16. Mahānipāto16. 大集
16. Mahānipāto16. 大集
1. Sumedhātherīgāthā1. 苏美达长老尼偈
Mantāvatiyā nagare, rañño koñcassa aggamahesiyā;
在曼答瓦提城,拘迦王的王后;
Dhītā āsiṃ sumedhā, pasāditā sāsanakarehi.
我是女儿苏美妲,对教诫者有信心。
Sīlavatī cittakathā, bahussutā buddhasāsane vinītā;
持戒、善说、多闻、于佛教中受训;
Mātāpitaro upagamma, bhaṇati ‘‘ubhayo nisāmetha.
前往父母处,说道:'请二位谛听。
‘‘Nibbānābhiratāhaṃ, asassataṃ bhavagataṃ yadipi dibbaṃ;
'我乐于涅槃,有之所至无常,即使是天界;
Kimaṅgaṃ pana tucchā kāmā, appassādā bahuvighātā.
何况虚妄的诸欲,少味而多障碍。
‘‘Kāmā kaṭukā āsīvisūpamā, yesu mucchitā bālā;
'诸欲苦涩如毒蛇,愚者迷醉于其中;
Te dīgharattaṃ niraye, samappitā haññante dukkhitā .
他们长夜在地狱,被投入、被杀害、受苦。
‘‘Socanti pāpakammā, vinipāte pāpavaddhino sadā;
「造恶业者悲伤,恶增长者常在恶趣中;
Kāyena ca vācāya ca, manasā ca asaṃvutā bālā.
愚者以身、以语、以意不防护。
‘‘Bālā te duppaññā, acetanā dukkhasamudayoruddhā;
「愚者劣慧,无觉知,被苦集所缚;
Desante ajānantā, na bujjhare ariyasaccāni.
不了知所说示,不觉悟圣谛。
‘‘Saccāni amma buddhavaradesitāni, te bahutarā ajānantā ye;
「母亲啊!佛陀最胜者所说示的诸谛,那些不了知者众多;
Abhinandanti bhavagataṃ, pihenti devesu upapattiṃ.
他们欢喜有趣,渴望诸天中的再生。
‘‘Devesupi upapatti, asassatā bhavagate aniccamhi;
「即使在诸天中的再生,在有趣中也是无常的、非恒常的;
Na ca santasanti bālā, punappunaṃ jāyitabbassa.
然而愚者不恐惧,一再应被生的。
‘‘Cattāro vinipātā, duve ca gatiyo kathañci labbhanti;
「四恶趣,两种趣某种程度上可得;
Na ca vinipātagatānaṃ, pabbajjā atthi nirayesu.
但堕恶趣者,在地狱中没有出家。
‘‘Anujānātha maṃ ubhayo, pabbajituṃ dasabalassa pāvacane;
「请允许我两者,在十力者的教说中出家;
Appossukkā ghaṭissaṃ, jātimaraṇappahānāya.
少事务,我将努力,为了断除生死。
‘‘Kiṃ bhavagate abhinanditena, kāyakalinā asārena;
「对有趣的喜乐有何用,对身体的污垢、无实质者;
Bhavataṇhāya nirodhā, anujānātha pabbajissāmi.
由于有爱的灭尽,请允许我将出家。
‘‘Buddhānaṃ uppādo vivajjito, akkhaṇo khaṇo laddho;
「诸佛的出现难遇,非时已过时已得;
Sīlāni brahmacariyaṃ, yāvajīvaṃ na dūseyyaṃ’’.
诸戒与梵行,尽形寿我不应破坏」。
Evaṃ bhaṇati sumedhā, mātāpitaro ‘‘na tāva āhāraṃ;
苏美达如此说,对父母说:「我不吃食物;
Āharissaṃ gahaṭṭhā, maraṇavasaṃ gatāva hessāmi’’.
我将在家中拿取,我将去到死亡的控制之下」。
Mātā dukkhitā rodati pitā ca, assā sabbaso samabhihato;
母亲痛苦地哭泣,父亲也是,他完全被击倒;
Ghaṭenti saññāpetuṃ, pāsādatale chamāpatitaṃ.
他们努力劝说,倒在宫殿楼台地上的她。
‘‘Uṭṭhehi puttaka kiṃ socitena, dinnāsi vāraṇavatimhi;
「起来吧,女儿,为何悲伤,你已被给予在瓦拉那瓦提;
Rājā anīkaratto , abhirūpo tassa tvaṃ dinnā.
国王阿尼咖拉答,相貌端正,你被给予他。
‘‘Aggamahesī bhavissasi, anikarattassa rājino bhariyā;
「你将成为首席王后,国王阿尼咖拉答的妻子;
Sīlāni brahmacariyaṃ, pabbajjā dukkarā puttaka.
戒、梵行、出家是难行的,女儿。
‘‘Rajje āṇādhanamissariyaṃ, bhogā sukhā daharikāsi;
「在王国中有命令、财富、权力,诸欲乐是快乐的,你还年轻;
Bhuñjāhi kāmabhoge, vāreyyaṃ hotu te putta’’.
享受诸欲乐吧,愿你有婚礼,儿子」。
Atha ne bhaṇati sumedhā, ‘‘mā edisikāni bhavagatamasāraṃ;
于是须美达对他们说:「不要这些已去的、无实质的东西;
Pabbajjā vā hohiti, maraṇaṃ vā me na ceva vāreyyaṃ.
或者出家,或者我死,但绝不会有婚礼。
‘‘Kimiva pūtikāyamasuciṃ, savanagandhaṃ bhayānakaṃ kuṇapaṃ;
「为何我要接近这腐烂的身体、须跋的、流出恶臭的、可怖的尸体;
Abhisaṃviseyyaṃ bhastaṃ, asakiṃ paggharitaṃ asucipuṇṇaṃ.
像风箱一样,不断流出的、充满须跋的。
‘‘Kimiva tāhaṃ jānantī, vikulakaṃ maṃsasoṇitupalittaṃ;
「为何我知道了,还要接近这充满虫的、涂满肉和血的;
Kimikulālayaṃ sakuṇabhattaṃ, kaḷevaraṃ kissa diyyati.
虫窟的住处、鸟的食物,这身躯给谁呢?」
‘‘Nibbuyhati susānaṃ, aciraṃ kāyo apetaviññāṇo;
「身体被搬到墓地,不久,身体离去了识;
Chuddho kaḷiṅgaraṃ viya, jigucchamānehi ñātīhi.
被厌恶的亲族们抛弃,如同一块破布。
‘‘Chuddhūna naṃ susāne, parabhattaṃ nhāyanti jigucchantā;
「在墓地抛弃它后,他们厌恶地沐浴,吃他人的食物;
Niyakā mātāpitaro, kiṃ pana sādhāraṇā janatā.
血亲的父母尚且如此,何况一般的人们。
‘‘Ajjhositā asāre, kaḷevare aṭṭhinhārusaṅghāte;
「执着于无实质的、骨筋聚合的身体;
Kheḷassuccārassava, paripuṇṇe pūtikāyamhi.
充满痰、唾液、尿液、粪便流出的腐臭身。
‘‘Yo naṃ vinibbhujitvā, abbhantaramassa bāhiraṃ kayirā ;
「若将它剖开,把内部翻到外面;
Gandhassa asahamānā, sakāpi mātā jiguccheyya.
无法忍受那气味,连自己的母亲也会厌恶。」
‘‘Khandhadhātuāyatanaṃ, saṅkhataṃ jātimūlakaṃ dukkhaṃ;
「蕴、界、处,有为、以生为根本的苦;
Yoniso anuvicinantī, vāreyyaṃ kissa iccheyyaṃ.
如理地省察,我应防护什么?我应希求什么?
‘‘Divase divase tisatti, satāni navanavā pateyyuṃ kāyamhi;
「日复一日,三百又九十九支箭落在身上;
Vassasatampi ca ghāto, seyyo dukkhassa cevaṃ khayo.
即使百年的杀戮,若如此苦灭,则更好。
‘‘Ajjhupagacche ghātaṃ, yo viññāyevaṃ satthuno vacanaṃ;
「应接受杀戮,若如此了知导师的教言:
‘Dīgho tesaṃ saṃsāro, punappunaṃ haññamānānaṃ’.
『对于一再被杀者,他们的轮回是长久的。』
‘‘Devesu manussesu ca, tiracchānayoniyā asurakāye;
「在诸天、人间、畜生趣、阿修罗身、
Petesu ca nirayesu ca, aparimitā dissare ghātā.
饿鬼界及地狱中,可见无量的杀戮。」
‘‘Ghātā nirayesu bahū, vinipātagatassa pīḷiyamānassa ;
「在诸地狱中有许多杀戮,对堕落者、受折磨者;
Devesupi attāṇaṃ, nibbānasukhā paraṃ natthi.
即使在诸天中也无庇护,没有比涅槃乐更殊胜的。
‘‘Pattā te nibbānaṃ, ye yuttā dasabalassa pāvacane;
「他们已证得涅槃,那些致力于十力者的教说;
Appossukkā ghaṭenti, jātimaraṇappahānāya.
少事务者努力,为了舍断生死。
‘‘Ajjeva tātabhinikkhamissaṃ, bhogehi kiṃ asārehi;
「今天我就要出家,财富有何用,它们无实质;
Nibbinnā me kāmā, vantasamā tālavatthukatā’’.
我已厌离诸欲,如同呕吐物,如同棕榈树桩。」
Sā cevaṃ bhaṇati pitaramanīkaratto ca yassa sā dinnā;
当她如此说时,她的父亲和那位她被许配的不悦者;
Upayāsi vāraṇavate, vāreyyamupaṭṭhite kāle.
在瓦拉那瓦帝接近,当阻止的时机到来时。
Atha asitanicitamuduke, kese khaggena chindiya sumedhā;
于是,苏美达以剑割断已坐下、已堆积、柔软的头发;
Pāsādaṃ pidahitvā , paṭhamajjhānaṃ samāpajji.
关闭宫殿后,证入初禅那。
Sā ca tahiṃ samāpannā, anīkaratto ca āgato nagaraṃ;
当她在那里证入时,阿尼咖拉塔王来到城市;
Pāsāde ca sumedhā, aniccasaññaṃ subhāveti.
而苏美达在宫殿中,善修习无常想。
Sā ca manasi karoti, anīkaratto ca āruhī turitaṃ;
当她作意时,阿尼咖拉塔王急速登上;
Maṇikanakabhūsitaṅgo, katañjalī yācati sumedhaṃ.
身饰宝石与黄金,合掌请求苏美达。
‘‘Rajje āṇādhanamissariyaṃ, bhogā sukhā daharikāsi;
「王国、命令、财富、权势,诸享受是快乐的,你还年轻;
Bhuñjāhi kāmabhoge, kāmasukhā dullabhā loke.
享受诸欲乐吧,欲乐在世间难得。」
‘‘Nissaṭṭhaṃ te rajjaṃ, bhoge bhuñjassu dehi dānāni;
「王位已舍弃给你,享用财富,布施诸布施;
Mā dummanā ahosi, mātāpitaro te dukkhitā’’ .
莫忧愁,你的父母亲忧苦」。
Taṃ taṃ bhaṇati sumedhā, kāmehi anatthikā vigatamohā;
善慧对他如此说,对诸欲无所求,离痴;
‘‘Mā kāme abhinandi, kāmesvādīnavaṃ passa.
「莫喜乐于诸欲,应见诸欲中的过患。
‘‘Cātuddīpo rājā mandhātā, āsi kāmabhogina maggo;
「四洲之王曼陀多,是欲乐享受者的榜样;
Atitto kālaṅkato, na cassa paripūritā icchā.
不满足而命终,他的欲望未得满足。
‘‘Satta ratanāni vasseyya, vuṭṭhimā dasadisā samantena;
「即使从四面八方,从十方周遍降下七宝雨;
Na catthi titti kāmānaṃ, atittāva maranti narā.
诸欲无满足,人们不满足而死」。
‘‘Asisūnūpamā kāmā, kāmā sappasiropamā;
「诸欲如刀剑,诸欲如蛇头;
Ukkopamā anudahanti, aṭṭhikaṅkala sannibhā.
如火炬燃烧,如骸骨堆积。
‘‘Aniccā addhuvā kāmā, bahudukkhā mahāvisā;
「诸欲无常不坚固,多苦大毒;
Ayoguḷova santatto, aghamūlā dukhapphalā.
如烧热铁丸,祸根苦果。
‘‘Rukkhapphalūpamā kāmā, maṃsapesūpamā dukhā;
「诸欲如树果,苦如肉块;
Supinopamā vañcaniyā, kāmā yācitakūpamā.
如梦欺诳,诸欲如借物。
‘‘Sattisūlūpamā kāmā, rogo gaṇḍo aghaṃ nighaṃ;
「诸欲如矛枪,病疮祸害;
Aṅgārakāsusadisā, aghamūlaṃ bhayaṃ vadho.
如炭火坑,祸根恐怖杀戮。
‘‘Evaṃ bahudukkhā kāmā, akkhātā antarāyikā;
「如是诸欲多苦,已被说为障碍;
Gacchatha na me bhagavate, vissāso atthi attano.
你们去吧,我对世尊没有信心,我对自己有信心。
‘‘Kiṃ mama paro karissati, attano sīsamhi ḍayhamānamhi;
「当自己的头正在燃烧时,他人能为我做什么?
Anubandhe jarāmaraṇe, tassa ghātāya ghaṭitabbaṃ’’.
在老死的追逐中,应当努力杀灭它」。
Dvāraṃ apāpuritvānahaṃ , mātāpitaro anīkarattañca;
我到达门口,看见父母坐在地上,
Disvāna chamaṃ nisinne, rodante idamavocaṃ.
正在哭泣,我对他们说了这些话。
‘‘Dīgho bālānaṃ saṃsāro, punappunañca rodataṃ;
「愚者的轮回是长久的,一次又一次地哭泣;
Anamatagge pitu maraṇe, bhātu vadhe attano ca vadhe.
在无始以来,父亲的死亡、兄弟的杀害、自己的杀害。
‘‘Assu thaññaṃ rudhiraṃ, saṃsāraṃ anamataggato saratha;
「忆念从无始的轮回以来,泪水、乳汁、血液;
Sattānaṃ saṃsarataṃ, sarāhi aṭṭhīnañca sannicayaṃ.
忆念诸有情轮回时,骨骸的堆积。
‘‘Sara caturodadhī , upanīte assuthaññarudhiramhi;
「忆念四大海洋,被泪水、乳汁、血液所充满;
Sara ekakappamaṭṭhīnaṃ, sañcayaṃ vipulena samaṃ.
忆念一劫骨骸的堆积,与毗富罗山相等。
‘‘Anamatagge saṃsarato, mahiṃ jambudīpamupanītaṃ;
「从无始轮回以来,大地阎浮提被充满;
Kolaṭṭhimattaguḷikā, mātā mātusveva nappahonti.
枣核大小的丸粒,母亲的母亲们尚且不足。
‘‘Tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ , upanītaṃ anamataggato sara;
「忆念从无始以来,草、木、枝、叶被充满;
Caturaṅgulikā ghaṭikā, pitupitusveva nappahonti.
四指长的小棍,父亲的父亲们尚且不足。」
‘‘Sara kāṇakacchapaṃ pubbasamudde, aparato ca yugachiddaṃ;
「忆念东海的独眼龟,以及从另一边来的轭木孔;
Siraṃ tassa ca paṭimukkaṃ, manussalābhamhi opammaṃ.
忆念它的头恰好穿过,这是获得人身的譬喻。
‘‘Sara rūpaṃ pheṇapiṇḍopamassa, kāyakalino asārassa;
「忆念色如泡沫团,身体是污秽无实质的;
Khandhe passa anicce, sarāhi niraye bahuvighāte.
见诸蕴是无常的,忆念地狱中的众多苦害。
‘‘Sara kaṭasiṃ vaḍḍhente, punappunaṃ tāsu tāsu jātīsu;
「忆念在一次次的诸生中,增长的木桩;
Sara kumbhīlabhayāni ca, sarāhi cattāri saccāni.
忆念鳄鱼的危险,忆念四圣谛。
‘‘Amatamhi vijjamāne, kiṃ tava pañcakaṭukena pītena;
「当不死存在时,你为何饮用五种苦味?
Sabbā hi kāmaratiyo, kaṭukatarā pañcakaṭukena.
因为一切欲乐,比五种苦味更苦。」
‘‘Amatamhi vijjamāne, kiṃ tava kāmehi ye pariḷāhā ;
「当不死存在时,为何你要那些燃烧的诸欲?
Sabbā hi kāmaratiyo, jalitā kuthitā kampitā santāpitā.
因为一切欲乐都是燃烧的、腐烂的、动摇的、热恼的。
‘‘Asapattamhi samāne, kiṃ tava kāmehi ye bahusapattā;
「当无敌存在时,为何你要那些多敌的诸欲?
Rājaggicoraudakappiyehi, sādhāraṇā kāmā bahusapattā.
诸欲为王火、盗贼、水、不爱者所共有,是多敌的。
‘‘Mokkhamhi vijjamāne, kiṃ tava kāmehi yesu vadhabandho;
「当解脱存在时,为何你要那些有杀缚的诸欲?
Kāmesu hi asakāmā, vadhabandhadukhāni anubhonti.
因为在诸欲中不欲求者,体验杀缚之苦。
‘‘Ādīpitā tiṇukkā, gaṇhantaṃ dahanti neva muñcantaṃ;
「燃烧的草炬,烧执取者而不烧放舍者;
Ukkopamā hi kāmā, dahanti ye te na muñcanti.
因为诸欲如草炬,烧那些不放舍者。」
‘‘Mā appakassa hetu, kāmasukhassa vipulaṃ jahī sukhaṃ;
「勿因少许之因,舍弃广大的欲乐之乐;
Mā puthulomova baḷisaṃ, gilitvā pacchā vihaññasi.
勿如毛多之羊吞下鱼钩,后来受苦恼。
‘‘Kāmaṃ kāmesu damassu, tāva sunakhova saṅkhalābaddho;
「你应调伏诸欲中的欲,如被锁链缚住的狗;
Kāhinti khu taṃ kāmā, chātā sunakhaṃva caṇḍālā.
诸欲确实会损害你,如旃陀罗之狗损害饥饿的狗。
‘‘Aparimitañca dukkhaṃ, bahūni ca cittadomanassāni;
「无量的苦,以及众多心的忧恼;
Anubhohisi kāmayutto, paṭinissaja addhuve kāme.
你将体验,系缚于欲者,应舍弃不坚固的诸欲。
‘‘Ajaramhi vijjamāne, kiṃ tava kāmehi yesu jarā;
「当存在不老时,你为何要诸欲,在诸欲中有老;
Maraṇabyādhigahitā , sabbā sabbattha jātiyo.
被死与病所执取,一切生类在一切处。
‘‘Idamajaramidamamaraṃ , idamajarāmaraṃ padamasokaṃ;
「此是不老、此是不死,此是不老死之足处、无忧;
Asapattamasambādhaṃ, akhalitamabhayaṃ nirupatāpaṃ.
无敌无逼迫,无过失无怖畏无恼害。
‘‘Adhigatamidaṃ bahūhi, amataṃ ajjāpi ca labhanīyamidaṃ;
「此不死已为众多人所证得,即使今日此亦可得;
Yo yoniso payuñjati, na ca sakkā aghaṭamānena’’.
凡如理行者,非不努力者所能得」。
Evaṃ bhaṇati sumedhā, saṅkhāragate ratiṃ alabhamānā;
如是苏美达说,于诸行中不得喜乐;
Anunentī anikarattaṃ, kese ca chamaṃ khipi sumedhā.
劝说阿尼咖拉答,苏美达剪下头发投于地上。
Uṭṭhāya anikaratto, pañjaliko yācitassā pitaraṃ so;
阿尼咖拉答起立,合掌向其父请求;
‘‘Vissajjetha sumedhaṃ, pabbajituṃ vimokkhasaccadassā’’.
「请允许苏美达出家,以见解脱真谛」。
Vissajjitā mātāpitūhi, pabbaji sokabhayabhītā;
被父母允许后,因畏惧忧愁与恐惧而出家;
Cha abhiññā sacchikatā, aggaphalaṃ sikkhamānāya.
证得六神通,学习时获得最上果。
Acchariyamabbhutaṃ taṃ, nibbānaṃ āsi rājakaññāya;
那是稀有、未曾有的,王女获得了涅槃;
Pubbenivāsacaritaṃ, yathā byākari pacchime kāle.
前世所行之事,她在最后时如此说明。
‘‘Bhagavati koṇāgamane, saṅghārāmamhi navanivesamhi;
「在世尊果德玛那时,在僧园的新住处;
Sakhiyo tisso janiyo, vihāradānaṃ adāsimha.
我们三位女友,布施了精舍。
‘‘Dasakkhattuṃ satakkhattuṃ, dasasatakkhattuṃ satāni ca satakkhattuṃ;
「十次、百次、千次、以及百千次;
Devesu uppajjimha, ko pana vādo manussesu.
我们生于诸天,更何况说在人间。
‘‘Devesu mahiddhikā ahumha, mānusakamhi ko pana vādo;
「我们在诸天中具大神通,在人间又何须说呢?
Sattaratanassa mahesī, itthiratanaṃ ahaṃ āsiṃ.
七宝大王的王后,我是宝女。
‘‘So hetu so pabhavo, taṃ mūlaṃ sāva sāsane khantī;
那是因,那是缘起,那根本即是在教法中的忍;
Taṃ paṭhamasamodhānaṃ, taṃ dhammaratāya nibbānaṃ’’.
那是第一调伏,那是法喜的涅槃。」
Evaṃ karonti ye saddahanti, vacanaṃ anomapaññassa;
如此行的那些人信受无上慧者的言教;
Nibbindanti bhavagate, nibbinditvā virajjantīti.
他们厌离诸有趣,厌离后而离染。
Itthaṃ sudaṃ sumedhā therī gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说苏美达长老尼说了这些偈颂。
Mahānipāto niṭṭhito. · 大集完
Samattā therīgāthāyo. · 长老尼偈完成
Gāthāsatāni cattāri, asīti puna cuddasa ;
四百偈颂,再加八十又十四;
Theriyekuttarasatā , sabbā tā āsavakkhayāti.
长老尼一百一十一位,她们全都是诸漏已尽者。
Therīgāthāpāḷi niṭṭhitā. · 长老尼偈部完