3. Nandavaggo3. 难德品
3. Nandavaggo3. 难德品
1. Kammavipākajasuttaṃ1. 业果报生经
§21
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya purāṇakammavipākajaṃ dukkhaṃ tibbaṃ kharaṃ kaṭukaṃ vedanaṃ adhivāsento sato sampajāno avihaññamāno.
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提揭德林给孤独园。那时,某一比库在世尊不远处结跏趺坐,正身端立,忍受由旧业异熟所生的剧烈、猛厉、粗重、辛辣之苦受,具念、正知,不被扰动。
Addasā kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya purāṇakammavipākajaṃ dukkhaṃ tibbaṃ kharaṃ kaṭukaṃ vedanaṃ adhivāsentaṃ sataṃ sampajānaṃ avihaññamānaṃ.
世尊看见那比库在不远处结跏趺坐,正身端立,忍受由旧业异熟所生的剧烈、猛厉、粗重、辛辣之苦受,具念、正知,不被扰动。
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Sabbakammajahassa bhikkhuno,
「舍离一切业的比库,
Dhunamānassa pure kataṃ rajaṃ;
抖落先前所造之尘垢;
Amamassa ṭhitassa tādino,
无我所、已安立、如是之人,
Attho natthi janaṃ lapetave’’ti. paṭhamaṃ;
无须向人诉说。」此第一。
2. Nandasuttaṃ2. 难德经
§22
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamāroceti – ‘‘anabhirato ahaṃ, āvuso, brahmacariyaṃ carāmi; na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’ti.
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提揭德林给孤独园。那时,具寿难达——世尊的兄弟、姨母之子——告诉众多比库:「诸贤友,我不乐于行梵行;我不能持守梵行,我将舍戒还俗。」
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamāroceti – ‘anabhirato ahaṃ, āvuso, brahmacariyaṃ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’’ti.
那时,某一比库来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊坐于一边。坐于一边的那比库对世尊说:「尊者,具寿难达——世尊的兄弟、姨母之子——告诉众多比库:『诸贤友,我不乐于行梵行;我不能持守梵行,我将舍戒还俗。』」
Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena nandaṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso nanda, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā nando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nandaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso nanda, āmantetī’’ti.
那时,世尊告诉某一比库:「比库,你以我之言召唤难达比库——『贤友难达,导师召你。』」「是,尊者。」那比库答应世尊后,前往具寿难达之处;到了之后,对具寿难达说:「贤友难达,导师召你。」
‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā nando tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ nandaṃ bhagavā etadavoca –
「是,贤友。」具寿难达答应那比库后,前往世尊之处;到了之后,礼敬世尊坐于一边。世尊对坐于一边的具寿难达说——
‘‘Saccaṃ kira tvaṃ, nanda, sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamārocesi – ‘anabhirato ahaṃ, āvuso, brahmacariyaṃ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’’ti ? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.
「难达,据说你告诉众多比库:『诸贤友,我不乐于行梵行;我不能持守梵行,我将舍戒还俗。』是实吗?」「是,尊者。」
‘‘Kissa pana tvaṃ, nanda, anabhirato brahmacariyaṃ carasi, na sakkosi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ , sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissasī’’ti? ‘‘Sākiyānī maṃ , bhante, janapadakalyāṇī gharā nikkhamantassa upaḍḍhullikhitehi kesehi apaloketvā maṃ etadavoca – ‘tuvaṭaṃ kho, ayyaputta, āgaccheyyāsī’ti. So kho ahaṃ, bhante, tamanussaramāno anabhirato brahmacariyaṃ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’ti.
「然而,难达,你为何不乐于行梵行,不能持守梵行,将舍戒还俗?」「尊者,我离家时,半梳头发的释迦族国色美女回头对我说:『夫君,愿你早回。』尊者,我忆念此事而不乐于行梵行,不能持守梵行,将舍戒还俗。」
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ bāhāyaṃ gahetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya , evameva – jetavane antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi.
那时,世尊握着具寿难达的手臂——犹如强壮男子伸屈臂肘——便从揭德林消失而显现于三十三天。
Tena kho pana samayena pañcamattāni accharāsatāni sakkassa devānamindassa upaṭṭhānaṃ āgatāni honti kakuṭapādāni. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ āmantesi – ‘‘passasi no tvaṃ, nanda, imāni pañca accharāsatāni kakuṭapādānī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.
那时,有大约五百位鸽足天女前来侍候萨咖天帝。那时,世尊对具寿难达说:「难达,你看见这五百位鸽足天女了吗?」「是,尊者。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nanda, katamā nu kho abhirūpatarā vā dassanīyatarā vā pāsādikatarā vā, sākiyānī vā janapadakalyāṇī, imāni vā pañca accharāsatāni kakuṭapādānī’’ti? ‘‘Seyyathāpi, bhante, paluṭṭhamakkaṭī kaṇṇanāsacchinnā, evameva kho, bhante, sākiyānī janapadakalyāṇī imesaṃ pañcannaṃ accharāsatānaṃ upanidhāya saṅkhyampi nopeti kalabhāgampi nopeti upanidhimpi nopeti. Atha kho imāni pañca accharāsatāni abhirūpatarāni ceva dassanīyatarāni ca pāsādikatarāni cā’’ti.
「难达,你意云何,谁较美貌、较悦目、较可爱:是那释迦族国色美女,还是这五百位鸽足天女?」「尊者,犹如被烧伤、断耳鼻的母猴一般,那释迦族国色美女与这五百位鸽足天女相比,不成其数、不及十六分之一、不成相比。而这五百位鸽足天女更美貌、更悦目、更可爱。」
‘‘Abhirama, nanda, abhirama, nanda! Ahaṃ te pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādāna’’nti. ‘‘Sace me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānaṃ, abhiramissāmahaṃ, bhante, bhagavati brahmacariye’’ti .
「欢喜吧,难达;欢喜吧,难达!我为你担保得到这五百位鸽足天女。」「尊者,若世尊为我担保得到这五百位鸽足天女,那么尊者,我将乐于在世尊处行梵行。」
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ bāhāyaṃ gahetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – devesu tāvatiṃsesu antarahito jetavane pāturahosi.
那时,世尊握着具寿难达的手臂——犹如强壮男子伸屈臂肘——便从三十三天消失而显现于揭德林。
Assosuṃ kho bhikkhū – ‘‘āyasmā kira nando bhagavato bhātā mātucchāputto accharānaṃ hetu brahmacariyaṃ carati; bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādāna’’nti.
比库们听说——「据说具寿难达——世尊的兄弟、姨母之子——为天女之故而行梵行;据说世尊为他担保得到五百位鸽足天女。」
Atha kho āyasmato nandassa sahāyakā bhikkhū āyasmantaṃ nandaṃ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca samudācaranti – ‘‘bhatako kirāyasmā nando upakkitako kirāyasmā nando accharānaṃ hetu brahmacariyaṃ carati; bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādāna’’nti.
那时,具寿难达的同伴比库以「雇工」、「被买者」之说相加——「据说具寿难达是雇工,据说具寿难达是被买者,他为天女之故而行梵行;据说世尊为他担保得到五百位鸽足天女。」
Atha kho āyasmā nando sahāyakānaṃ bhikkhūnaṃ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca aṭṭīyamāno harāyamāno jigucchamāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā nando arahataṃ ahosi.
那时,具寿难达因同伴比库的「雇工」、「被买者」之说而感到困扰、羞耻、厌恶,独自远离、不放逸、热诚、精勤而住,不久之后——即良家子正为此而从俗家出家至非家的那无上梵行究竟——于现法中自证通达,具足而住。他证知:「生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。」具寿难达成为阿拉汉之一。
Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Bhagavatopi kho ñāṇaṃ udapādi – ‘‘nando āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti.
那时,某位天神于夜晚分以殊妙之色遍照整个揭德林,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊立于一边。立于一边的那天神对世尊说:「尊者,具寿难达——世尊的兄弟、姨母之子——以诸漏灭尽,于现法中自证通达无漏心解脱、慧解脱,具足而住。」世尊也生起智:「难达以诸漏灭尽,于现法中自证通达无漏心解脱、慧解脱,具足而住。」
Atha kho āyasmā nando tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā nando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yaṃ me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānaṃ, muñcāmahaṃ, bhante, bhagavantaṃ etasmā paṭissavā’’ti. ‘‘Mayāpi kho tvaṃ, nanda , cetasā ceto paricca vidito – ‘nando āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Devatāpi me etamatthaṃ ārocesi – ‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Yadeva kho te, nanda, anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ, athāhaṃ mutto etasmā paṭissavā’’ti.
那时,具寿难达过了那夜之后,来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊坐于一边。坐于一边的具寿难达对世尊说:「尊者,世尊为我担保得到五百位鸽足天女——尊者,我免除世尊此约。」「难达,我也以心了知你心——『难达以诸漏灭尽,于现法中自证通达无漏心解脱、慧解脱,具足而住。』那天神也告诉我此义——『尊者,具寿难达——世尊的兄弟、姨母之子——以诸漏灭尽,于现法中自证通达无漏心解脱、慧解脱,具足而住。』难达,从你的心由无取著而从诸漏解脱那刻起,我便免于此约。」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Yassa nittiṇṇo paṅko,
「凡已渡过泥沼,
Maddito kāmakaṇṭako;
践踏欲之荆刺者;
Mohakkhayaṃ anuppatto,
已达痴之灭尽,
Sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū’’ti. dutiyaṃ;
彼比库于苦乐中不动。」此第二。
3. Yasojasuttaṃ3. 亚索迦经
§23
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni honti bhagavantaṃ dassanāya. Tedha kho āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā ahesuṃ .
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提揭德林给孤独园。那时,以亚输迦为首的约五百位比库到达沙瓦提欲见世尊。那些客比库与住处比库互相问候,安排坐卧具,整理衣钵时,发出高声、大声。
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘ke panete, ānanda, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Etāni, bhante, yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni bhagavantaṃ dassanāya. Tete āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā’’ti. ‘‘Tenahānanda, mama vacanena te bhikkhū āmantehi – ‘satthā āyasmante āmantetī’’’ti.
那时,世尊告诉具寿阿难:「阿难,这些高声、大声的是谁?就像捕鱼的渔夫一般。」「尊者,这是以亚输迦为首的约五百位比库到达沙瓦提来见世尊。这些客比库与住处比库互相问候,安排坐卧具,整理衣钵时发出高声、大声。」「那么阿难,以我之言召唤那些比库——『导师召诸具寿。』」
‘‘Evaṃ , bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘satthā āyasmante āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca –
「是,尊者。」具寿阿难答应世尊后,前往那些比库处;到了之后,对那些比库说:「导师召诸具寿。」「是,贤友。」那些比库答应具寿阿难后,前往世尊之处;到了之后,礼敬世尊坐于一边。世尊对坐于一边的那些比库说——
‘‘Kiṃ nu tumhe, bhikkhave, uccāsaddā mahāsaddā, kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? Evaṃ vutte, āyasmā yasojo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘imāni, bhante, pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni bhagavantaṃ dassanāya. Teme āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā’’ti. ‘‘Gacchatha, bhikkhave, paṇāmemi vo ; na vo mama santike vatthabba’’nti.
「比库们,你们为何发出高声、大声,就像捕鱼的渔夫一般?」如是说时,具寿亚输迦对世尊说:「尊者,此约五百位比库到达沙瓦提欲见世尊。这些客比库与住处比库互相问候,安排坐卧具,整理衣钵时发出高声、大声。」「去吧,比库们,我驱逐你们;你们不得在我之处住。」
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena vajjī tena cārikaṃ pakkamiṃsu. Vajjīsu anupubbena cārikaṃ caramānā yena vaggumudā nadī tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā vaggumudāya nadiyā tīre paṇṇakuṭiyo karitvā vassaṃ upagacchiṃsu.
「是,尊者。」那些比库答应世尊后,起座礼敬世尊,右绕后收拾坐卧具,取钵与衣,前往瓦基游行。在瓦基次第游行,他们来到瓦古木达河;到了之后,在瓦古木达河岸边搭草屋安居。
Atha kho āyasmā yasojo vassūpagato bhikkhū āmantesi – ‘‘bhagavatā mayaṃ, āvuso, paṇāmitā atthakāmena hitesinā, anukampakena anukampaṃ upādāya. Handa mayaṃ, āvuso, tathā vihāraṃ kappema yathā no viharataṃ bhagavā attamano assā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato yasojassa paccassosuṃ. Atha kho te bhikkhū vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā tenevantaravassena sabbeva tisso vijjā sacchākaṃsu.
那时,具寿亚输迦于安居期间告诉比库们:「诸贤友,世尊因欲利益、欲饶益、悲悯我们而驱逐我们。来吧,诸贤友,让我们如是而住,使世尊为我们住处而欢喜。」「是,贤友。」那些比库应诺具寿亚输迦。那时,那些比库远离、不放逸、热诚、精勤而住,于那一安居期间便证得三明。
Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena vesālī tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena vesālī tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ.
那时,世尊在沙瓦提随意住后,前往韦萨离。次第游行,他到达韦萨离。世尊于韦萨离住在大林重阁讲堂。
Atha kho bhagavā vaggumudātīriyānaṃ bhikkhūnaṃ cetasā ceto paricca manasi karitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘ālokajātā viya me, ānanda, esā disā, obhāsajātā viya me, ānanda, esā disā; yassaṃ disāyaṃ vaggumudātīriyā bhikkhū viharanti. Gantuṃ appaṭikūlāsi me manasi kātuṃ. Pahiṇeyyāsi tvaṃ, ānanda, vaggumudātīriyānaṃ bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ – ‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo’’’ti.
那时,世尊以心了知瓦古木达河岸诸比库之心,告诉具寿阿难:「阿难,那方向对我如生光明、如发光亮;瓦古木达河岸诸比库所住的那方向。阿难,我心不厌前往。阿难,你派使者到瓦古木达河岸诸比库处——『导师召诸具寿,导师欲见诸具寿。』」
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena aññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘ehi tvaṃ, āvuso, yena vaggumudātīriyā bhikkhū tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā vaggumudātīriye bhikkhū evaṃ vadehi – ‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo’’’ti.
「是,尊者。」具寿阿难答应世尊后,前往某一比库处;到了之后,对那比库说:「贤友,你前往瓦古木达河岸诸比库处;到了之后,如是告诉瓦古木达河岸诸比库——『导师召诸具寿,导师欲见诸具寿。』」
‘‘Evamāvuso’’ti kho so bhikkhu āyasmato ānandassa paṭissutvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ antarahito vaggumudāya nadiyā tīre tesaṃ bhikkhūnaṃ purato pāturahosi. Atha kho so bhikkhu vaggumudātīriye bhikkhū etadavoca – ‘‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo’’ti.
「是,贤友。」那比库答应具寿阿难后——犹如强壮男子伸屈臂肘——便从大林重阁讲堂消失而显现于瓦古木达河岸那些比库面前。那时,那比库对瓦古木达河岸诸比库说:「导师召诸具寿,导师欲见诸具寿。」
‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – vaggumudāya nadiyā tīre antarahitā mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ bhagavato sammukhe pāturahesuṃ. Tena kho pana samayena bhagavā āneñjena samādhinā nisinno hoti. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘katamena nu kho bhagavā vihārena etarahi viharatī’’ti? Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘āneñjena kho bhagavā vihārena etarahi viharatī’’ti. Sabbeva āneñjasamādhinā nisīdiṃsu.
「是,贤友。」那些比库答应那比库后,收拾坐卧具,取钵与衣——犹如强壮男子伸屈臂肘——便从瓦古木达河岸消失而显现于大林重阁讲堂世尊面前。那时,世尊正坐于不动定中。那时,那些比库如是思惟:「世尊如今以何种住处而住?」那时,那些比库如是思惟:「世尊以不动住处而住。」全体皆入不动定而坐。
Atha kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante paṭhame yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto paṭhamo yāmo; ciranisinnā āgantukā bhikkhū; paṭisammodatu, bhante, bhagavā āgantukehi bhikkhūhī’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.
那时,具寿阿难于夜晚已过、初夜分已逝时,起座偏袒上衣,合掌向世尊而对世尊说:「尊者,夜已过;初夜分已逝;客比库久坐;尊者,愿世尊与客比库相问候。」如是说时,世尊沉默。
Dutiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante majjhime yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto majjhimo yāmo; ciranisinnā āgantukā bhikkhū; paṭisammodatu, bhante, bhagavā āgantukehi bhikkhūhī’’ti. Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi.
第二次,具寿阿难于夜晚已过、中夜分已逝时,起座偏袒上衣,合掌向世尊而对世尊说:「尊者,夜已过;中夜分已逝;客比库久坐;尊者,愿世尊与客比库相问候。」世尊第二次也沉默。
Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante pacchime yāme, uddhaste aruṇe, nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto pacchimo yāmo; uddhasto aruṇo; nandimukhī ratti; ciranisinnā āgantukā bhikkhū; paṭisammodatu, bhante, bhagavā, āgantukehi bhikkhūhī’’ti.
第三次,具寿阿难于夜晚已过、后夜分已逝、明相升起、夜晚明亮时,起座偏袒上衣,合掌向世尊而对世尊说:「尊者,夜已过;后夜分已逝;明相已升起;夜晚明亮;客比库久坐;尊者,愿世尊与客比库相问候。」
Atha kho bhagavā tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘sace kho tvaṃ, ānanda, jāneyyāsi ettakampi te nappaṭibhāseyya . Ahañca, ānanda, imāni ca pañca bhikkhusatāni sabbeva āneñjasamādhinā nisīdimhā’’ti.
那时,世尊从那定出定,告诉具寿阿难:「阿难,假如你知道,你便不会开口。阿难,我与此五百位比库皆入于不动定而坐。」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Yassa jito kāmakaṇṭako,
「凡已胜欲之荆刺,
Akkoso ca vadho ca bandhanañca;
辱骂、杀害与束缚者;
Pabbatova so ṭhito anejo,
彼如山而住立、不动摇,
Sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū’’ti. tatiyaṃ;
彼比库于苦乐中不动。」此第三。
4. Sāriputtasuttaṃ4. 沙利子经
§24
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提揭德林给孤独园。那时,具寿沙利子在世尊不远处结跏趺坐,正身端立,将念现起于面前。世尊看见具寿沙利子在不远处结跏趺坐,正身端立,将念现起于面前。
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito;
「犹如石山,不动、善安立;
Evaṃ mohakkhayā bhikkhu, pabbatova na vedhatī’’ti. catutthaṃ;
如是,由痴灭尽的比库,如山而不动。」此第四。
5. Mahāmoggallānasuttaṃ5. 大摩嘎剌那经
§25
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ sūpaṭṭhitāya. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ sūpaṭṭhitāya.
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提揭德林给孤独园。那时,具寿马哈摩嘎喇那在世尊不远处结跏趺坐,正身端立,于内善立身至念。世尊看见具寿马哈摩嘎喇那在不远处结跏趺坐,正身端立,于内善立身至念。
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Sati kāyagatā upaṭṭhitā,
「身至念已现起,
Chasu phassāyatanesu saṃvuto;
于六触处已防护;
Satataṃ bhikkhu samāhito,
恒常入定的比库,
Jaññā nibbānamattano’’ti. pañcamaṃ;
当自知涅槃。」此第五。
6. Pilindavacchasuttaṃ6. 毕陵达瓦差经
§26
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā pilindavaccho bhikkhū vasalavādena samudācarati. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘āyasmā, bhante, pilindavaccho bhikkhū vasalavādena samudācaratī’’ti.
如是我闻:一时,世尊住在王舍城竹林松鼠喂食处。那时,具寿毕林达瓦差以「贱民」之说对比库。那时,众多比库来到世尊之处;到了之后,礼敬世尊坐于一边。坐于一边的那些比库对世尊说:「尊者,具寿毕林达瓦差以『贱民』之说对比库。」
Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena pilindavacchaṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso pilindavaccha , āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā pilindavaccho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ pilindavacchaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso pilindavaccha, āmantetī’’ti.
那时,世尊告诉某一比库:「比库,你以我之言召唤毕林达瓦差比库——『贤友毕林达瓦差,导师召你。』」「是,尊者。」那比库答应世尊后,前往具寿毕林达瓦差处;到了之后,对具寿毕林达瓦差说:「贤友毕林达瓦差,导师召你。」
‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā pilindavaccho tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ pilindavacchaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, vaccha, bhikkhū vasalavādena samudācarasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.
「是,贤友。」具寿毕林达瓦差答应那比库后,前往世尊之处;到了之后,礼敬世尊坐于一边。世尊对坐于一边的具寿毕林达瓦差说:「瓦差,据说你以『贱民』之说对比库,是实吗?」「是,尊者。」
Atha kho bhagavā āyasmato pilindavacchassa pubbenivāsaṃ manasi karitvā bhikkhū āmantesi – ‘‘mā kho tumhe, bhikkhave, vacchassa bhikkhuno ujjhāyittha. Na, bhikkhave, vaccho dosantaro bhikkhū vasalavādena samudācarati. Vacchassa, bhikkhave, bhikkhuno pañca jātisatāni abbokiṇṇāni brāhmaṇakule paccājātāni. So tassa vasalavādo dīgharattaṃ samudāciṇṇo . Tenāyaṃ vaccho bhikkhū vasalavādena samudācaratī’’ti.
那时,世尊作意具寿毕林达瓦差的宿住,告诉比库们:「比库们,不要对瓦差比库生厌。比库们,瓦差不是内心有瞋而以『贱民』之说对比库。比库们,瓦差比库有五百世毫无间断生于婆罗门家。他的那『贱民』之说长时串习。因此,瓦差以『贱民』之说对比库。」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Yamhī na māyā vasatī na māno,
「于彼无虚诳无我慢,
Yo vītalobho amamo nirāso;
已离贪、无我所、无希求者;
Panuṇṇakodho abhinibbutatto,
已驱除忿怒、自寂灭,
So brāhmaṇo so samaṇo sa bhikkhū’’ti. chaṭṭhaṃ;
彼是婆罗门,彼是沙门,彼是比库。」此第六。
7. Sakkudānasuttaṃ7. 萨咖伍达那经
§27
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pippaliguhāyaṃ viharati, sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti aññataraṃ samādhiṃ samāpajjitvā. Atha kho āyasmā mahākassapo tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi. Atha kho āyasmato mahākassapassa tamhā samādhimhā vuṭṭhitassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ rājagahaṃ piṇḍāya paviseyya’’nti.
如是我闻:一时,世尊住在王舍城竹林松鼠喂食处。那时,具寿马哈咖沙巴住在毕帕离山洞,入某定而一跏趺坐七日。过了七日之后,具寿马哈咖沙巴从那定出定。从那定出定后,具寿马哈咖沙巴如是思惟:「我何不入王舍城托钵?」
Tena kho pana samayena pañcamattāni devatāsatāni ussukkaṃ āpannāni honti āyasmato mahākassapassa piṇḍapātapaṭilābhāya. Atha kho āyasmā mahākassapo tāni pañcamattāni devatāsatāni paṭikkhipitvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi.
那时,有大约五百位天神急欲为具寿马哈咖沙巴提供钵食。然而具寿马哈咖沙巴拒绝了那大约五百位天神,于上午着下衣,取钵与衣入王舍城托钵。
Tena kho pana samayena sakko devānamindo āyasmato mahākassapassa piṇḍapātaṃ dātukāmo hoti. Pesakāravaṇṇaṃ abhinimminitvā tantaṃ vināti. Sujā asurakaññā tasaraṃ pūreti. Atha kho āyasmā mahākassapo rājagahe sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena sakkassa devānamindassa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Addasā kho sakko devānamindo āyasmantaṃ mahākassapaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna gharā nikkhamitvā paccugantvā hatthato pattaṃ gahetvā gharaṃ pavisitvā ghaṭiyā odanaṃ uddharitvā pattaṃ pūretvā āyasmato mahākassapassa adāsi. So ahosi piṇḍapāto anekasūpo anekabyañjano anekarasabyañjano . Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi – ‘‘ko nu kho ayaṃ satto yassāyaṃ evarūpo iddhānubhāvo’’ti ? Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi – ‘‘sakko kho ayaṃ devānamindo’’ti. Iti viditvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘‘kataṃ kho te idaṃ, kosiya; mā punapi evarūpamakāsī’’ti. ‘‘Amhākampi, bhante kassapa, puññena attho; amhākampi puññena karaṇīya’’nti.
那时,萨咖天帝欲供养具寿马哈咖沙巴钵食。他化现为织工之相,转动织机。阿苏罗女苏佳添补梭子。那时,具寿马哈咖沙巴在王舍城次第托钵,来到萨咖天帝的住处。萨咖天帝远远看见具寿马哈咖沙巴前来。见后,从家中出来迎接,从其手中取钵,入家中从瓮中盛饭装满钵,供养具寿马哈咖沙巴。那钵食有众多汤、众多副菜、众多种味。那时,具寿马哈咖沙巴如是思惟:「此何有情,具如此神通力?」那时,具寿马哈咖沙巴如是思惟:「此为萨咖天帝。」如是知已,对萨咖天帝说:「拘私夜,这是你做的吗?不要再做这样的事。」「咖沙巴尊者,我们也需要福德,我们也应作福德。」
Atha kho sakko devānamindo āyasmantaṃ mahākassapaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe tikkhattuṃ udānaṃ udānesi – ‘‘aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ!! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhita’’nti!!! Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya sakkassa devānamindassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe tikkhattuṃ udānaṃ udānentassa – ‘‘aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ!! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhita’’nti!!!
那时,萨咖天帝礼敬具寿马哈咖沙巴,右绕后升入空中,于虚空中三度发出感兴语——「啊,布施、最上布施已善立于咖沙巴!啊,布施、最上布施已善立于咖沙巴!啊,布施、最上布施已善立于咖沙巴!」世尊以清净超人的天耳听到萨咖天帝升入空中,于虚空中三度发出感兴语——「啊,布施、最上布施已善立于咖沙巴!啊,布施、最上布施已善立于咖沙巴!啊,布施、最上布施已善立于咖沙巴!」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Piṇḍapātikassa bhikkhuno,
「托钵比库,
Attabharassa anaññaposino;
自养、不养他者;
Devā pihayanti tādino,
如是之人为诸天所羡慕,
Upasantassa sadā satīmato’’ti. sattamaṃ;
寂止、恒具念者。」此第七。
8. Piṇḍapātikasuttaṃ8. 钵食者经
§28
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提揭德林给孤独园。那时,众多比库午后托钵归来,在咖雷利圆堂集会坐时,生起如是中间议论——
‘‘Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu piṇḍāya caranto labhati kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike ghānena gandhe ghāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ. Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu sakkato garukato mānito pūjito apacito piṇḍāya carati. Handāvuso, mayampi piṇḍapātikā homa. Mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike ghānena gandhe ghāyituṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ; mayampi sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā piṇḍāya carissāmā’’ti. Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā.
「诸贤友,托钵比库托钵而行时,时时能以眼见可意色,时时能以耳闻可意声,时时能以鼻嗅可意香,时时能以舌尝可意味,时时能以身触可意触。诸贤友,托钵比库受恭敬、尊重、崇敬、供养、礼敬而托钵行。来吧,诸贤友,我们也成为托钵者。我们也能时时以眼见可意色,时时以耳闻可意声,时时以鼻嗅可意香,时时以舌尝可意味,时时以身触可意触;我们也将受恭敬、尊重、崇敬、供养、礼敬而托钵行。」此时那些比库的中间议论未完。
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?
那时,世尊傍晚从独处中出来,前往咖雷利圆堂;到了之后,坐于所设之座。坐下后,世尊告诉比库们:「比库们,你们现在作什么议论而集会?你们未完的中间议论是什么?」
‘‘Idha, bhante, amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –
「尊者,我们午后托钵归来,在咖雷利圆堂集会坐时,生起如是中间议论——
‘Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu piṇḍāya caranto labhati kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike ghānena gandhe ghāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ. Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu sakkato garukato mānito pūjito apacito piṇḍāya carati. Handāvuso, mayampi piṇḍapātikā homa. Mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ…pe… kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ. Mayampi sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā piṇḍāya carissāmā’ti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.
『诸贤友,托钵比库托钵而行时,时时能以眼见可意色,时时能以耳闻可意声,时时能以鼻嗅可意香,时时能以舌尝可意味,时时能以身触可意触。诸贤友,托钵比库受恭敬、尊重、崇敬、供养、礼敬而托钵行。来吧,诸贤友,我们也成为托钵者。我们也能时时以眼见可意色……乃至……以身触可意触。我们也将受恭敬、尊重、崇敬、供养、礼敬而托钵行。』尊者,此即我们未完的中间议论,世尊恰于此时到来。」
‘‘Na khvetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha. Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo’’ti.
「比库们,以信从俗家出家至非家的良家子们,你们作这样的言说实不应当。比库们,你们集会时应作二事——或法谈,或圣默然。」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Piṇḍapātikassa bhikkhuno,
「托钵比库,
Attabharassa anaññaposino;
自养、不养他者;
Devā pihayanti tādino,
如是之人为诸天所羡慕——
No ce saddasilokanissito’’ti. aṭṭhamaṃ;
若不依名声虚誉。」此第八。
9. Sippasuttaṃ9. 技艺经
§29
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘ko nu kho, āvuso, sippaṃ jānāti? Ko kiṃ sippaṃ sikkhi? Kataraṃ sippaṃ sippānaṃ agga’’nti?
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提揭德林给孤独园。那时,众多比库午后托钵归来,在圆堂集会坐时,生起如是中间议论——「诸贤友,谁知工艺?谁学何工艺?何工艺为工艺中最胜?」
Tatthekacce evamāhaṃsu – ‘‘hatthisippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘assasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘rathasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘dhanusippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘tharusippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘muddāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘gaṇanāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘saṅkhānasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘lekhāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘kāveyyasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘lokāyatasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘khattavijjāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā.
有些人如是说:「象艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「马艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「车艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「弓艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「剑艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「印艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「数算艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「计算艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「书写艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「诗艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「顺世论艺为工艺中最胜。」有些人如是说:「刹帝利明为工艺中最胜。」此时那些比库的中间议论未完。
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena maṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?
那时,世尊傍晚从独处中出来,前往圆堂;到了之后,坐于所设之座。坐下后,世尊告诉比库们:「比库们,你们现在作什么议论而集会?你们未完的中间议论是什么?」
‘‘Idha, bhante, amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘ko nu kho, āvuso, sippaṃ jānāti? Ko kiṃ sippaṃ sikkhi? Kataraṃ sippaṃ sippānaṃ agga’nti?
「尊者,我们午后托钵归来,在圆堂集会坐时生起如是中间议论——『诸贤友,谁知工艺?谁学何工艺?何工艺为工艺中最胜?』
‘‘Tatthekacce evamāhaṃsu – ‘hatthisippaṃ sippānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘assasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘rathasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘dhanusippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘tharusippaṃ sippānaṃ agga’nti, ekacce evamāhaṃsu – ‘muddāsippaṃ sippānaṃ agga’nti ekacce evamāhaṃsu – ‘gaṇanāsippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘saṅkhānasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘lekhāsippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘kāveyyasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘lokāyatasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘khattavijjāsippaṃ sippānaṃ agga’nti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā hoti vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.
「于此有些人如是说:『象艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『马艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『车艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『弓艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『剑艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『印艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『数算艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『计算艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『书写艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『诗艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『顺世论艺为工艺中最胜。』有些人如是说:『刹帝利明为工艺中最胜。』尊者,此即我们未完的中间议论,世尊恰于此时到来。」
‘‘Na khvetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha. Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo’’ti.
「比库们,以信从俗家出家至非家的良家子们,你们作这样的言说实不应当。比库们,你们集会时应作二事——或法谈,或圣默然。」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Asippajīvī lahu atthakāmo,
「不以工艺为生、轻捷、欲求义利,
Yatindriyo sabbadhi vippamutto;
制御诸根、于一切处解脱;
Anokasārī amamo nirāso,
无家可游、无我所、无希求,
Hitvā mānaṃ ekacaro sa bhikkhū’’ti. navamaṃ;
舍慢、独行,彼为比库。」此第九。
10. Lokasuttaṃ10. 世间经
§30
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī.
如是我闻:一时,世尊住在伍卢韦喇,尼连禅河岸边的菩提树下,初证正觉。那时,世尊一跏趺坐七日,感受解脱之乐。
Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā buddhacakkhunā lokaṃ volokesi. Addasā kho bhagavā buddhacakkhunā volokento satte anekehi santāpehi santappamāne, anekehi ca pariḷāhehi pariḍayhamāne – rāgajehipi, dosajehipi, mohajehipi .
过了七日之后,世尊从那定出定,以佛眼观察世间。世尊以佛眼观察时,看见众多有情被种种苦烧煎、被种种热恼所焚——贪所生者、瞋所生者、痴所生者。
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Ayaṃ loko santāpajāto,
「此世间为苦热所生,
Phassapareto rogaṃ vadati attato;
为触所缠缚,说病为自我;
Yena yena hi maññati ,
由何而思惟之,
Tato taṃ hoti aññathā.
从彼便成他相。
‘‘Aññathābhāvī bhavasatto loko,
「世间生成异法、执著有,
Bhavapareto bhavamevābhinandati;
为有所缠、唯欢喜有;
Yadabhinandati taṃ bhayaṃ,
所欢喜者即是怖畏,
Yassa bhāyati taṃ dukkhaṃ;
所怖畏者即是苦;
Bhavavippahānāya kho panidaṃ brahmacariyaṃ vussati’’.
此梵行实为断有而修。」
‘‘‘Ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā bhavena bhavassa vippamokkhamāhaṃsu, sabbe te avippamuttā bhavasmā’ti vadāmi. ‘Ye vā pana keci samaṇā vā brāhmaṇā vā vibhavena bhavassa nissaraṇamāhaṃsu, sabbe te anissaṭā bhavasmā’ti vadāmi.
「『凡任何沙门或婆罗门说由有而从有解脱者,我说彼等一切未从有解脱。』『凡任何沙门或婆罗门说由无有而从有出离者,我说彼等一切未从有出离。』
‘‘Upadhiñhi paṭicca dukkhamidaṃ sambhoti, sabbupādānakkhayā natthi dukkhassa sambhavo. Lokamimaṃ passa; puthū avijjāya paretā bhūtā bhūtaratā aparimuttā; ye hi keci bhavā sabbadhi sabbatthatāya sabbe te bhavā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā’’ti.
「依依而此苦生起,一切取灭尽则无苦之生起。看此世间;众生被无明所困,有情乐有、未解脱;凡任何有,于一切处、一切方,彼一切有皆无常、苦、变易之法。」
‘‘Evametaṃ yathābhūtaṃ, sammappaññāya passato;
「如是如实,以正慧观者;
Bhavataṇhā pahīyati, vibhavaṃ nābhinandati.
有爱得断,不欢喜非有。
‘‘Sabbaso taṇhānaṃ khayā,
「由一切爱之灭尽,
Asesavirāganirodho nibbānaṃ;
无余离贪灭即涅槃;
Tassa nibbutassa bhikkhuno,
彼寂灭比库,
Anupādā punabbhavo na hoti;
无取无再有;
Abhibhūto māro vijitasaṅgāmo,
已降伏魔、胜于战阵,
Upaccagā sabbabhavāni tādī’’ti. dasamaṃ;
超越一切有,如是之人。」此第十。
Nandavaggo tatiyo niṭṭhito. · 难德品第三完
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Kammaṃ nando yasojo ca, sāriputto ca kolito;
业、难达与亚输迦,沙利子与拘利答;
Pilindo kassapo piṇḍo, sippaṃ lokena te dasāti.
毕林达、咖沙巴、托钵,工艺与世间,此十。