13. Sereyyavaggo · 13. 谢雷亚品义注
13. Sereyyavaggo第十三 谢雷耶品
1. Sereyyakattheraapadānavaṇṇanā谢雷耶咖长老本行注释
Ajjhāyakomantadharotiādikaṃ āyasmato sereyyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tato paresu attabhāvasahassesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāraṃ gantvā itihāsādisakalabrāhmaṇadhammesu koṭippatto ekasmiṃ divase abbhokāse saparivāro ṭhito bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sereyyapupphaṃ gahetvā ākāse khipanto pūjesi. Tāni pupphāni ākāse vitānaṃ hutvā sattāhaṃ ṭhatvā pacchā antaradhāyiṃsu. So taṃ acchariyaṃ disvā atīva pasannamānaso teneva pītisomanassena kālaṃ katvā tusitādīsu nibbatto tattha dibbasukhamanubhavitvā tato manussasukhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ pāpuṇitvā pubbavāsanābalena satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
这是关于尊者瑟瑞耶长老的传记。该尊者在过去的生世中,曾经担任教师、指导者等多种职责,积累了大批功德,故此在如来时期出生于婆罗门家庭。彼时他觉悟证得三种根本感受的超越,随即在一日清晨,带领众多随从,在见到世尊时,心怀欢喜,手持瑟瑞耶花束,向空中掷撒以示礼敬。这些花在空中铺展开,停留七天之后消散。他因见此殊胜景象,内心极为欢喜愉悦,遂离世生于忉利天等天界,享福之后再转生为人,仍居于一贵族家中。他保持觉悟且达到圆满,依前世所累积的资粮对导师心生欢喜,出家为弟子,不久即证阿拉汉果。
§1
1. So aparabhāge purākatakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento ajjhāyako mantadharotiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttatthameva.
第一段讲述他在后段述说自己过去所修持的善法,并因此生起欢喜,指出他自称为教师、导师等的职责,正是上述缘起所决定的内容。
§3
3.Sereyyakaṃ gahetvānāti sirise bhavaṃ jātipupphaṃ sereyyaṃ, sereyyameva sereyyakaṃ, taṃ sereyyakaṃ gahetvānāti sambandho. Bhagavati pasanno jātisumanamakuḷacampakādīni pupphāni patiṭṭhapetvā pūjetuṃ kālaṃ natthitāya tattha sampattaṃ taṃ sereyyakaṃ pupphaṃ gahetvā pūjesinti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
关于持有瑟瑞耶花的缘由:“持有瑟瑞耶”即头上持有称为诞生花之瑟瑞耶花。该瑟瑞耶花理当被尊敬,因其特别与世尊相关。花朵包括朱槿、木绣球等众多花卉,用以礼敬世尊。此花在所有场所皆属珍贵,且常被高举。
Sereyyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 谢雷耶咖长老本行注释完毕。
2. Pupphathūpiyattheraapadānavaṇṇanā花塔长老本行注释
Himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato pupphathūpiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassibuddhassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā sakasippe nipphattiṃ patto tattha sāraṃ apassanto gehaṃ pahāya himavantaṃ pavisitvā attanā sahagatehi pañcasissasahassehi saddhiṃ pañcābhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā kukkuranāmapabbatasamīpe paṇṇasālaṃ kāretvā paṭivasati. Tadā buddhuppādabhāvaṃ sutvā sissehi saha buddhassa santikaṃ gantukāmo kenaci byādhinā pīḷito paṇṇasālaṃ pavisitvā sissasantikā buddhassānubhāvaṃ lakkhaṇañca sutvā pasannamānaso himavantato campakāsokatilakakeṭakādyaneke pupphe āharāpetvā thūpaṃ katvā buddhaṃ viya pūjetvā kālaṃ katvā brahmalokūpago ahosi. Atha te sissā tassa āḷahanaṃ katvā buddhasantikaṃ gantvā taṃ pavattiṃ ārocesuṃ. Atha bhagavā buddhacakkhunā oloketvā anāgataṃsañāṇena pākaṭīkaraṇamakāsi. So aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto pubbavāsanābalena satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
这是尊者花供塔者长老的传记。他在过去诸佛世代中担任教师、指导者等职,积累大量功德。于如来时期出生于婆罗门家中,觉悟证得涅槃,舍弃居家,入居喜马山脉,在五万孤寂士弟子伴随下,修成五种神通及八种禅定,建造名为狗山附近的五十舍利堂以安住。其时因知佛陀涅槃之缘起,有一弟子欲前往佛所寻亲,因病困扰而进入舍利堂,闻佛加持之相迹而心悦,于喜马山间采集多种花卉作供花塔,礼敬如佛般,随即升往梵天界享天福。弟子们兴建慰劳堂后,往访佛陀禅定处,并请教其修持状况。佛陀以未来知见指示答案。后他在此生于拘尸城的一贵族家中,依前世资糧出家后不久,证得阿拉汉果。
§10
10. Atha so attano pubbakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento himavantassāvidūretiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttatthameva. Kukkuro nāma pabbatoti pabbatassa sikharaṃ kukkurākārena sunakhākārena saṇṭhitattā ‘‘kukkurapabbato’’ti saṅkhyaṃ gato, tassa samīpe paṇṇasālaṃ katvā pañcatāpasasahassehi saha vasamānoti attho. Nayānusārena sesaṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
此段续前,讲述他再陈述自己过去善行,表示曾在喜马山附近建五十舍利堂,与五千孤寂士同住,说明“狗山”名由山峰形似犬首得名。该地附近修建五十舍利堂及舍利塔,僧众五千同住。此处后段所述结论均指向前文提及的内容,均属圆满之意。
Pupphathūpiyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 花塔长老本行注释完毕。
3. Pāyasadāyakattheraapadānavaṇṇanā施乳糜长老本行注释
Suvaṇṇavaṇṇo sambuddhotiādikaṃ āyasmato pāyasadāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ vibhavasampanne kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā gharāvāsaṃ vasanto hatthiassadhanadhaññasattaratanādivibhavasampanno saddhāsampanno kammaphalaṃ saddahitvā sahassamattā suvaṇṇapātiyo kāretvā tasmiṃ khīrapāyasasahassassa pūretvā tā sabbā gāhāpetvā simbalivanaṃ agamāsi. Tasmiṃ samaye vipassī bhagavā chabbaṇṇaraṃsiyo vissajjetvā ākāse caṅkamaṃ māpetvā caṅkamati. So pana seṭṭhi taṃ acchariyaṃ disvā atīva pasanno pātiyo ṭhapetvā vanditvā ārocesi paṭiggahaṇāya. Atha bhagavā anukampaṃ upādāya paṭiggahesi, paṭiggahetvā ca pana tassa somanussuppādanatthaṃ sahassamattehi bhikkhusaṅghehi saddhiṃ paribhuñji, tadavasesaṃ anekasahassabhikkhū paribhuñjiṃsu. So tena puññena sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
此段为尊者布耶萨达献乳者的传记。其于过去诸佛世中积极行善,积累广大功德,于如来世出生在一富裕家庭,觉悟之后证达涅槃。当时其家财富丰富,拥有象兵器、粮食、七宝等殊胜珍宝,信心坚定,修持善行并施舍大量财物,布施黄金盂装千杯乳酪。随后还广置所有牲畜,前往森林自在巡游。彼时如来维帕西尊者吐露般若光芒,并在空中行走。他看到此壮观场面,心生欢喜,设坛敬供乳酪盂并礼拜。如来因怜悯起念而接受其供养,继而带领千名比库于僧团中共同享用。此功德丰盛,令他轮回往生净土。于此世出生名门贵族家中,觉悟证得,生起信心,出家不久即成阿拉汉。
§26
26. So aparabhāge attano kusalaṃ paccavekkhamāno taṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇo sambuddhotiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttameva.
二十六、此人于后半生反观自身善业,依此而行,生起欢喜快乐,昭显先前善行之功德,显现如金般光明,世尊等称赞之。下文即为所述内容。
§28
28.Caṅkamaṃ susamārūḷhoti cadinanto padavikkhepaṃ karonto kamati gacchatīti caṅkamaṃ, caṅkamassa padavikkhepassa ādhārabhūtapathavipadeso caṅkamaṃ nāmāti attho, etaṃ caṅkamaṃsu visesena ārūḷhoti sambandho. Ambare anilāyaneti varīyati chādiyati anenāti varaṃ, na baranti ambaraṃ, setavatthasadisaṃ ākāsanti attho. Natthi nilīyanaṃ gopanaṃ etthāti anilaṃ, ā samantato yanti gacchanti anena iddhimantoti āyanaṃ, anilañca taṃ āyanañceti anilāyanaṃ, tasmiṃ ambare anilāyane caṅkamaṃ māpayinti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
二十八、行走如登高山,此处‘行走’者,指日复一日自然迈步而行,其本质乃因脚步触地而生的步履之活动。‘登高’特别指向在天空之上,犹如广袤无边的天空不为云雨所覆,非指隐蔽遮蔽,此处‘风’意指万物运行之力,非遮挡之意。此风流遍四方,使行走得以行进、移动,此称为‘风行’。在这广阔天空的风行中,步履即是在上方舒展者也。皆以昂首向上为表现。
Pāyasadāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 乳粥施长老譬喻注释已竟。
4. Gandhodakiyattheraapadānavaṇṇanā4. 香水长老譬喻注释
Nisajja pāsādavaretiādikaṃ āyasmato gandhodakiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave nibbānūpanissayāni puññāni upacinanto vipassībhagavato kāle seṭṭhikule nibbatto viññutaṃ patvā mahaddhano mahābhogo dibbasukhamanubhavanto viya manussasukhamanubhavanto ekasmiṃ divase pāsādavare nisinno hoti. Tadā bhagavā suvaṇṇamahāmeru viya vīthiyā vicarati, taṃ vicaramānaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso gantvā vanditvā sugandhodakena bhagavantaṃ osiñcamāno pūjesi. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsena anallīno satthu santike pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahā ahosi.
此处所述乃尊者甘荼得迦长老的佛迹传记。其曾于过去诸佛时代,承受修持成就,虽得涅槃幽静而业报妙乐并享其乐,如同人间幸福一般。有一日,于殿宇中独坐,时世尊行为如金色伟大须弥山行走开道。尊者见其如此,发开心悦,趋前慰敬,以净水洒浴供养世尊。因此善缘,转生在人间之时出生于一贵冑之家,生后不久即入出家,修持禅定与内观,渐渐增长智慧,不久证得阿拉汉果位。
§35
35. So aparabhāge attano pubbakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nisajja pāsādavaretiādimāha. Tattha pāsādoti pasādaṃ somanassaṃ janeti uppādetīti pāsādo , mālākammacittakammasuvaṇṇakammādyanekavicittaṃ disvā tattha paviṭṭhānaṃ janānaṃ pasādaṃ janayatīti attho. Pāsādo ca so patthetabbaṭṭhena varo cāti pāsādavaro, tasmiṃ pāsādavare nisajja nisīditvā vipassiṃ jinavaraṃ addasanti sambandho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
三十五、此人于后半生内省先前善行,生起欢喜乐意,昭显先前善行之功德,说此为‘坐于殿宇之上’。其中‘殿宇’指安稳欢喜生起,演说善法,见众生信心生起,此即殿宇之义。此殿宇具尊荣,坐于其上得见‘胜法狮子’毗婆尸尊者。其义即指唯有显著尊贵之上方处,此殿宇如是皆向上矣。
Gandhodakiyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 香水长老譬喻注释已竟。
5. Sammukhāthavikattheraapadānavaṇṇanā5. 现前赞叹长老譬喻注释
Jāyamāne vipassimhītiādikaṃ āyasmato sammukhāthavikattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto sattavassikakāleyeva sakasippe nipphattiṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto vipassimhi bodhisatte uppanne sabbabuddhānaṃ lakkhaṇāni vedattaye dissamānāni tāni rājappamukhassa janakāyassa vipassībodhisattassa lakkhaṇañca buddhabhāvañca byākaritvā janānaṃ mānasaṃ nibbāpesi, anekāni ca thutivacanāni nivedesi. So tena kusalakammena cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu ca cakkavattisampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi. Katakusalanāmena sammukhāthavikattheroti pākaṭo.
此为尊者三昧响长老传记记述,乃他世诸佛时代积累丰厚功德,故得涅槃。尊者在佛时代生于婆罗门家,享长寿,悉知诸佛特异之征相,曾于佛陀寿命将尽时庄严解说诸佛迹象,令众生心悦诚服,且多称颂其言。因其善业,曾体验六欲天神之福报及世间王者荣耀,于今生生贵族家中,得出家随佛修习见闻,是为尊号“三昧响长老”。不久证阿拉汉位。
§41
41. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento jāyamāne vipassimhītiādimāha. Vipassimhi sammāsambuddhe jāyamāne uppajjamāne mātukucchito nikkhante ahaṃ pātubhūtaṃ nimittaṃ kāraṇaṃ buddhabhāvassa hetuṃ byākariṃ kathesiṃ, anekāni acchariyāni pākaṭāni akāsinti attho. Sesaṃ vuttanayānusārena suviññeyyamevāti.
四十一、此人反省以往善业,生喜乐心,昭显先前功德,称此为尊者三昧响长老前生。其于正觉世尊时,母亲娩胎之际,便产生超常现象,预示其成佛,分别说明佛陀相好之因缘。诸多神奇异事随之显现。从其传记得知,此人因善行感得天人五欲之福及世间王者地位,生于贵族之家,早生信心,迅速证得阿拉汉果位。其尊名因其善根故曰三昧响长老。此理据传记所述可得明鉴。
Sammukhāthavikattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 现前赞叹长老譬喻注释已竟。
6. Kusumāsaniyattheraapadānavaṇṇanā6. 花座长老譬喻注释
Nagare dhaññavatiyātiādikaṃ āyasmato kusumāsaniyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patto mahaddhano mahābhogo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāraṃ gato brāhmaṇasippesu koṭippatto sakaparasamayakusalo mātāpitaro pūjetukāmo pañca uppalakalāpe attano samīpe ṭhapetvā nisinno bhikkhusaṅghaparivutaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ āgacchantaṃ disvā nīlapītādighanabuddharasmiyo ca disvā pasannamānaso āsanaṃ paññāpetvā tattha tāni pupphāni santharitvā bhagavantaṃ tattha nisīdāpetvā sakaghare mātu atthāya paṭiyattāni sabbāni khādanīyabhojanīyāni gahetvā saparivāraṃ bhagavantaṃ sahatthena santappento bhojesi. Bhojanāvasāne ekaṃ uppalahatthaṃ adāsi. Tena somanassajāto patthanaṃ akāsi. Bhagavāpi anumodanaṃ katvā pakāmi. So tena puññena devamanussesu dve sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patto bhogayasehi vaḍḍhito kāmesu ādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
名为“城中富贵”之因果录出自尊者库苏玛阿萨尼长老。本经文中,此尊者在往昔多生多劫中,积累了甚多果报之善业,故于正觉者毗婆尸尊现身时,生于婆罗门之家,现得智慧成就,成为极为富裕、财富丰厚之大富翁。此尊者精通三种感官之乐,远离烦恼,善于与父母孝敬相处,且心怀敬意,愿以五束莲花安置于自身旁,端坐在比库僧团所围绕的毗婆尸尊前。见毗婆尸尊光明灿烂如同青色、黄色宝器,心怀欢喜,布置座位,供养鲜花。随后安坐于毗婆尸尊所在之地,回至家中,为母亲恭敬奉献一切可食之物及副食,与家人同食。食毕,献上一束淡黄色花朵。因斯善业而生喜,感受欢悦。世尊亦予以称赞并敦促勤修。依此功德,在天人与人间享受两种财富。因缘成熟,在此佛陀出世时代,此尊者生于富裕之家,智慧圆满,享受诸多福报。觉知欲苦之害,厌弃家居生活,出家修行。不久便得阿拉汉果。
§65
65. So aparabhāge pubbe katakusalaṃ pubbenivāsañāṇena saritvā somanassappatto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nagare dhaññavatiyātiādimāha. Dhaññānaṃ puññavantānaṃ khattiyabrāhmaṇagahapatimahāsālānaṃ anekesaṃ kulānaṃ ākarattā dhaññavatī, atha vā muttāmaṇiādisattaratanānaṃ sattavidhadhaññānaṃ upabhogaparibhogānaṃ ākarattā dhaññavatī, atha vā dhaññānaṃ buddhapaccekabuddhakhīṇāsavānaṃ vasanaṭṭhānaṃ ārāmavihārādīnaṃ ākarattā dhaññavatī, tassā dhaññavatiyā. Nagaranti patthenti ettha upabhogaparibhogatthikā janāti nagaraṃ, na gacchatīti vā nagaṃ, rājayuvarājamahāmattādīnaṃ vasanaṭṭhānaṃ. Nagaṃ rāti ādadāti gaṇhātīti nagaraṃ, rājādīnaṃ vasanaṭṭhānasamūhabhūtaṃ pākāraparikhādīhi parikkhittaṃ paricchinnaṭṭhānaṃ nagaraṃ nāmāti attho. Nagare yadā ahaṃ vipassissa bhagavato santike byākaraṇaṃ alabhiṃ, tadā tasmiṃ dhaññavatiyā nagare brāhmaṇo ahosinti sambandho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
此段第六十五节述说该尊者于后世依循过往善行及前世记忆,获得快乐之名号“城中富贵”。“富贵”指在多家显赫的刹帝利、婆罗门及豪绅之家,或享用七种宝物及财产,或作为多佛陀、辟支佛已断烦恼者的常住住所、修行林苑的聚合地,是聚居旺盛之地而得名“富贵”。“城”指居民享用物资之处,非指无主之野地;亦非指拒绝往来之集镇。又云“城”含义为“聚集、领取”,即为国王等权贵常居之地,及由城墙宅院等围合的场所。“我在毗婆尸尊面前受教时”,尊者即被称为“城中婆罗门”,此名遍及诸处皆为上佳之称号。
Kusumāsaniyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 花座长老本行注释终了。
7. Phaladāyakattheraapadānavaṇṇanā七、施果长老本行注释
Ajjhāyako mantadharotiādikaṃ āyasmato phaladāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā vedattayādisakasippesu pārappatto anekesaṃ brāhmaṇasahassāniṃ pāmokkho ācariyo sakasippānaṃ pariyosānaṃ adisvā tattha ca sāraṃ apassanto gharāvāsaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantassa avidūre assamaṃ kāretvā saha sissehi vāsaṃ kappesi, tasmiṃ samaye padumuttaro bhagavā bhikkhāya caramāno tassānukampāya taṃ padesaṃ sampāpuṇi. Tāpaso bhagavantaṃ disvā pasannamānaso attano atthāya puṭake nikkhipitvā rukkhagge laggitāni madhurāni padumaphalāni madhunā saha adāsi. Bhagavā tassa somanassuppādanatthaṃ passantasseva paribhuñjitvā ākāse ṭhito phaladānānisaṃsaṃ kathetvā pakkāmi.
尊者果达雅喻为“师长持心者”等别名。此经文述尊者生于多佛时代,历劫累积大量善业,至毗婆尸正觉时代生于婆罗门之家,证得了智慧,通达五识及其它根本技能,获得多位婆罗门徒弟的度化成就,显示出极大威望。目睹佛陀舍宅,放弃世居而出家入僧伽,迁往喜马拉雅山麓附近修行,与弟子共居。此时,佛陀游化於彼方以慈悲降临此地。尊者以甘露般的甜美莲果奉供佛陀,以表欢喜恭敬。佛陀见此,亦发大喜悦,并于空中讲述果德施果之缘起义理而离开。
§75
75. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto sattavassikoyeva arahattaṃ patvā pubbe katakusalakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento ajjhāyako mantadharotiādimāha. Tattha ajjheti cintetīti ajjhāyi, ajjhāyiyeva ajjhāyako. Ettha hi akāro ‘‘paṭisedhe vuddhitabbhāve…pe… akāro virahappake’’ti evaṃ vuttesu dasasu atthesu tabbhāve vattati. Sissānaṃ savanadhāraṇādivasena hitaṃ ajjheti cinteti sajjhāyaṃ karotīti ajjhāyako, cintakoti attho. Ācariyassa santike uggahitaṃ sabbaṃ mantaṃ manena dhāreti pavattetīti mantadharo. Tiṇṇaṃ vedāna pāragūti vedaṃ vuccati ñāṇaṃ, vedena veditabbā bujjhitabbāti vedā, iruvedayajuvedasāmavedasaṅkhātā tayo ganthā, tesaṃ vedānaṃ pāraṃ pariyosānaṃ koṭiṃ gato pattoti pāragū. Sesaṃ pākaṭamevāti
第七十五节记载尊者因彼果德善业,在人天间往返流转,享有天人及人间两种福报,于佛陀时代生于富贵家中,获得见闻听法机会,出家修行,不久成就阿拉汉果。尊者自称曰“师长持心者”等。此称谓意指其常念师长所教众事,持念思惟。此段中讲述修习于师长前坚持守护不足增长邪见之念头等,寂静禅定故获悉三种知识之极限,谓之“通达三识终极”。言“知、识、念”者,即为禅定中智慧三重结合之意。此事已显然明白无疑。
Phaladāyakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 施果长老本行注释终了。
8. Ñāṇasaññikattheraapadānavaṇṇanā八、智想长老本行注释
Pabbate himavantamhītiādikaṃ āyasmato ñāṇasaññikattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tasmiṃ tasmiṃ uppannuppanne bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantassa avidūre pabbatantare paṇṇasālaṃ kāretvā pañcābhiññāaṭṭhasamāpattiyo nibbattetvā vasanto ekadivasaṃ parisuddhaṃ paṇḍaraṃ pulinatalaṃ disvā ‘‘īdisā parisuddhā buddhā, īdisaṃva parisuddhaṃ buddhañāṇa’’nti buddhañca tassa ñāṇañca anussari thomesi ca.
「喜马拉雅山之圣居」等因果录出自尊者智慧连接者。述其于多佛时代,历生积累多种功德善业,至毗婆尸时代生于富豪之家,获得智慧,放弃世居,出家居于静谧喜马拉雅山间之森林,建立三十余殿,修习五通八定,圆满成就涅槃。某日见洁白纯净地面,为佛与智慧之庄严体现,常忆佛尊与智慧,心生欢喜。
§84
84. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā sāsane pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patto pubbe katapuññaṃ anussaritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento ‘‘pabbate himavantamhī’’tiādimāha. Pulinaṃ sobhanaṃ disvāti paripuṇṇakataṃ viya pulākārena parisodhitākārena pavattaṃ ṭhitanti pulinaṃ, sobhanaṃ vālukaṃ disvā seṭṭhaṃ buddhaṃ anussarinti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
第八十四节记载尊者依前生福德在天界与人间往返,具足两种财富,佛陀出世时降生于富贵之家,获见佛法并速证阿拉汉果。尊者自称“喜马拉雅山圣居者”等。形容山地洁净丰腴,似纯净沙地,庄严佛陀境界,以示对佛陀极高敬仰。此事显著且明白易识。
Ñāṇasaññikattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 智想长老本行注释终了。
9. Gaṇṭhipupphiyattheraapadānavaṇṇanā九、结花长老本行注释
Suvaṇṇavaṇṇo sambuddhotiādikaṃ āyasmato gaṇṭhipupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekāsu jātīsu katapuññasañcayo vipassissa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto upabhogaparibhogehi anūno ekadivasaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ sagaṇaṃ disvā pasannamānaso lājāpañcamehi pupphehi pūjesi. So teneva cittappasādena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato devaloke nibbatto dibbasampattiṃ anubhavitvā aparabhāge manussesu manussasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
“金色相”的正觉者等尊者欢喜芬芳长老传记。此尊者亦曾于过去多生为多位古佛所教导,积集修惠功德,于正觉者毗婆尸时代某一姓氏之家出生。以简朴生活为依止,起居饮食节俭。有一日,他见毗婆尸正觉者及其僧团心怀喜悦,以五种洁净的花朵恭敬供养。凭此心意安住至长寿,后生天界,证得神通殊胜。后来于人间部分享神通福德,在此佛生时代出生于一姓氏之家,具足信心出家,不久即证罗汉果。
§91
91. So ekadivasaṃ pubbe katapuññaṃ saritvā somanassajāto ‘‘iminā kusalenāhaṃ nibbānaṃ patto’’ti pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇo sambuddhotiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
第九十一品。一天,尊者回忆以往所积功德,满怀喜乐,发愿道:“因这功德,我已达涅槃。”同时宣说过往行为之功德源流,称:“金色相的正觉者等尊者”之名。此面貌一如前文所释,意指其凡高度崇敬的佛德形象。
Gaṇṭhipupphiyattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 犍提普毗亚长老譬喻注释完毕。
10. Padumapūjakattheraapadānavaṇṇanā十、莲花供养长老譬喻注释。
Himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato padumapūjakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā sakasippe nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ apassanto buddhuppattito puretaraṃ uppannattā ovādānusāsanaṃ alabhitvā gharāvāsaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantassa avidūre gotamakaṃ nāma pabbataṃ nissāya assamaṃ kāretvā pañcābhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā jhānasukheneva vihāsi. Tadā padumuttaro bhagavā buddho hutvā satte saṃsārato uddharanto tassānukampāya himavantaṃ agamāsi. Tāpaso bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sakasisse samānetvā tehi padumapupphāni āharāpetvā pūjesi. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto saddho pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
喜乐山遥远之尊者莲花奉献长老传记。此尊者亦曾作为多位古佛弟子,彼时其间多次以善法根源、脱生死苦之功德修炼得力。于莲花上师时代,生于婆罗门之家。醒悟慧见,舍弃家产,目睹世间真理,转投出家,远离尘劳。迁往喜乐山遥远之地,依止少年悉达山,修习五种神通、八种禅定,安住如禅悦境。时莲花上师觉悟,超脱轮回,旨在拯救众生杖领。其慈悲心故,亲降喜乐山,怀清净心,持齐莲花瓣花束前来供养。凭此善根,在天人与人间往返,享福得益,今生生于萨瓦提一姓之家,具足信心欢喜出家,不久即证阿拉汉果位。
§97
97. So attano puññakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento himavantassāvidūretiādimāha. Gotamo nāma pabbatoti anekesaṃ yakkhadevatānaṃ āvāsabhāvena adhiṭṭhānavasena gotamassa bhavanattā gotamoti pākaṭo ahosi. Pavattati tiṭṭhatīti pabbato. Nāgarukkhehi sañchannoti ruhati tiṭṭhatīti rukkho. Atha vā pathaviṃ khananto uddhaṃ ruhatīti rukkho, nānā anekappakārā campakakappūranāgaagarucandanādayo rukkhāti nānārukkhā, tehi nānārukkhehi sañchanno parikiṇṇo gotamo pabbatoti sambandho. Mahābhūtagaṇālayoti bhavanti jāyanti uppajjanti vaḍḍhanti cāti bhūtā, mahantā ca te bhūtā cāti mahābhūtā, mahābhūtānaṃ gaṇo samūhoti mahābhūtagaṇo, mahābhūtagaṇassa ālayo patiṭṭhāti mahābhūtagaṇālayo.
第九十七品。尊者念念回顾自所积之善业,悦心欣喜,宣说其过往行为功德。称呼喜乐山遥远之尊者曰:“名曰瞿昙山”,是由众多夜叉神祇及诸天依其所居所,广为显扬其名。瞿昙,谓山。山者也。其被众树荫覆盖,故名瞿昙山,也有解说为树木如城、众多多样之树种如番荔枝、觉华、龙涎花等,众多树木汇聚成林,称为瞿昙山。又称为大元素众林,即由诸元素生、住、异变、增损。元素众亦为大元素,元素众乃众集合,元素众之所依住者为元素众林。
§98
98.Vemajjhamhi ca tassāsīti tassa gotamassa pabbatassa vemajjhe abbhantare assamo abhinimmito nipphādito katoti attho. Sesaṃ uttānamevāti.
第九十八品。‘Vemajjha’者,为瞿昙山之中心部分,意指该山内中间部位,有一水池,池中莲生舒展,故曰‘Vemajjha’池。‘Abbhantara’意指具内在功能者,此池乃内在凝结成。‘Nipphādana’意指显现、产生之义。‘Katoti attho’即此义也。‘Sesaṁ’谓以上述解说悉皆乃指出最高所在。
Padumapūjakattheraapadānavaṇṇanā samattā. · 莲花供养长老譬喻注释完毕。
Terasamavaggavaṇṇanā samattā. · 第十三品注释完毕。