19. Paññāsanipāto19. 五十集
19. Paññāsanipāto19. 五十集
1. Tālapuṭattheragāthā1. 答喇布德长老偈
‘‘Kadā nuhaṃ pabbatakandarāsu, ekākiyo addutiyo vihassaṃ;
「何时我将独自一人、无伴侣地住在山洞中,
Aniccato sabbabhavaṃ vipassaṃ, taṃ me idaṃ taṃ nu kadā bhavissati.
从无常观一切有,那对我来说,这何时将会实现呢?
‘‘Kadā nuhaṃ bhinnapaṭandharo muni, kāsāvavattho amamo nirāso;
「何时我这牟尼将持破钵、着袈裟衣、无我所、无希望,
Rāgañca dosañca tatheva mohaṃ, hantvā sukhī pavanagato vihassaṃ.
杀灭贪、嗔以及痴之后,快乐地住于林中呢?
‘‘Kadā aniccaṃ vadharoganīḷaṃ, kāyaṃ imaṃ maccujarāyupaddutaṃ;
「何时我观察这无常的、屠场、疾病、污秽的、被死与老所逼迫的身体,
Vipassamāno vītabhayo vihassaṃ, eko vane taṃ nu kadā bhavissati.
离怖畏而住,独自在林中,这何时将会实现呢?
‘‘Kadā nuhaṃ bhayajananiṃ dukhāvahaṃ, taṇhālataṃ bahuvidhānuvattaniṃ;
「何时我拿着慧所成的、锐利的剑,
Paññāmayaṃ tikhiṇamasiṃ gahetvā, chetvā vase tampi kadā bhavissati.
切断这生起怖畏的、带来痛苦的、多种随行的渴爱藤,那也何时将会实现呢?
‘‘Kadā nu paññāmayamuggatejaṃ, satthaṃ isīnaṃ sahasādiyitvā;
「何时我将获得慧所成的光辉,亲近诸仙人的导师;
Māraṃ sasenaṃ sahasā bhañjissaṃ, sīhāsane taṃ nu kadā bhavissati.
何时我将迅速击破魔与其军队,那时我将在狮子座上。
‘‘Kadā nuhaṃ sabbhi samāgamesu, diṭṭho bhave dhammagarūhi tādibhi;
「何时在诸善士的集会中,我将被那些尊重法的如是者所见;
Yāthāvadassīhi jitindriyehi, padhāniyo taṃ nu kadā bhavissati.
何时我将被那些如实见者、已征服诸根者所精勤。
‘‘Kadā nu maṃ tandi khudā pipāsā, vātātapā kīṭasarīsapā vā;
「何时懈怠、饥饿、口渴、风热、虫类爬虫,
Na bādhayissanti na taṃ giribbaje, atthatthiyaṃ taṃ nu kadā bhavissati.
将不恼害我,那时在山窟中,我将达到目的。
‘‘Kadā nu kho yaṃ viditaṃ mahesinā, cattāri saccāni sududdasāni;
「何时我将以定心、具念,通过慧,
Samāhitatto satimā agacchaṃ, paññāya taṃ taṃ nu kadā bhavissati.
证得大仙所知的四谛、极难见的那些真谛。」
‘‘Kadā nu rūpe amite ca sadde, gandhe rase phusitabbe ca dhamme;
「何时于无量的色与声、香、味、所触与法,
Ādittatohaṃ samathehi yutto, paññāya dacchaṃ tadidaṃ kadā me.
我将以止相应,如燃烧般,以慧善巧,何时我将有此?
‘‘Kadā nuhaṃ dubbacanena vutto, tatonimittaṃ vimano na hessaṃ;
「何时我被恶语所说,从那相我将不意恼,
Atho pasatthopi tatonimittaṃ, tuṭṭho na hessaṃ tadidaṃ kadā me.
又被赞叹时从那相,我将不喜悦,何时我将有此?
‘‘Kadā nu kaṭṭhe ca tiṇe latā ca, khandhe imehaṃ amite ca dhamme;
「何时于木、草、藤蔓,于这些无量的蕴与法,
Ajjhattikāneva ca bāhirāni ca, samaṃ tuleyyaṃ tadidaṃ kadā me.
于内的与外的,我将平等衡量,何时我将有此?
‘‘Kadā nu maṃ pāvusakālamegho, navena toyena sacīvaraṃ vane;
「何时于雨季时节,云以新水,在林中连衣,
Isippayātamhi pathe vajantaṃ, ovassate taṃ nu kadā bhavissati.
当我行于仙人所行之道时,将降雨于我,何时那将会有?」
‘‘Kadā mayūrassa sikhaṇḍino vane, dijassa sutvā girigabbhare rutaṃ;
「何时在林中孔雀冠者,听闻山洞中云鸟之鸣;
Paccuṭṭhahitvā amatassa pattiyā, saṃcintaye taṃ nu kadā bhavissati.
为了证得不死而起身,我将思惟,那何时会实现呢?
‘‘Kadā nu gaṅgaṃ yamunaṃ sarassatiṃ, pātālakhittaṃ vaḷavāmukhañca ;
「何时我将以神通力,不执着地渡过恒河、亚穆那河、萨拉沙瓦底河、投入深渊的瓦喇瓦河口;
Asajjamāno patareyyamiddhiyā, vibhiṃsanaṃ taṃ nu kadā bhavissati.
那令人惊叹的,何时会实现呢?
‘‘Kadā nu nāgova asaṅgacārī, padālaye kāmaguṇesu chandaṃ;
「何时我如龙象般无执着地行,在欲功德中舍断欲望;
Nibbajjayaṃ sabbasubhaṃ nimittaṃ, jhāne yuto taṃ nu kadā bhavissati.
舍弃一切净相,专注于禅那,那何时会实现呢?
‘‘Kadā iṇaṭṭova daliddako nidhiṃ, ārādhayitvā dhanikehi pīḷito;
「何时如负债的穷人获得宝藏,被债主所逼迫;
Tuṭṭho bhavissaṃ adhigamma sāsanaṃ, mahesino taṃ nu kadā bhavissati.
我将满足,证得大仙人的教法,那何时会实现呢?」
‘‘Bahūni vassāni tayāmhi yācito, ‘agāravāsena alaṃ nu te idaṃ’;
「多年来你向我请求:『对你来说,这家居生活已足够了吗?』
Taṃ dāni maṃ pabbajitaṃ samānaṃ, kiṃkāraṇā citta tuvaṃ na yuñjasi.
现在我已出家,基塔,为何你不努力?
‘‘Nanu ahaṃ citta tayāmhi yācito, ‘giribbaje citrachadā vihaṅgamā’;
基塔,难道我不曾向你请求:『在王舍城,有彩翼的鸟儿,
Mahindaghosatthanitābhigajjino, te taṃ ramessanti vanamhi jhāyinaṃ.
被因陀罗雷声震动而鸣叫,它们将使在林中禅修的你欢喜。』
‘‘Kulamhi mitte ca piye ca ñātake, khiḍḍāratiṃ kāmaguṇañca loke;
对家族、朋友、亲爱的亲戚,对嬉戏之乐、世间的欲乐,
Sabbaṃ pahāya imamajjhupāgato, athopi tvaṃ citta na mayha tussasi.
舍弃一切后来到此处,然而基塔,你仍不满足于我。
‘‘Mameva etaṃ na hi tvaṃ paresaṃ, sannāhakāle paridevitena kiṃ;
这是我自己的事,并非你他人的,在应当努力之时,悲叹有何用?
Sabbaṃ idaṃ calamiti pekkhamāno, abhinikkhamiṃ amatapadaṃ jigīsaṃ.
见到这一切都是动摇的,我出家以求证不死之境。」
‘‘Suyuttavādī dvipadānamuttamo, mahābhisakko naradammasārathi ;
「善说者、两足中最胜者、大医王、人调御者;
‘Cittaṃ calaṃ makkaṭasannibhaṃ iti, avītarāgena sudunnivārayaṃ’.
『心动摇如猴相似,未离贪者极难制御』。
‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, aviddasū yattha sitā puthujjanā;
「诸欲确实多彩、甘美、可意,无智者于此被缚的凡夫;
Te dukkhamicchanti punabbhavesino, cittena nītā niraye nirākatā.
他们求再有者求苦,被心引导,被投入地狱。
‘‘‘Mayūrakoñcābhirutamhi kānane, dīpīhi byagghehi purakkhato vasaṃ;
『在孔雀、鹭鸶鸣叫的林中,与狮子、老虎一起住,
Kāye apekkhaṃ jaha mā virādhaya’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.
舍弃对身的期待,莫违失』,如此你心以前策励我。
‘‘‘Bhāvehi jhānāni ca indriyāni ca, balāni bojjhaṅgasamādhibhāvanā;
『修习诸禅那与诸根,诸力、诸觉支、定的修习;
Tisso ca vijjā phusa buddhasāsane’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.
以及三明,触证于佛陀的教法』,如此你心以前策励我。
‘‘‘Bhāvehi maggaṃ amatassa pattiyā, niyyānikaṃ sabbadukhakkhayogadhaṃ;
「修习通往不死之道,导向一切苦尽灭之八支道,能清净一切烦恼」,心啊,你过去如此策励我。
Aṭṭhaṅgikaṃ sabbakilesasodhanaṃ’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.
「如理作意观察诸蕴为苦,舍断苦之集起处,就在此处令苦灭尽」,心啊,你过去如此策励我。
‘‘‘Dukkhanti khandhe paṭipassa yoniso, yato ca dukkhaṃ samudeti taṃ jaha;
「如理观察无常、苦,以及空、无我,并断除灾患」,心啊,你过去如此策励我。
Idheva dukkhassa karohi antaṃ’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.
「抑制心的意行」,心啊,你过去如此策励我。
‘‘‘Aniccaṃ dukkhanti vipassa yoniso, suññaṃ anattāti aghaṃ vadhanti ca;
「剃发、丑陋、遭受诅咒,手持钵盂在诸家族中乞食」,心啊,你过去如此策励我。
Manovicāre uparundha cetaso’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.
「应当勤修大仙导师之教言」,心啊,你过去如此策励我。
‘‘‘Muṇḍo virūpo abhisāpamāgato, kapālahatthova kulesu bhikkhasu;
「修习通往不死之道,导向一切苦尽灭之八支道,能清净一切烦恼」,心啊,你过去如此策励我。
Yuñjassu satthuvacane mahesino’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.
「应当勤修大仙导师之教言」,心啊,你过去如此策励我。
‘‘‘Susaṃvutatto visikhantare caraṃ, kulesu kāmesu asaṅgamānaso;
「善护自己,行于箭间,于诸家族、诸欲中心不执着;
Cando yathā dosinapuṇṇamāsiyā’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.
犹如月亮于黑分、白分之夜」,你的心先前如此驱使我。
‘‘‘Āraññiko hohi ca piṇḍapātiko, sosāniko hohi ca paṃsukūliko;
「当住阿兰若、当行乞食,当住冢间、当着尘堆衣;
Nesajjiko hohi sadā dhute rato’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi.
当不倒卧、常乐于头陀」,你的心先前如此驱使我。
‘‘Ropetva rukkhāni yathā phalesī, mūle taruṃ chettu tameva icchasi;
「种植诸树使其结果后,你却想砍断那树根;
Tathūpamaṃ cittamidaṃ karosi, yaṃ maṃ aniccamhi cale niyuñjasi.
你的心正在做如此之事,你驱使我于无常、动摇之处。
‘‘Arūpa dūraṅgama ekacāri, na te karissaṃ vacanaṃ idānihaṃ;
「无色、远行、独行者,我现在不会听从你的话;
Dukkhā hi kāmā kaṭukā mahabbhayā, nibbānamevābhimano carissaṃ.
诸欲确实是苦、辛辣、大怖畏,我将以涅槃为意向而行。」
‘‘Nāhaṃ alakkhyā ahirikkatāya vā, na cittahetū na ca dūrakantanā;
「我并非因不可见、无惭或心的缘故而出家,也不是因为远离的意愿;
Ājīvahetū ca ahaṃ na nikkhamiṃ, kato ca te citta paṭissavo mayā.
我是为了生计的缘故而出家,你的心已被我回报。
‘‘‘Appicchatā sappurisehi vaṇṇitā, makkhappahānaṃ vūpasamo dukhassa’;
『少欲为善人所赞叹,舍弃虚伪是苦的寂止』;
Itissu maṃ citta tadā niyuñjasi, idāni tvaṃ gacchasi pubbaciṇṇaṃ.
当时你的心如此策励我,现在你却回到从前的行为。
‘‘Taṇhā avijjā ca piyāpiyañca, subhāni rūpāni sukhā ca vedanā;
渴爱、无明、可爱与不可爱、美好的色、乐受,
Manāpiyā kāmaguṇā ca vantā, vante ahaṃ āvamituṃ na ussahe.
可意的诸欲功德已被吐出,我不能再吞回已吐出之物。
‘‘Sabbattha te citta vaco kataṃ mayā, bahūsu jātīsu na mesi kopito;
在一切处,你的心,我的语已完成,在众多生中你未曾被激怒;
Ajjhattasambhavo kataññutāya te, dukkhe ciraṃ saṃsaritaṃ tayā kate.
由于对你的感恩,内在生起的,在你所造的苦中长久轮回。
‘‘Tvaññeva no citta karosi brāhmaṇo , tvaṃ khattiyo rājadasī karosi;
「婆罗门,你使我们成为心,你使我们成为刹帝利、王族;」
Vessā ca suddā ca bhavāma ekadā, devattanaṃ vāpi taveva vāhasā.
「我们有时成为吠舍和首陀罗,或者因你的缘故而成为天人。」
‘‘Taveva hetū asurā bhavāmase, tvaṃmūlakaṃ nerayikā bhavāmase;
「因你的缘故我们成为阿修罗,以你为根本我们成为地狱众生;」
Atho tiracchānagatāpi ekadā, petattanaṃ vāpi taveva vāhasā.
「有时也成为畜生,或者因你的缘故而成为饿鬼。」
‘‘Nanu dubbhissasi maṃ punappunaṃ, muhuṃ muhuṃ cāraṇikaṃva dassayaṃ;
「你岂不是一再地欺骗我,一次又一次地像游方者一样展示?」
Ummattakeneva mayā palobhasi, kiñcāpi te citta virādhitaṃ mayā.
「你像疯子一样诱惑我,虽然我已违背了你,心。」
‘‘Idaṃ pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ;
「这心以前随意游荡,随所欲、随所喜、随所乐;」
Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho.
「今天我将如理地调伏它,如执象钩者调伏发狂的象。」
‘‘Satthā ca me lokamimaṃ adhiṭṭhahi,aniccato addhuvato asārato;
「请世尊为我确立此世间,为无常、不坚固、无实质;
Pakkhanda maṃ citta jinassa sāsane, tārehi oghā mahatā suduttarā.
心啊,请你投入胜者的教法,请从难以渡越的大瀑流中救度我。
‘‘Na te idaṃ citta yathā purāṇakaṃ, nāhaṃ alaṃ tuyha vase nivattituṃ ;
「心啊,你不再像从前那样,我不能随你的控制而转;
Mahesino pabbajitomhi sāsane, na mādisā honti vināsadhārino.
我已在大仙的教法中出家,像我这样的人不会持有毁灭。
‘‘Nagā samuddā saritā vasundharā, disā catasso vidisā adho divā;
「山、海、河、大地,四方、四隅、下方、天界;
Sabbe aniccā tibhavā upaddutā, kuhiṃ gato citta sukhaṃ ramissasi.
一切都是无常的,三有受到逼迫,心啊,你去哪里能快乐欢喜?
‘‘Dhitipparaṃ kiṃ mama citta kāhisi, na te alaṃ citta vasānuvattako;
「心啊,你为何对我做这种坚持之事?我不能随顺你的控制;
Na jātu bhastaṃ ubhatomukhaṃ chupe, dhiratthu pūraṃ nava sotasandaniṃ.
我绝不会吮吸两端开口的风箱,呸!充满新鲜血流的东西。
‘‘Varāhaeṇeyyavigāḷhasevite, pabbhārakuṭṭe pakateva sundare;
「在野猪、鹿、豹所须跋之处,在岩石山峰,本来就美丽;
Navambunā pāvusasitthakānane, tahiṃ guhāgehagato ramissasi.
在新雨水、雨季所洒之林中,在那里进入洞穴之家,你将欢喜。
‘‘Sunīlagīvā susikhā supekhunā, sucittapattacchadanā vihaṅgamā;
「美丽蓝颈、美丽冠羽、美丽斑纹,美丽彩色羽翼覆盖的鸟类;
Sumañjughosatthanitābhigajjino, te taṃ ramessanti vanamhi jhāyinaṃ.
以柔和声音、雷鸣般吼叫,它们将使在林中禅修者欢喜。
‘‘Vuṭṭhamhi deve caturaṅgule tiṇe, saṃpupphite meghanibhamhi kānane;
「当天神降雨时,在四指高的草上,在盛开花朵、如云般的林中;
Nagantare viṭapisamo sayissaṃ, taṃ me mudū hehiti tūlasannibhaṃ.
在山间,我将如树枝般躺卧,那对我来说柔软,确实如棉花一般。
‘‘Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, yaṃ labbhati tenapi hotu me alaṃ;
「我将如此耕作,如同主人一样,凡所得到的,以那个对我来说就足够;
Na tāhaṃ kassāmi yathā atandito, biḷārabhastaṃva yathā sumadditaṃ.
我不会如此耕作,如同不疲倦者,如同猫鼬的风箱一样被充分压榨。
‘‘Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, yaṃ labbhati tenapi hotu me alaṃ;
「我将如是耕耘,如同主人一般,以所得之物,愿我满足;
Vīriyena taṃ mayha vasānayissaṃ, gajaṃva mattaṃ kusalaṅkusaggaho.
以精进力,我将使其服从于我,如善持象钩者(调伏)狂象。
‘‘Tayā sudantena avaṭṭhitena hi, hayena yoggācariyova ujjunā;
「以你善调伏、安住、合轭、行正直之马,
Pahomi maggaṃ paṭipajjituṃ sivaṃ, cittānurakkhīhi sadā nisevitaṃ.
我能行于寂静之道,常以守护心而修习。
‘‘Ārammaṇe taṃ balasā nibandhisaṃ, nāgaṃva thambhamhi daḷhāya rajjuyā;
「我将以力把你系缚于所缘,如以坚固绳索(系)象于柱;
Taṃ me suguttaṃ satiyā subhāvitaṃ, anissitaṃ sabbabhavesu hehisi.
愿你善守护、以念善修习,于一切有中无依止。
‘‘Paññāya chetvā vipathānusārinaṃ, yogena niggayha pathe nivesiya;
「以慧断除随邪道者,以瑜伽制伏,安置于道中;
Disvā samudayaṃ vibhavañca sambhavaṃ, dāyādako hehisi aggavādino.
见集与灭及生起,你将成为说最上法者之继承人。」
‘‘Catubbipallāsavasaṃ adhiṭṭhitaṃ, gāmaṇḍalaṃva parinesi citta maṃ;
「心啊!你转动了四十四年,如同村落的围栏。」
Nanu saṃyojanabandhanacchidaṃ, saṃsevase kāruṇikaṃ mahāmuniṃ.
「你不应亲近那位慈悲的大牟尼,他能断除结缚的束缚吗?」
‘‘Migo yathā seri sucittakānane, rammaṃ giriṃ pāvusaabbhamāliniṃ ;
「如同鹿在美丽的森林中游荡,前往那美妙的山,有云雾环绕;」
Anākule tattha nage ramissaṃ , asaṃsayaṃ citta parā bhavissasi.
「我将在那无扰乱的山中欢喜,心啊!你无疑将成为最上的。」
‘‘Ye tuyha chandena vasena vattino, narā ca nārī ca anubhonti yaṃ sukhaṃ;
「那些依你的欲望、依你的力量而行的男人和女人,享受着快乐;」
Aviddasū māravasānuvattino, bhavābhinandī tava citta sāvakā’’ti.
「无智者,随顺魔的力量,欢喜于有,心啊!这些是你的弟子。」
… Tālapuṭo thero…. · … 答喇布德长老 …
Paññāsanipāto niṭṭhito. · 五十集完
Tatruddānaṃ –
此处摄颂——
Paññāsamhi nipātamhi, eko tālapuṭo suci;
「在五十集中,一个塔拉普多,清净;」
Gāthāyo tattha paññāsa, puna pañca ca uttarīti.
在那里有五十偈颂,再加上五偈。