(19) 4. Araññavaggo · (19) 4. 林野品义注
(19) 4. Araññavaggo（十九）四、森林品
1. Āraññikasuttavaṇṇanā一、住林者经注释
§181
181. Catutthassa paṭhame mandattā momūhattāti neva samādānaṃ jānāti, na ānisaṃsaṃ. Attano pana mandattā momūhattā aññāṇeneva āraññako hoti. Pāpiccho icchāpakatoti ‘‘araññe me viharantassa ‘ayaṃ āraññako’ti catupaccayasakkāraṃ karissanti, ‘ayaṃ bhikkhu lajjī pavivitto’tiādīhi ca guṇehi sambhāvessantī’’ti evaṃ pāpikāya icchāya ṭhatvā tāya eva icchāya abhibhūto hutvā āraññako hoti. Ummādavasena araññaṃ pavisitvā viharanto pana ummādā cittakkhepā āraññako nāma hoti. Vaṇṇitanti idaṃ āraññakaṅgaṃ nāma buddhehi ca buddhasāvakehi ca vaṇṇitaṃ pasatthanti āraññako hoti. Idamatthitanti imāya kalyāṇāya paṭipattiyā attho etassāti idamatthī, idamatthino bhāvo idamatthitā. Taṃ idamatthitaṃyeva nissāya, na aññaṃ kiñci lokāmisanti attho. Sesamettha ito paresu ca uttānatthameva.
181．第四品第一，所谓愚癡迟钝，指的是既不知正确的专注法，也不知因缘果报。其自身因愚癡迟钝，只凭浑浊的见解而住于林中修行。有人怀有不善之心，因欲望驱使，便说：“那在林中修行者，就是林居者”，并以四种条件所生的敬重心说：“此比库羞怯远离等优良品德，当当具足。”就是依此恶意之欲，借起此恶意而胜过他人，便成了林居者。像发狂一样，进入林中独处而住，因精神错乱、散乱不静，才称为林居者。述曰，这即是林居生活的意义，如同佛及佛弟子所描述的林居者。此“此义所指”，谓此修善行之目的，即是此意思；由此“此义所指”的性质与缘起，故此义所指成就，世人无他求意。此经义终结于此，后续诸义亦然如此晋升演进。
Araññavaggo catuttho. · 第四森林品。