三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 玛欣德尊者标准中译
首页经藏小部长老偈部2. 二集

2. Dukanipāto2. 二集

235 段 · CSCD 巴利原典
2. Dukanipāto2. 二集
1. Paṭhamavaggo
1. 第一品
1. Uttarattheragāthā1. 伍德拉长老偈
‘‘Natthi koci bhavo nicco, saṅkhārā vāpi sassatā;
「没有任何有是常的,诸行也不是恒常的;
Uppajjanti ca te khandhā, cavanti aparāparaṃ.
那些蕴生起,又一次次地灭去。
‘‘Etamādīnaṃ ñatvā, bhavenamhi anatthiko;
「知道这些之后,我对诸有无所求;
Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.
已离一切欲,我已达到诸漏尽。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttaro thero gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说具寿伍答拉长老说了这些偈颂。
2. Piṇḍolabhāradvājattheragāthā2. 宾多纳帕拉德瓦迦长老偈
‘‘Nayidaṃ anayena jīvitaṃ, nāhāro hadayassa santiko;
「这不是以不正当方式生活,食物不是心的亲近处;
Āhāraṭṭhitiko samussayo, iti disvāna carāmi esanaṃ.
聚合依食而住,见此之后我行乞食。
‘‘Paṅkoti hi naṃ pavedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;
「他们确实对他说『泥沼』,即在诸家族中的这个礼敬供养;
Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho’’ti.
微细的箭难以拔出,恶人难以舍弃恭敬供养。」
Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero gāthāyo abhāsitthāti.
如是,据说具寿宾度罗跋罗堕阇长老说了这些偈颂。
3. Valliyattheragāthā3. 瓦利亚长老偈
‘‘Makkaṭo pañcadvārāyaṃ, kuṭikāyaṃ pasakkiya;
「这只猴子在五门的小屋里,到处跳跃;
Dvārena anupariyeti, ghaṭṭayanto muhuṃ muhuṃ.
它从门到门地游走,一次又一次地撞击。
‘‘Tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi, na hi te taṃ yathā pure;
「站住,猴子,不要跑,对你来说那不再像以前那样了;
Niggahītosi paññāya, neva dūraṃ gamissatī’’ti.
你已被慧所制伏,不会再走远了。」
… Valliyo thero…. · ……瓦利亚长老……
4. Gaṅgātīriyattheragāthā4. 恒河岸长老偈
‘‘Tiṇṇaṃ me tālapattānaṃ, gaṅgātīre kuṭī katā;
「我用三片多罗树叶,在恒河岸边建造了小屋;
Chavasittova me patto, paṃsukūlañca cīvaraṃ.
我已得到六年之食,以及尘堆衣。
‘‘Dvinnaṃ antaravassānaṃ, ekā vācā me bhāsitā;
在两个雨安居之间,我说了一句话;
Tatiye antaravassamhi, tamokhandho padālito’’ti.
在第三个雨安居中,无明之蕴被破除。
… Gaṅgātīriyo thero…. · ……恒河岸长老……
5. Ajinattheragāthā5. 阿基那长老偈
‘‘Api ce hoti tevijjo, maccuhāyī anāsavo;
即使他是三明者,死魔的征服者,无漏者;
Appaññātoti naṃ bālā, avajānanti ajānatā.
愚者们因不知而轻视他,说他是无名者。
‘‘Yo ca kho annapānassa, lābhī hotīdha puggalo;
而在此世间,若有人是食物与饮料的获得者;
Pāpadhammopi ce hoti, so nesaṃ hoti sakkato’’ti.
即使他是恶法者,他也受到他们的尊敬。
… Ajino thero…. · ……阿基那长老……
6. Meḷajinattheragāthā6. 美喇基那长老偈
‘‘Yadāhaṃ dhammamassosiṃ, bhāsamānassa satthuno;
当我听闻导师所说之法时,
Na kaṅkhamabhijānāmi, sabbaññūaparājite.
我不知有疑,于一切知者、无能胜者。
‘‘Satthavāhe mahāvīre, sārathīnaṃ varuttame;
于商队主、大雄、诸御者中最胜者;
Magge paṭipadāyaṃ vā, kaṅkhā mayhaṃ na vijjatī’’ti.
于道、于道迹,我无有疑。
… Meḷajino thero…. · ……美喇基那长老……
7. Rādhattheragāthā7. 拉达长老偈
‘‘Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati;
犹如覆盖不善之屋,雨水渗透;
Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.
如是未修习之心,贪欲渗透。
‘‘Yathā agāraṃ succhannaṃ, vuḍḍhī na samativijjhati;
犹如覆盖善之屋,雨水不渗透;
Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhatī’’ti.
如是善修习之心,贪欲不渗透。
… Rādho thero…. · ……拉达长老……
8. Surādhattheragāthā8. 苏拉达长老偈
‘‘Khīṇā hi mayhaṃ jāti, vusitaṃ jinasāsanaṃ;
我之生已尽,胜者之教已行。
Pahīno jālasaṅkhāto, bhavanetti samūhatā.
称为网者已被舍断,有之趋向已被根除。
‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;
「为了那个目的而从家出家成为非家者,
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.
那个目的我已达到,一切结的灭尽。」
… Surādho thero…. · ……苏拉达长老……
9. Gotamattheragāthā9. 果德玛长老偈
‘‘Sukhaṃ supanti munayo, ye itthīsu na bajjhare;
「牟尼们安乐地睡眠,他们不被女人所束缚;
Sadā ve rakkhitabbāsu, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ.
对于那些应当常常守护者,在她们那里真实极难获得。
‘‘Vadhaṃ carimha te kāma, anaṇā dāni te mayaṃ;
「诸欲啊,我们已对你们作了杀害,现在我们对你们无债;
Gacchāma dāni nibbānaṃ, yattha gantvā na socatī’’ti.
我们现在去往涅槃,去到那里后不忧愁。」
… Gotamo thero…. · ……果德玛长老……
10. Vasabhattheragāthā10. 瓦萨帕长老偈
‘‘Pubbe hanati attānaṃ, pacchā hanati so pare;
「先前他杀害自己,之后他杀害其他人;
Suhataṃ hanti attānaṃ, vītaṃseneva pakkhimā.
善作者害自己,如鸟被箭射中。
‘‘Na brāhmaṇo bahivaṇṇo, anto vaṇṇo hi brāhmaṇo;
「婆罗门非外在的色,内在的色才是婆罗门;
Yasmiṃ pāpāni kammāni, sa ve kaṇho sujampatī’’ti.
凡有诸恶业者,他确实是黑者,是善跳者。」
… Vasabho thero…. · ……瓦萨帕长老……
Vaggo paṭhamo niṭṭhito. · 品 第一 完
Tassuddānaṃ –
其摄颂──
Uttaro ceva piṇḍolo, valliyo tīriyo isi;
伍答喇与宾度喇,瓦利亚、帝利亚、伊西;
Ajino ca meḷajino, rādho surādho gotamo;
阿基诺与美喇基诺,喇度、苏喇度、果德玛;
Vasabhena ime honti, dasa therā mahiddhikāti.
与瓦沙巴,这些是十位大神通力的长老。
2. Dutiyavaggo
第二品
1. Mahācundattheragāthā1. 玛哈准德长老偈
‘‘Sussūsā sutavaddhanī, sutaṃ paññāya vaddhanaṃ;
「乐闻增长所闻,所闻增长慧;
Paññāya atthaṃ jānāti, ñāto attho sukhāvaho.
以慧了知义,已知义带来乐。
‘‘Sevetha pantāni senāsanāni, careyya saṃyojanavippamokkhaṃ;
「应亲近远离的住所,应行解脱诸结;
Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha, saṅghe vase rakkhitatto satimā’’ti.
若在那里未获得喜乐,应守护自己、具念地住于僧团中。」
… Mahācundo thero…. · ……玛哈准德长老……
2. Jotidāsattheragāthā2. 乔帝达萨长老偈
‘‘Ye kho te veṭhamissena , nānattena ca kammunā;
「那些以欺诈、以种种业,
Manusse uparundhanti, pharusūpakkamā janā;
压迫人们的人,粗暴侵害的人们;
Tepi tattheva kīranti, na hi kammaṃ panassati.
他们就在那里衰败,因为业不会消失。
‘‘Yaṃ karoti naro kammaṃ, kalyāṇaṃ yadi pāpakaṃ;
「人所作的业,无论是善或恶;
Tassa tasseva dāyādo, yaṃ yaṃ kammaṃ pakubbatī’’ti.
无论造作何业,他自己是那业的继承者。
… Jotidāso thero…. · ……乔帝达萨长老……
3. Heraññakānittheragāthā3. 黑兰雅咖尼长老偈
‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;
日夜流逝,生命被损坏,
Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odakaṃ.
诸死者的寿命耗尽,如小河的水。
‘‘Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati;
愚者造作诸恶业时,不觉知,
Pacchāssa kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.
后来对他是苦的,他的果报是恶的。
… Heraññakānitthero…. · ……黑兰雅咖尼长老……
4. Somamittattheragāthā4. 索玛密德长老偈
‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave;
如同攀上小木,在大海中沉没,
Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;
如是依止懈怠者,善生活者也沉没,
Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.
因此应避开那懈怠者、劣精进者。
‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;
「与远离的圣者们、精勤的禅修者们在一起;
Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.
常与精进勇猛者、智者们共住。」
… Somamitto thero…. · ……索玛密德长老……
5. Sabbamittattheragāthā5. 萨巴密德长老偈
‘‘Jano janamhi sambaddho , janamevassito jano;
「人被人所束缚,人依止于人;
Jano janena heṭhīyati, heṭheti ca jano janaṃ.
人被人所压迫,人也压迫人。
‘‘Ko hi tassa janenattho, janena janitena vā;
「那人对他有何益处?或由人所生的有何益处?
Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ, heṭhayitvā bahuṃ jana’’nti.
舍弃人群而去的那人,已压迫了许多人。」
… Sabbamitto thero…. · ……萨巴密德长老……
6. Mahākāḷattheragāthā6. 玛哈咖喇长老偈
‘‘Kāḷī itthī brahatī dhaṅkarūpā, satthiñca bhetvā aparañca satthiṃ;
「黑色的女人,巨大的、丑陋形状的,劈开一把剑又劈开另一把剑;
Bāhañca bhetvā aparañca bāhaṃ, sīsañca bhetvā dadhithālakaṃva;
劈开一只手臂又劈开另一只手臂,劈开头如同酸奶钵一般;
Esā nisinnā abhisandahitvā.
这位坐着的(女子)已经充满(欲望)。
‘‘Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;
「凡是无智者造作诸依,愚者一再遭受苦;
Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, māhaṃ puna bhinnasiro sayissa’’nti .
因此,了知者不应造作诸依,愿我不再头破而卧。」
… Mahākāḷo thero…. · ……玛哈咖喇长老……
7. Tissattheragāthā7. 帝萨长老偈
‘‘Bahū sapatte labhati, muṇḍo saṅghāṭipāruto;
「剃发者、披桑喀帝衣者,获得许多敌人;
Lābhī annassa pānassa, vatthassa sayanassa ca.
获得食物、饮料、衣服和卧具。
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, sakkāresu mahabbhayaṃ;
「了知这些过患,在恭敬中有大怖畏;
Appalābho anavassuto, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
具念的比库应少得、无漏而游方。」
… Tisso thero…. · ……帝萨长老……
8. Kimilattheragāthā8. 奇米喇长老偈
‘‘Pācīnavaṃsadāyamhi , sakyaputtā sahāyakā;
「在东方的竹林园,释迦子们是同伴;
Pahāyānappake bhoge, uñchāpattāgate ratā.
舍弃了不少的财富,乐于以拾落穗而得的食物。
‘‘Āraddhavīriyā pahitattā, niccaṃ daḷhaparakkamā;
「已发精进、已致力,常恒坚固勤奋;
Ramanti dhammaratiyā, hitvāna lokiyaṃ rati’’nti.
舍弃了世间的喜乐,欢喜于法乐。」
… Kimilo thero…. · ……奇米喇长老……
9. Nandattheragāthā9. 难德长老偈
‘‘Ayoniso manasikārā, maṇḍanaṃ anuyuñjisaṃ;
「由于不如理作意,我从事于装饰;
Uddhato capalo cāsiṃ, kāmarāgena aṭṭito.
我掉举、轻躁,被欲贪所恼。
‘‘Upāyakusalenāhaṃ, buddhenādiccabandhunā;
「我以善巧方便,被太阳族亲的佛陀,
Yoniso paṭipajjitvā, bhave cittaṃ udabbahi’’nti.
如理修行后,从有中拔出了心。」
… Nando thero…. · ……难德长老……
10. Sirimattheragāthā10. 西利玛长老偈
‘‘Pare ca naṃ pasaṃsanti, attā ce asamāhito;
「他人虽赞叹他,但若自己不得定;
Moghaṃ pare pasaṃsanti, attā hi asamāhito.
他人徒然赞叹,因为自己未得定。
‘‘Pare ca naṃ garahanti, attā ce susamāhito;
「他人责备他,若自己善得定;
Moghaṃ pare garahanti, attā hi susamāhito’’ti.
他人徒然责备,因为自己善得定。」
… Sirimā thero…. · ……西利玛长老……
Vaggo dutiyo niṭṭhito. · 第二品完
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Cundo ca jotidāso ca, thero heraññakāni ca;
准陀与佐帝达沙,长老与黑拉雅咖尼;
Somamitto sabbamitto, kālo tisso ca kimilo ;
索马弥多、萨拔弥多,咖喇、提沙与奇弥喇;
Nando ca sirimā ceva, dasa therā mahiddhikāti.
难陀与西利玛,十位大神通长老。
3. Tatiyavaggo
第三品
1. Uttarattheragāthā1. 伍德拉长老偈
‘‘Khandhā mayā pariññātā, taṇhā me susamūhatā;
「诸蕴已被我遍知,渴爱已被我善根除;
Bhāvitā mama bojjhaṅgā, patto me āsavakkhayo.
我的诸觉支已修习,我已达到诸漏尽。
‘‘Sohaṃ khandhe pariññāya, abbahitvāna jāliniṃ;
「如此我遍知诸蕴后,舍断了网者;
Bhāvayitvāna bojjhaṅge, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.
修习诸觉支后,我将无漏般涅槃。」
… Uttaro thero…. · ……伍德拉长老……
2. Bhaddajittheragāthā2. 跋德基德长老偈
‘‘Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo;
「名为巴那多的国王,他的祭柱是金制的;
Tiriyaṃ soḷasubbedho , ubbhamāhu sahassadhā.
横向有十六个分支,向上据说有千倍。
‘‘Sahassakaṇḍo satageṇḍu, dhajālu haritāmayo;
「千节百圈,有幢幡,绿宝石制;
Anaccuṃ tattha gandhabbā, chasahassāni sattadhā’’ti.
在那里跳舞的乾达婆,六千七倍。」
… Bhaddajitthero…. · ……跋德基德长老……
3. Sobhitattheragāthā3. 索毕德长老偈
bhikkhu, āraddhabalavīriyo;
比库,已发起力精进者;
Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussariṃ.
五百劫我,一夜忆念。
‘‘Cattāro satipaṭṭhāne, satta aṭṭha ca bhāvayaṃ;
「修习须跋,七觉支与八圣道;
Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussari’’nti.
五百劫我,一夜忆念。」
… Sobhito thero…. · ……索毕德长老……
4. Valliyattheragāthā4. 瓦利亚长老偈
‘‘Yaṃ kiccaṃ daḷhavīriyena, yaṃ kiccaṃ boddhumicchatā;
「以坚固精进应作之事,以欲觉悟应作之事;
Karissaṃ nāvarajjhissaṃ , passa vīriyaṃ parakkama.
我将作不退缩,看精进之努力。
‘‘Tvañca me maggamakkhāhi, añjasaṃ amatogadhaṃ;
「你为我说示道路,直通甘露之道;
Ahaṃ monena monissaṃ, gaṅgāsotova sāgara’’nti.
我将以寂默而寂默,如恒河流向大海。」
… Valliyo thero…. · ……瓦利亚长老……
5. Vītasokattheragāthā5. 维德索咖长老偈
‘‘Kese me olikhissanti, kappako upasaṅkami;
「理发师前来为我剃发;
Tato ādāsamādāya, sarīraṃ paccavekkhisaṃ.
然后我取镜,观察身体。
‘‘Tuccho kāyo adissittha, andhakāro tamo byagā;
「身体显现为空虚,黑暗、暗冥消失了;
Sabbe coḷā samucchinnā, natthi dāni punabbhavo’’ti.
一切烦恼已断尽,现在不再有再生。」
… Vītasoko thero…. · ……维德索咖长老……
6. Puṇṇamāsattheragāthā6. 布纳玛萨长老偈
‘‘Pañca nīvaraṇe hitvā, yogakkhemassa pattiyā;
「舍断五盖,为了获得离轭安稳;
Dhammādāsaṃ gahetvāna, ñāṇadassanamattano.
取法镜,自己的智见。
‘‘Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ, sabbaṃ santarabāhiraṃ;
「我观察此身,一切内外;
Ajjhattañca bahiddhā ca, tuccho kāyo adissathā’’ti.
于内及于外,身体显现为空虚。」
… Puṇṇamāso thero…. · ……布纳玛萨长老……
7. Nandakattheragāthā7. 难德咖长老偈
‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, khalitvā patitiṭṭhati;
「犹如良马,跌倒后站立;
Bhiyyo laddāna saṃvegaṃ, adīno vahate dhuraṃ.
获得更多悚惧感,不怯弱地负轭。
‘‘Evaṃ dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvakaṃ;
「如是具足见,正等正觉者之声闻;
Ājānīyaṃ maṃ dhāretha, puttaṃ buddhassa orasa’’nti.
请持我为良马,佛陀之亲生子。」
… Nandako thero…. · ……难德咖长老……
8. Bharatattheragāthā8. 帕拉德长老偈
‘‘Ehi nandaka gacchāma, upajjhāyassa santikaṃ;
「来吧,难陀咖,我们去,亲近戒师;
Sīhanādaṃ nadissāma, buddhaseṭṭhassa sammukhā.
我们将作狮子吼,在最胜佛面前。
‘‘Yāya no anukampāya, amhe pabbājayī muni;
「以何悲悯,牟尼令我们出家;
So no attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.
那利益我们已达到,一切结之灭尽。」
… Bharato thero…. · ……帕拉德长老……
9. Bhāradvājattheragāthā9. 帕拉德瓦迦长老偈
‘‘Nadanti evaṃ sappaññā, sīhāva girigabbhare;
「具慧者如此鸣响,如狮子在山洞中;
Vīrā vijitasaṅgāmā, jetvā māraṃ savāhaniṃ .
诸勇者已胜战斗,战胜魔罗与其军。
‘‘Satthā ca pariciṇṇo me, dhammo saṅgho ca pūjito;
「导师已被我亲近,法已被随行,僧团已被恭敬;
Ahañca vitto sumano, puttaṃ disvā anāsava’’nti.
我已满足、善心,见到无漏的儿子。」
… Bhāradvājo thero…. · ……帕拉德瓦迦长老……
10. Kaṇhadinnattheragāthā10. 刊哈丁那长老偈
‘‘Upāsitā sappurisā, sutā dhammā abhiṇhaso;
「善人已被亲近,诸法已被数数听闻;
Sutvāna paṭipajjissaṃ, añjasaṃ amatogadhaṃ.
听闻后我将实践,直接通往不死之道。
‘‘Bhavarāgahatassa me sato, bhavarāgo puna me na vijjati;
「对于具念的我,有贪已被破除,有贪于我不再存在;
Na cāhu na ca me bhavissati, na ca me etarahi vijjatī’’ti.
既非过去有,亦非未来有,现在于我亦不存在。」
… Kaṇhadinno thero…. · ……刊哈丁那长老……
Vaggo tatiyo niṭṭhito. · 第三品完
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Uttaro bhaddajitthero, sobhito valliyo isi;
伍答喇长老、跋达吉塔长老、索比答、瓦利亚仙人;
Vītasoko ca yo thero, puṇṇamāso ca nandako;
维答索咖长老、富那马萨以及难陀咖;
Bharato bhāradvājo ca, kaṇhadinno mahāmunīti.
巴喇答、巴拉德瓦迦、康哈丁那大牟尼。
4. Catutthavaggo
第四品
1. Migasirattheragāthā1. 弥嘎西拉长老偈
‘‘Yato ahaṃ pabbajito, sammāsambuddhasāsane;
「自从我在正等正觉者的教法中出家,
Vimuccamāno uggacchiṃ, kāmadhātuṃ upaccagaṃ.
我解脱、上升,超越了欲界。
‘‘Brahmuno pekkhamānassa, tato cittaṃ vimucci me;
「当梵天观看时,我的心从那里解脱了;」
Akuppā me vimuttīti, sabbasaṃyojanakkhayā’’ti.
「我的解脱不动摇,由于一切结的灭尽。」
… Migasiro thero…. · ……弥嘎西拉长老……
2. Sivakattheragāthā2. 西瓦咖长老偈
‘‘Aniccāni gahakāni, tattha tattha punappunaṃ;
「诸屋舍是无常的,在此处彼处一再地;
Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ.
寻找造屋者,一再的生是苦。
‘‘Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi;
「造屋者!你已被见,你将不再造屋;
Sabbā te phāsukā bhaggā, thūṇikā ca vidālitā ;
你的一切椽已被折断,栋梁已被破坏;
Vimariyādikataṃ cittaṃ, idheva vidhamissatī’’ti.
心已达到离行,就在此处将灭尽渴爱。」
… Sivako thero…. · ……西瓦咖长老……
3. Upavāṇattheragāthā3. 伍巴瓦那长老偈
‘‘Arahaṃ sugato loke, vātehābādhito muni;
「世间的阿拉汉、善逝、牟尼被风所恼;
Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa.
婆罗门!如果有温水,请给牟尼。
‘‘Pūjito pūjaneyyānaṃ , sakkareyyāna sakkato;
「受应受礼敬者的礼敬,受应受恭敬者的恭敬;
Apacitopaceyyānaṃ , tassa icchāmi hātave’’ti.
受应受尊重者的尊重,我希望为他的利益。」
… Upavāṇo thero…. · ……伍巴瓦那长老……
4. Isidinnattheragāthā4. 伊西丁那长老偈
‘‘Diṭṭhā mayā dhammadharā upāsakā, kāmā aniccā iti bhāsamānā;
「我见持法的近事男们,说着『诸欲是无常的』;
Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca te apekkhā.
他们深深贪染于宝珠耳环,对儿子、妻子有期待。
‘‘Addhā na jānanti yatodha dhammaṃ, kāmā aniccā iti cāpi āhu;
「确实他们不知道这里的法,虽然也说『诸欲是无常的』;
Rāgañca tesaṃ na balatthi chettuṃ, tasmā sitā puttadāraṃ dhanañcā’’ti.
他们的贪欲没有力量断除,因此他们执着儿子、妻子和财富。」
… Isidinno thero…. · ……伊西丁那长老……
5. Sambulakaccānattheragāthā5. 三布喇咖吒那长老偈
‘‘Devo ca vassati devo ca gaḷagaḷāyati,
「天在下雨,天在轰隆作响,
Ekako cāhaṃ bherave bile viharāmi;
我独自一人住在可怖的洞穴中;
Tassa mayhaṃ ekakassa bherave bile viharato,
当我独自住在恐怖的森林时,
Natthi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā.
我没有恐惧、没有战栗、没有身毛竖立。
‘‘Dhammatā mamasā yassa me, ekakassa bherave bile;
「对于我来说,这是法性:当我独自住在恐怖的森林时,
Viharato natthi bhayaṃ vā, chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā’’ti.
没有恐惧、没有战栗、没有身毛竖立。」
… Sambulakaccāno thero…. · ……三布喇咖吒那长老……
6. Nitakattheragāthā6. 尼德咖长老偈
‘‘Kassa selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati;
「谁的心如山岩般坚固,不动摇,
Virattaṃ rajanīyesu, kuppanīye na kuppati;
对可染之法已离染,对可恼之法不恼怒;
Yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto taṃ dukkhamessati.
谁的心如此修习,苦从何而来?
‘‘Mama selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati;
「我的心如山岩般坚固,不动摇;
Virattaṃ rajanīyesu, kuppanīye na kuppati;
于可染者已离染,于可怒者不生怒;
Mamevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto maṃ dukkhamessatī’’ti.
我如此修习心,苦从何处来于我?
… Nitako thero…. · ……尼德咖长老……
7. Soṇapoṭiriyattheragāthā7. 索那波提利亚长老偈
‘‘Na tāva supituṃ hoti, ratti nakkhattamālinī;
不应睡眠,星宿庄严之夜;
Paṭijaggitumevesā, ratti hoti vijānatā.
对于了知者,此夜应当警寤。
‘‘Hatthikkhandhāvapatitaṃ , kuñjaro ce anukkame;
若象践踏落于象群中,
Saṅgāme me mataṃ seyyo, yañce jīve parājito’’ti.
于战斗中我死更好,胜于战败而活。
… Soṇo poṭiriyo thero …. · ……索那波提利亚长老……
8. Nisabhattheragāthā8. 尼萨帕长老偈
‘‘Pañca kāmaguṇe hitvā, piyarūpe manorame;
舍弃五种欲功德,可爱可意之色,
Saddhāya gharā nikkhamma, dukkhassantakaro bhave.
以信从家出家,当作苦之终结者。
‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;
「我不欢喜死亡,我不欢喜生命;
Kālañca paṭikaṅkhāmi, sampajāno patissato’’ti.
我正知、具念地等待时节。」
… Nisabho thero…. · ……尼萨帕长老……
9. Usabhattheragāthā9. 伍萨帕长老偈
‘‘Ambapallavasaṅkāsaṃ, aṃse katvāna cīvaraṃ;
「将如芒果嫩叶色的袈裟披在肩上,
Nisinno hatthigīvāyaṃ, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ.
我坐在象颈上,为了托钵进入村落。
‘‘Hatthikkhandhato oruyha, saṃvegaṃ alabhiṃ tadā;
「从象背下来后,我当时获得了悚惧感;
Sohaṃ ditto tadā santo, patto me āsavakkhayo’’ti.
我当时被教导,得到寂静,我的诸漏已尽。」
… Usabho thero…. · ……伍萨帕长老……
10. Kappaṭakurattheragāthā10. 咖巴德咖拉长老偈
‘‘Ayamiti kappaṭo kappaṭakuro, acchāya atibharitāya ;
「这是布片,布片的制作者,在过多的荫凉下;
Amataghaṭikāyaṃ dhammakaṭamatto , katapadaṃ jhānāni ocetuṃ.
在甘露鼓中,法语者,已作足迹以入诸禅那。」
‘‘Mā kho tvaṃ kappaṭa pacālesi, mā tvaṃ upakaṇṇamhi tāḷessaṃ;
「咖巴嗒,你不要摇动,你不要在耳边敲打;
Na hi tvaṃ kappaṭa mattamaññāsi, saṅghamajjhamhi pacalāyamānoti.
咖巴嗒,你确实不知节制,在僧团中摇晃。」
… Kappaṭakuro thero…. · ……咖巴德咖拉长老……
Vaggo catuttho niṭṭhito. · 第四品完
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Migasiro sivako ca, upavāno ca paṇḍito;
弥嘎西喇、西瓦咖,以及智者伍巴瓦那;
Isidinno ca kaccāno, nitako ca mahāvasī;
伊西丁那、咖恰那,尼答咖以及大住者;
Poṭiriyaputto nisabho, usabho kappaṭakuroti.
播帝利亚子、尼沙婆,伍沙婆、咖巴嗒库汝。
5. Pañcamavaggo
第五品
1. Kumārakassapattheragāthā1. 咖玛拉咖萨巴长老偈
‘‘Aho buddhā aho dhammā, aho no satthu sampadā;
「啊!诸佛!啊!诸法!啊!我们导师的成就!
Yattha etādisaṃ dhammaṃ, sāvako sacchikāhi’’ti.
在那里,弟子以此法亲证。
‘‘Asaṅkheyyesu kappesu, sakkāyādhigatā ahū;
在无数劫中,已获得身见;
Tesamayaṃ pacchimako, carimoyaṃ samussayo;
这是他们的最后一次,这是最后的结生;
Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
生死轮回,现在不再有再生。
… Kumārakassapo thero…. · ……咖玛拉咖萨巴长老……
2. Dhammapālattheragāthā2. 达玛巴喇长老偈
‘‘Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;
凡是年轻的比库,致力于佛陀的教法;
Jāgaro sa hi suttesu , amoghaṃ tassa jīvitaṃ.
他在诸经中警觉,他的生命不空过。
‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;
因此,有慧者应勤修信与戒,净信与见法;
Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.
忆念诸佛的教法。
… Dhammapālo thero…. · ……达玛巴喇长老……
3. Brahmālittheragāthā3. 梵摩离长老偈
‘‘Kassindriyāni samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā;
「谁的诸根已达到寂止,如善驯御者的马匹,
Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi kassa pihayanti tādino’’ti.
已断慢、无漏者,诸天也羡慕这样的人。」
‘‘Mayhindriyāni samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā;
「我的诸根已达到寂止,如善驯御者的马匹,
Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi mayhaṃ pihayanti tādino’’ti.
已断慢、无漏者,诸天也羡慕我这样的人。」
… Brahmāli thero…. · ……梵摩离长老……
4. Mogharājattheragāthā4. 摩嘎拉迦长老偈
‘‘Chavipāpaka cittabhaddaka, mogharāja satataṃ samāhito;
「皮肤恶劣、心善良的摩嘎拉佳王,常时入定,
Hemantikasītakālarattiyo , bhikkhu tvaṃsi kathaṃ karissasi’’.
冬季寒冷时节的夜晚,比库你将如何度过?」
‘‘Sampannasassā magadhā, kevalā iti me sutaṃ;
「摩嘎塔已收成谷物,完全充足,我如是听闻;
Palālacchannako seyyaṃ, yathaññe sukhajīvino’’ti.
以稻草覆盖而卧,如其他安乐生活者。」
… Mogharājā thero…. · ……摩嘎拉迦长老……
5. Visākhapañcālaputtattheragāthā5. 维萨卡般遮喇子长老偈
‘‘Na ukkhipe no ca parikkhipe pare, okkhipe pāragataṃ na eraye;
「不应举起,也不应使他人举起,不应使已到彼岸者下沉;
Na cattavaṇṇaṃ parisāsu byāhare, anuddhato sammitabhāṇi subbato.
不应在众中说四种语,不激动,说适量之语,善持戒。
‘‘Susukhumanipuṇatthadassinā, matikusalena nivātavuttinā;
「以极微细巧妙见义者,以善巧慧者,以谦逊行者,
Saṃsevitavuddhasīlinā, nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.
以亲近长老戒者,涅槃对他确实不难得。」
… Visākho pañcālaputto thero …. · ……维萨卡般遮喇子长老……
6. Cūḷakattheragāthā6. 朱喇咖长老偈
‘‘Nadanti morā susikhā supekhuṇā, sunīlagīvā sumukhā sugajjino;
「孔雀鸣叫,美好的羽毛,美好的蓝颈,美好的面容,美好的步伐者;
Susaddalā cāpi mahāmahī ayaṃ, subyāpitambu suvalāhakaṃ nabhaṃ.
这大地也有美好的草叶,水遍满美好,天空有美好的云。
‘‘Sukallarūpo sumanassa jhāyataṃ , sunikkamo sādhu subuddhasāsane;
「美好的身形,美好的心意,禅修者,美好的精进,在善逝佛陀的教法中善;
Susukkasukkaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ, phusāhi taṃ uttamamaccutaṃ pada’’nti.
触证那极清净、微细、极难见、最上、不死之足处。」
… Cūḷako thero…. · ……朱喇咖长老……
7. Anūpamattheragāthā7. 阿努巴玛长老偈
‘‘Nandamānāgataṃ cittaṃ, sūlamāropamānakaṃ;
「心欢喜于未来,如同被刺穿的木板;
Tena teneva vajasi, yena sūlaṃ kaliṅgaraṃ.
你因那个而逃避,因那个卡林嘎拉的刺。
‘‘Tāhaṃ cittakaliṃ brūmi, taṃ brūmi cittadubbhakaṃ;
「我说那是心的污点,我说那是心的难调;
Satthā te dullabho laddho, mānatthe maṃ niyojayī’’ti.
你已得难得的导师,请为了我的利益而努力。」
… Anūpamo thero…. · ……阿努巴玛长老……
8. Vajjitattheragāthā8. 瓦基德长老偈
‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, gatīsu parivattisaṃ;
「长久时间的轮回,在诸趣中流转;
Apassaṃ ariyasaccāni, andhabhūto puthujjano.
未见诸圣谛,凡夫如盲者。
‘‘Tassa me appamattassa, saṃsārā vinaḷīkatā;
「对于不放逸的我,轮回已被摧毁;
Sabbā gatī samucchinnā, natthi dāni punabbhavo’’ti.
一切趣已被断除,现在不再有后有。」
… Vajjito thero…. · ……瓦基德长老……
9. Sandhitattheragāthā9. 桑帝德长老偈
‘‘Assatthe haritobhāse, saṃvirūḷhamhi pādape;
「在无花果树下,绿叶繁茂,枝叶茂盛的树下;
Ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ, alabhitthaṃ patissato.
我忆念时,获得了一个佛所行的想。
‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā;
「从此三十一劫以前,当时我获得了那个想;
Tassā saññāya vāhasā, patto me āsavakkhayo’’ti.
由于那个想的威力,我已达到诸漏尽。」
… Sandhito thero…. · ……桑帝德长老……
Vaggo pañcamo niṭṭhito. · 第五品完
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Kumārakassapo thero, dhammapālo ca brahmāli;
长老咖沙巴童子,法护与梵摩离;
Mogharājā visākho ca, cūḷako ca anūpamo;
摩伽罗阇、维沙卡,小者与无比者;
Vajjito sandhito thero, kilesarajavāhanoti.
瓦基答、散地答长老,以及除尘垢者。
Dukanipāto niṭṭhito. · 二集完
Tatruddānaṃ –
于此摄颂——
Gāthādukanipātamhi, navuti ceva aṭṭha ca;
在偈颂二集中,九十与八;
Therā ekūnapaññāsaṃ, bhāsitā nayakovidāti.
诸长老四十九,善巧方法者所说。