(22) 2. Akkosakavaggo · (22) 2. 辱骂者品复注
(22) 2. Akkosakavaggo(22) 2. 辱骂品
1-2. Akkosakasuttādivaṇṇanā1-2. 辱骂经等之解释
§211-2
211-2. Dutiyassa paṭhame dasahi akkosavatthūhi akkosakoti ‘‘bālosi, mūḷhosi, oṭṭhosi, goṇosi, gadrabhosī’’tiādinā dasahi akkosavatthūhi akkosako. ‘‘Hotu, muṇḍakasamaṇa, adaṇḍo ahanti karosi, idāni te rājakulaṃ gantvā daṇḍaṃ āropessāmī’’tiādīni vadanto paribhāsako nāmāti āha ‘‘bhayadassanena paribhāsako’’ti. Lokuttaradhammā apāyamaggassa paripanthabhāvato paripantho nāmāti āha ‘‘lokuttaraparipanthassa chinnattā’’ti, lokuttarasaṅkhātassa apāyamaggaparipanthassa chinnattāti attho. Dutiye natthi vattabbaṃ.
第二节。第二节的第一品中，十种责备的由来。责备者谓曰：『你愚蠢，你痴呆，你迟钝，你贫弱，你赘疣等』，如是十种责备之由称责者。又如『愿秃头比库，若无杖则在，今当往王室，将杖加以』等语所说，谓之称责者。此处谓称责者为讥讽者，亦被称为『恐怖显现之讥讽者』。因所说乃出世间法，且为堕落道之路径，故称为路径；因此谓出世间名为路径之断灭。此处指出世间所称的堕落道之路径断灭之义。第二节中无他复说。
Akkosakasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā. · 辱骂经等之解释已毕。
3-10. Sīlasuttādivaṇṇanā3-10. 戒经等之解释
§213-220
213-220. Tatiye (dī. ni. ṭī. 2.149) dussīloti ettha du-saddo abhāvattho ‘‘duppañño’’tiādīsu (ma. ni. 1.449) viya, na garahaṇatthoti āha ‘‘asīlo nissīlo’’ti. Bhinnasaṃvaroti ettha samādinnasīlo kenaci kāraṇena sīlabhedaṃ patto, so tāva bhinnasaṃvaro hotu. Yo pana sabbena sabbaṃ asamādinnasīlo ācārahīno, so kathaṃ bhinnasaṃvaro nāma hotīti ? Sopi sādhusamācārassa pariharaṇīyassa bheditattā bhinnasaṃvaro eva nāma. Vinaṭṭhasaṃvaro saṃvararahitoti hi vuttaṃ hoti. Taṃ taṃ sippaṭṭhānaṃ. Māghātakāleti ‘‘mā ghātetha pāṇīna’’nti evaṃ māghātaghosanaṃ ghositadivase. Abbhuggacchati pāpako kittisaddo. Ajjhāsayena maṅku hotiyeva vippaṭisāribhāvato.
第213至220节。第三节中（据《大集尼柯耶》及《尼柯耶注》二百四十九页）谓恶行为者为“恶人”二字之缺失，如同《大念处论》一四四九页言‘愚昧人’等之例，非为贬抑，而言‘无戒无德’也。所谓品行破碎者，此处谓因某种缘故戒律有所破犯，则称为‘品行破碎’。若一切俱无戒无德，行为不善者，谁能称其为‘品行破碎’？品行破碎者意即行为良善而应受护持者之破裂也。又云‘未断品行者无品行约束’，此语亦是说明。此即各项戒处之规禁。如《马伽陀法语》中言『勿伤生』，此语即是在告诫恶声之日。行为堕落，声名污秽。心念狭隘，如被戳破者。
Tassāti dussīlassa. Samādāya vattitaṭṭhānanti uṭṭhāya samuṭṭhāya katakāraṇaṃ. Āpāthaṃ āgacchatīti taṃ manaso upaṭṭhāti. Ummīletvā idhalokanti ummīlanakāle attano puttadārādivasena idhalokaṃ passati. Nimīletvā paralokanti nimīlanakāle gatinimittupaṭṭhānavasena paralokaṃ passati. Tenāha ‘‘cattāro apāyā’’tiādi. Pañcamapadanti ‘‘kāyassa bhedā’’tiādinā vutto pañcamo ādīnavakoṭṭhāso. Vuttavipariyāyenāti vuttatthāya ādīnavakathāya vipariyāyena ‘‘appamatto taṃ taṃ kasivaṇijjādiṃ yathākālaṃ sampādetuṃ sakkotī’’tiādinā. Pāsaṃsaṃ sīlamassa atthīti sīlavā. Sīlasampannoti sīlena samannāgato sampannasīloti evamādikaṃ pana atthavacanaṃ sukaranti anāmaṭṭhaṃ. Catutthādīni uttānatthāneva.
此为“恶人”之义。所说‘依止之场’谓从坐起而聚集，所造之行为也。‘灾患降临’意即心中关注此事。展开则见此世界，展开之时，谓见自身子女等视此世界也。闭合则知他界，闭合之时，作为往生之标志，观察他界也。故说‘四大堕落处’等。第五项谓‘身体崩坏’等，此皆危险之段落。称赞品德者为有品德者。谓以品德圆满具足者为有品德。此类义难详述，非为讲述深奥。第四节以后，皆为此处所揭之正理。
Sīlasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā. · 戒经等之解释已毕。
Akkosakavaggavaṇṇanā niṭṭhitā. · 辱骂品之解释已毕。