三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 玛欣德尊者标准中译
首页经藏小部自说部1. 菩提品

1. Bodhivaggo1. 菩提品

80 段 · CSCD 巴利原典
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Khuddakanikāye · 小部
Udānapāḷi · 自说部
1. Bodhivaggo1. 菩提品
1. Paṭhamabodhisuttaṃ1. 第一菩提经
§1
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī . Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ anulomaṃ sādhukaṃ manasākāsi –
如是我闻:一时,世尊住在伍卢韦喇,尼连禅河岸边的菩提树下,初证正觉。那时,世尊一跏趺坐七日,感受解脱之乐。过了七日之后,世尊从那禅定中出定,于夜晚初分善加作意顺观缘起——
‘‘Iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.
「此有故彼有,此生故彼生。即:无明缘行,行缘识,识缘名色,名色缘六处,六处缘触,触缘受,受缘爱,爱缘取,取缘有,有缘生,生缘老、死、愁、悲、苦、忧、恼而生起。如是即此整个苦蕴之集起。」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā,
「当诸法对那热诚
Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
禅修的婆罗门显现时;
Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā,
他的一切疑惑便消散,
Yato pajānāti sahetudhamma’’nti. paṭhamaṃ;
因他了知有因之法。」此第一。
2. Dutiyabodhisuttaṃ2. 第二菩提经
§2
Evaṃ me sutaṃ – eka samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ paṭilomaṃ sādhukaṃ manasākāsi –
如是我闻:一时,世尊住在伍卢韦喇,尼连禅河岸边的菩提树下,初证正觉。那时,世尊一跏趺坐七日,感受解脱之乐。过了七日之后,世尊从那禅定中出定,于夜晚中分善加作意逆观缘起——
‘‘Iti imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.
「此无故彼无,此灭故彼灭。即:无明灭故行灭,行灭故识灭,识灭故名色灭,名色灭故六处灭,六处灭故触灭,触灭故受灭,受灭故爱灭,爱灭故取灭,取灭故有灭,有灭故生灭,生灭故老、死、愁、悲、苦、忧、恼灭。如是即此整个苦蕴之灭。」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā,
「当诸法对那热诚
Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
禅修的婆罗门显现时;
Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā,
他的一切疑惑便消散,
Yato khayaṃ paccayānaṃ avedī’’ti. dutiyaṃ;
因他已了知诸缘之灭尽。」此第二。
3. Tatiyabodhisuttaṃ3. 第三菩提经
§3
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ anulomapaṭilomaṃ sādhukaṃ manasākāsi –
如是我闻:一时,世尊住在伍卢韦喇,尼连禅河岸边的菩提树下,初证正觉。那时,世尊一跏趺坐七日,感受解脱之乐。过了七日之后,世尊从那禅定中出定,于夜晚后分善加作意顺逆观缘起——
‘‘Iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati; yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
「此有故彼有,此生故彼生;此无故彼无,此灭故彼灭。即:无明缘行,行缘识,识缘名色,名色缘六处,六处缘触,触缘受,受缘爱,爱缘取,取缘有,有缘生,生缘老、死、愁、悲、苦、忧、恼而生起。如是即此整个苦蕴之集起。
‘‘Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho , taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.
「然而由无明的无余离贪灭,则行灭;由行灭故识灭,由识灭故名色灭,由名色灭故六处灭,由六处灭故触灭,由触灭故受灭,由受灭故爱灭,由爱灭故取灭,由取灭故有灭,由有灭故生灭,由生灭故老、死、愁、悲、苦、忧、恼灭。如是即此整个苦蕴之灭。」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā,
「当诸法对那热诚
Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
禅修的婆罗门显现时;
Vidhūpayaṃ tiṭṭhati mārasenaṃ,
他驱散魔军而住立,
Sūriyova obhāsayamantalikkha’’nti. tatiyaṃ;
犹如太阳照耀虚空。」此第三。
4. Huṃhuṅkasuttaṃ4. 哼哼经
§4
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi.
如是我闻:一时,世尊住在伍卢韦喇,尼连禅河岸边的阿迦帕喇榕树下,初证正觉。那时,世尊一跏趺坐七日,感受解脱之乐。过了七日之后,世尊从那禅定中出定。
Atha kho aññataro huṃhuṅkajātiko brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bho gotama, brāhmaṇo hoti, katame ca pana brāhmaṇakaraṇā dhammā’’ti?
那时,某一傲慢性的婆罗门来到世尊之处;到了之后,与世尊互相问候。互相问候后,说了一些可喜可念之语,然后立于一边。立于一边的那婆罗门对世尊说:「朋友果德玛,以什么程度才是婆罗门?又什么诸法使他成为婆罗门?」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Yo brāhmaṇo bāhitapāpadhammo,
「那驱除恶法的婆罗门,
Nihuṃhuṅko nikkasāvo yatatto;
无傲慢、无垢秽、自制,
Vedantagū vūsitabrahmacariyo,
究达明智、梵行已立,
Dhammena so brahmavādaṃ vadeyya;
他可依法作梵行之说;
Yassussadā natthi kuhiñci loke’’ti. catutthaṃ;
他于世间任何处无增上慢。」此第四。
5. Brāhmaṇasuttaṃ5. 婆罗门经
§5
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno āyasmā ca mahākassapo āyasmā ca mahākaccāno āyasmā ca mahākoṭṭhiko āyasmā ca mahākappino āyasmā ca mahācundo āyasmā ca anuruddho āyasmā ca revato āyasmā ca nando yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu .
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提揭德林给孤独园。那时,具寿沙利子、具寿马哈摩嘎喇那、具寿马哈咖沙巴、具寿马哈咖吒亚那、具寿马哈库提咖、具寿马哈咖比那、具寿马哈准达、具寿阿奴卢塔、具寿勒瓦答、具寿难达,前往世尊之处。
Addasā kho bhagavā te āyasmante dūratova āgacchante; disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘ete, bhikkhave, brāhmaṇā āgacchanti; ete, bhikkhave, brāhmaṇā āgacchantī’’ti. Evaṃ vutte , aññataro brāhmaṇajātiko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, brāhmaṇo hoti, katame ca pana brāhmaṇakaraṇā dhammā’’ti?
世尊远远看见那些具寿们前来;见后告诉比库们:「比库们,这些婆罗门前来;比库们,这些婆罗门前来。」如是说时,某一婆罗门种姓的比库对世尊说:「尊者,以什么程度才是婆罗门?又什么诸法使他成为婆罗门?」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Bāhitvā pāpake dhamme, ye caranti sadā satā;
「驱除了恶法者,恒时具念而行;
Khīṇasaṃyojanā buddhā, te ve lokasmi brāhmaṇā’’ti. pañcamaṃ;
诸结已尽之佛陀,彼等乃世间之婆罗门。」此第五。
6. Mahākassapasuttaṃ6. 玛哈咖萨巴经
§6
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pippaliguhāyaṃ viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho āyasmā mahākassapo aparena samayena tamhā ābādhā vuṭṭhāsi. Atha kho āyasmato mahākassapassa tamhā ābādhā vuṭṭhitassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ rājagahaṃ piṇḍāya paviseyya’’nti.
如是我闻:一时,世尊住在王舍城的竹林松鼠喂食处。那时,具寿马哈咖沙巴住在毕帕离山洞,患病、痛苦、重病。后来,具寿马哈咖沙巴从那病痛中康复。从那病痛康复后,具寿马哈咖沙巴如是思惟:「我何不入王舍城托钵?」
Tena kho pana samayena pañcamattāni devatāsatāni ussukkaṃ āpannāni honti āyasmato mahākassapassa piṇḍapātapaṭilābhāya. Atha kho āyasmā mahākassapo tāni pañcamattāni devatāsatāni paṭikkhipitvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi – yena daliddavisikhā kapaṇavisikhā pesakāravisikhā. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahākassapaṃ rājagahe piṇḍāya carantaṃ yena daliddavisikhā kapaṇavisikhā pesakāravisikhā.
那时,有大约五百位天神急欲为具寿马哈咖沙巴提供钵食。然而具寿马哈咖沙巴拒绝了那大约五百位天神,于上午着下衣,取钵与衣入王舍城托钵——前往贫民巷、困苦巷、织工巷。世尊看见具寿马哈咖沙巴在王舍城托钵而行,前往贫民巷、困苦巷、织工巷。
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Anaññaposimaññātaṃ, dantaṃ sāre patiṭṭhitaṃ;
「不养他者、已知者、调御者、安立于心要者;
Khīṇāsavaṃ vantadosaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa’’nti. chaṭṭhaṃ;
漏尽者、已吐弃瞋恚者——我称彼为婆罗门。」此第六。
7. Ajakalāpakasuttaṃ7. 阿迦喇巴咖经
§7
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati ajakalāpake cetiye, ajakalāpakassa yakkhassa bhavane. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti; devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho ajakalāpako yakkho bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre tikkhattuṃ ‘‘akkulo pakkulo’’ti akkulapakkulikaṃ akāsi – ‘‘eso te, samaṇa, pisāco’’ti.
如是我闻:一时,世尊住在巴瓦的阿迦喀喇巴咖塔庙,阿迦喀喇巴咖亚卡的住处。那时,世尊于漆黑的夜晚坐在露地;天下着微微细雨。那时,阿迦喀喇巴咖亚卡欲使世尊生起恐惧、惊骇、毛骨悚然,来到世尊之处;到了之后,在世尊不远处三度作「阿库罗、巴库罗」的恐吓声,说:「沙门,这是你的吃人鬼!」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Yadā sakesu dhammesu, pāragū hoti brāhmaṇo;
「当婆罗门于自身诸法中,已成就究达者;
Atha etaṃ pisācañca, pakkulañcātivattatī’’ti. sattamaṃ;
那时他便超越此吃人鬼与巴库罗。」此第七。
8. Saṅgāmajisuttaṃ8. 战胜经
§8
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā saṅgāmaji sāvatthiṃ anuppatto hoti bhagavantaṃ dassanāya. Assosi kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā – ‘‘ayyo kira saṅgāmaji sāvatthiṃ anuppatto’’ti. Sā dārakaṃ ādāya jetavanaṃ agamāsi.
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提揭德林给孤独园。那时,具寿桑嘎马基为了见世尊而到达沙瓦提。具寿桑嘎马基的前妻听说:「据说桑嘎马基尊者已到达沙瓦提。」她带着孩子前往揭德林。
Tena kho pana samayena āyasmā saṅgāmaji aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisinno hoti. Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā yenāyasmā saṅgāmaji tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ etadavoca – ‘‘khuddaputtañhi , samaṇa, posa ma’’nti. Evaṃ vutte, āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.
那时,具寿桑嘎马基在某棵树下作日间安居而坐。那时,具寿桑嘎马基的前妻来到具寿桑嘎马基之处;到了之后,对具寿桑嘎马基说:「沙门,有个小儿子,请养我。」如是说时,具寿桑嘎马基沉默。
Dutiyampi kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ etadavoca – ‘‘khuddaputtañhi, samaṇa, posa ma’’nti. Dutiyampi kho āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.
具寿桑嘎马基的前妻第二次也对具寿桑嘎马基说:「沙门,有个小儿子,请养我。」具寿桑嘎马基第二次也沉默。
Tatiyampi kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ etadavoca – ‘‘khuddaputtañhi, samaṇa, posa ma’’nti. Tatiyampi kho āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.
具寿桑嘎马基的前妻第三次也对具寿桑嘎马基说:「沙门,有个小儿子,请养我。」具寿桑嘎马基第三次也沉默。
Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā taṃ dārakaṃ āyasmato saṅgāmajissa purato nikkhipitvā pakkāmi – ‘‘eso te, samaṇa, putto; posa na’’nti.
那时,具寿桑嘎马基的前妻将那孩子放在具寿桑嘎马基面前,便离去说:「沙门,这是你的儿子,请养他。」
Atha kho āyasmā saṅgāmaji taṃ dārakaṃ neva olokesi nāpi ālapi. Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā avidūraṃ gantvā apalokentī addasa āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ taṃ dārakaṃ neva olokentaṃ nāpi ālapantaṃ, disvānassā etadahosi – ‘‘na cāyaṃ samaṇo puttenapi atthiko’’ti. Tato paṭinivattitvā dārakaṃ ādāya pakkāmi. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikāya evarūpaṃ vippakāraṃ.
那时,具寿桑嘎马基既不看那孩子,也不与他交谈。那时,具寿桑嘎马基的前妻走不远处,回头看见具寿桑嘎马基既不看那孩子也不与他交谈;看见后,她如是思惟:「这沙门连儿子也不想要。」然后转回,带着孩子离去。世尊以清净超人的天眼看见具寿桑嘎马基前妻如此的异常之举。
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Āyantiṃ nābhinandati, pakkamantiṃ na socati;
「她来时不欢喜,她离去时不忧愁;
Saṅgā saṅgāmajiṃ muttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa’’nti. aṭṭhamaṃ;
从系缚中解脱的桑嘎马基——我称彼为婆罗门。」此第八。
9. Jaṭilasuttaṃ9. 结发者经
§9
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati gayāsīse. Tena kho pana samayena sambahulā jaṭilā sītāsu hemantikāsu rattīsu antaraṭṭhake himapātasamaye gayāyaṃ ummujjantipi nimujjantipi, ummujjanimujjampi karonti osiñcantipi, aggimpi juhanti – ‘‘iminā suddhī’’ti.
如是我闻:一时,世尊住在伽耶的伽耶山头。那时,众多结髻外道于寒冷冬夜的八日降雪时节,在伽耶出没、潜入、上下进出、倾水沐浴,又供火——「以此为清净。」
Addasā kho bhagavā te sambahule jaṭile sītāsu hemantikāsu rattīsu antaraṭṭhake himapātasamaye gayāyaṃ ummujjantepi nimujjantepi ummujjanimujjampi karonte osiñcantepi aggimpi juhante – ‘‘iminā suddhī’’ti.
世尊看见那众多结髻外道于寒冷冬夜的八日降雪时节,在伽耶出没、潜入、上下进出、倾水沐浴,又供火——「以此为清净。」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Na udakena sucī hotī, bahvettha nhāyatī jano;
「不由水成清净,虽有众人于此沐浴;
Yamhi saccañca dhammo ca, so sucī so ca brāhmaṇo’’ti. navamaṃ;
于谁有真谛与法,彼为清净、彼为婆罗门。」此第九。
10. Bāhiyasuttaṃ10. 巴希亚经
§10
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bāhiyo dārucīriyo suppārake paṭivasati samuddatīre sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘ye kho keci loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā, ahaṃ tesaṃ aññataro’’ti.
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提揭德林给孤独园。那时,巴希亚·达卢吉利亚住在苏巴拉咖海边,受恭敬、尊重、崇敬、供养、礼敬,得到衣、钵食、坐卧具、病者所需的医药资具。那时,巴希亚·达卢吉利亚独处静坐时,心中生起如是思惟:「凡世间中任何阿拉汉或已入阿拉汉道者,我是其中之一。」
Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa purāṇasālohitā devatā anukampikā atthakāmā bāhiyassa dārucīriyassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bāhiyo dārucīriyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ etadavoca – ‘‘neva kho tvaṃ , bāhiya, arahā, nāpi arahattamaggaṃ vā samāpanno. Sāpi te paṭipadā natthi yāya tvaṃ arahā vā assa arahattamaggaṃ vā samāpanno’’ti.
那时,巴希亚·达卢吉利亚往世血亲的一位怜悯者、欲利益者的天神,以心了知巴希亚·达卢吉利亚的心思,来到巴希亚·达卢吉利亚之处;到了之后,对巴希亚·达卢吉利亚说:「巴希亚,你既非阿拉汉,也未入阿拉汉道。你也没有那能令你成为阿拉汉或入阿拉汉道的修行。」
‘‘Atha ke carahi sadevake loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpanno’’ti? ‘‘Atthi, bāhiya, uttaresu janapadesu sāvatthi nāma nagaraṃ. Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṃ sammāsambuddho. So hi, bāhiya, bhagavā arahā ceva arahattāya ca dhammaṃ desetī’’ti.
「那么,在此天人世间中,谁是阿拉汉或已入阿拉汉道?」「巴希亚,在北方诸国有城名沙瓦提。如今那世尊、阿拉汉、正等正觉者住在那里。巴希亚,那世尊是阿拉汉,并为阿拉汉果而说法。」
Atha kho bāhiyo dārucīriyo tāya devatāya saṃvejito tāvadeva suppārakamhā pakkāmi. Sabbattha ekarattiparivāsena yena sāvatthi jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti. Atha kho bāhiyo dārucīriyo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante, etarahi bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho? Dassanakāmamhā mayaṃ taṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Antaragharaṃ paviṭṭho kho, bāhiya, bhagavā piṇḍāyā’’ti.
那时,巴希亚·达卢吉利亚被那天神激发,立即从苏巴拉咖出发。每处只住一夜,前往沙瓦提揭德林给孤独园。那时,众多比库在露地经行。那时,巴希亚·达卢吉利亚来到那些比库之处;到了之后,对那些比库说:「尊者们,如今世尊、阿拉汉、正等正觉者住在何处?我们渴望见那世尊、阿拉汉、正等正觉者。」「巴希亚,世尊已入家宅托钵。」
Atha kho bāhiyo dārucīriyo taramānarūpo jetavanā nikkhamitvā sāvatthiṃ pavisitvā addasa bhagavantaṃ sāvatthiyaṃ piṇḍāya carantaṃ pāsādikaṃ pasādanīyaṃ santindriyaṃ santamānasaṃ uttamadamathasamathamanuppattaṃ dantaṃ guttaṃ yatindriyaṃ nāgaṃ. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pāde sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘desetu me, bhante bhagavā, dhammaṃ; desetu, sugato, dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho tāva, bāhiya, antaragharaṃ paviṭṭhamhā piṇḍāyā’’ti.
那时,巴希亚·达卢吉利亚急忙从揭德林出发,入沙瓦提,看见世尊在沙瓦提托钵而行——令人信乐、端正、诸根寂静、心意寂静、已达最上调御与寂止、已调御、守护、诸根已制御、如龙者。见后,来到世尊之处;到了之后,以头顶礼世尊的双足,对世尊说:「尊者世尊,请为我说法;善至,请说法,令我长夜得利益、得安乐。」如是说时,世尊对巴希亚·达卢吉利亚说:「巴希亚,现在非时,我们已入家宅托钵。」
Dutiyampi kho bāhiyo dārucīriyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dujjānaṃ kho panetaṃ, bhante, bhagavato vā jīvitantarāyānaṃ, mayhaṃ vā jīvitantarāyānaṃ . Desetu me, bhante bhagavā, dhammaṃ; desetu, sugato, dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho tāva, bāhiya, antaragharaṃ paviṭṭhamhā piṇḍāyā’’ti.
巴希亚·达卢吉利亚第二次也对世尊说:「尊者,难以预料世尊生命之障碍或我生命之障碍。尊者世尊,请为我说法;善至,请说法,令我长夜得利益、得安乐。」世尊第二次也对巴希亚·达卢吉利亚说:「巴希亚,现在非时,我们已入家宅托钵。」
Tatiyampi kho bāhiyo dārucīriyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dujjānaṃ kho panetaṃ, bhante, bhagavato vā jīvitantarāyānaṃ, mayhaṃ vā jīvitantarāyānaṃ. Desetu me bhante bhagavā, dhammaṃ; desetu, sugato, dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.
巴希亚·达卢吉利亚第三次也对世尊说:「尊者,难以预料世尊生命之障碍或我生命之障碍。尊者世尊,请为我说法;善至,请说法,令我长夜得利益、得安乐。」
‘‘Tasmātiha te, bāhiya, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissatī’ti. Evañhi te, bāhiya, sikkhitabbaṃ. Yato kho te, bāhiya, diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissati, tato tvaṃ, bāhiya, na tena; yato tvaṃ, bāhiya, na tena tato tvaṃ, bāhiya, na tattha ; yato tvaṃ, bāhiya, na tattha, tato tvaṃ, bāhiya, nevidha na huraṃ na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā’’ti.
「巴希亚,因此你应如是学——『于所见将唯有所见,于所闻将唯有所闻,于所觉将唯有所觉,于所识将唯有所识。』巴希亚,你应如是学。巴希亚,当你于所见唯有所见,于所闻唯有所闻,于所觉唯有所觉,于所识唯有所识时,那时巴希亚,你便不在其中;巴希亚,当你不在其中时,那时巴希亚,你便不在彼处;巴希亚,当你不在彼处时,那时巴希亚,你既不在此世,也不在彼世,亦不在两者之间。这便是苦的终结。」
Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa bhagavato imāya saṃkhittāya dhammadesanāya tāvadeva anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci.
那时,巴希亚·达卢吉利亚以世尊这简短的说法开示,即时心从诸漏无取著而解脱。
Atha kho bhagavā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ iminā saṃkhittena ovādena ovaditvā pakkāmi. Atha kho acirapakkantassa bhagavato bāhiyaṃ dārucīriyaṃ gāvī taruṇavacchā adhipatitvā jīvitā voropesi.
那时,世尊以此简短的教诫教诫巴希亚·达卢吉利亚后,便离去。世尊离去不久,一头带小牛犊的母牛袭击巴希亚·达卢吉利亚,夺去他的性命。
Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ nagaramhā nikkhamitvā addasa bāhiyaṃ dārucīriyaṃ kālaṅkataṃ ; disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘gaṇhatha, bhikkhave, bāhiyassa dārucīriyassa sarīrakaṃ; mañcakaṃ āropetvā nīharitvā jhāpetha; thūpañcassa karotha. Sabrahmacārī vo, bhikkhave, kālaṅkato’’ti.
那时,世尊在沙瓦提托钵而行,食后从托钵处回来,与众多比库一同出城,看见巴希亚·达卢吉利亚已命终;见后,告诉比库们:「比库们,取巴希亚·达卢吉利亚的遗体;置于床上搬出火化;并为他建塔。比库们,你们的同梵行者已命终。」
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā bāhiyassa dārucīriyassa sarīrakaṃ mañcakaṃ āropetvā nīharitvā jhāpetvā thūpañcassa katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘daḍḍhaṃ, bhante, bāhiyassa dārucīriyassa sarīraṃ, thūpo cassa kato. Tassa kā gati, ko abhisamparāyo’’ti? ‘‘Paṇḍito, bhikkhave, bāhiyo dārucīriyo paccapādi dhammassānudhammaṃ; na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ vihesesi. Parinibbuto, bhikkhave, bāhiyo dārucīriyo’’ti.
「是,尊者。」那些比库回应世尊后,将巴希亚·达卢吉利亚的遗体置于床上搬出火化,并为他建塔,然后前往世尊之处;到了之后,礼敬世尊坐于一边。坐于一边的那些比库对世尊说:「尊者,巴希亚·达卢吉利亚的遗体已火化,并已为他建塔。他的趣处是什么,他的未来世是什么?」「比库们,巴希亚·达卢吉利亚是智者,他依法随法而行;没有因法的缘故恼乱我。比库们,巴希亚·达卢吉利亚已般涅槃。」
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,世尊知此义已,于那时发出此感兴语——
‘‘Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati;
「于彼处,水与地、火与风无立足之地;
Na tattha sukkā jotanti, ādicco nappakāsati;
彼处众星不闪耀,太阳不照明;
Na tattha candimā bhāti, tamo tattha na vijjati.
彼处月亮不显明,彼处黑暗不存在。
‘‘Yadā ca attanāvedi , muni monena brāhmaṇo;
「当牟尼婆罗门以自身寂默而证知时;
Atha rūpā arūpā ca, sukhadukkhā pamuccatī’’ti. dasamaṃ;
那时便从色与无色、乐与苦中解脱。」此第十。
(Ayampi udāno vutto bhagavatā iti me sutanti.)
(此感兴语亦由世尊所说,如是我闻。)
Bodhivaggo paṭhamo niṭṭhito. · 菩提品第一完
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Tayo bodhi ca huṃhuṅko , brāhmaṇo kassapena ca;
三菩提与傲慢者,婆罗门与咖沙巴;
Aja saṅgāma jaṭilā, bāhiyenāti te dasāti.
阿迦、桑嘎马、结髻外道,与巴希亚——此十。