mahāvanaṃ pavisitvā nisīdi. Atha sopi upāsako kenacideva karaṇīyena tattha gantvā bhagavantaṃ aggikkhandhaṃ viya jalamānaṃ nisinnaṃ disvā pasannamānaso kaṇikārapupphaṃ ocinitvā chattaṃ katvā bhagavato nisinnaṭṭhāne vitānaṃ katvā pūjesi, taṃ bhagavato ānubhāvena sattāhaṃ amilātaṃ hutvā tatheva aṭṭhāsi. Bhagavāpi phalasamāpattiṃ nirodhasamāpattiñca samāpajjitvā vihāsi , so taṃ acchariyaṃ disvā somanassajāto bhagavantaṃ vanditvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi. Bhagavā samāpattito vuṭṭhahitvā vihārameva agamāsi.
这是一段关于维萨布尊者(Vessabhū)即证悟佛陀故事。尊者于过去诸佛之世因积累福德,得以于佛降世时生于贵族之家,智慧明达,信心具足。该时世尊入大林,静坐端坐。供养者前来,凭某种方式观见佛陀好像烈火中之水,吸引注视。怀着喜悦心,采摘花朵为佛制成伞盖,铺设供养坛座,恭敬礼拜,停留七日之久。佛陀进入禅定与涅槃境界之后起坐,起身离去。荣神感应神奇,赞叹之情油然而生。
§23
23. So tena puññena devamanussesu sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhāsampanno satthu dhammadesanaṃ sutvā gharāvāse anallīno pabbajitvā vattapaṭipattiyā jinasāsanaṃ sobhento nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vessabhū nāma sambuddhotiādimāha. Tattha vessabhūti vesse vessajane bhunāti abhibhavatīti vessabhū. Atha vā vesse pañcavidhamāre abhibhunāti ajjhottharatīti vessabhū. Sāmaṃyeva bujjhitā saccānīti sambuddho, nāmena vessabhū nāma sambuddhoti attho. Divāvihārāya munīti dibbati pakāseti taṃ taṃ vatthuṃ pākaṭaṃ karotīti divā. Sūriyuggamanato paṭṭhāya yāva atthaṅgamo, tāva paricchinnakālo, viharaṇaṃ catūhi iriyāpathehi pavattanaṃ vihāro, divāya vihāro divāvihāro, tassa divāvihārāya lokajeṭṭho narāsabho buddhamuni mahāvanaṃ ogāhitvā pavisitvāti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
第二十三品。因此善业,尊者得天人及人间两界福德,诞生于佛陀出生的沙瓦提城贵族之家,智慧成熟,信心具足,精进闻法,心清净,不染尘垢,出家修行,行为纯正,不久证阿拉汉果。称此尊者为维萨布,意即维萨布族中的主宰,亦意指胜利,或五害中之克敌者。经文中亦以“昼行者”之称号称之,以示白昼如阳光照耀进行之义。其住所四通八达,乃佛陀之大林。上述内容后续有更详尽阐述。
Kaṇikārachattiyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 迦尼迦罗伞盖长老本生譬喻注释完毕。
6. Sappidāyakattheraapadānavaṇṇanā6. 施酥油长老本生譬喻注释
Phussonāmātha bhagavātiādikaṃ āyasmato sappidāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto phussassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto ahosi. Tadā bhagavā bhikkhusaṅghaparivuto vīthiyaṃ caramāno tassa upāsakassa gehadvāraṃ sampāpuṇi. Atha so upāsako bhagavantaṃ disvā pasannamānaso vanditvā pattapūraṃ sappitelaṃ adāsi, bhagavā anumodanaṃ katvā pakkāmi. So teneva somanassena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto tena puññena devaloke uppanno tattha dibbasukhaṃ anubhavitvā manussesu ca nibbatto uppannuppannabhave sappitelamadhuphāṇitādimadhurāhārasamaṅgī sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ekasmiṃ kule nibbatto vuddhippatto saddho buddhisampanno satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā vattasampanno nacirasseva arahā ahosi.
这是一则关于普逊尊者(Phusso)主题的传记。该长老因多生中累积善业,诞生于佛降世时的贵族之家。彼时,佛陀环绕僧团,于街巷行走。供养者见佛欲表达敬意,心生欢喜,捧奉纯净蜜油,礼敬佛陀,佛陀示现欢喜允诺其供养。因缘善业,此人后生天界享受无量快乐,又生为人时享福裕。如实述说此尊者宿世善业,诞生沙瓦提城贵族之家,智慧成熟,心生信解,精进听法,心清净,出家修道,行为端正,不久成阿拉汉。
§28
28. So attano pubbakammaṃ saritvā jātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento phusso nāmātha bhagavātiādimāha. Tattha phussoti phussanakkhattayogena jātattā mātāpitūhi katanāmadheyyena phusso. Atha vā nibbānaṃ phusi passi sacchi akāsīti phusso. Atha vā samatiṃsapāramitāsattatiṃsabodhipakkhiyadhamme sakale ca tepiṭake pariyattidhamme phusi passi aññāsīti phusso. Bhaggavā bhagyavā yuttotiādipuññakoṭṭhāsasamaṅgitāya bhagavā. Āhutīnaṃ paṭiggahoti āhutino vuccanti pūjāsakkārā, tesaṃ āhutīnaṃ paṭiggahetuṃ arahatīti āhutīnaṃ paṭiggaho. Mahājanaṃ nibbāpento vīro phusso nāma bhagavā vīthiyaṃ atha tadā gacchateti sambandho. Sesaṃ pākaṭamevāti.
二十八、彼于自身先前所作之业、承续而生之心,昭显先世行为善恶之迹,称为“触”,如‘世尊’等语。此所谓“触”,乃因多次接触母父所为之名号,故名之为“触”。亦或指触无为涅槃,目见实相,故云“触”。更加或指触三十七道品、所有三藏所记法,发观见知,故为“触”。所谓“世尊”“吉祥”“相应诸善果聚集者”,皆称为世尊。所谓“供养者受纳”,供养者即供养敬礼,阿拉汉因能受纳供养故名“供养受纳者”。大善人灭贼于己,勇猛真实者即为世尊。于道场行步往返,此乃其关系。其余内容显明无遗。此文全为彰显究竟利益。
Sappidāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 施酥油长老本生譬喻释义完毕。
7. Yūthikāpupphiyattheraapadānavaṇṇanā7. 施茉莉花长老本生譬喻释义
Candabhāgānadītīretiādikaṃ āyasmato yūthikāpupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi āyasmā purimamunindesu katādhikāro anekesu ca jātisatesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto phussasseva bhagavato kāle suddakule nibbatto vuddhippatto candabhāgāya nadiyā tīre kenacideva karaṇīyena anusotaṃ caramāno phussaṃ bhagavantaṃ nhāyitukāmaṃ aggikkhandhaṃ viya jalamānaṃ disvā somanassajāto tattha jātaṃ yūthikāpupphaṃ ocinitvā bhagavantaṃ pūjesi. Bhagavā tassa anumodanamakāsi.
此云‘如月河岸’及以上者,为尊者优提花长老之本迹。彼亦于逝昔众比库中积集无数善业,于世尊在世时期,于贵族家庭出生成长,继而至如月河岸时节,偶以某正当理由渐行于沿岸,乐欲为世尊浴足,见犹如火堆燃烧之水流,心生欢喜,采摘优美之紫罗兰花以资供养。世尊予以赞许认同。
§33
33. So tattha tena puññakoṭṭhāsena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto bhagavato dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā vattapaṭipattiyā sāsanaṃ sobhento nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento candabhāgānadītīretiādimāha. Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
三十三、彼于累积善果中,于天人、人间周转轮回,体验二者殊胜圆满,乃于世尊出世之家安然降生,成长发展,听闻佛陀讲法,心意欢喜乐悦,出家修行,遵循正法行为,终成阿拉汉,继而昭示先前世业,以‘如月河岸’等语流传。此皆为彰显最高利益之说。
Yūthikāpupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 施茉莉花长老本生譬喻释义完毕。
8. Dussadāyakattheraapadānavaṇṇanā8. 施布长老本生譬喻释义
Tivarāyaṃpure rammetiādikaṃ āyasmato dussadāyakattherassa apadānaṃ. Ayampāyasmā purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle rājakule nibbatto vuddhippattakāle yuvarājabhāvaṃ patvā pākaṭo ekaṃ janapadaṃ labhitvā tatrādhipatibhūto sakalajanapadavāsino dānapiyavacanaatthacariyāsamānatthatāsaṅkhātehi catūhi saṅgahavatthūhi saṅgaṇhāti. Tasmiṃ samaye siddhattho bhagavā taṃ janapadaṃ sampāpuṇi. Atha so yuvarājā paṇṇākāraṃ labhitvā tattha sukhumavatthena bhagavantaṃ pūjesi. Bhagavā taṃ vatthaṃ hatthena parāmasitvā ākāsaṃ pakkhandi. Tampi vatthaṃ bhagavantameva anubandhi. Atha so yuvarājā taṃ acchariyaṃ disvā atīva pasanno añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi. Bhagavato sampattasampattaṭṭhāne sabbe janā taṃ acchariyaṃ disvā acchariyabbhutacittā añjaliṃ paggayha aṭṭhaṃsu. Bhagavā vihārameva agamāsi. Yuvarājā teneva kusalakammena tato cuto devaloke uppanno tattha dibbasampattiṃ anubhavitvā manussesu cakkavattiādisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā ratanattaye pasanno bhagavato dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vāyamanto nacirasseva arahā ahosi.
此云‘于缇婆罗邑娱乐’起者,为尊者多萨达雅长老之本迹。此长老前生于多缇婆诸族中集积无数善业,于释迦世尊出世期间生于王族,成长时获封太子位。显现后取得一邑,成为此地统治者,治化众族民众,广行布施爱语,行为正直无二。彼于此时,世尊抵达其邑。太子献上五十匹细绸以资供养,世尊用手触拂丝绸,举之而向空中掷去。此丝绸随即由佛随身飞行。见此神奇,太子极为欢喜,合掌立定八时。世尊即入静室。太子因此善业往生天界,体验天上功德福报,并于人道中享有诸王及世尊诸殊胜供养,生于此佛出世尊贵之家,得到清净家庭,心绪澄明,听闻世尊教法,欢喜信顺,出家修行,终证阿拉汉。
§38
38. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tivarāyaṃ pure rammetiādimāha. Tattha tivaranāmake nagare ramaṇīye ahaṃ rājaputto hutvā siddhatthaṃ bhagavantaṃ vatthena pūjesinti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
三十八、彼于自身先前所作之业,承续而生之心,昭显先世行为善恶之迹,称为‘于缇婆罗邑娱乐’者。其时于美丽之城缇婆罗名下,怀作王子,供养世尊足迹,此等意旨圆明。
Dussadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 施布长老本生譬喻释义完毕。
9. Samādapakattheraapadānavaṇṇanā9. 劝导者长老本生譬喻释义
Nagare bandhumatiyātiādikaṃ āyasmato samādapakattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhānaṃ santike katakusalasambhāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā puññāni karonto vasamāno saddho pasanno bahū upāsake sannipātetvā gaṇajeṭṭhako hutvā ‘‘māḷakaṃ karissāmā’’ti te sabbe samādapetvā ekaṃ māḷakaṃ samaṃ kāretvā paṇḍarapulinaṃ okiritvā bhagavato niyyādesi. So tena puññena devaloke uppanno cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu ca cakkavattiādisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto bhagavati pasanno dhammaṃ sutvā pasannamānaso saddhājāto pabbajitvā sīlasampanno vattasampanno nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
此云‘于邦都摩地城’始者,为尊者三摩陀巴长老之本迹。此长老于先佛时代,近佛众时积集诸多善业,在诸生中轮回,继而于世尊时期出世于王族,设立清净之家,居住其中,修诸善业,心坚定悦服,多召集近事男众,因常为众首领。彼言:“让我们作一园林。”众皆同意,共同营造园林,设护栏围之,世尊并遣其入园。彼因此善业,于天界生起,体验三十三天之福报,人间享有诸王供养事业殊胜,生于佛出世尊贵之家,心意欢喜坚信,出家修行,具足戒定慧俱足,终证阿拉汉。
§44
44. So aparabhāge attano katakusalaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nagare bandhumatiyātiādimāha. Tattha bandhanti ñātigottādivasena ekasambandhā honti sakalanagaravāsinoti bandhū, bandhū etasmiṃ vijjantīti bandhumatī, tassā bandhumatiyā nāma nagare mahāpūgagaṇo upāsakasamūho ahosīti attho. Māḷaṃ kassāma saṅghassāti ettha māti gaṇhāti sampattasampattajanānaṃ cittanti māḷaṃ, atha vā sampattayatigaṇānaṃ cittassa vivekakaraṇe alanti māḷaṃ, māḷameva māḷakaṃ, bhikkhusaṅghassa phāsuvihāratthāya māḷakaṃ karissāmāti attho. Sesaṃ pākaṭamevāti.
第四十四。于后段中,述说他自己所作的善行,显现已生惭愧之心,指出先前所行的不善根源,说道:在城中名为『系属母』者已言。此「系属」者,因亲族种姓等关系有一定联系,所以称为亲属;此城所有居民皆为亲族,故称亲属母。名为『系属母』之城中,有一大家庭的居住者,是修习供养比库众僧的信女,所谓『系属母』即是此义。这里所谓『臭秽』是指母亲,也就是执持家产众人心念中所执著的臭秽;或是财富众生心识分别中的污秽;此即所谓『臭秽即为臭秽者』。我们愿为比库僧团常住净土,令臭秽变为洁净。其余部分已如前所明白。
Samādapakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 萨玛达巴咖长老本行注释完毕。
10. Pañcaṅguliyattheraapadānavaṇṇanā十、般遮安古利亚长老本行注释
Tissonāmāsi bhagavātiādikaṃ āyasmato pañcaṅguliyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāre tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle ekasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vibhavasampanno saddho pasanno vīthito vihāraṃ paṭipannaṃ bhagavantaṃ disvā jātisumanādianekāni sugandhapupphāni candanādīni ca vilepanāni gāhāpetvā vihāraṃ gato pupphehi bhagavantaṃ pūjetvā vilepanehi bhagavato sarīre pañcaṅgulikaṃ katvā vanditvā pakkāmi.
关于名为提颇三的世尊是一位具足五指长老的修行者的赞颂。此处也说他曾是过去诸佛中一位于各个世代因果相续顺转,积累功德圆满,出生于某一姓氏之家,智慧卓绝,住于富裕家庭,持守信心安住,常乐自由地过着居士生活。见世尊后便前往其处,供养众多花香与檀香,装饰寺院,礼敬世尊,在其身上献上五指长物,表达恭敬后离去。
§50
50. So tena puññena devamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbattitvā vuddhimanvāya satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahā hutvā pubbakammaṃ saranto paccakkhato ñatvā ‘‘imaṃ nāma kusalakammaṃ katvā īdisaṃ lokuttarasampattiṃ pattomhī’’ti pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tisso nāmāsi bhagavātiādimāha. Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
第五十。凭借过去之功德,于天人及人间二界中享受安乐,出生于富裕之家,智慧卓绝,听闻世尊教诲,心意安详,出家修行,增长智慧观察,很快成为阿拉汉,识破过去业报,了知:“我因作此善行而获得此等超越世间之殊胜果报。”如此显现前行所作之善缘,因而被称为提颇三世尊。至此皆为最高正义之显现。
Pañcaṅguliyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 般遮安古利亚长老本行注释完毕。
Sattarasamavaggavaṇṇanā samattā. · 第十七品注释完毕。