10. Dasakanipāto10. 十集
10. Dasakanipāto10. 十集
1. Kāḷudāyittheragāthā1. 咖喇伍答夷长老偈
‘‘Aṅgārino dāni dumā bhadante, phalesino chadanaṃ vippahāya;
「尊者,现在诸树如火炭,舍弃覆盖而结果实;
Te accimantova pabhāsayanti, samayo mahāvīra bhāgī rasānaṃ.
它们如有火焰般照耀,大雄,是享用美味的时候了。
‘‘Dumāni phullāni manoramāni, samantato sabbadisā pavanti;
「诸树开花,令人喜悦,从四周一切方向吹来;
Pattaṃ pahāya phalamāsasānā , kālo ito pakkamanāya vīra.
舍弃叶子而期待果实,勇者,是从此出发的时候了。
‘‘Nevātisītaṃ na panātiuṇhaṃ, sukhā utu addhaniyā bhadante;
「既不太冷也不太热,尊者,季节舒适,适合旅行;
Passantu taṃ sākiyā koḷiyā ca, pacchāmukhaṃ rohiniyaṃ tarantaṃ.
愿萨咖亚人和库离亚人见到你,背向渡过罗希尼河。
‘‘Āsāya kasate khettaṃ, bījaṃ āsāya vappati;
「依于希望而耕田,依于希望而播种;
Āsāya vāṇijā yanti, samuddaṃ dhanahārakā;
依于希望诸商人前往大海,带回财富;
Yāya āsāya tiṭṭhāmi, sā me āsā samijjhatu.
愿我所站立的期望,那个期望对我成就。
‘‘Punappunaṃ ceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā;
他们一次又一次地播种种子,天王一次又一次地降雨;
Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ.
农夫们一次又一次地耕耘田地,谷物一次又一次地来到国土。
‘‘Punappunaṃ yācanakā caranti, punappunaṃ dānapatī dadanti;
乞求者们一次又一次地行乞,施主们一次又一次地布施;
Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ.
施主们一次又一次地布施后,一次又一次地前往天界之处。
‘‘Vīro have sattayugaṃ puneti, yasmiṃ kule jāyati bhūripañño;
英雄确实净化七代,在那个家族中,具大慧者出生;
Maññāmahaṃ sakkati devadevo, tayā hi jāto muni saccanāmo.
我认为天中之天受到尊敬,因为由你而生,牟尼真实之名。
‘‘Suddhodano nāma pitā mahesino, buddhassa mātā pana māyanāmā;
大仙人的父亲名为净饭,而佛陀的母亲名为摩耶;
Yā bodhisattaṃ parihariya kucchinā, kāyassa bhedā tidivamhi modati.
她在腹中怀着菩萨,身坏后在三十三天中欢喜。
‘‘Sā gotamī kālakatā ito cutā, dibbehi kāmehi samaṅgibhūtā;
「那位果德玛已死,从此处去世,具足天欲;
Sā modati kāmaguṇehi pañcahi, parivāritā devagaṇehi tehi.
她以五种欲功德欢喜,被那些天众围绕。
‘‘Buddhassa puttomhi asayhasāhino, aṅgīrasassappaṭimassa tādino;
「我是佛陀之子,无能胜者,如是无比的盎耆罗沙之子;
Pitupitā mayhaṃ tuvaṃsi sakka, dhammena me gotama ayyakosī’’ti.
萨咖,你是我父之父,果德玛以法称我为祖父。」
… Kāḷudāyī thero…. · 咖喇伍答夷长老
2. Ekavihāriyattheragāthā2. 诶咖维哈利亚长老偈
‘‘Purato pacchato vāpi, aparo ce na vijjati;
「前面或后面,若无他人;
Atīva phāsu bhavati, ekassa vasato vane.
独自住在林中者,极为安乐。
‘‘Handa eko gamissāmi, araññaṃ buddhavaṇṇitaṃ;
「来吧!我将独自前往佛陀所赞叹的林野;
Phāsu ekavihārissa, pahitattassa bhikkhuno.
对于独住、精勤的比库来说是安乐的。
‘‘Yogī-pītikaraṃ rammaṃ, mattakuñjarasevitaṃ;
「令瑜伽者喜悦、可爱的、野象所亲近的(森林),
Eko attavasī khippaṃ, pavisissāmi kānanaṃ.
我将独自、自制、迅速地进入森林。
‘‘Supupphite sītavane, sītale girikandare;
「在花开茂盛的清凉林中、清凉的山洞里,
Gattāni parisiñcitvā, caṅkamissāmi ekako.
洒浴肢体后,我将独自经行。
‘‘Ekākiyo adutiyo, ramaṇīye mahāvane;
「独自一人、无伴侣,在可爱的大林中,
Kadāhaṃ viharissāmi, katakicco anāsavo.
我何时将住于已作所作、无漏?
‘‘Evaṃ me kattukāmassa, adhippāyo samijjhatu;
「愿我这样希望做的意愿得以成就;」
Sādhiyissāmahaṃyeva, nāñño aññassa kārako.
「我自己将成就,无有他人为他人之作者。」
‘‘Esa bandhāmi sannāhaṃ, pavisissāmi kānanaṃ;
「我系此铠甲,将进入森林;」
Na tato nikkhamissāmi, appatto āsavakkhayaṃ.
「未得漏尽,我将不从彼处出来。」
‘‘Mālute upavāyante, sīte surabhigandhike ;
「当风吹拂时,清凉且芳香;」
Avijjaṃ dālayissāmi, nisinno nagamuddhani.
「我将破除无明,坐于山顶。」
‘‘Vane kusumasañchanne, pabbhāre nūna sītale;
「在花覆盖的森林中,确实在清凉的山坡;」
Vimuttisukhena sukhito, ramissāmi giribbaje.
「以解脱乐为乐,我将于山中欢喜。」
‘‘Sohaṃ paripuṇṇasaṅkappo, cando pannaraso yathā;
「我圆满意愿,如十五日之月;」
Sabbāsavaparikkhīṇo, natthi dāni punabbhavo’’ti.
一切漏已尽,现在不再有后有。
… Ekavihāriyo thero…. · 诶咖维哈利亚长老
3. Mahākappinattheragāthā3. 玛哈咖毕那长老偈
‘‘Anāgataṃ yo paṭikacca passati, hitañca atthaṃ ahitañca taṃ dvayaṃ;
预见未来者,利益与非利益这两者;
Viddesino tassa hitesino vā, randhaṃ na passanti samekkhamānā.
憎恨他的人或希望他利益的人,观察时找不到破绽。
‘‘Ānāpānasatī yassa, paripuṇṇā subhāvitā;
入出息念若已圆满、善修习;
Anupubbaṃ paricitā, yathā buddhena desitā;
依次熟练,如佛所教导;
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
他照耀此世间,如脱离云的月亮。
‘‘Odātaṃ vata me cittaṃ, appamāṇaṃ subhāvitaṃ;
我的心确实清净,无量且善修习;
Nibbiddhaṃ paggahītañca, sabbā obhāsate disā.
已穿透、已提起,一切方向都光耀。
‘‘Jīvate vāpi sappañño, api vittaparikkhayo;
「具慧者即使活着,也可能财富耗尽;
Paññāya ca alābhena, vittavāpi na jīvati.
但因不得慧,即使有财富也不能活。
‘‘Paññā sutavinicchinī, paññā kittisilokavaddhanī;
「慧是所闻的抉择者,慧增长名声与美誉;
Paññāsahito naro idha, api dukkhesu sukhāni vindati.
具慧之人在此世,即使在诸苦中也能获得诸乐。
‘‘Nāyaṃ ajjatano dhammo, nacchero napi abbhuto;
「这不是今日之法,不是昨日的,也不是稀有的;
Yattha jāyetha mīyetha, tattha kiṃ viya abbhutaṃ.
在那里生,在那里死,那里有什么稀有的呢?
‘‘Anantaraṃ hi jātassa, jīvitā maraṇaṃ dhuvaṃ;
「因为对已生者来说,紧接着生命之后,死亡是必然的;
Jātā jātā marantīdha, evaṃdhammā hi pāṇino.
生者在此死去,诸有情确实是这样的法。
‘‘Na hetadatthāya matassa hoti, yaṃ jīvitatthaṃ paraporisānaṃ;
「这对于死者并非为了利益,那些为了生活而依靠他人的人;
Matamhi ruṇṇaṃ na yaso na lokyaṃ, na vaṇṇitaṃ samaṇabrāhmaṇehi.
对死者哭泣,既无名声也无世间利益,沙门婆罗门也不称赞。
‘‘Cakkhuṃ sarīraṃ upahanti tena , nihīyati vaṇṇabalaṃ matī ca;
「因此眼与身体受到损害,容色、力量与智慧都衰退;
Ānandino tassa disā bhavanti, hitesino nāssa sukhī bhavanti.
他的亲友们变得不快乐,那些寻求利益的人也不会快乐。
‘‘Tasmā hi iccheyya kule vasante, medhāvino ceva bahussute ca;
「因此,应当希望住在家族中的人,既有智慧又多闻;
Yesaṃ hi paññāvibhavena kiccaṃ, taranti nāvāya nadiṃva puṇṇa’’nti.
对于那些以慧之力量完成任务的人,他们如同满载的船渡过河流。」
… Mahākappino thero…. · 玛哈咖毕那长老
4. Cūḷapanthakattheragāthā4. 朱腊般踏咖长老偈
‘‘Dandhā mayhaṃ gatī āsi, paribhūto pure ahaṃ;
「我的行走缓慢,我以前被轻视;
Bhātā ca maṃ paṇāmesi, ‘gaccha dāni tuvaṃ gharaṃ’.
兄弟向我顶礼:『现在你回家去吧。』
‘‘Sohaṃ paṇāmito santo , saṅghārāmassa koṭṭhake;
「我被礼敬后,站在僧园的门口;
Dummano tattha aṭṭhāsiṃ, sāsanasmiṃ apekkhavā.
心不悦地站在那里,对教法有所期待。
‘‘Bhagavā tattha āgacchi , sīsaṃ mayhaṃ parāmasi;
「世尊来到那里,抚摸我的头;
Bāhāya maṃ gahetvāna, saṅghārāmaṃ pavesayi.
以手牵着我,引我进入僧园。
‘‘Anukampāya me satthā, pādāsi pādapuñchaniṃ;
「导师出于悲悯,给我脚布;
‘Etaṃ suddhaṃ adhiṭṭhehi, ekamantaṃ svadhiṭṭhitaṃ’.
『确定这是清净的,在一边善加确定』。
‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, vihāsiṃ sāsane rato;
「我听了他的话,住于教法中欢喜;
Samādhiṃ paṭipādesiṃ, uttamatthassa pattiyā.
我修习定,为了证得最上义。
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
「我知前世住处,天眼已清净;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
三明已证得,已作佛陀的教诫。
‘‘Sahassakkhattumattānaṃ , nimminitvāna panthako;
「般他咖化作自己千次,
Nisīdambavane ramme, yāva kālappavedanā.
坐于尼西丹巴林的可爱处,直至时节的告知。
‘‘Tato me satthā pāhesi, dūtaṃ kālappavedakaṃ;
「然后导师派遣我,告知时节的使者;
Paveditamhi kālamhi, vehāsādupasaṅkamiṃ .
当时节被告知时,我从空中前来。
‘‘Vanditvā satthuno pāde, ekamantaṃ nisīdahaṃ;
「礼敬导师足后,我坐于一旁;
Nisinnaṃ maṃ viditvāna, atha satthā paṭiggahi.
知道我已坐下,然后导师接受了。
‘‘Āyāgo sabbalokassa, āhutīnaṃ paṭiggaho;
「一切世间的归依处,诸供养的受者;
Puññakkhettaṃ manussānaṃ, paṭigaṇhittha dakkhiṇa’’nti.
人们的福田,请接受供养。」
… Cūḷapanthako thero…. · 朱腊般踏咖长老
5. Kappattheragāthā5. 咖巴长老偈
‘‘Nānākulamalasampuṇṇo, mahāukkārasambhavo;
「充满种种家族的垢秽,大粪的聚集处;
Candanikaṃva paripakkaṃ, mahāgaṇḍo mahāvaṇo.
犹如成熟的疮口,大脓疮、大创伤。
‘‘Pubbaruhirasampuṇṇo, gūthakūpena gāḷhito ;
「充满脓血,为粪坑所束缚;
Āpopaggharaṇo kāyo, sadā sandati pūtikaṃ.
水滴流出之身,常流出腐臭之物。
‘‘Saṭṭhikaṇḍarasambandho , maṃsalepanalepito;
「六十骨节相连,以肉泥涂抹;
Cammakañcukasannaddho, pūtikāyo niratthako.
以皮革外衣包裹,腐臭之身,无有实义。」
‘‘Aṭṭhisaṅghātaghaṭito, nhārusuttanibandhano;
「由骨聚集合而成,以筋腱束缚连结;
Nekesaṃ saṃgatībhāvā, kappeti iriyāpathaṃ.
因诸多结合之状态,形成诸威仪路。
‘‘Dhuvappayāto maraṇāya, maccurājassa santike;
「必定趋向于死亡,前往死王之近处;
Idheva chaḍḍayitvāna, yenakāmaṅgamo naro.
就在此处舍弃后,人随欲而去。
‘‘Avijjāya nivuto kāyo, catuganthena ganthito;
「身为无明所覆盖,被四结所系缚;
Oghasaṃsīdano kāyo, anusayajālamotthato.
身沉没于诸流中,被随眠网所缠缚。
‘‘Pañcanīvaraṇe yutto, vitakkena samappito;
「与五盖相应,被寻所充满;
Taṇhāmūlenānugato, mohacchādanachādito.
随逐于渴爱之根,被痴之覆盖所遮蔽。」
‘‘Evāyaṃ vattate kāyo, kammayantena yantito;
「此身如此运转,被业机所驱使;
Sampatti ca vipatyantā, nānābhāvo vipajjati.
成功与失败,种种状态败坏。
‘‘Yemaṃ kāyaṃ mamāyanti, andhabālā puthujjanā;
「凡夫愚痴盲目者,执此身为『我的』;
Vaḍḍhenti kaṭasiṃ ghoraṃ, ādiyanti punabbhavaṃ.
增长可怖的尸堆,取着再生。
‘‘Yemaṃ kāyaṃ vivajjenti, gūthalittaṃva pannagaṃ;
「那些舍离此身者,如蛇脱粪涂之皮;
Bhavamūlaṃ vamitvāna, parinibbissantināsavā’’ti .
吐出有根之后,诸漏尽者将般涅槃」。
… Kappo thero…. · 咖巴长老
6. Vaṅgantaputtaupasenattheragāthā6. 旺甘德子伍巴谢那长老偈
‘‘Vivittaṃ appanigghosaṃ, vāḷamiganisevitaṃ;
「远离、无喧闹,野兽所栖息之处;
Seve senāsanaṃ bhikkhu, paṭisallānakāraṇā.
比库应亲近住所,为了独坐之故。
‘‘Saṅkārapuñjā āhatvā , susānā rathiyāhi ca;
「从垃圾堆、墓地和大道上拾取,
Tato saṅghāṭikaṃ katvā, lūkhaṃ dhāreyya cīvaraṃ.
然后做成拼缝衣,应持粗陋的衣。
‘‘Nīcaṃ manaṃ karitvāna, sapadānaṃ kulā kulaṃ;
「作谦卑心,从一家到一家地次第行乞;
Piṇḍikāya care bhikkhu, guttadvāro susaṃvuto.
比库应为了团食而行,守护诸根,善自防护。
‘‘Lūkhenapi vā santusse, nāññaṃ patthe rasaṃ bahuṃ;
「即使对粗陋的也应知足,不应希求其他许多美味;
Rasesu anugiddhassa, jhāne na ramatī mano.
对诸味贪著者,心不乐于禅那。
‘‘Appiccho ceva santuṭṭho, pavivitto vase muni;
「牟尼应少欲且知足,独居而住;
Asaṃsaṭṭho gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ.
不与在家人和出家人两者交往。
‘‘Yathā jaḷo va mūgo va, attānaṃ dassaye tathā;
「犹如聋者或哑者,应如此展示自己;
Nātivelaṃ sambhāseyya, saṅghamajjhamhi paṇḍito.
智者不应过度交谈,在僧团中间。
‘‘Na so upavade kañci, upaghātaṃ vivajjaye;
「他不应诽谤任何人,应避免伤害;
Saṃvuto pātimokkhasmiṃ, mattaññū cassa bhojane.
在巴帝摩卡中防护,于食物中知量。
‘‘Suggahītanimittassa, cittassuppādakovido;
「善取相者,善巧于心的生起;
Samaṃ anuyuñjeyya, kālena ca vipassanaṃ.
应平等地修习,适时修习观。
‘‘Vīriyasātaccasampanno , yuttayogo sadā siyā;
「具足精进与恒常,应常是相应的瑜伽者;
Na ca appatvā dukkhantaṃ, vissāsaṃ eyya paṇḍito.
智者未达苦之尽,不应生起信赖。
‘‘Evaṃ viharamānassa, suddhikāmassa bhikkhuno;
「如此住的比库,若欲清净,
Khīyanti āsavā sabbe, nibbutiñcādhigacchatī’’ti.
一切诸漏灭尽,且证得涅槃。」
… Upaseno vaṅgantaputto thero…. · 旺甘德子伍巴谢那长老
7. (Apara)-gotamattheragāthā7. (另一)果德玛长老偈
‘‘Vijāneyya sakaṃ atthaṃ, avalokeyyātha pāvacanaṃ;
「应了知自己的利益,应观察教说;
Yañcettha assa patirūpaṃ, sāmaññaṃ ajjhupagatassa.
凡于此适合的,对已进入沙门性者。
‘‘Mittaṃ idha ca kalyāṇaṃ, sikkhā vipulaṃ samādānaṃ;
「于此有善友,广大学处的受持,
Sussūsā ca garūnaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.
对尊者们的恭敬听闻,这是适合沙门的。
‘‘Buddhesu sagāravatā, dhamme apaciti yathābhūtaṃ;
「对诸佛有恭敬,对法如实地尊重,
Saṅghe ca cittikāro, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.
对僧团有敬意,这是适合沙门的。」
‘‘Ācāragocare yutto, ājīvo sodhito agārayho;
「具足于行处与行仪,活命清净无可责难;
Cittassa ca saṇṭhapanaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.
以及心的安立,这是适合沙门的。
‘‘Cārittaṃ atha vārittaṃ, iriyāpathiyaṃ pasādaniyaṃ;
「应行与不应行,威仪路中令人欢喜;
Adhicitte ca āyogo, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.
以及勤修增上心,这是适合沙门的。
‘‘Āraññakāni senāsanāni, pantāni appasaddāni;
「阿兰若的住所,僻静少声;
Bhajitabbāni muninā, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.
牟尼应亲近,这是适合沙门的。
‘‘Sīlañca bāhusaccañca, dhammānaṃ pavicayo yathābhūtaṃ;
「戒与多闻,如实简择诸法;
Saccānaṃ abhisamayo, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.
现观诸谛,这是适合沙门的。」
‘‘Bhāveyya ca aniccanti, anattasaññaṃ asubhasaññañca;
「应修习无常想、无我想及须跋想;
Lokamhi ca anabhiratiṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.
于世间不乐,此适合沙门。
‘‘Bhāveyya ca bojjhaṅge, iddhipādāni indriyāni balāni;
「应修习诸觉支、诸神足、诸根、诸力;
Aṭṭhaṅgamaggamariyaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ.
八支圣道,此适合沙门。
‘‘Taṇhaṃ pajaheyya muni, samūlake āsave padāleyya;
「牟尼应舍断渴爱,连根破坏诸漏;
Vihareyya vippamutto, etaṃ samaṇassa patirūpa’’nti.
应住于解脱,此适合沙门。」
… Gotamo thero…. · ……果德玛长老……
Dasakanipāto niṭṭhito. · 十集完
Tatruddānaṃ –
此摄颂──
Kāḷudāyī ca so thero, ekavihārī ca kappino;
咖喇伍达夷与彼长老,独住者及咖毕那;
Cūḷapanthako kappo ca, upaseno ca gotamo;
朱喇般他咖、咖巴、果德玛的伍巴些那;
Sattime dasake therā, gāthāyo cettha sattatīti.
这七位十偈长老,此处有七十偈。