1. Uragavaggo · 1. 蛇品义注
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Khuddakanikāye · 小部中
Petavatthu-aṭṭhakathā · 《饿鬼事》注释
Ganthārambhakathā
论著开篇之语
Mahākāruṇikaṃ nāthaṃ, ñeyyasāgarapāraguṃ;
礼敬大慈悲主,智慧如海超胜者;
Vande nipuṇagambhīra-vicitranayadesanaṃ.
顶礼技艺高深、妙义繁多的讲说;
Vijjācaraṇasampannā, yena niyyanti lokato;
具足智慧与行持,由此教化世间众生;
Vande tamuttamaṃ dhammaṃ, sammāsambuddhapūjitaṃ.
顶礼无上法门,正自觉者所敬奉;
Sīlādiguṇasampanno, ṭhito maggaphalesu yo;
具足戒德诸品质,立于圣道果位者。
Vande ariyasaṅghaṃ taṃ, puññakkhettaṃ anuttaraṃ.
恭敬圣僧,即无上功德之福田。
Vandanājanitaṃ puññaṃ, iti yaṃ ratanattaye;
因礼敬而生之功德,即为珍宝之中的珍宝;
Hatantarāyo sabbattha, hutvāhaṃ tassa tejasā.
烦恼障碍遍除,我亦因彼光明而离诸碍难。
Petehi ca kataṃ kammaṃ, yaṃ yaṃ purimajātisu;
所于世间先辈所作种种业,我悉了知。
Petabhāvāvahaṃ taṃ taṃ, tesañhi phalabhedato.
我亦因此转生且具灵明,依其果报种种差异。
Pakāsayantī buddhānaṃ, desanā yā visesato;
佛陀难胜说法之光明普照世间,彰显殊胜教典。
Saṃvegajananī kamma-phalapaccakkhakārinī.
引起急切心起作用的,是业力所结果的果报的促发因素。
Petavatthūti nāmena, supariññātavatthukā;
名为饿鬼事,指出其性质为业报所显现的具体境体;
Yaṃ khuddakanikāyasmiṃ, saṅgāyiṃsu mahesayo.
这在小部经集内,是诸大德所集成的内容。
Tassa sammāvalambitvā, porāṇaṭṭhakathānayaṃ;
依,于此恰当依止古老注疏的说明;
Tattha tattha nidānāni, vibhāvento visesato.
在此处,分分别析诸因缘及其特殊相状。
Suvisuddhaṃ asaṃkiṇṇaṃ, nipuṇatthavinicchayaṃ;
其说清晰纯净,无杂无乱,且功夫精巧详尽地说明其义理。
Mahāvihāravāsīnaṃ, samayaṃ avilomayaṃ.
居于大寺的僧众,时序颠倒。
Yathābalaṃ karissāmi, atthasaṃvaṇṇanaṃ subhaṃ;
我当尽力作说,如实精彩的要义描述;
Sakkaccaṃ bhāsato taṃ me, nisāmayatha sādhavoti.
诚恳表达者啊,请为我阐释,使之理顺通达。
Tattha petavatthūti seṭṭhiputtādikassa tassa tassa sattassa petabhāvahetubhūtaṃ kammaṃ, tassa pana pakāsanavasena pavatto ‘‘khettūpamā arahanto’’tiādikā pariyattidhammo idha ‘‘petavatthū’’ti adhippeto.
此处所说“饿鬼缘起”,谓商人子等各类众生,因宿业而生为饿鬼;其业起因明确,俗称如“田地等同阿拉汉”等名称,此亦称为“饿鬼缘起”之法义。
Tayidaṃ petavatthu kena bhāsitaṃ, kattha bhāsitaṃ, kadā bhāsitaṃ, kasmā ca bhāsitanti? Vuccate – idañhi petavatthu duvidhena pavattaṃ aṭṭhuppattivasena, pucchāvissajjanavasena ca. Tattha yaṃ aṭṭhuppattivasena pavattaṃ, taṃ bhagavatā bhāsitaṃ, itaraṃ nāradattherādīhi pucchitaṃ tehi tehi petehi bhāsitaṃ. Satthā pana yasmā nāradattherādīhi tasmiṃ tasmiṃ pucchāvissajjane ārocite taṃ taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi, tasmā sabbampetaṃ petavatthu satthārā bhāsitameva nāma jātaṃ. Pavattitavaradhammacakke hi satthari tattha tattha rājagahādīsu viharante yebhuyyena tāya tāya aṭṭhuppattiyā pucchāvissajjanavasena sattānaṃ kammaphalapaccakkhakaraṇāya taṃ taṃ petavatthu desanāruḷhanti ayaṃ tāvettha ‘‘kena bhāsita’’ntiādīnaṃ padānaṃ sādhāraṇato vissajjanā. Asādhāraṇato pana tassa tassa vatthussa atthavaṇṇanāyameva āgamissati.
问曰:这饿鬼缘起是由谁阐述?何处阐述?何时阐述?为何阐述?答曰:此饿鬼缘起有二种传说,一为缘起式,一为疑问与解答式。缘起式者,为世尊所说;疑问解答式者,由那罗陀长老等向诸饿鬼提出问题,由世尊应其疑问,依次说法,理具因果。如是因缘,世尊教导经籍中所称一切饿鬼缘起,当是如来所说。迄今此法轮尚未转尽,常见世尊于各处如王舍城等地讲说,依此缘起与疑问解答而启迪众生,说明业识果报,故此为普遍之解答方式,未必详尽;若作特殊探讨,则将因时因地细分其义。
Taṃ panetaṃ petavatthu vinayapiṭakaṃ suttantapiṭakaṃ abhidhammapiṭakanti tīsu piṭakesu suttantapiṭakapariyāpannaṃ, dīghanikāyo majjhimanikāyo saṃyuttanikāyo aṅguttaranikāyo khuddakanikāyoti pañcasu nikāyesu khuddakanikāyapariyāpannaṃ, suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallanti navasu sāsanaṅgesu gāthāsaṅgahaṃ.
此外,关于饿鬼缘起,遍及三藏律藏、经藏、论藏,各部尼柯耶及附属小部皆有经论歌颂,譬如长部、中部、相应部、增支部、小部经。赞咏、解释、短歌、祈愿、说出经、神变记、唯识论皆列为九种教法组成,被统摄收录其义。
‘‘Dvāsīti buddhato gaṇhiṃ, dve sahassāni bhikkhuto;
『二十』者,譬如佛说,称为二千比库数,
Caturāsīti sahassāni, ye me dhammā pavattino’’ti. (theragā. 1027) –
『八十四千』者,谓我所弘扬的法总数。──(出自《长老偈》1027)
Evaṃ dhammabhaṇḍāgārikena paṭiññātesu caturāsītiyā dhammakkhandhasahassesu katipayadhammakkhandhasaṅgahaṃ, bhāṇavārato catubhāṇavāramattaṃ, vaggato – uragavaggo ubbarivaggo cūḷavaggo mahāvaggoti catuvaggasaṅgahaṃ. Tesu paṭhamavagge dvādasa vatthūni, dutiyavagge terasa vatthūni, tatiyavagge dasa vatthūni, catutthavagge soḷasa vatthūnīti vatthuto ekapaññāsavatthupaṭimaṇḍitaṃ. Tassa vaggesu uragavaggo ādi, vatthūsu khettūpamapetavatthu ādi, tassāpi ‘‘khettūpamā arahanto’’ti ayaṃ gāthā ādi.
如是,持法如仓库的智者,于八十四千法集里,选取部分法集,做为说法材料,约略讲说至四说,合为四大部类,即称「蛇部」、「水部」、「小部」、「大部」这四大部类汇聚。四部类中,初部包含十二经,二部包含十三经,三部包含十经,四部包含十六经,共计五十一本经单位。初部之蛇部起首,其首事为犹如田地喻法起始,且此部中亦有「如田地喻阿拉汉」之偈讽。