14. Sobhitavaggo · 14. 庄严品义注
14. Sobhitavaggo第十四品：索毗塔品
1. Sobhitattheraapadānavaṇṇanā一、索毗塔长老譬喻注释
Padumuttaronāma jinotiādikaṃ āyasmato sobhitattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā ekadivasaṃ satthārā dhamme desiyamāne somanassena pasannamānaso nānappakārehi thomesi. So teneva somanassena kālaṃ katvā devesu nibbatto tattha dibbasukhaṃ anubhavitvā manussesu ca manussasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto sattavassikova pabbajitvā nacirasseva chaḷabhiñño arahā ahosi.
此为名为波灯多罗的胜利者等尊者苏毗提长老的本生事迹。此尊者过去诸佛辈行持功德无量，无量因缘善缘随顺。波灯多罗世尊时代，某一族家中安住，已达觉悟，具足智慧，建立住房。佛陀一日开示法时，他欢喜愉悦、心怀清净，多般礼敬。以此欢喜心修行，终至天界，享受天福；亦于人间，得享人福。在此佛陀出世的时代，于胜谛城某家中安住，历七十年出家常住，久经成就，成为真正通达法义的阿拉汉。
§1
1. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma jinotiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
一、他在晚年回顾先前所作善业，由欢喜因生，现示过去世中先前功德行持，他名为波灯多罗胜利者，此事已在下文清楚述出，故此处不复诠释。
Sobhitattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 索毗塔长老譬喻注释完毕。
2. Sudassanattheraapadānavaṇṇanā二、善见长老譬喻注释
Vitthatāya nadītīretiādikaṃ āyasmato sudassanattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave katapuññūpacayo sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto vitthatāya nāma gaṅgāya samīpe pilakkhuphalitaṃ pariyesanto tassā tīre nisinnaṃ jalamānaaggisikhaṃ iva sikhiṃ sammāsambuddhaṃ disvā pasannamānaso ketakīpupphaṃ vaṇṭeneva chinditvā pūjento evamāha – ‘‘bhante, yena ñāṇena tvaṃ evaṃ mahānubhāvo sabbaññubuddho jāto, taṃ ñāṇaṃ ahaṃ pūjemī’’ti. Atha bhagavā anumodanamakāsi. So tena puññena devamanussesu jāto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
此为名为维他他耶纳迪的尊者苏达萨那长老的本生事迹。此尊者过去诸佛之间立有权利，博施功德累积，佛陀时代于某族家中安住，渐至成熟，建立住所。居住在维他他河，又称恒河，靠近河岸，寻觅彼岸，如水流火光般现见正自觉佛，心怀欢喜，执手采摘花串，供养敬礼，言：『世尊，由于智慧成就，您成为诸佛中全知大勇者，吾以此智慧敬礼佛陀。』佛陀闻已欢喜许可。以此功德感得天人现世双益，佛陀时代某族家安住，欢喜智慧心生，出家往道，久经修习，成为彻悟自在的阿拉汉。
§10
10. So attano katakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vitthatāya nadītīretiādimāha. Tattha vitthatāyāti vittharati pattharati vitthiṇṇā hotīti vitthatā, nadanti saddaṃ karonti itā gatā pavattāti nadī, nadiṃ tarantā etaṃ patvā tiṇṇā nāma hontīti tīraṃ, tassā vitthatāya nadiyā tīre tīrasamīpeti attho. Ketakiṃ pupphitaṃ disvāti kucchitākārena gaṇhantānaṃ hatthaṃ kaṇḍako chindati vijjhatīti ketaṃ, ketassa esā ketakīpupphaṃ, taṃ disvā vaṇṭaṃ chinditvāti sambandho.
十、此尊者秉持善行，由欢喜因生，示现先世功德行为，名为维他他河者，即详解如下。维他他意为扩展、盛开、越过；河者即流水之声，穿越障碍之意，故名河岸。在河岸见花串时，见人以弯曲手折断花串，谓此谓花中“ketaki”花，见花串被折，花与枝分离，故名其义。
§11
11.Sikhino lokabandhunoti sikhī vuccati aggi, sikhīsadisā nīlapītādibhedā jalamānā chabbaṇṇaghanaraṃsiyo yassa so sikhī, lokassa sakalalokattayassa bandhu ñātakoti lokabandhu, tassa sikhino lokabandhuno ketakīpupphaṃ vaṇṭe chinditvā pūjesinti sambandho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
十一、火焰称为“sikhi”，意为火焰，火焰及其周围色彩差别有蓝黄等色，是水流中变幻颜色众多的状态，火焰即为燃烧物。火焰被称为诸世界亲属，意指火焰为众生界一切亲属，热中现火。此火焰被折断且以“ketaki”花敬奉，代表事物联系。以上即为其意义所在。
Sudassanattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 善见长老譬喻注释完毕。
3. Candanapūjanakattheraapadānavaṇṇanā三、旃檀供养者长老譬喻注释
Candabhāgānadītīretiādikaṃ āyasmato candanapūjanakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle himavante candabhāgānadiyā samīpe kinnarayoniyaṃ nibbatto pupphabhakkho pupphanivasano candanaagaruādīsu gandhavibhūsito himavante bhummadevatā viya uyyānakīḷajalakīḷādianekasukhaṃ anubhavanto vāsaṃ kappesi. Tadā atthadassī bhagavā tassānukampāya himavantaṃ gantvā ākāsato oruyha saṅghāṭiṃ paññāpetvā nisīdi. So kinnaro taṃ bhagavantaṃ vijjotamānaṃ tattha nisinnaṃ disvā pasannamānaso sugandhacandanena pūjesi. Tassa bhagavā anumodanaṃ akāsi.
此为名为赞弹婆伽那河的尊者旃檀供养者的本生事迹。此尊者过去诸佛辈积累无数功德，随缘布施。佛陀时代在喜马拉雅山脉附近，近赞弹婆伽那河，有半神半人的精灵种族居住，喜食花果，有花居住，为赞弹婆伽那河旁的花香木香和乳香等香料所熏染，与土地神同等，享受园林戏耍之乐。居住于此。此时世尊为慈悲之故，前往喜马拉雅，乘空而来，披着袈裟坐下。半神见佛光明现，心怀欢喜，用香木和旃檀供养。佛陀闻已称赞许可。
§17
17. So tena puññena tena somanassena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto devaloke nibbatto aparāparaṃ cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu cakkavattirajjapadesarajjasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento candabhāgānadītīretiādimāha. Tattha candaṃ manaṃ ruciṃ ajjhāsayaṃ ñatvā viya jātoti cando. Candamaṇḍalena pasannanimmalodakena ubhosu passesu muttādalasadisasantharadhavalapulinatalena ca samannāgatattā candena bhāgā sadisāti candabhāgā, tassā candabhāgāya nadiyā tīre samīpeti attho. Sesaṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
17. 以此功德与欢喜，持至寿命终了，之后转生天界安住。轮回往复，体验诸欲界丰饶，亦感受人中王位与国土繁盛的荣耀。于此佛陀出世的世家降生，明了世间生灭，出家不久即证阿拉汉果，除去前行业障。秉承欢喜所生，揭示前世修行善行迹象，如同《恒河西流过迦罗娑那》诸偈所述。其中文曰：「恒河如月，明净可喜，心念所知，如同月轮。月轮以清澄无二之水，覆盖二者，晶莹洁白之沙洲以土为垫，俱具此相，谓之月洲；月洲亦依河岸而立。」余下诸文理，已足显明。此段语境明了易知。
Candanapūjanakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 旃檀供养长老譬喻注释完毕。
Aṭṭhamabhāṇavāravaṇṇanā samattā. · 第八诵品注释完毕。
4. Pupphacchadaniyattheraapadānavaṇṇanā4. 花覆长老譬喻注释
Sunando nāma nāmenātiādikaṃ āyasmato pupphacchadaniyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā sakasippesu nipphattiṃ patto mahābhogo mahāyaso dānābhirato ahosi. Ekadivasaṃ so ‘‘sakalajambudīpe ime yācakā nāma ‘ahaṃ dānaṃ na laddhosmī’ti vattuṃ mā labhantū’’ti mahādānaṃ sajjesi. Tadā padumuttaro bhagavā saparivāro ākāsena gacchati. Brāhmaṇo taṃ disvā pasannacitto sakasisse pakkosāpetvā pupphāni āharāpetvā ākāse ukkhipitvā pūjesi. Tāni sakalanagaraṃ chādetvā satta divasāni aṭṭhaṃsu.
此为尊者芙菩遮那尼长老的传记开头，名为顺安多。其曾为多位前佛世尊所作功德积累，轮回数生中承受福报。于布陀多佛世，生于婆罗门家，寿终证得了悟，脱离沙魔境界，具大神通，财富广大，名声隆盛，欢喜布施不倦。有一日发愿对整个占婆诸岛宣言：“我今不能得施，愿礼物无受。”当时布陀多佛带随众空中飞行。婆罗门见之欢喜，遣使献花敬奉，花覆满全城，持七日八夜不曾落下。
§26
26. So tena puññakammena devamanussesu sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ekasmiṃ kulagehe nibbatto saddhājāto pabbajitvā khuraggeyeva arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sunando nāma nāmenātiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
26. 是以此功德善行为缘，在诸天人中享福。于此佛陀出世的沙瓦提一世家生，生信心，出家不久于库拉伽山证阿拉汉果。除去前业，秉承欢喜所生，揭示前世修行善迹。名曰顺安多。以下所述，语义清晰明了。
Pupphacchadaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 花覆长老譬喻注释完毕。
5. Rahosaññakattheraapadānavaṇṇanā5. 秘密想长老譬喻注释
Himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato rahosaññakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto ekasmiṃ buddhasuññakāle majjhimadese brāhmaṇakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippesu nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ apassanto kevalaṃ udaraṃ pūretvā kodhamadamānādayo akusaleyeva disvā gharāvāsaṃ pahāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā anekatāpasasataparivāro vasabhapabbatasamīpe assamaṃ māpetvā tīṇi vassasahassāni himavanteyeva vasamāno ‘‘ahaṃ ettakānaṃ sissānaṃ ācariyoti sammato garuṭṭhāniyo garukātabbo vandanīyo, ācariyo me natthī’’ti domanassappatto te sabbe sisse sannipātetvā buddhānaṃ abhāve nibbānādhigamābhāvaṃ pakāsetvā sayaṃ ekako raho vivekaṭṭhāneva nisinno buddhassa sammukhā nisinno viya buddhasaññaṃ manasi karitvā buddhārammaṇaṃ pītiṃ uppādetvā sālāyaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā nisinno kālaṃ katvā brahmaloke nibbatti.
此为尊者拉何桑纳长老的传记开头，名曰喜山者。其于多位前佛世作功德，流转生死数世，积集善缘。于一佛涅槃后之中部，婆罗门族降生。具智慧，灭除一切烦恼便终。身转化为萨迦圣众，见其慈悲之意，自诩师表却无人尊敬，因而生烦恼，召集所有弟子，启示佛之缺失与涅槃未达。孤身隐居。内心想念佛陀，生欢喜之心，安坐于树下，久而得证梵天天界。
§34
34. So tattha jhānasukhena ciraṃ vasitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto kāmesu anallīno sattavassiko pabbajitvā khuraggeyeva arahattaṃ patvā chaḷabhiñño hutvā pubbenivāsañāṇena attano pubbakammaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento himavantassāvidūretiādimāha. Vasabho nāma pabbatoti himavantapabbataṃ vinā sesapabbatānaṃ uccatarabhāvena seṭṭhatarabhāvena vasabhoti saṅkhaṃ gato pabbatoti attho. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
34. 于此亦居禅悦久，生柯墨生者，为佛陀世家生，永不为欲染。出家于库拉伽山，证得阿拉汉果，六通具足，知晓前世，除去业障。识身欢喜所生，示前世善行迹。名字为瓦萨博，意为山中最佳，意指其生于喜山山脉顶峦。此义遍达诸处，是故通达上下。
Rahosaññakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 秘密想长老譬喻注释完毕。
6. Campakapupphiyattheraapadānavaṇṇanā6. 占巴咖花长老譬喻注释
Kaṇikāraṃvajotantantiādikaṃ āyasmato campakapupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto vuddhippatto sakasippesu nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ apassanto gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vanantare vasanto vessabhuṃ bhagavantaṃ uddissa sissehi ānītehi campakapupphehi pūjesi. Bhagavā anumodanaṃ akāsi. So teneva kusalena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ pāpuṇitvā pubbavāsanābalena gharāvāse anallīno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
此为尊者梵卡卡长老传记开头，名为香花者。其于多位前佛世作善功德，生于婆罗门家，具智慧。涅槃后见本质，弃居舍。出家于丛林静处，修苦行，住于泽萨佛陀所化之地。以多花敬奉佛陀，获佛陀赞叹。以此善业周游诸天人中，享受双重福德。于佛陀世家再生，明了旧业力，舍家出家不久证阿拉汉果。
§41
41. So aparabhāge attano pubbapuññakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kaṇikāraṃva jotantantiādimāha. Tattha kaṇikāranti sakalapattapalāsāni paribhajja pātetvā pupphagahaṇasamaye kaṇṇikābaddho hutvā pupphamakuḷānaṃ gahaṇato kaṇṇikākārena pakatoti kaṇikāro, ‘‘kaṇṇikāro’’ti vattabbe niruttinayena ekassa pubba ṇa-kārassa lopaṃ katvā ‘‘kaṇikāra’’nti vuttanti daṭṭhabbaṃ. Taṃ pupphitaṃ kaṇikārarukkhaṃ iva jotantaṃ buddhaṃ addasanti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
41. 他在后半生回想自己前世所作的善业时，心生欢喜，便在提示前世行持的善因缘时，形容如同灯台上点燃的灯芯。此处所谓灯芯者，是指佛陀遍覆叶子的树枝，折断落下后缠束成小束，在采摘花朵时系于手腕处，这便是灯芯。灯芯的称谓，经训诂者解释为将一个前世“灯”（ṇa）形作用者之词尾“卡拉”省略，合称“灯芯”。由此可见，佛陀如同插满花的灯芯树，光明焕发。这即是此处所指之义。其余部分说明前文以升扬为终。
Campakapupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 占巴咖花长老譬喻注释完毕。
7. Atthasandassakattheraapadānavaṇṇanā7. 义示长老譬喻注释
Visālamāḷe āsīnotiādikaṃ āyasmato atthasandassakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu attabhāvesu katapuññūpacayo padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippesu nipphattiṃ patto tattha sāraṃ apassanto gehaṃ pahāya himavantaṃ gantvā ramaṇīye ṭhāne paṇṇasālaṃ katvā paṭivasati, tadā sattānukampāya himavantamāgataṃ padumuttarabhagavantaṃ disvā pasannamānaso pañcaṅgasamannāgato vanditvā thutivacanehi thomesi. So tena puññena yāvatāyukaṃ katvā kālaṅkatvā brahmalokūpago ahosi. So aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi.
此为名为“维沙拉玛勒”等的长老的传记。此长老在多位前佛时代中，积聚诸多善业，于正觉者佛陀时生于婆罗门家，具智慧，与家人分别后，于鬼神之所得度。其后，舍弃家园，入喜马拉雅山脉，筑造称为“叶舍”的清幽之所居住。其时他因慈悲众生而来见已出世的莲花佛陀，心怀欢喜，身披五衣，虔诚礼拜并诵赞。因所作善业，寿命增长，最终往生梵天界。其后于本佛时代的世尊出世于贵族之家，觉悟后听闻佛陀教法，信心具足，出家修行，最终成就阿拉汉果。
§47
47. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento visālamāḷe āsīnotiādimāha. Tattha visālamāḷeti visālaṃ patthaṭaṃ vitthiṇṇaṃ mahantaṃ māḷaṃ visālamāḷaṃ, tasmiṃ visālamāḷe āsīno nisinno ahaṃ lokanāyakaṃ addasanti sambandho. Tesaṃ suviññeyyamevāti.
47. 他回顾自己前世所作的业，心生欢喜，述说前世品德之功德，称自号为“维沙拉玛勒”等。此处“维沙拉玛勒”为梵语中“宽广无垠的大花环”，形容宏伟广大之花冠。云中“维沙拉玛勒”者，即是称为维沙拉玛勒的佛弟子，坐于花冠之上。该传记因其意义深远而值得详知。
Atthasandassakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 义示长老譬喻注释完毕。
8. Ekapasādaniyattheraapadānavaṇṇanā8. 一净信长老譬喻注释
Nārado iti me nāmantiādikaṃ āyasmato ekapasādaniyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekāsu jātīsu katakusalo atthadassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto kesavoti pākaṭo hutvā viññutaṃ patvā gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā vasanto ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso añjaliṃ paggayha ativiya pītisomanassajāto pakkāmi. So yāvatāyukaṃ ṭhatvā teneva somanassena kālaṃ katvā devesu nibbatto tattha dibbasampattiṃ anubhavitvā manussesu uppanno tattha sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde aññatarasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
此为名为“那洛多”等之阿阇世转轮王传记。彼亦是在历代佛陀时多次为善，生于婆罗门贵族之家，名为“凯萨瓦”，以清净之体闻名。离家出家后，居于山林，专心听佛陀教法，心怀欢喜，身心安乐，遂开始修行。以此善业增长寿命，于诸天中升起，具神通妙用，回返人间，继续修行。在本佛时代某贵族家出生，因信顺佛法而出家，未久即成阿拉汉。
§55
55. So aparabhāge attano katakusalakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nārado iti me nāmantiādimāha. Tattha nāradoti jātivasena suddhasarīrattā natthi rajo dhūli malaṃ etassāti nārado, ja-kārassa da-kāraṃ katvā nāradoti kuladattikaṃ nāmaṃ. Kesavoti kisavacchagotte jātattā kesavo nāradakesavo iti maṃ janā vidū jānantīti attho. Sesaṃ pākaṭamevāti.
55. 他在后半生回想自己善行业绩，心怀欢喜，述说前世绩德，自称“那洛多”。此名之义为纯净尸体，无染污尘垢，乃用“那”（净）与“罗达”（行者）两个音节组合而成。又因出身于乔达摩家族，故也称“那洛多乔达摩”。“凯萨瓦”者，为净白如牛毛的人名。此人因其名气远扬，众所周知。以上为释义，既已明了。
Ekapasādaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 一净信长老譬喻注释完毕。
9. Sālapupphadāyakattheraapadānavaṇṇanā九、施娑罗花长老譬喻释
Migarājātadā āsintiādikaṃ āyasmato sālapupphadāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave katakusalasañcayo kenaci kammacchiddena himavante sīhayoniyaṃ nibbatto anekasīhaparivāro vihāsi. Tadā sikhī bhagavā tassānukampāya himavantaṃ agamāsi. Sīho taṃ upagataṃ disvā pasannamānaso sākhābhaṅgena sakaṇṇikasālapupphaṃ gahetvā pūjesi. Bhagavā tassa anumodanaṃ akāsi.
这是一则关于“狮子王出世时”之名为“萨拉普帕达亚卡”比库的传记。该比库在诸佛时代积累善业，某时以业力缘故于喜马拉雅山中转生为狮王，居有多狮群。因佛陀慈悲怜悯，临近时，狮子见到佛陀，心怀喜悦，用枝条折断之树枝，取花奉献，以示崇敬。佛陀为之赞叹许可。
§60
60. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthari pasanno pabbajitvā arahattaṃ patto attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migarājā tadā āsintiādimāha. Tattha maraṇaṃ gacchantīti migā, atha vā ghāsaṃ magganti gavesantīti migā, migānaṃ rājā migarājā. Sakalacatuppadānaṃ rājabhāve satipi gāthābandhasukhatthaṃ mige ādiṃ katvā migarājāti vuttaṃ. Yadā bhagavantaṃ disvā sapupphaṃ sālasākhaṃ bhañjitvā pūjesiṃ, tadā ahaṃ migarājā ahosinti attho.
60. 因此以此功德，于天人中轮转，体验双重资粮，当生佛陀时，于一氏族之家住止，了知生灭，证悟后安住，师心欢喜而出家，证得阿拉汉果，忆念自身过往善业，心生欢喜，示现前生功德品行。当时为诸鹿王，众鹿首领如是说。彼时谓说：『彼时有死者将至，鹿等或觅草食，鹿中之王为鹿王』。所有四足之类，皆属王才，有三诗颂相连为说。『当时见世尊，将鲜花沙罗树枝折断而供养，鹿王由此而得此称号』，此义是也。
§62
62.Sakosaṃ pupphamāharinti sakaṇṇikaṃ sālapupphaṃ āhariṃ pūjesinti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
62. 『鹿鬃花草献上来』，鹿首领众将沙罗花采集以供养，此义。剩余皆属崇高意乐。
Sālapupphadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 施娑罗花长老譬喻释毕。
10. Piyālaphaladāyakattheraapadānavaṇṇanā十、施毕亚喇果长老譬喻释
Parodhakotadā āsintiādikaṃ āyasmato piyālaphaladāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle nesādakule nibbatto himavante ekasmiṃ pabbhāre mige vadhitvā jīvikaṃ kappetvā vasati. Tasmiṃ kāle tattha gataṃ sikhiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sāyaṃ pātaṃ namassamāno kañci deyyadhammaṃ apassanto madhurāni piyālaphalāni uccinitvā adāsi. Bhagavā tāni paribhuñji. So nesādo buddhārammaṇāya pītiyā nirantaraṃ phuṭṭhasarīro pāpakamme virattacitto mūlaphalāhāro nacirasseva kālaṃ katvā devaloke nibbatti.
关于波罗达国王时代诸事，属于敬爱的长老彼亚拉果实给予故事。此事亦先佛时代曾多次造作。于各生世中，因果圆熟缘起功德，积累善业。于尼萨国氏族之中死去，住于喜马拉雅山一山头，猎杀鹿以维生。时表此猎人见已往世之教法，欢喜心敬礼，傍晚时分献上若干甘甜之果实。世尊享用这些果实。此尼萨国人，因乐佛境界，身心快乐，离恶心静，已久修行，终得生于天界。
§66
66. So tattha dibbasampattiyo anubhavitvā manussesu ca anekavidhasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde gahapatikule nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tattha anabhirato gehaṃ pahāya satthu santike pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ patto attano kataphaladānakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento parodhako tadā āsintiādimāha. Tattha yadā ahaṃ piyālaphalaṃ datvā cittaṃ pasādesiṃ, tadā ahaṃ parodhako āsinti sambandho. Parodhakoti parasattarodhako vihesako. ‘‘Pararodhako’’ti vattabbe pubbassa ra-kārassa lopaṃ katvā ‘‘parodhako’’ti vuttaṃ.
66. 彼时，体验天人殊胜成就，与人间众多资粮，在此生佛之家氏族中死去，证悟，构建宅舍，心不欢喜，弃家出家，专修观智增长。不久即证阿拉汉果，忆念自身善业，生欢喜，表明先世善业，当时为波罗达国王如是说：『彼时我献上甘甜果实，心生欢喜，乃为波罗达王。』『波罗达』即释为扰乱他人者，欲害他人者也。因先时损害蜂群，故称为波罗达。
§69
69.Paricāriṃ vināyakanti taṃ nibbānapāpakaṃ satthāraṃ, ‘‘bhante , imaṃ phalaṃ paribhuñjathā’’ti pavāriṃ nimantesiṃ ārādhesinti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
69. 服侍守护者名为抚育者，吾等护持之，彼为恶恶果之断灭者。『尊者，请享用此果』为邀请敬请之辞。余释亦为深义者。
Piyālaphaladāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 施毕亚喇果长老譬喻释毕。
Cuddasamavaggavaṇṇanā samattā. · 第十四品释毕。