三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 玛欣德尊者标准中译
首页经藏增支部七集部2. 随眠品

2. Anusayavaggo2. 随眠品

27 段 · CSCD 巴利原典
2. Anusayavaggo2. 随眠品
1. Paṭhamaanusayasuttaṃ1. 第一随眠经
§11
‘‘Sattime , bhikkhave, anusayā. Katame satta? Kāmarāgānusayo, paṭighānusayo , diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo , avijjānusayo. Ime kho, bhikkhave, satta anusayā’’ti. Paṭhamaṃ.
「诸比库,有这七随眠。哪七种?欲贪随眠、嗔恚随眠、见随眠、疑随眠、慢随眠、有贪随眠、无明随眠。诸比库,这些是七随眠。」第一。
2. Dutiyaanusayasuttaṃ2. 第二随眠经
§12
‘‘Sattannaṃ, bhikkhave, anusayānaṃ pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati. Katamesaṃ sattannaṃ? Kāmarāgānusayassa pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati, paṭighānusayassa…pe… diṭṭhānusayassa… vicikicchānusayassa… mānānusayassa… bhavarāgānusayassa… avijjānusayassa pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati. Imesaṃ kho, bhikkhave, sattannaṃ anusayānaṃ pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati.
「诸比库,为了断除、根绝七随眠而行梵行。为了断除、根绝哪七种?为了断除、根绝欲贪随眠而行梵行,为了断除、根绝嗔恚随眠……为了断除、根绝见随眠……为了断除、根绝疑随眠……为了断除、根绝慢随眠……为了断除、根绝有贪随眠……为了断除、根绝无明随眠而行梵行。诸比库,为了断除、根绝这七随眠而行梵行。
‘‘Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhuno kāmarāgānusayo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Paṭighānusayo…pe… diṭṭhānusayo… vicikicchānusayo… mānānusayo… bhavarāgānusayo… avijjānusayo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ti. Dutiyaṃ.
「诸比库,当比库的欲贪随眠已被断除,根已被切断,如多罗树头,成为非有,于未来不再生起。嗔恚随眠……见随眠……疑随眠……慢随眠……有贪随眠……无明随眠已被断除,根已被切断,如多罗树头,成为非有,于未来不再生起。诸比库,这被称为比库已切断渴爱,已解开结缚,以正确地现观慢而作苦的终结。」第二。
3. Kulasuttaṃ3. 家族经
§13
‘‘Sattahi , bhikkhave, aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā nālaṃ upagantuṃ, upagantvā vā nālaṃ upanisīdituṃ. Katamehi sattahi? Na manāpena paccuṭṭhenti, na manāpena abhivādenti, na manāpena āsanaṃ denti, santamassa pariguhanti, bahukampi thokaṃ denti, paṇītampi lūkhaṃ denti, asakkaccaṃ denti no sakkaccaṃ. Imehi kho, bhikkhave, sattahi aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā nālaṃ upagantuṃ, upagantvā vā nālaṃ upanisīdituṃ.
「诸比库,具足七支的家族,未前往不值得前往,已前往不值得坐下。哪七种?不以可意的方式起迎,不以可意的方式礼敬,不以可意的方式给予座位,隐藏他们所有的,即使很多也给予少许,即使精美也给予粗劣,不恭敬地给予而非恭敬地。诸比库,具足这七支的家族,未前往不值得前往,已前往不值得坐下。
‘‘Sattahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā alaṃ upagantuṃ, upagantvā vā alaṃ upanisīdituṃ. Katamehi sattahi? Manāpena paccuṭṭhenti, manāpena abhivādenti, manāpena āsanaṃ denti, santamassa na pariguhanti, bahukampi bahukaṃ denti, paṇītampi paṇītaṃ denti, sakkaccaṃ denti no asakkaccaṃ. Imehi kho, bhikkhave, sattahi aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā alaṃ upagantuṃ, upagantvā vā alaṃ upanisīditu’’nti. Tatiyaṃ.
「诸比库,具足七支的家族,未前往值得前往,已前往值得坐下。哪七种?以可意的方式起迎,以可意的方式礼敬,以可意的方式给予座位,不隐藏他们所有的,即使很多也给予很多,即使精美也给予精美,恭敬地给予而非不恭敬地。诸比库,具足这七支的家族,未前往值得前往,已前往值得坐下。」第三。
4. Puggalasuttaṃ4. 人经
§14
‘‘Sattime , bhikkhave, puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhī, diṭṭhippatto , saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī. Ime kho, bhikkhave, satta puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Catutthaṃ.
「诸比库,有这七种人值得供养、值得供奉、值得布施、值得合掌,是世间的无上福田。哪七种?俱分解脱者、慧解脱者、身证者、见至者、信解脱者、随法行者、随信行者。诸比库,这七种人值得供养、值得供奉、值得布施、值得合掌,是世间的无上福田。」第四。
5. Udakūpamāsuttaṃ5. 水喻经
§15
‘‘Sattime, bhikkhave, udakūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame satta? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā nimujjati; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā ṭhito hoti; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā vipassati viloketi; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā patarati; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.
「诸比库,有这七种如水的人存在、出现于世间。哪七种?诸比库,这里,某人一次沉没就一直沉没;诸比库,这里,某人浮起后又沉没;诸比库,这里,某人浮起后站立;诸比库,这里,某人浮起后观察、环视;诸比库,这里,某人浮起后渡过;诸比库,这里,某人浮起后到达可涉足处;诸比库,这里,某人浮起后已渡过,已到彼岸,站立于陆地,是婆罗门。
‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti? Idha bhikkhave, ekacco puggalo samannāgato hoti ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti.
「诸比库,如何是一次沉没就一直沉没的人?诸比库,这里,某人具足完全黑暗的不善法。诸比库,如此是一次沉没就一直沉没的人。
‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā nimujjati? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ … sādhu paññā kusalesu dhammesūti. Tassa sā saddhā neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva, tassa sā hirī…pe… tassa taṃ ottappaṃ… tassa taṃ vīriyaṃ… tassa sā paññā neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā nimujjati.
「诸比库!什么样的人浮起后又沉没?诸比库!这里,某人浮起:对善法有善信、善惭……善愧……善精进……对善法有善慧。他的那个信既不住立也不增长,只是衰退;他的那个惭……他的那个愧……他的那个精进……他的那个慧既不住立也不增长,只是衰退。诸比库!这样的人浮起后又沉没。」
‘‘Kathañca , bhikkhave, puggalo ummujjitvā ṭhito hoti? Idha , bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. Tassa sā saddhā neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitā hoti. Tassa sā hirī…pe… tassa taṃ ottappaṃ… tassa taṃ vīriyaṃ… tassa sā paññā neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā ṭhito hoti.
「诸比库!什么样的人浮起后住立?诸比库!这里,某人浮起:对善法有善信、善惭……善愧……善精进……对善法有善慧。他的那个信既不衰退也不增长,住立着。他的那个惭……他的那个愧……他的那个精进……他的那个慧既不衰退也不增长,住立着。诸比库!这样的人浮起后住立。」
‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā vipassati viloketi? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā vipassati viloketi.
「诸比库!什么样的人浮起后观察环视?诸比库!这里,某人浮起:对善法有善信、善惭……善愧……善精进……对善法有善慧。他以三结的灭尽,成为入流者,不堕恶趣法,决定趣向正觉。诸比库!这样的人浮起后观察环视。」
‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patarati? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti . Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patarati.
「诸比库!什么样的人浮起后横渡?诸比库!这里,某人浮起:对善法有善信、善惭……善愧……善精进……对善法有善慧。他以三结的灭尽,以贪嗔痴的减弱,成为一来者,只来此世一次后作苦的终结。诸比库!这样的人浮起后横渡。」
‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti.
「诸比库!什么样的人浮起后到达可立足处?诸比库!这里,某人浮起:对善法有善信、善惭……善愧……善精进……对善法有善慧。他以五下分结的灭尽,成为化生者,在那里般涅槃,不从那个世间再来。诸比库!这样的人浮起后到达可立足处。」
‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo. Idha , bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.
「诸比库!什么样的人浮起后已渡、已到彼岸、住立于陆地的婆罗门?诸比库!这里,某人浮起:对善法有善信、善惭……善愧……善精进……对善法有善慧。他以诸漏的灭尽,于现法自己以证智作证、具足后住于无漏的心解脱、慧解脱。诸比库!这样的人浮起后已渡、已到彼岸、住立于陆地的婆罗门。」
‘‘Ime kho, bhikkhave, satta udakūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.
「诸比库!这些七种水喻的人存在、出现于世间。」第五经。
6. Aniccānupassīsuttaṃ6. 随观无常经
§16
‘‘Sattime , bhikkhave, puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharati, aniccasaññī, aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo puggalo āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.
「诸比库!这七种人应受供养、应受供奉、应受施与、应受合掌,是世间的无上福田。哪七种?诸比库!这里,某人于一切诸行随观无常而住,具无常想,感受无常,恒常地、持续地、不间断地,以心胜解,以慧深入观察。他以诸漏的灭尽……作证、具足后住。诸比库!这是第一种人应受供养、应受供奉、应受施与、应受合掌,是世间的无上福田。」
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharati, aniccasaññī, aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. Tassa apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.
「再者,诸比库!这里,某人住于在一切诸行中随观无常,具无常想,感受无常,恒常地、持续地、不间断地以心胜解,以慧深入。对他来说,诸漏的终尽与生命的终尽同时发生。诸比库!这是第二种应供养者……世间的无上福田。」
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharati, aniccasaññī, aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti…pe… upahaccaparinibbāyī hoti…pe… asaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… sasaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo puggalo āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Ime kho, bhikkhave, satta puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
「再者,诸比库!这里,某人住于在一切诸行中随观无常,具无常想,感受无常,恒常地、持续地、不间断地以心胜解,以慧深入。他以五下分结的灭尽,成为中般涅槃者……成为生般涅槃者……成为无行般涅槃者……成为有行般涅槃者……成为上流者,前往阿咖尼吒天。诸比库!这是第七种应供养者、应供奉者、应施者、应合掌者,世间的无上福田。诸比库!这七种人是应供养者、应供奉者、应施者、应合掌者,世间的无上福田。」第六经。
7. Dukkhānupassīsuttaṃ7. 随观苦经
§17
Sattime , bhikkhave, puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabbasaṅkhāresu dukkhānupassī viharati…pe…. Sattamaṃ.
「诸比库!这七种人是应供养者……世间的无上福田。哪七种?诸比库!这里,某人住于在一切诸行中随观苦……」第七经。
8. Anattānupassīsuttaṃ8. 随观无我经
§18
Sabbesu dhammesu anattānupassī viharati…pe…. Aṭṭhamaṃ.
「住于在一切诸法中随观无我……」第八经。
9. Nibbānasuttaṃ9. 涅槃经
§19
‘‘Nibbāne sukhānupassī viharati sukhasaññī sukhapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ bhikkhave, paṭhamo puggalo āhuneyyo…pe… puññakkhettaṃ lokassa.
「住于在涅槃中随观乐,具乐想,感受乐,恒常地、持续地、不间断地以心胜解,以慧深入。他以诸漏的灭尽……证知、证得后而住。诸比库!这是第一种应供养者……世间的福田。」
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo nibbāne sukhānupassī viharati sukhasaññī sukhapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. Tassa apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.
「再者,诸比库!这里,某人住于在涅槃中随观乐,具乐想,感受乐,恒常地、持续地、不间断地以心胜解,以慧深入。对他来说,诸漏的终尽与生命的终尽同时发生。诸比库!这是第二种应供养者……世间的无上福田。」
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo nibbāne sukhānupassī viharati sukhasaññī sukhapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti…pe… upahaccaparinibbāyī hoti…pe… asaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… sasaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa . Ime kho, bhikkhave, satta puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Navamaṃ.
「再者,诸比库!这里,某人住于在涅槃中随观乐,具乐想,感受乐,恒常地、持续地、不间断地以心胜解,以慧深入。他以五下分结的灭尽,成为中般涅槃者……成为生般涅槃者……成为无行般涅槃者……成为有行般涅槃者……成为上流者,前往阿咖尼吒天。诸比库!这是第七种应供养者……世间的无上福田。诸比库!这七种人是应供养者……世间的无上福田。」第九经。
10. Niddasavatthusuttaṃ10. 睡眠事经
§20
‘‘Sattimāni , bhikkhave, niddasavatthūni. Katamāni satta? Idha, bhikkhave, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo , dhammanisantiyā tibbacchando hoti āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo, icchāvinaye tibbacchando hoti āyatiñca icchāvinaye avigatapemo, paṭisallāne tibbacchando hoti āyatiñca paṭisallāne avigatapemo, vīriyārambhe tibbacchando hoti āyatiñca vīriyārambhe avigatapemo, satinepakke tibbacchando hoti āyatiñca satinepakke avigatapemo, diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo. Imāni kho, bhikkhave, satta niddasavatthūnī’’ti. Dasamaṃ.
「诸比库!这七种是疲倦的基础。哪七种?诸比库!这里,比库对受持学处有强烈的欲求,未来对受持学处也不离爱;对法的寂静有强烈的欲求,未来对法的寂静也不离爱;对欲的调伏有强烈的欲求,未来对欲的调伏也不离爱;对独坐有强烈的欲求,未来对独坐也不离爱;对精进的发起有强烈的欲求,未来对精进的发起也不离爱;对念的成熟有强烈的欲求,未来对念的成熟也不离爱;对见的通达有强烈的欲求,未来对见的通达也不离爱。诸比库!这七种是疲倦的基础。」第十经。
Anusayavaggo dutiyo. · 随眠品第二
Tassuddānaṃ –
其偈颂——
Duve anusayā kulaṃ, puggalaṃ udakūpamaṃ;
两种随眠是家族,人如水;
Aniccaṃ dukkhaṃ anattā ca, nibbānaṃ niddasavatthu cāti.
无常、苦、无我,以及涅槃是指示之处。