5. Pārāyanavaggo5. 彼岸品
5. Pārāyanavaggo5. 彼岸品
Vatthugāthā事偈
Kosalānaṃ purā rammā, agamā dakkhiṇāpathaṃ;
从前,离开高沙喇的可爱之地,前往南方;
Ākiñcaññaṃ patthayāno, brāhmaṇo mantapāragū.
婆罗门通达真言,希求无所有;
So assakassa visaye, aḷakassa samāsane;
他在阿萨咖的领地,阿喇咖的近处;
Vasi godhāvarīkūle, uñchena ca phalena ca.
住在果达瓦利河岸,以拾穗与果实为生;
Tasseva upanissāya, gāmo ca vipulo ahu;
依靠他,有一个大村落;
Tato jātena āyena, mahāyaññamakappayi.
从那里生起的收入,他举行了大祭祀;
Mahāyaññaṃ yajitvāna, puna pāvisi assamaṃ;
举行大祭祀后,再次进入隐居处;
Tasmiṃ paṭipaviṭṭhamhi, añño āgañchi brāhmaṇo.
当他再次进入时,另一位婆罗门来了。
Ugghaṭṭapādo tasito , paṅkadanto rajassiro;
脚掌凸起、口渴、牙齿污垢、头发尘土;
So ca naṃ upasaṅkamma, satāni pañca yācati.
他前往接近他,乞求五百。
Tamenaṃ bāvarī disvā, āsanena nimantayi;
巴瓦利见到他,以座位邀请他;
Sukhañca kusalaṃ pucchi, idaṃ vacanamabravi.
问候安乐与吉祥,说了这句话。
‘‘Yaṃ kho mama deyyadhammaṃ, sabbaṃ visajjitaṃ mayā;
「凡我应施之法,一切已被我施舍;婆罗门,请原谅我,我没有五百。」
Anujānāhi me brahme, natthi pañcasatāni me’’.
「若对我这乞求者,尊者不给予;
‘‘Sace me yācamānassa, bhavaṃ nānupadassati;
第七日,你的头将裂成七片。」
Sattame divase tuyhaṃ, muddhā phalatu sattadhā’’.
「若对我这乞求者,尊者不给予;第七日,你的头将裂成七片。」
Abhisaṅkharitvā kuhako, bheravaṃ so akittayi;
那欺诈者造作后,向他宣说可怖之事;
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, bāvarī dukkhito ahu.
听闻他的那些话语,巴瓦利变得痛苦。
Ussussati anāhāro, sokasallasamappito;
他焦虑不安、不进食,被忧愁之箭所刺;
Athopi evaṃ cittassa, jhāne na ramatī mano.
即使这样的心,意也不乐于禅那。
Utrastaṃ dukkhitaṃ disvā, devatā atthakāminī;
见到他惊恐、痛苦,一位欲利益的天人;
Bāvariṃ upasaṅkamma, idaṃ vacanamabravi.
来到巴瓦利处,说了这番话语。
‘‘Na so muddhaṃ pajānāti, kuhako so dhanatthiko;
「他不了知头,那欺诈者是为了财富;
Muddhani muddhapāte vā, ñāṇaṃ tassa na vijjati’’.
关于头或头裂,他没有智。」
‘‘Bhotī carahi jānāsi, taṃ me akkhāhi pucchitā;
「尊者现在知道吗?请告诉被问的我;
Muddhaṃ muddhādhipātañca, taṃ suṇoma vaco tava’’.
头顶与头顶堕,我们听你的话」。
‘‘Ahampetaṃ na jānāmi, ñāṇamettha na vijjati;
「我不知道这个,在此没有智;
Muddhani muddhādhipāte ca, jinānaṃ hettha dassanaṃ’’.
关于头顶与头顶堕,这是诸胜者的见处」。
‘‘Atha ko carahi jānāti, asmiṃ pathavimaṇḍale ;
「那么谁知道呢?在这地界;
Muddhaṃ muddhādhipātañca, taṃ me akkhāhi devate’’.
头顶与头顶堕,请告诉我,天人」。
‘‘Purā kapilavatthumhā, nikkhanto lokanāyako;
「从前从咖毕拉瓦图,世间导师出离;
Apacco okkākarājassa, sakyaputto pabhaṅkaro.
欧咖咖王的后裔,释迦子,光明者。
‘‘So hi brāhmaṇa sambuddho, sabbadhammāna pāragū;
「婆罗门!他确实是正自觉者,已到达一切法的彼岸;
Sabbābhiññābalappatto, sabbadhammesu cakkhumā;
已获得一切通智之力,于一切法具眼;
Sabbakammakkhayaṃ patto, vimutto upadhikkhaye.
已到达一切业的灭尽,于诸依灭尽而解脱。
‘‘Buddho so bhagavā loke, dhammaṃ deseti cakkhumā;
彼世尊是世间的佛陀,具眼者教导法;
Taṃ tvaṃ gantvāna pucchassu, so te taṃ byākarissati’’.
你去问他,他将为你解答。」
Sambuddhoti vaco sutvā, udaggo bāvarī ahu;
听到「正自觉者」之语,巴瓦利欢喜;
Sokassa tanuko āsi, pītiñca vipulaṃ labhi.
他的忧愁减少了,并获得广大的喜悦。
So bāvarī attamano udaggo, taṃ devataṃ pucchati vedajāto;
那欢喜、欣悦的巴瓦利,生起喜悦,问那位天人:
‘‘Katamamhi gāme nigamamhi vā pana, katamamhi vā janapade lokanātho;
「然而,在哪个村落或城镇,在哪个国土,世间的保护者(住在那里);
Yattha gantvāna passemu , sambuddhaṃ dvipaduttamaṃ’’ ,.
我们去到那里后,能见到那正等正觉者、两足中的最胜者?」
‘‘Sāvatthiyaṃ kosalamandire jino, pahūtapañño varabhūrimedhaso;
「胜利者住在沙瓦提的国萨拉宫殿,具足广大慧、殊胜丰富智;
So sakyaputto vidhuro anāsavo, muddhādhipātassa vidū narāsabho’’.
那位萨咖子、无烦恼者、智者、人中之牛,是头顶之主的智者。」
Tato āmantayī sisse, brāhmaṇe mantapārage;
然后他召唤那些弟子,那些通达真言的婆罗门们;
‘‘Etha māṇavā akkhissaṃ, suṇātha vacanaṃ mama.
「来吧,学童们,我将告诉(你们),听我的话。
‘‘Yasseso dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso;
「在世间难得见到他的出现,不是经常的;
Svājja lokamhi uppanno, sambuddho iti vissuto;
今天他在世间出现了,被称为正等正觉者;」
Khippaṃ gantvāna sāvatthiṃ, passavho dvipaduttamaṃ’’.
「速去沙瓦提,见两足中最胜者」。
‘‘Kathaṃ carahi jānemu, disvā buddhoti brāhmaṇa;
「婆罗门啊,我们如何知道,见到佛陀?
Ajānataṃ no pabrūhi, yathā jānemu taṃ mayaṃ’’.
请告诉不知道的我们,使我们能知道他」。
‘‘Āgatāni hi mantesu, mahāpurisalakkhaṇā;
「在诸真言中已来到,大人相,
Dvattiṃsāni ca byākkhātā, samattā anupubbaso.
三十二相已被分别论,完整地依次第。
‘‘Yassete honti gattesu, mahāpurisalakkhaṇā;
「凡在身体上具有这些大人相者,
Dveyeva tassa gatiyo, tatiyā hi na vijjati.
他只有两种趣,第三种确实不存在。
‘‘Sace agāraṃ āvasati , vijeyya pathaviṃ imaṃ;
「如果他住在家,他将征服此大地,
Adaṇḍena asatthena, dhammenamanusāsati.
以无杖、无刀,以法教诫。
‘‘Sace ca so pabbajati, agārā anagāriyaṃ;
「若他出家,从在家至非家;
Vivaṭṭacchado sambuddho, arahā bhavati anuttaro.
开显者、正自觉者、阿拉汉,成为无上者。
‘‘Jātiṃ gottañca lakkhaṇaṃ, mante sisse punāpare;
「生、姓与相,咒术、弟子及其他;
Muddhaṃ muddhādhipātañca, manasāyeva pucchatha.
头顶与头顶之主,仅以意询问。
‘‘Anāvaraṇadassāvī, yadi buddho bhavissati;
「无障碍见者,若将成佛;
Manasā pucchite pañhe, vācāya vissajessati’’.
以意所问之问,将以语作答。」
Bāvarissa vaco sutvā, sissā soḷasa brāhmaṇā;
听闻巴瓦利之语,十六位婆罗门弟子;
Ajito tissametteyyo, puṇṇako atha mettagū.
阿基多、提沙玛内拉勒、本那咖、还有美答咕,
Dhotako upasīvo ca, nando ca atha hemako;
陶他咖、伍巴西瓦,还有难陀、还有黑马咖;
Todeyyakappā dubhayo, jatukaṇṇī ca paṇḍito.
陶德亚、咖巴、度巴亚,还有智者迦图咖尼。
Bhadrāvudho udayo ca, posālo cāpi brāhmaṇo;
跋陀罗伍陀、伍达亚,还有婆罗门波沙喇;
Mogharājā ca medhāvī, piṅgiyo ca mahāisi.
还有贤智的摩伽罗迦,还有大仙人宾吉亚。
Paccekagaṇino sabbe, sabbalokassa vissutā;
他们全都各有弟子众,闻名于一切世间;
Jhāyī jhānaratā dhīrā, pubbavāsanavāsitā.
禅修者、乐于禅那、贤智者,受过去习性所熏习。
Bāvariṃ abhivādetvā, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;
礼敬巴瓦利之后,并对他作右绕;
Jaṭājinadharā sabbe, pakkāmuṃ uttarāmukhā.
所有结发穿鹿皮者,都向北方出发。
Aḷakassa patiṭṭhānaṃ, purimāhissatiṃ tadā;
阿喇咖的住处,那时是布利马希沙提;
Ujjeniñcāpi gonaddhaṃ, vedisaṃ vanasavhayaṃ.
以及伍揭尼、果那达、韦地沙、瓦那沙瓦亚。
Kosambiñcāpi sāketaṃ, sāvatthiñca puruttamaṃ;
以及国桑比、沙给答、沙瓦提最上之城;
Setabyaṃ kapilavatthuṃ, kusinārañca mandiraṃ.
些答比亚、咖毕拉瓦图、以及库西那喇宫殿。
Pāvañca bhoganagaraṃ, vesāliṃ māgadhaṃ puraṃ;
以及巴瓦、财富之城、韦萨离、马嘎达城;
Pāsāṇakaṃ cetiyañca, ramaṇīyaṃ manoramaṃ.
以及巴沙那咖塔庙,可爱、令人欢喜。
Tasitovudakaṃ sītaṃ, mahālābhaṃva vāṇijo;
冷的塔西多瓦达咖水,如商人获大利。
Chāyaṃ ghammābhitattova, turitā pabbatamāruhuṃ.
被热所逼迫,急速登上山,寻求荫凉。
Bhagavā tamhi samaye, bhikkhusaṅghapurakkhato;
世尊于彼时,以比库僧团为前导;
Bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti, sīhova nadatī vane.
为诸比库说法,如狮子在林中吼叫。
Ajito addasa buddhaṃ, sataraṃsiṃ va bhāṇumaṃ;
阿基多见到佛陀,如见百光之日轮;
Candaṃ yathā pannarase, pāripūriṃ upāgataṃ.
如十五日之月,已达圆满。
Athassa gatte disvāna, paripūrañca byañjanaṃ;
于是见其身体,及圆满之诸相;
Ekamantaṃ ṭhito haṭṭho, manopañhe apucchatha.
欢喜地站在一旁,询问心中之问。
‘‘Ādissa jammanaṃ brūhi, gottaṃ brūhi salakkhaṇaṃ ;
「请说出生地,请说出具相之种姓;」
Mantesu pāramiṃ brūhi, kati vāceti brāhmaṇo’’.
「请说诸咒的彼岸,婆罗门教授多少?」
‘‘Vīsaṃ vassasataṃ āyu, so ca gottena bāvarī;
「二十与百岁为寿,他名为巴瓦离;
Tīṇissa lakkhaṇā gatte, tiṇṇaṃ vedāna pāragū.
他身上有三十相,通达三吠陀的彼岸。
‘‘Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇḍusakeṭubhe;
「于相、传说、连同尼甘杜、沙给杜巴,
Pañcasatāni vāceti, sadhamme pāramiṃ gato’’.
他教授五百,于自法达到彼岸。」
‘‘Lakkhaṇānaṃ pavicayaṃ, bāvarissa naruttama;
「人中至上者,请阐明巴瓦离的诸相的分别论,
Kaṅkhacchida pakāsehi, mā no kaṅkhāyitaṃ ahu’’.
断疑者,请显示,愿我们无疑惑。」
‘‘Mukhaṃ jivhāya chādeti, uṇṇassa bhamukantare;
「他以舌覆盖面,眉间有乌那沙;
Kosohitaṃ vatthaguyhaṃ, evaṃ jānāhi māṇava’’.
「被茧所覆盖的秘密之衣,学童,你应如此了知。」
Pucchañhi kiñci asuṇanto, sutvā pañhe viyākate;
未曾听闻所问之事,听后解答诸问;
Vicinteti jano sabbo, vedajāto katañjalī.
一切人众皆思惟,婆罗门合掌而立。
‘‘Ko nu devo vā brahmā vā, indo vāpi sujampati;
「究竟是天或梵天,或是萨咖善来者;
Manasā pucchite pañhe, kametaṃ paṭibhāsati.
以意所问之诸问,谁能对此作答复。」
‘‘Muddhaṃ muddhādhipātañca, bāvarī paripucchati;
「头与头之主宰者,巴瓦利如此询问;
Taṃ byākarohi bhagavā, kaṅkhaṃ vinaya no ise’’.
世尊请为我等说,仙人请除我等疑。」
‘‘Avijjā muddhāti jānāhi, vijjā muddhādhipātinī;
「应知无明为头,明为头之主宰者;」
Saddhāsatisamādhīhi, chandavīriyena saṃyutā’’.
以信、念、定,与欲、精进相应。
Tato vedena mahatā, santhambhitvāna māṇavo;
于是那学童以大勇猛,振作起来;
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, pādesu sirasā pati.
将羚羊皮披于一肩,以头礼拜足下。
‘‘Bāvarī brāhmaṇo bhoto, saha sissehi mārisa;
「婆罗门巴瓦利,尊者,与诸弟子一起,
Udaggacitto sumano, pāde vandati cakkhuma’’.
心意高扬、喜悦,礼敬具眼者之足。」
‘‘Sukhito bāvarī hotu, saha sissehi brāhmaṇo;
「愿巴瓦利婆罗门与诸弟子安乐!
Tvañcāpi sukhito hohi, ciraṃ jīvāhi māṇava.
你也愿安乐,学童,愿你长寿。
‘‘Bāvarissa ca tuyhaṃ vā, sabbesaṃ sabbasaṃsayaṃ;
「巴瓦利的与你的,一切人的一切疑惑,」
Katāvakāsā pucchavho, yaṃ kiñci manasicchatha’’.
「已给予机会问问题,你们想要什么就思考吧。」
Sambuddhena katokāso, nisīditvāna pañjalī;
正等正觉者已给予机会,坐下后合掌;
Ajito paṭhamaṃ pañhaṃ, tattha pucchi tathāgataṃ.
阿基多首先在那里向如来问问题。
Vatthugāthā niṭṭhitā. · 事偈完
1. Ajitamāṇavapucchā1. 阿基德学童所问
‘‘Kenassu nivuto loko, (iccāyasmā ajito)
「世间被什么所覆盖,(具寿阿基多如是说)
Kenassu nappakāsati;
因什么而不显现;
Kissābhilepanaṃ brūsi, kiṃsu tassa mahabbhayaṃ’’.
你说什么是它的涂抹,什么是它的大怖畏?」
‘‘Avijjāya nivuto loko, (ajitāti bhagavā)
「世间被无明所覆盖,(阿基多,世尊如是说)
Vevicchā pamādā nappakāsati;
因吝啬与放逸而不显现;」
Jappābhilepanaṃ brūmi, dukkhamassa mahabbhayaṃ’’.
我说,喃喃低语与涂油是苦,是他的大怖畏。
‘‘Savanti sabbadhi sotā, (iccāyasmā ajito)
「诸流向一切处流,(具寿阿基多如是说)
Sotānaṃ kiṃ nivāraṇaṃ;
诸流的防护是什么;
Sotānaṃ saṃvaraṃ brūhi, kena sotā pidhiyyare’’ .
请说诸流的防护,诸流以什么被遮闭。」
‘‘Yāni sotāni lokasmiṃ, (ajitāti bhagavā)
「世间中的诸流,(阿基多,世尊如是说)
Sati tesaṃ nivāraṇaṃ;
念是它们的防护;
Sotānaṃ saṃvaraṃ brūmi, paññāyete pidhiyyare’’.
我说诸流的防护,它们以慧被遮闭。」
‘‘Paññā ceva sati yañca , (iccāyasmā ajito)
「慧与念,(具寿阿基多如是说)
Nāmarūpañca mārisa;
尊者,以及名色;
Etaṃ me puṭṭho pabrūhi, katthetaṃ uparujjhati’’.
这个我所问的,请告诉我,这在何处被灭尽?
‘‘Yametaṃ pañhaṃ apucchi, ajita taṃ vadāmi te;
「你所问的这个问题,阿基答,我告诉你;
Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;
在那里名与色,无余地被灭尽;
Viññāṇassa nirodhena, etthetaṃ uparujjhati’’.
以识的灭,在这里这被灭尽。」
‘‘Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekhā puthū idha;
「那些已通达法者,以及这里众多的有学者;
Tesaṃ me nipako iriyaṃ, puṭṭho pabrūhi mārisa’’.
他们的行仪,请你被问时告诉我,尊者。」
‘‘Kāmesu nābhigijjheyya, manasānāvilo siyā;
「不应贪求诸欲,心应不混浊;
Kusalo sabbadhammānaṃ, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
善巧一切法,具念的比库应游行。
Ajitamāṇavapucchā paṭhamā niṭṭhitā. · 阿基德学童所问第一完
2. Tissametteyyamāṇavapucchā2. 帝萨美德耶亚学童所问
‘‘Kodha santusito loke, (iccāyasmā tissametteyyo)
「谁在世间满足,(具寿帝思咖美德亚如是说)
Kassa no santi iñjitā;
谁没有动摇;
Ko ubhantamabhiññāya, majjhe mantā na lippati ;
谁证知两端后,在中间不染著;
Kaṃ brūsi mahāpurisoti, ko idha sibbinimaccagā’’.
你说谁是大丈夫,谁在此超越了缝纫者?」
‘‘Kāmesu brahmacariyavā, (metteyyāti bhagavā)
「在诸欲中行梵行者,(美德亚,世尊说)
Vītataṇho sadā sato;
离渴爱、常具念;
Saṅkhāya nibbuto bhikkhu, tassa no santi iñjitā.
思量后寂灭的比库,他没有动摇。
‘‘So ubhantamabhiññāya, majjhe mantā na lippati;
「他遍知两端后,于中间有慧而不染着;
Taṃ brūmi mahāpurisoti, so idha sibbinimaccagā’’ti.
我称他为大人,他在此已超越缝者。」
Tissametteyyamāṇavapucchā dutiyā niṭṭhitā. · 帝萨美德耶亚学童所问第二完
3. Puṇṇakamāṇavapucchā3. 本纳咖学童所问
‘‘Anejaṃ mūladassāviṃ, (iccāyasmā puṇṇako)
「不动者、见根者,(具寿奔那咖说:)
Atthi pañhena āgamaṃ;
我有问题而来;
Kiṃ nissitā isayo manujā, khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ;
诸仙人、人、刹帝利、婆罗门依于何而
Yaññamakappayiṃsu puthūdha loke, pucchāmi taṃ bhagavā brūhi me taṃ’’.
在此世间准备了种种祭祀?我问世尊,请为我说。」
‘‘Ye kecime isayo manujā, (puṇṇakāti bhagavā)
「凡诸仙人、人、(世尊说:奔那咖,)
Khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ;
刹帝利、婆罗门为诸天人
Yaññamakappayiṃsu puthūdha loke, āsīsamānā puṇṇaka itthattaṃ ;
「世间许多人准备祭祀,希求布那咖此有,」
Jaraṃ sitā yaññamakappayiṃsu’’.
「依止老者准备祭祀。」
‘‘Ye kecime isayo manujā, (iccāyasmā puṇṇako)
「凡任何这些仙人、人,(具寿布那咖说)」
Khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ;
「刹帝利、婆罗门、诸天人,」
Yaññamakappayiṃsu puthūdha loke, kaccissu te bhagavā yaññapathe appamattā;
「世间许多人准备祭祀,世尊,他们在祭祀道上不放逸,」
Atāruṃ jātiñca jarañca mārisa, pucchāmi taṃ bhagavā brūhi me taṃ’’.
「尊者,他们是否已超越生与老?我问您,世尊,请您告诉我。」
‘‘Āsīsanti thomayanti, abhijappanti juhanti; (Puṇṇakāti bhagavā)
「他们希求、赞叹、祈祷、供奉,(世尊对布那咖说)」
Kāmābhijappanti paṭicca lābhaṃ, te yājayogā bhavarāgarattā;
「他们依于利得而祈求诸欲,那些祭祀者染着于有贪,」
Nātariṃsu jātijaranti brūmi’’.
他们未能超越生与老,我说。」
‘‘Te ce nātariṃsu yājayogā, (iccāyasmā puṇṇako)
「尊者,如果他们未能超越,(具寿奔那咖说)
Yaññehi jātiñca jarañca mārisa;
通过那些祭祀超越生与老;
Atha ko carahi devamanussaloke, atāri jātiñca jarañca mārisa;
那么,在天人世间,谁超越了生与老,尊者?
Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi me taṃ’’.
我问您,世尊,请为我说。」
‘‘Saṅkhāya lokasmi paroparāni , (puṇṇakāti bhagavā)
「在世间审察此彼,(世尊对奔那咖说)
Yassiñjitaṃ natthi kuhiñci loke;
在世间任何地方都没有动摇;
Santo vidhūmo anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmī’’ti.
寂静、无烟、无恼、无愿,他超越了生与老,我说。」
Puṇṇakamāṇavapucchā tatiyā niṭṭhitā. · 本纳咖学童所问第三完
4. Mettagūmāṇavapucchā4. 美德咕学童所问
‘‘Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi me taṃ, (iccāyasmā mettagū)
「我问您,世尊请告诉我,(具寿美德咖如是说)
Maññāmi taṃ vedaguṃ bhāvitattaṃ;
我认为您是通达吠陀者、已修习者;
Kuto nu dukkhā samudāgatā ime, ye keci lokasmimanekarūpā’’.
这些苦从何而生起,凡在世间种种形色的?」
‘‘Dukkhassa ve maṃ pabhavaṃ apucchasi, (mettagūti bhagavā)
「你问我苦的起源,(世尊对美德咖说)
Taṃ te pavakkhāmi yathā pajānaṃ;
我将依我所了知的告诉你;
Upadhinidānā pabhavanti dukkhā, ye keci lokasmimanekarūpā.
以依着为因缘,诸苦生起,凡在世间种种形色的。
‘‘Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;
凡无智者造作依着,一次又一次地遭受苦,愚者;
Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, dukkhassa jātippabhavānupassī’’.
因此,了知者不应造作依着,随观苦的生起与起源。」
‘‘Yaṃ taṃ apucchimha akittayī no, aññaṃ taṃ pucchāma tadiṅgha brūhi;
「你所问的那个,你已为我们说了,另一个我们问你,请在此告诉我们;
Kathaṃ nu dhīrā vitaranti oghaṃ, jātiṃ jaraṃ sokapariddavañca;
诸智者如何渡过瀑流、生、老、愁、悲?
Taṃ me muni sādhu viyākarohi, tathā hi te vidito esa dhammo’’.
牟尼,请你善为我分别论那个,因为这法确实为你所知。」
‘‘Kittayissāmi te dhammaṃ, (mettagūti bhagavā)
「我将为你宣说法,(世尊说:)美德古,
Diṭṭhe dhamme anītihaṃ;
在现见法中,非传闻的;
Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ’’.
知此而具念行,他超越世间的执着。」
‘‘Tañcāhaṃ abhinandāmi, mahesi dhammamuttamaṃ;
「我欢喜那个,大仙,最上之法;
Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ’’.
知此而具念行,他超越世间的执着。」
‘‘Yaṃ kiñci sampajānāsi, (mettagūti bhagavā)
「凡你以正知(所了知的),(慈爱者啊!世尊说)
Uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjhe;
上、下、横向以及中间;
Etesu nandiñca nivesanañca, panujja viññāṇaṃ bhave na tiṭṭhe.
对这些舍弃欢喜与执着,识不住于有。
‘‘Evaṃvihārī sato appamatto, bhikkhu caraṃ hitvā mamāyitāni;
「如此住的具念者、不放逸者,比库行时舍弃我所之物;
Jātiṃ jaraṃ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhaṃ’’.
智者在此世应舍断生、老、愁、悲以及苦。」
‘‘Etābhinandāmi vaco mahesino, sukittitaṃ gotamanūpadhīkaṃ;
「我随喜大仙的此语,善说的果德玛无依者;
Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṃ, tathā hi te vidito esa dhammo.
确实世尊已舍断苦,如是此法为你所知。
‘‘Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṃ, ye tvaṃ muni aṭṭhitaṃ ovadeyya;
「牟尼啊!凡你所教诫的那些坚定者,他们也必定应舍断苦;」
Taṃ taṃ namassāmi samecca nāga, appeva maṃ bhagavā aṭṭhitaṃ ovadeyya’’.
我恭敬礼敬那位龙象,愿世尊教诫住立的我。
‘‘Yaṃ brāhmaṇaṃ vedagumābhijaññā, akiñcanaṃ kāmabhave asattaṃ;
那位婆罗门通达吠陀、具智慧,无所有,不执着于欲有,
Addhā hi so oghamimaṃ atāri, tiṇṇo ca pāraṃ akhilo akaṅkho.
他确实已度过此暴流,已渡到彼岸,无烦恼、无欲求。
‘‘Vidvā ca yo vedagū naro idha, bhavābhave saṅgamimaṃ visajja;
于此世间,那位有智慧、通达吠陀的人,舍断对诸有的执着,
So vītataṇho anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmī’’ti.
他离渴爱、无忧恼、无希求,我说他已度过生与老。
Mettagūmāṇavapucchā catutthī niṭṭhitā. · 美德咕学童所问第四完
5. Dhotakamāṇavapucchā5. 多德咖学童所问
‘‘Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi me taṃ, (iccāyasmā dhotako)
我问你,世尊请为我说,(具寿兜答咖如是说)
Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṃ;
大仙,我渴望你的言教,
Tava sutvāna nigghosaṃ, sikkhe nibbānamattano’’.
听闻你的宣说后,我将学习自己的涅槃。
‘‘Tenahātappaṃ karohi, (dhotakāti bhagavā) idheva nipako sato;
「那么,你应当努力,(陶答咖啊,世尊说)就在此处,具慧、具念;
Ito sutvāna nigghosaṃ, sikkhe nibbānamattano’’.
从此处听闻了宣说之后,应当学习自己的涅槃。」
‘‘Passāmahaṃ devamanussaloke, akiñcanaṃ brāhmaṇamiriyamānaṃ;
「我看见在天人世间,无所有的婆罗门在行走;
Taṃ taṃ namassāmi samantacakkhu, pamuñca maṃ sakka kathaṃkathāhi’’.
我礼敬那位一切眼者,萨咖啊,请你从疑惑中解脱我。」
‘‘Nāhaṃ sahissāmi pamocanāya, kathaṃkathiṃ dhotaka kañci loke;
「陶答咖,我不能为了解脱世间任何有疑惑者;
Dhammañca seṭṭhaṃ abhijānamāno , evaṃ tuvaṃ oghamimaṃ taresi’’.
但你了知最胜法之后,如此你将度过此暴流。」
‘‘Anusāsa brahme karuṇāyamāno, vivekadhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ;
「婆罗门啊,请以悲悯心教诫我远离法,使我能了知;
Yathāhaṃ ākāsova abyāpajjamāno, idheva santo asito careyyaṃ’’.
使我能如虚空般无恼害,就在此处,寂静、无执取地行走。」
‘‘Kittayissāmi te santiṃ, (dhotakāti bhagavā) diṭṭhe dhamme anītihaṃ;
「我将为你宣说寂静,(朵答咖,世尊说)在现法中非传闻的;
Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ’’.
了知它而具念行,他超越世间的执着。」
‘‘Tañcāhaṃ abhinandāmi, mahesi santimuttamaṃ;
「我欢喜那个,大仙,最上的寂静;
Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ’’.
了知它而具念行,他超越世间的执着。」
‘‘Yaṃ kiñci sampajānāsi, (dhotakāti bhagavā)
「凡你所正知的,(朵答咖,世尊说)
Uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjhe;
上、下、横向以及中间;
Etaṃ viditvā saṅgoti loke, bhavābhavāya mākāsi taṇha’’nti.
了知这是世间的系缚,你不要对有与无有造作渴爱。」
Dhotakamāṇavapucchā pañcamī niṭṭhitā. · 多德咖学童所问第五完
6. Upasīvamāṇavapucchā6. 伍巴西瓦学童所问
‘‘Eko ahaṃ sakka mahantamoghaṃ, (iccāyasmā upasīvo)
「我独自一人,萨咖,巨大的瀑流,(具寿伍巴西瓦说)
Anissito no visahāmi tārituṃ;
无所依,我不能渡越;
Ārammaṇaṃ brūhi samantacakkhu, yaṃ nissito oghamimaṃ tareyyaṃ’’.
请告诉我所缘,遍眼者,依靠它我能渡越此瀑流。
‘‘Ākiñcaññaṃ pekkhamāno satimā, (upasīvāti bhagavā)
「具念地观无所有,(世尊对伍巴西瓦说)」
Natthīti nissāya tarassu oghaṃ;
依靠『无』而渡越瀑流;
Kāme pahāya virato kathāhi, taṇhakkhayaṃ nattamahābhipassa’’ .
舍断诸欲,远离诸论,日夜观见渴爱的灭尽。」
‘‘Sabbesu kāmesu yo vītarāgo, (iccāyasmā upasīvo)
「对一切诸欲已离贪者,(具寿伍巴西瓦说)」
Ākiñcaññaṃ nissito hitvā maññaṃ;
依靠无所有,舍断慢,
Saññāvimokkhe parame vimutto , tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī’’ .
于最上想解脱已解脱,他会住于彼处而不随行吗?」
‘‘Sabbesu kāmesu yo vītarāgo, (upasīvāti bhagavā)
「对一切欲已离贪者,(世尊对伍巴西瓦说)」
Ākiñcaññaṃ nissito hitvā maññaṃ;
「依止无所有,舍弃慢,」
Saññāvimokkhe parame vimutto, tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī’’.
「于最上想解脱已解脱,他应住于彼处而不随行。」
‘‘Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī, pūgampi vassānaṃ samantacakkhu;
「若他住于彼处而不随行,遍眼者啊,即使多年,」
Tattheva so sītisiyā vimutto, cavetha viññāṇaṃ tathāvidhassa’’.
「他就在彼处得清凉解脱,如是者的识会消失吗?」
‘‘Accī yathā vātavegena khittā , (upasīvāti bhagavā)
「犹如火焰被风力所吹,(世尊对伍巴西瓦说)」
Atthaṃ paleti na upeti saṅkhaṃ;
「灭没而不达于计算;」
Evaṃ munī nāmakāyā vimutto, atthaṃ paleti na upeti saṅkhaṃ’’.
「如是牟尼从名身解脱,灭没而不达于计算。」
‘‘Atthaṅgato so uda vā so natthi, udāhu ve sassatiyā arogo;
「他已灭没,或者他不存在,或者他永恒无病;
Taṃ me munī sādhu viyākarohi, tathā hi te vidito esa dhammo’’.
请牟尼善为我分别论,因为此法确实为你所知。」
‘‘Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi, (upasīvāti bhagavā)
「对于已灭没者,没有衡量,(世尊对伍巴西瓦说)」
Yena naṃ vajjuṃ taṃ tassa natthi;
「凭借它可以说他的,那对他不存在;
Sabbesu dhammesu samūhatesu, samūhatā vādapathāpi sabbe’’ti.
「当一切法已被拔除,一切论说之道也已被拔除。」
Upasīvamāṇavapucchā chaṭṭhī niṭṭhitā. · 伍巴西瓦学童所问第六完
7. Nandamāṇavapucchā7. 难德学童所问
‘‘Santi loke munayo, (iccāyasmā nando)
「世间有牟尼,(具寿难陀说)
Janā vadanti tayidaṃ kathaṃsu;
「人们如是说,你们如何说此?
Ñāṇūpapannaṃ no muniṃ vadanti, udāhu ve jīvitenūpapannaṃ’’.
「他们说具足智的是牟尼,或者他们说具足生活的是牟尼?」
‘‘Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena, (na sīlabbatena)
「不以见、不以闻、不以智、(不以戒禁)
Munīdha nanda kusalā vadanti;
牟尼们在此称善巧者为难达;
Visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmi’’.
离诸武器、无恼、无欲,我说彼等行者为牟尼」。
‘‘Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (iccāyasmā nando)
「凡诸沙门婆罗门,(具寿难达说)
Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṃ;
以所见所闻说清净;
Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṃ, anekarūpena vadanti suddhiṃ;
以戒禁说清净,以种种形式说清净;
Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā, atāru jātiñca jarañca mārisa;
世尊!彼等在那里精勤而行,是否已超越生与老,尊者;
Pucchāmi taṃ bhagavā brūhi me taṃ’’.
我问您,世尊!请为我说此」。
‘‘Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā)
「凡任何沙门、婆罗门,(世尊说道)」
Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṃ;
「以所见所闻说清净;」
Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṃ, anekarūpena vadanti suddhiṃ;
「以戒禁说清净,以种种方式说清净;」
Kiñcāpi te tattha yatā caranti, nāriṃsu jātijaranti brūmi’’.
「即使他们在那里精勤而行,我说他们未越过生与老。」
‘‘Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (iccāyasmā nando)
「凡任何沙门、婆罗门,(具寿难陀说道)」
Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṃ;
「以所见所闻说清净;」
Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṃ, anekarūpena vadanti suddhiṃ;
「以戒禁说清净,以种种方式说清净;」
Te ce muni brūsi anoghatiṇṇe, atha ko carahi devamanussaloke;
「牟尼,若你说他们未渡瀑流,那么在天人世间,谁已渡过呢?」
Atāri jātiñca jarañca mārisa, pucchāmi taṃ bhagavā brūhi me taṃ’’.
「尊者,谁已超越生与老?我问您,世尊请为我说。」
‘‘Nāhaṃ sabbe samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā)
「难陀,我不说一切沙门婆罗门,(世尊说)
Jātijarāya nivutāti brūmi;
都被生与老所覆盖;
Ye sīdha diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā, sīlabbataṃ vāpi pahāya sabbaṃ;
凡在此处舍断所见、所闻、所思,以及一切戒禁;
Anekarūpampi pahāya sabbaṃ, taṇhaṃ pariññāya anāsavāse;
舍断一切种种色,遍知渴爱,无漏者;
Te ve narā oghatiṇṇāti brūmi’’.
我说那些人确实已渡瀑流。」
‘‘Etābhinandāmi vaco mahesino, sukittitaṃ gotamanūpadhīkaṃ;
「我欢喜大仙的此语,果德玛善说的无依之法;
Ye sīdha diṭṭhaṃ va sutaṃ mutaṃ vā, sīlabbataṃ vāpi pahāya sabbaṃ;
凡在此处舍断所见、所闻、所思,以及一切戒禁;
Anekarūpampi pahāya sabbaṃ, taṇhaṃ pariññāya anāsavāse;
舍断一切种种色,遍知渴爱,无诸漏者;
Ahampi te oghatiṇṇāti brūmī’’ti.
我也说你已度瀑流。
Nandamāṇavapucchā sattamā niṭṭhitā. · 难德学童所问第七完
8. Hemakamāṇavapucchā8. 黑玛咖学童所问
‘‘Ye me pubbe viyākaṃsu, (iccāyasmā hemako)
那些以前为我分别论者,(具寿黑马咖说:)
Huraṃ gotamasāsanā;
在果德玛教法之前;
Iccāsi iti bhavissati, sabbaṃ taṃ itihītihaṃ;
「如此曾有,如此将有」,一切那些都是传说;
Sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhanaṃ, nāhaṃ tattha abhiramiṃ.
一切那些都是增长思惟,我不喜乐于那些。
‘‘Tvañca me dhammamakkhāhi, taṇhānigghātanaṃ muni;
请你为我说法,牟尼,灭除渴爱者;
Yaṃ viditvā sato caraṃ, tare loke visattikaṃ’’.
了知它之后具念而行,得以度越世间的执着。
‘‘Idha diṭṭhasutamutaviññātesu, piyarūpesu hemaka;
「在此,对于所见、所闻、所思、所识的可爱之色,黑马咖,
Chandarāgavinodanaṃ, nibbānapadamaccutaṃ.
去除欲贪,是不死的涅槃之境。
‘‘Etadaññāya ye satā, diṭṭhadhammābhinibbutā;
知此之后,那些具念者,于现法般涅槃,
Upasantā ca te sadā, tiṇṇā loke visattika’’nti.
他们常寂静,已度世间的执著。」
Hemakamāṇavapucchā aṭṭhamā niṭṭhitā. · 黑玛咖学童所问第八完
9. Todeyyamāṇavapucchā9. 多德耶亚学童所问
‘‘Yasmiṃ kāmā na vasanti, (iccāyasmā todeyyo)
「对于诸欲不住于其中者,(具寿多德亚说)
Taṇhā yassa na vijjati;
渴爱不存在于他,
Kathaṃkathā ca yo tiṇṇo, vimokkho tassa kīdiso’’.
已度疑惑者,他的解脱是怎样的?」
‘‘Yasmiṃ kāmā na vasanti, (todeyyāti bhagavā)
「对于诸欲不住于其中者,(世尊对多德亚说)
Taṇhā yassa na vijjati;
他没有渴爱;
Kathaṃkathā ca yo tiṇṇo, vimokkho tassa nāparo’’.
他已度疑惑,他的解脱无上。
‘‘Nirāsaso so uda āsasāno, paññāṇavā so uda paññakappī;
他是无希望者还是有希望者,他是有慧者还是思慧者;
Muniṃ ahaṃ sakka yathā vijaññaṃ, taṃ me viyācikkha samantacakkhu’’.
我如何能了知牟尼,请为我分别论,遍眼者。
‘‘Nirāsaso so na ca āsasāno, paññāṇavā so na ca paññakappī;
他是无希望者而非有希望者,他是有慧者而非思慧者;
Evampi todeyya muniṃ vijāna, akiñcanaṃ kāmabhave asatta’’nti.
你应如此了知牟尼,无所有者,不执着于欲有。
Todeyyamāṇavapucchā navamā niṭṭhitā. · 多德耶亚学童所问第九完
10. Kappamāṇavapucchā10. 咖巴学童所问
‘‘Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ, (iccāyasmā kappo)
站在湖中央者,(具寿咖巴说):
Oghe jāte mahabbhaye;
当洪流生起、大怖畏时;
Jarāmaccuparetānaṃ, dīpaṃ pabrūhi mārisa;
「尊者,请为被老死所困者,宣说洲;」
Tvañca me dīpamakkhāhi, yathāyidaṃ nāparaṃ siyā’’.
「请你为我宣说洲,使此后不再有。」
‘‘Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ, (kappāti bhagavā)
「对于站在湖中央者,(咖巴)世尊(说):」
Oghe jāte mahabbhaye;
「当洪流生起,有大怖畏时;」
Jarāmaccuparetānaṃ, dīpaṃ pabrūmi kappa te.
「咖巴,我为被老死所困者,宣说洲。」
‘‘Akiñcanaṃ anādānaṃ, etaṃ dīpaṃ anāparaṃ;
「无所有、无执取,这是无比的洲;」
Nibbānaṃ iti naṃ brūmi, jarāmaccuparikkhayaṃ.
「我说那是涅槃,老死的灭尽。」
‘‘Etadaññāya ye satā, diṭṭhadhammābhinibbutā;
「那些具念者知此后,于现法中般涅槃;」
Na te māravasānugā, na te mārassa paddhagū’’ti .
他们不随魔的意欲,他们不是魔的追随者。
Kappamāṇavapucchā dasamā niṭṭhitā. · 咖巴学童所问第十完
11. Jatukaṇṇimāṇavapucchā11. 嘉度咖尼学童所问
‘‘Sutvānahaṃ vīramakāmakāmiṃ, (iccāyasmā jatukaṇṇi)
「听闻了无欲的勇者,(具寿迦都咖尼说)
Oghātigaṃ puṭṭhumakāmamāgamaṃ;
已度瀑流者,我前来想问;
Santipadaṃ brūhi sahajanetta, yathātacchaṃ bhagavā brūhi me taṃ.
请说寂静之道,生而为眼者,世尊请如实为我说。
‘‘Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati, ādiccova pathaviṃ tejī tejasā;
「世尊确实已征服诸欲而行,如太阳以光辉征服大地;
Parittapaññassa me bhūripañña, ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ;
我是劣慧者,请广慧者教示我法,使我了知;
Jātijarāya idha vippahānaṃ’’.
在此生与老的舍断。」
‘‘Kāmesu vinaya gedhaṃ, (jatukaṇṇīti bhagavā) nekkhammaṃ daṭṭhu khemato;
「在诸欲中调伏贪婪,(迦都咖尼,世尊说)见出离为安稳;
Uggahītaṃ nirattaṃ vā, mā te vijjittha kiñcanaṃ.
无论已取或已舍,愿你不存在任何事物。
‘‘Yaṃ pubbe taṃ visosehi, pacchā te māhu kiñcanaṃ;
你应使以前的干枯,以后愿你没有任何事物;
Majjhe ce no gahessasi, upasanto carissasi.
如果你于中间不执取,你将寂静而行。
‘‘Sabbaso nāmarūpasmiṃ, vītagedhassa brāhmaṇa;
婆罗门!对于名色完全离贪者,
Āsavāssa na vijjanti, yehi maccuvasaṃ vaje’’ti.
他的诸漏不存在,依此他避免死神的控制。
Jatukaṇṇimāṇavapucchā ekādasamā niṭṭhitā. · 嘉度咖尼学童所问第十一完
12. Bhadrāvudhamāṇavapucchā12. 跋德拉伍德学童所问
‘‘Okañjahaṃ taṇhacchidaṃ anejaṃ, (iccāyasmā bhadrāvudho)
舍弃家、断渴爱、不动者,(具寿跋陀罗巫陀如是说)
Nandiñjahaṃ oghatiṇṇaṃ vimuttaṃ;
舍弃欢喜、度瀑流、解脱者;
Kappañjahaṃ abhiyāce sumedhaṃ, sutvāna nāgassa apanamissanti ito.
舍弃虚妄分别论,我请问善慧者,听闻龙(的教导)后,他们将从此处离去。
‘‘Nānājanā janapadehi saṅgatā, tava vīra vākyaṃ abhikaṅkhamānā;
「来自诸国的不同人众聚集,期待你的言说,勇士!
Tesaṃ tuvaṃ sādhu viyākarohi, tathā hi te vidito esa dhammo’’.
请你善为他们分别论,因为这法确实为你所知。」
‘‘Ādānataṇhaṃ vinayetha sabbaṃ, (bhadrāvudhāti bhagavā)
「应调伏一切执取渴爱,(跋陀罗武达啊!世尊说)
Uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjhe;
上、下、横向及中间;
Yaṃ yañhi lokasmimupādiyanti, teneva māro anveti jantuṃ.
凡他们在世间执取什么,魔就以那个追随众生。
‘‘Tasmā pajānaṃ na upādiyetha, bhikkhu sato kiñcanaṃ sabbaloke;
因此,具念的比库不应在一切世间执取任何事物;
Ādānasatte iti pekkhamāno, pajaṃ imaṃ maccudheyye visatta’’nti.
如此观察这执取所缚的人众,沉溺于死亡领域。」
Bhadrāvudhamāṇavapucchā dvādasamā niṭṭhitā. · 跋德拉伍德学童所问第十二完
13. Udayamāṇavapucchā13. 伍德亚学童所问
‘‘Jhāyiṃ virajamāsīnaṃ, (iccāyasmā udayo) katakiccaṃ anāsavaṃ;
「禅修者、离尘、安坐,(具寿伍达亚说)已作所作、无漏者;
Pāraguṃ sabbadhammānaṃ, atthi pañhena āgamaṃ;
「对于一切法的彼岸者,我有问题前来;
Aññāvimokkhaṃ pabrūhi, avijjāya pabhedanaṃ’’.
请说智解脱,无明的破除。」
‘‘Pahānaṃ kāmacchandānaṃ, (udayāti bhagavā) domanassāna cūbhayaṃ;
「断除诸欲欲,(世尊说)以及两种忧恼,
Thinassa ca panūdanaṃ, kukkuccānaṃ nivāraṇaṃ.
驱除昏沉,防止追悔。
‘‘Upekkhāsatisaṃsuddhaṃ, dhammatakkapurejavaṃ;
以舍与念清净,以法思惟为先导,
Aññāvimokkhaṃ pabrūmi, avijjāya pabhedanaṃ’’.
我说智解脱,无明的破除。」
‘‘Kiṃsu saṃyojano loko, kiṃsu tassa vicāraṇaṃ;
「世间以何为结缚?以何为其寻求?
Kissassa vippahānena, nibbānaṃ iti vuccati’’.
舍断何者,被称为涅槃?」
‘‘Nandisaṃyojano loko, vitakkassa vicāraṇaṃ;
「世间以欢喜为结缚,寻的寻求,
Taṇhāya vippahānena, nibbānaṃ iti vuccati’’.
以舍断渴爱,这被称为涅槃。」
‘‘Kathaṃ satassa carato, viññāṇaṃ uparujjhati;
「如何行持具念者,识被灭尽?
Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, taṃ suṇoma vaco tava’’.
我们来问世尊,我们听闻你的言语。」
‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, vedanaṃ nābhinandato;
「于内及于外,不欢喜受,
Evaṃ satassa carato, viññāṇaṃ uparujjhatī’’ti.
如此行持具念者,识被灭尽。」
Udayamāṇavapucchā terasamā niṭṭhitā. · 伍德亚学童所问第十三完
14. Posālamāṇavapucchā14. 波萨喇学童所问
‘‘Yo atītaṃ ādisati, (iccāyasmā posālo) anejo chinnasaṃsayo;
「他宣说过去,(具寿波沙喇说)无烦恼、断疑,
Pāraguṃ sabbadhammānaṃ, atthi pañhena āgamaṃ.
到达一切法彼岸者,有以问而来。
‘‘Vibhūtarūpasaññissa , sabbakāyappahāyino;
「对于色想已消失者,已舍断一切身者;
Ajjhattañca bahiddhā ca, natthi kiñcīti passato;
于内及于外,见『无任何事物』者;
Ñāṇaṃ sakkānupucchāmi, kathaṃ neyyo tathāvidho’’.
我问萨咖关于智:如何引导这样的人?」
‘‘Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā, (posālāti bhagavā) abhijānaṃ tathāgato;
「一切识的住处,(世尊说:『波沙喇』)如来已遍知;
Tiṭṭhantamenaṃ jānāti, vimuttaṃ tapparāyaṇaṃ.
他知道他住立,已解脱,以彼为所趣。
‘‘Ākiñcaññasambhavaṃ ñatvā, nandī saṃyojanaṃ iti;
「已知无所有处的生起,『欢喜是结缚』如是;
Evametaṃ abhiññāya, tato tattha vipassati;
如是已证知此,然后于彼处观;
Etaṃ ñāṇaṃ tathaṃ tassa, brāhmaṇassa vusīmato’’ti.
这是真实的智,属于那位已修习圆满的婆罗门。」
Posālamāṇavapucchā cuddasamā niṭṭhitā. · 波萨喇学童所问第十四完
15. Mogharājamāṇavapucchā15. 摩嘎拉迦学童所问
‘‘Dvāhaṃ sakkaṃ apucchissaṃ, (iccāyasmā mogharājā)
「我两次请问萨咖,(具寿摩伽罗阇如是说)
Na me byākāsi cakkhumā;
具眼者未对我分别论;
Yāvatatiyañca devīsi, byākarotīti me sutaṃ.
我听说直到第三次,天仙才会分别论。
‘‘Ayaṃ loko paro loko, brahmaloko sadevako;
「此世、他世、梵天界与诸天;
Diṭṭhiṃ te nābhijānāti, gotamassa yasassino.
不了知你的见,果德玛的名声者。
‘‘Evaṃ abhikkantadassāviṃ, atthi pañhena āgamaṃ;
「如此具殊胜见者,我以问题而来;
Kathaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati’’.
如何观察世间,死王不得见?」
‘‘Suññato lokaṃ avekkhassu, mogharāja sadā sato;
「摩伽罗阇,应以空观察世间,常具念;
Attānudiṭṭhiṃ ūhacca, evaṃ maccutaro siyā;
舍断自我见后,他将如此超越死亡;
Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passatī’’ti.
如此观察世间者,死王看不见他。
Mogharājamāṇavapucchā pannarasamā niṭṭhitā. · 摩嘎拉迦学童所问第十五完
16. Piṅgiyamāṇavapucchā16. 宾吉亚学童所问
‘‘Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo, (iccāyasmā piṅgiyo)
「我已衰老、虚弱、失色,(具寿宾基亚说)
Nettā na suddhā savanaṃ na phāsu;
眼不清净,耳不舒适;
Māhaṃ nassaṃ momuho antarāva
愿我不在中途愚痴地死去,
Ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ;
请教导我能了知的法,
Jātijarāya idha vippahānaṃ’’.
在此舍断生与老。」
‘‘Disvāna rūpesu vihaññamāne, (piṅgiyāti bhagavā)
「见到诸色中受害者,(世尊对宾基亚说)
Ruppanti rūpesu janā pamattā;
人们放逸于诸色而破坏;
Tasmā tuvaṃ piṅgiya appamatto,
因此,宾吉亚,你不放逸,
Jahassu rūpaṃ apunabbhavāya’’.
为了不再生,应舍断色。
‘‘Disā catasso vidisā catasso, uddhaṃ adho dasa disā imāyo;
四方与四隅,上下这十方;
Na tuyhaṃ adiṭṭhaṃ asutaṃ amutaṃ , atho aviññātaṃ kiñcanamatthi loke;
在世间中,没有任何你未见、未闻、未觉、或未识知之物;
Ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ, jātijarāya idha vippahānaṃ’’.
请为我说法,我了知后,能在此处舍断生与老。
‘‘Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno, (piṅgiyāti bhagavā)
「看见被渴爱所支配的人们,(宾吉亚啊!世尊说)
Santāpajāte jarasā parete;
被热恼所生、被老所征服;
Tasmā tuvaṃ piṅgiya appamatto, jahassu taṇhaṃ apunabbhavāyā’’ti.
因此,宾基亚,你应不放逸,为了不再生,应舍断渴爱。
Piṅgiyamāṇavapucchā soḷasamā niṭṭhitā. · 宾吉亚学童所问第十六完
Pārāyanatthutigāthā彼岸赞偈
Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṃ brāhmaṇānaṃ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṃ byākāsi. Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṃ. Pāraṅgamanīyā ime dhammāti, tasmā imassa dhammapariyāyassa pārāyananteva adhivacanaṃ.
世尊住在马嘎达国的巴沙那咖支提亚时,说了此(法),应十六位须跋的婆罗门之请,对所问的问题一一作了解答。如果理解了每一个问题的义理,理解了法,随法而行法,他确实会到达老死的彼岸。这些法能导向彼岸,因此,此法门被称为「彼岸道」。
Ajito tissametteyyo, puṇṇako atha mettagū;
阿基多、提沙玛内拉勒、本那咖和美德古;
Dhotako upasīvo ca, nando ca atha hemako.
多他咖、伍巴西瓦,难陀和黑马咖;
Todeyya-kappā dubhayo, jatukaṇṇī ca paṇḍito;
多爹亚、咖巴、度跋亚,嘉度咖尼贤智者;
Bhadrāvudho udayo ca, posālo cāpi brāhmaṇo;
跋德拉伍度、伍达亚,还有婆罗门播沙喇;
Mogharājā ca medhāvī, piṅgiyo ca mahāisi.
摩伽拉嘉贤智者,还有大仙人宾基亚。
Ete buddhaṃ upāgacchuṃ, sampannacaraṇaṃ isiṃ;
他们前往佛陀处,那具足行的仙人;
Pucchantā nipuṇe pañhe, buddhaseṭṭhaṃ upāgamuṃ.
询问深奥的诸问题,他们前往最胜佛。
Tesaṃ buddho pabyākāsi, pañhe puṭṭho yathātathaṃ;
佛陀为他们分别论,如实地回答所问的诸问题;
Pañhānaṃ veyyākaraṇena, tosesi brāhmaṇe muni.
牟尼以诸问题的解答,令诸婆罗门满足。
Te tositā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā;
他们被具眼者、佛陀、太阳族亲所满足;
Brahmacariyamacariṃsu, varapaññassa santike.
在具胜慧者近前,修习梵行。
Ekamekassa pañhassa, yathā buddhena desitaṃ;
对于每一个问题,如佛陀所教导的;
Tathā yo paṭipajjeyya, gacche pāraṃ apārato.
如此实行者,将从此岸到达彼岸。
Apārā pāraṃ gaccheyya, bhāvento maggamuttamaṃ;
从非彼岸将到达彼岸,修习最上道。
Maggo so pāraṃ gamanāya, tasmā pārāyanaṃ iti.
那道是为了到达彼岸,因此称为「彼岸道」。
Pārāyanānugītigāthā彼岸随颂偈
‘‘Pārāyanamanugāyissaṃ, (iccāyasmā piṅgiyo)
「我将歌颂彼岸道」,(具寿宾吉亚如是说)
Yathāddakkhi tathākkhāsi, vimalo bhūrimedhaso;
「如其所见而说,无垢、大慧者;
Nikkāmo nibbano nāgo, kissa hetu musā bhaṇe.
「无欲、无烦恼的龙象,为何会说虚妄语?
‘‘Pahīnamalamohassa , mānamakkhappahāyino;
「已断除垢秽与痴,已舍弃慢与虚伪者;
Handāhaṃ kittayissāmi, giraṃ vaṇṇūpasañhitaṃ.
「来吧!我将称赞,具足美妙的言语。
‘‘Tamonudo buddho samantacakkhu, lokantagū sabbabhavātivatto;
「除暗者、觉者、遍眼者,到达世间边际、超越一切有;
Anāsavo sabbadukkhapahīno, saccavhayo brahme upāsito me.
「无漏、已舍断一切苦者,真实名称者、梵天,我礼敬。」
‘‘Dijo yathā kubbanakaṃ pahāya, bahupphalaṃ kānanamāvaseyya;
「犹如舍弃少果之林,而住于多果之林;
Evaṃ pahaṃ appadasse pahāya, mahodadhiṃ haṃsoriva ajjhapatto.
如是我舍弃少见者,如天鹅飞入大海。
‘‘Yeme pubbe viyākaṃsu, huraṃ gotamasāsanā;
「那些在果德玛教法之前记说者,
Iccāsi iti bhavissati;
『如是曾有』『如是将有』;
Sabbaṃ taṃ itihitihaṃ, sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhanaṃ.
一切那些都是传说,一切那些都是增长思惟。
‘‘Eko tamanudāsino, jutimā so pabhaṅkaro;
「唯一者无忧,光辉者破暗者;
Gotamo bhūripaññāṇo, gotamo bhūrimedhaso.
果德玛广慧者,果德玛广智者。
‘‘Yo me dhammamadesesi, sandiṭṭhikamakālikaṃ;
「他为我教导法,现见的、无时的;
Taṇhakkhayamanītikaṃ , yassa natthi upamā kvaci’’.
渴爱的灭尽、无上的,他在任何地方都无可比拟。」
‘‘Kiṃnu tamhā vippavasasi, muhuttamapi piṅgiya;
「宾吉亚!为何你离开他,即使片刻也不?
Gotamā bhūripaññāṇā, gotamā bhūrimedhasā.
果德玛具大慧,果德玛具大智。
‘‘Yo te dhammamadesesi, sandiṭṭhikamakālikaṃ;
「他为你教导了法,现见的、即时的;
Taṇhakkhayamanītikaṃ, yassa natthi upamā kvaci’’.
渴爱的灭尽、无上的,他在任何地方都无可比拟。」
‘‘Nāhaṃ tamhā vippavasāmi, muhuttamapi brāhmaṇa;
「婆罗门!我不离开他,即使片刻也不;
Gotamā bhūripaññāṇā, gotamā bhūrimedhasā.
果德玛具大慧,果德玛具大智。
‘‘Yo me dhammamadesesi, sandiṭṭhikamakālikaṃ;
「他为我教导了法,现见的、即时的;
Taṇhakkhayamanītikaṃ, yassa natthi upamā kvaci.
渴爱已尽、无忧,他在任何地方都无可比拟。
‘‘Passāmi naṃ manasā cakkhunāva, rattindivaṃ brāhmaṇa appamatto;
「婆罗门,我以心眼看见他,日夜不放逸;
Namassamāno vivasemi rattiṃ, teneva maññāmi avippavāsaṃ.
礼敬着度过夜晚,因此我认为不离开他。
‘‘Saddhā ca pīti ca mano sati ca, nāpenti me gotamasāsanamhā;
「信、喜、意与念,不使我离开果德玛的教法;
Yaṃ yaṃ disaṃ vajati bhūripañño, sa tena teneva natohamasmi.
无论大慧者前往哪个方向,我都向那个方向礼敬。
‘‘Jiṇṇassa me dubbalathāmakassa, teneva kāyo na paleti tattha;
「我已衰老、力弱,因此身体不能前往那里;
Saṃkappayantāya vajāmi niccaṃ, mano hi me brāhmaṇa tena yutto.
但我以思惟常常前往,婆罗门,我的心确实与他相应。
‘‘Paṅke sayāno pariphandamāno, dīpā dīpaṃ upaplaviṃ ;
「躺在泥沼中挣扎的我,从岛到岛地漂流;
Athaddasāsiṃ sambuddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ’’.
「然后我见到了正觉者,已渡瀑流、无诸漏。」
‘‘Yathā ahū vakkali muttasaddho, bhadrāvudho āḷavi gotamo ca;
「如同瓦咖利、穆答沙度、跋陀罗巫度、阿喇维的果德玛;
Evameva tvampi pamuñcassu saddhaṃ,
你也应如此释放信心,
Gamissasi tvaṃ piṅgiya maccudheyyassa pāraṃ’’ .
宾吉亚,你将到达死魔境域的彼岸。」
‘‘Esa bhiyyo pasīdāmi, sutvāna munino vaco;
「听闻牟尼之语后,我更加净信;
Vivaṭṭacchado sambuddho, akhilo paṭibhānavā.
正觉者已揭开覆盖,无缺陷,具辩才。
‘‘Adhideve abhiññāya, sabbaṃ vedi varovaraṃ ;
「证知超越诸天,他了知一切最上者;
Pañhānantakaro satthā, kaṅkhīnaṃ paṭijānataṃ.
导师是疑惑者所承认的问题终结者。
‘‘Asaṃhīraṃ asaṅkuppaṃ, yassa natthi upamā kvaci;
「不动摇、不震动,对它无有任何比拟;我必定将前往,对此我无疑惑,请以胜解心如此忆持我。」
Addhā gamissāmi na mettha kaṅkhā, evaṃ maṃ dhārehi adhimuttacitta’’nti.
「不动摇、不震动,对它无有任何比拟;我必定将前往,对此我无疑惑,请以胜解心如此忆持我。」
Pārāyanavaggo pañcamo niṭṭhito. · 彼岸品第五完
Suttuddānaṃ –
经集摄颂——
Urago dhaniyopi ca, khaggavisāṇo kasi ca;
蛇、达尼亚,以及犀角、耕者;
Cundo bhavo punadeva, vasalo ca karaṇīyañca;
准达、有,再者,贱民、应作;
Hemavato atha yakkho, vijayasuttaṃ munisuttavaranti.
雪山亚卡,以及胜经、牟尼经。
Paṭhamakaṭṭhavaro varavaggo, dvādasasuttadharo suvibhatto;
第一木材品殊胜品,含十二经分别论;
Desito cakkhumatā vimalena, suyyati vaggavaro uragoti.
由具眼者、清净者所说,此殊胜品被称为蛇品。
Ratanāmagandho hirimaṅgalanāmo, sucilomakapilo ca brāhmaṇadhammo;
拉答那、阿玛甘德、希利、曼嘎喇那玛,苏吉、罗玛咖毕罗以及婆罗门法;
Nāvā kiṃsīlauṭṭhahano ca, rāhulo ca punapi vaṅgīso.
那瓦、钦西喇、乌德他哈诺,拉胡喇以及再次旺义萨。
Sammāparibbājanīyopi cettha, dhammikasuttavaro suvibhatto;
正游行也在此,昙米咖经最胜分别论;
Cuddasasuttadharo dutiyamhi, cūḷakavaggavaroti tamāhu.
十四经持者在第二,被称为小品最胜。
Pabbajjapadhānasubhāsitanāmo, pūraḷāso punadeva māgho ca;
出家、精勤、善说之名,普拉喇萨、再次玛喀;
Sabhiyaṃ keṇiyameva sallanāmo, vāseṭṭhavaro kālikopi ca.
沙比亚、克尼亚以及萨喇之名,瓦些德他最胜以及咖利咖。
Nālakasuttavaro suvibhatto, taṃ anupassī tathā punadeva;
那喇咖经最胜分别论,随观彼以及再次;
Dvādasasuttadharo tatiyamhi, suyyati vaggavaro mahānāmo.
十二经持者在第三,被称为品最胜大名。
Kāmaguhaṭṭhakaduṭṭhakanāmā , suddhavaro paramaṭṭhakanāmo;
名为「欲经」、「窟八偈经」、「恶者经」,名为「清净最上经」、「最上义经」;
Jarā mettiyavaro suvibhatto, pasūramāgaṇḍiyā purābhedo.
「老」、「弥德亚经」分别论,「箭经」、「阿摩健地亚经」在前分别论。
Kalahavivādo ubho viyuhā ca, tuvaṭakaattadaṇḍasāriputtā;
「诤论经」、「小诤论经」两者配列,「都瓦德咖经」、「执杖经」、「沙利子经」;
Soḷasasuttadharo catutthamhi, aṭṭhakavaggavaroti tamāhu.
第四品持十六经,他们称之为「八偈品之最上」。
Magadhe janapade ramaṇīye, desavare katapuññanivese;
在马嘎达国土可爱之处,在国土最上、已作福德之住处;
Pāsāṇakacetiyavare suvibhatte, vasi bhagavā gaṇaseṭṭho.
在分别论的石塔庙最上处,世尊、僧团之首住。
Ubhayavāsamāgatiyamhi , dvādasayojaniyā parisāya;
在两边来集会之时,对十二由旬的大众;
Soḷasabrāhmaṇānaṃ kira puṭṭho, pucchāya soḷasapañhakammiyā;
据说十六位婆罗门所问,以十六问之问。
Nippakāsayi dhammamadāsi.
他阐明了法,给予了法。
Atthapakāsakabyañjanapuṇṇaṃ, dhammamadesesi parakhemajaniyaṃ ;
他教导了义理阐明、文句圆满的法,导向他人的安稳;
Lokahitāya jino dvipadaggo, suttavaraṃ bahudhammavicitraṃ;
为了世间的利益,两足尊胜者教导了多种法义的殊胜经;
Sabbakilesapamocanahetuṃ, desayi suttavaraṃ dvipadaggo.
两足尊胜者教导了殊胜经,为了从一切烦恼解脱的缘故。
Byañjanamatthapadaṃ samayuttaṃ , akkharasaññitaopamagāḷhaṃ;
文句、义理、词语相应,具足字母、譬喻深奥;
Lokavicāraṇañāṇapabhaggaṃ, desayi suttavaraṃ dvipadaggo.
两足尊胜者教导了殊胜经,以世间观察智破除。
Rāgamale amalaṃ vimalaggaṃ, dosamale amalaṃ vimalaggaṃ;
于贪垢无垢、清净尊胜,于嗔垢无垢、清净尊胜;
Mohamale amalaṃ vimalaggaṃ, lokavicāraṇañāṇapabhaggaṃ;
于痴垢无垢、清净尊胜,以世间观察智破除;
Desayi suttavaraṃ dvipadaggo.
两足尊教导了殊胜经。
Klesamale amalaṃ vimalaggaṃ, duccaritamale amalaṃ vimalaggaṃ;
无烦恼垢、清净、无垢的道,无恶行垢、清净、无垢的道;
Lokavicāraṇañāṇapabhaggaṃ, desayi suttavaraṃ dvipadaggo.
具世间观察智光明的,两足尊教导了殊胜经。
Āsavabandhanayogākilesaṃ, nīvaraṇāni ca tīṇi malāni;
漏、缚、轭、随烦恼,以及诸盖和三种垢;
Tassa kilesapamocanahetuṃ, desayi suttavaraṃ dvipadaggo.
为了从彼烦恼解脱之因,两足尊教导了殊胜经。
Nimmalasabbakilesapanūdaṃ, rāgavirāgamanejamasokaṃ;
遣除一切无垢烦恼的,离贪、无动、无忧的;
Santapaṇītasududdasadhammaṃ, desayi suttavaraṃ dvipadaggo.
寂静、殊胜、极难见之法,两足尊教导了殊胜经。
Rāgañca dosakamabhañjitasantaṃ , yonicatuggatipañcaviññāṇaṃ;
已破贪与嗔恚业的寂静,如理的四趣五识;
Taṇhāratacchadanatāṇalatāpamokkhaṃ , desayi suttavaraṃ dvipadaggo.
两足尊宣说了殊胜经,如渴爱之覆盖、丛林、缠缚之解脱。
Gambhīraduddasasaṇhanipuṇaṃ, paṇḍitavedaniyaṃ nipuṇatthaṃ;
甚深、难见、微妙、精细,智者所应知,义理精微;
Lokavicāraṇañāṇapabhaggaṃ, desayi suttavaraṃ dvipadaggo.
两足尊宣说了殊胜经,破除世间考察之智。
Navaṅgakusumamālagīveyyaṃ, indriyajhānavimokkhavibhattaṃ;
九分教法如花鬘颈饰,分别论诸根、禅那、解脱;
Aṭṭhaṅgamaggadharaṃ varayānaṃ, desayi suttavaraṃ dvipadaggo.
两足尊宣说了殊胜经,持八支圣道之胜乘。
Somupamaṃ vimalaṃ parisuddhaṃ, aṇṇavamūpamaratanasucittaṃ;
如月清净无垢,如大海宝藏善心;
Pupphasamaṃ ravimūpamatejaṃ, desayi suttavaraṃ dvipadaggo.
两足尊宣说了殊胜经,如花美妙,如日光辉。
Khemasivaṃ sukhasītalasantaṃ, maccutatāṇaparaṃ paramatthaṃ;
安稳吉祥、安乐清凉寂静,超越死亡之彼岸、最上义;
Tassa sunibbutadassanahetuṃ, desayi suttavaraṃ dvipadaggoti.
为了他能见到善寂灭之因,两足尊说了殊胜的经。
Suttanipātapāḷi niṭṭhitā. · 经集部完