5. Sāmaññavaggo5. 沙门品
5. Sāmaññavaggo5. 沙门品
1. Sambādhasuttaṃ1. 逼迫经
§42
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho āyasmā udāyī yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘vuttamidaṃ, āvuso, pañcālacaṇḍena devaputtena –
一时,具寿阿难住在国桑比城瞿师多园。那时,具寿伍达夷前往具寿阿难处;抵达后,与具寿阿难互相问候。交换了友好、值得忆念的谈话后,在一旁坐下。在一旁坐下的具寿伍达夷对具寿阿难这样说——「贤友,般遮喇旃达天子说了这个——
‘‘Sambādhe gataṃ okāsaṃ, avidvā bhūrimedhaso;
「已到狭窄处的空间,无智者众多智者;
Yo jhānamabujjhi buddho, paṭilīnanisabho munī’’ti.
觉悟禅那的佛陀,隐退的无畏牟尼」。
‘‘Katamo, āvuso, sambādho, katamo sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā’’ti? ‘‘Pañcime, āvuso, kāmaguṇā sambādho vutto bhagavatā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, āvuso, pañca kāmaguṇā sambādho vutto bhagavatā.
「贤友,什么是狭窄处,什么是世尊所说的在狭窄处获得空间?」「贤友,这五种欲的成分是世尊所说的狭窄处。哪五种?眼识知的色,可喜的、可爱的、合意的、可爱形状的、伴随欲的、能染著的;耳识知的声……鼻识知的香……舌识知的味……身识知的触,可喜的、可爱的、合意的、可爱形状的、伴随欲的、能染著的。贤友,这五种欲的成分是世尊所说的狭窄处。
‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha vitakkavicārā aniruddhā honti, ayamettha sambādho.
「贤友,于此,比库离诸欲……证得初禅而住。贤友,就此程度,世尊以方式说了在狭窄处获得空间。但在那里也有狭窄处。在那里什么是狭窄处?凡在那里寻与伺未灭,这就是那里的狭窄处。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena . Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha pīti aniruddhā hoti , ayamettha sambādho.
「再者,贤友,比库由于寻与伺的平息……证得第二禅而住。贤友,就此程度,世尊以方式说了在狭窄处获得空间。但在那里也有狭窄处。在那里什么是狭窄处?凡在那里喜未灭,这就是那里的狭窄处。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha upekkhāsukhaṃ aniruddhaṃ hoti, ayamettha sambādho.
「再者,贤友,比库由于喜的离去……证得第三禅而住。贤友,就此程度,世尊以方式说了在狭窄处获得空间。但在那里也有狭窄处。在那里什么是狭窄处?凡在那里舍与乐未灭,这就是那里的狭窄处。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha rūpasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.
「再者,贤友,比库由于乐的舍断……证得第四禅而住。贤友,就此程度,世尊以方式说了在狭窄处获得空间。但在那里也有狭窄处。在那里什么是狭窄处?凡在那里色想未灭,这就是那里的狭窄处。
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha ākāsānañcāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.
「复次,诸友,比库完全超越色想,有对想灭没,不作意种种想,『空无边』,证得空无边处而住。诸友,就此程度,世尊也以方便说在狭窄中获得空间。在那里也有狭窄。在那里什么是狭窄?凡在那里空无边处想未灭尽者,这在那里是狭窄。」
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena . Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha viññāṇañcāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.
「复次,诸友,比库完全超越空无边处,『识无边』,证得识无边处而住。诸友,就此程度,世尊也以方便说在狭窄中获得空间。在那里也有狭窄。在那里什么是狭窄?凡在那里识无边处想未灭尽者,这在那里是狭窄。」
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha ākiñcaññāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.
「复次,诸友,比库完全超越识无边处,『无所有』,证得无所有处而住。诸友,就此程度,世尊也以方便说在狭窄中获得空间。在那里也有狭窄。在那里什么是狭窄?凡在那里无所有处想未灭尽者,这在那里是狭窄。」
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha nevasaññānāsaññāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.
「复次,诸友,比库完全超越无所有处,证得非想非非想处而住。诸友,就此程度,世尊也以方便说在狭窄中获得空间。在那里也有狭窄。在那里什么是狭窄?凡在那里非想非非想处想未灭尽者,这在那里是狭窄。」
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Paṭhamaṃ.
「复次,诸友,比库完全超越非想非非想处,证得想受灭而住,以慧见而他的诸漏灭尽。诸友,就此程度,世尊以无方便说在狭窄中获得空间。」第一。
2. Kāyasakkhīsuttaṃ2. 身证者经
§43
‘‘‘Kāyasakkhī kāyasakkhī’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā’’ti? ‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena.
「『身证者,身证者』,诸友,如是说。诸友,就何程度,世尊说身证者?」「诸友,于此,比库离诸欲……乃至……证得初禅那而住。如其所应于那处,他以身触而住。诸友,就此程度,世尊也以方便说身证者。」
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena.
「复次,诸友,比库由于寻伺的止息……乃至……证得第二禅那……第三禅那……第四禅那而住。如其所应于那处,他以身触而住。诸友,就此程度,世尊也以方便说身证者。」
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena…pe….
「复次,诸友,比库完全超越色想,有对想灭没,不作意种种想,『空无边』,证得空无边处而住。如其所应于那处,他以身触而住。诸友,就此程度,世尊也以方便说身证者……乃至……」
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Dutiyaṃ.
「再者,贤友,比库完全超越非想非非想处,进入并住于想受灭,以慧见之后,他的诸漏已尽。如其所如,他以身触那处而住。贤友,就此程度,世尊以无譬喻的方式说身证者。」第二。
3. Paññāvimuttasuttaṃ3. 慧解脱者经
§44
‘‘‘Paññāvimutto paññāvimutto’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, paññāvimutto vutto bhagavatā’’ti?
「贤友,所谓『慧解脱者、慧解脱者』。贤友,就何种程度,世尊说慧解脱者呢?」
‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, paññāya ca naṃ pajānāti. Ettāvatāpi kho, āvuso, paññāvimutto vutto bhagavatā pariyāyena…pe….
「贤友,于此,比库离诸欲……(中略)……进入并住于初禅那,以慧了知它。贤友,就此程度,世尊以譬喻的方式说慧解脱者……(中略)……
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti, paññāya ca naṃ pajānāti. Ettāvatāpi kho, āvuso, paññāvimutto vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Tatiyaṃ.
「再者,贤友,比库完全超越非想非非想处,进入并住于想受灭,以慧见之后,他的诸漏已尽,以慧了知它。贤友,就此程度,世尊以无譬喻的方式说慧解脱者。」第三。
4. Ubhatobhāgavimuttasuttaṃ4. 俱分解脱者经
§45
‘‘‘Ubhatobhāgavimutto ubhatobhāgavimutto’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā’’ti?
「贤友,所谓『俱分解脱者、俱分解脱者』。贤友,就何种程度,世尊说俱分解脱者呢?」
‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati, paññāya ca naṃ pajānāti. Ettāvatāpi kho, āvuso, ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā pariyāyena…pe….
「贤友,于此,比库离诸欲……(中略)……进入并住于初禅那。如其所如,他以身触那处而住,以慧了知它。贤友,就此程度,世尊以譬喻的方式说俱分解脱者……(中略)……
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati, paññāya ca naṃ pajānāti. Ettāvatāpi kho, āvuso, ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Catutthaṃ.
「再者,贤友,比库完全超越非想非非想处,进入并住于想受灭,以慧见之后,他的诸漏已尽。如其所如,他以身触那处而住,以慧了知它。贤友,就此程度,世尊以无譬喻的方式说俱分解脱者。」第四。
5. Sandiṭṭhikadhammasuttaṃ5. 现见法经
§46
‘‘‘Sandiṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammo’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā’’ti?
「贤友,所谓『现见法、现见法』。贤友,就何种程度,世尊说现见法呢?」
‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā pariyāyena…pe….
「诸具寿!于此,比库离诸欲……(中略)……证得初禅而住。诸具寿!就此程度,世尊以方便说现见之法……(中略)……
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Pañcamaṃ.
「再者,诸具寿!比库完全超越非想非非想处,证得想受灭而住,以慧见之后,他的诸漏已尽。诸具寿!就此程度,世尊以无方便说现见之法。」第五。
6. Sandiṭṭhikanibbānasuttaṃ6. 现见涅槃经
§47
‘‘‘Sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ sandiṭṭhikaṃ nibbāna’nti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā’’ti?
「诸具寿!所谓『现见涅槃、现见涅槃』。诸具寿!就何程度,世尊说现见涅槃呢?」
‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā pariyāyena…pe….
「诸具寿!于此,比库离诸欲……(中略)……证得初禅而住。诸具寿!就此程度,世尊以方便说现见涅槃……(中略)……
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
「再者,诸具寿!比库完全超越非想非非想处,证得想受灭而住,以慧见之后,他的诸漏已尽。诸具寿!就此程度,世尊以无方便说现见涅槃。」第六。
7. Nibbānasuttaṃ7. 涅槃经
§48
‘‘‘Nibbānaṃ nibbāna’nti, āvuso, vuccati…pe…. Sattamaṃ.
「诸具寿!所谓『涅槃、涅槃』……(中略)……第七。
8. Parinibbānasuttaṃ8. 般涅槃经
§49
‘‘‘Parinibbānaṃ parinibbāna’nti…pe…. Aṭṭhamaṃ.
「『般涅槃、般涅槃』……(中略)……第八。
9. Tadaṅganibbānasuttaṃ9. 彼分涅槃经
§50
‘‘‘Tadaṅganibbānaṃ tadaṅganibbāna’nti, āvuso, vuccati…pe…. Navamaṃ.
「诸具寿!所谓『彼分涅槃、彼分涅槃』……(中略)……第九。
10. Diṭṭhadhammanibbānasuttaṃ10. 现法涅槃经
§51
‘‘‘Diṭṭhadhammanibbānaṃ diṭṭhadhammanibbāna’nti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso diṭṭhadhammanibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā’’ti?
「具寿，所说『现法涅槃、现法涅槃』。具寿，世尊所说的现法涅槃到什么程度呢?」
‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, diṭṭhadhammanibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā pariyāyena …pe….
「具寿，于此，比库离诸欲……(中略)……证得初禅而住。具寿，到此程度,世尊也以方便说现法涅槃……(中略)……
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ettāvatāpi kho, āvuso, diṭṭhadhammanibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Dasamaṃ.
「再者,具寿,比库完全超越非想非非想处,证得想受灭而住,以慧见之后,他的诸漏已尽。具寿,到此程度,世尊以无方便说现法涅槃。」第十经。
Sāmaññavaggo pañcamo. · 沙门品第五
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Sambādho kāyasakkhī paññā,
窘迫、身证者、慧,
Ubhatobhāgo sandiṭṭhikā dve;
俱分解脱、现见二,
Nibbānaṃ parinibbānaṃ,
涅槃、般涅槃,
Tadaṅgadiṭṭhadhammikena cāti.
彼分与现法。
Paṭhamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ. · 第一个五十经完
2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ
2. 第二个五十