(9) 4. Dhammavaggo · (9) 4. 法品复注
(9) 4. Dhammavaggavaṇṇanā（九）四、法品注释
§88
88. Catutthassa paṭhame phalasamādhīti catūsupi ariyaphalesu samādhi. Tathā phalapaññā veditabbā.
第八十八条 首章论阿拉汉果的定，即是在四种圣果中名为定。亦复可知果的智慧。
§89
89. Dutiye sampayuttadhamme pariggaṇhātīti paggāho. Na vikkhipatīti avikkhepo.
第八十九条 第二章论具结法的涵摄，即是把取意，非散乱叫做不散。
§90
90. Tatiye namanaṭṭhena nāmaṃ. Ruppanaṭṭhena rūpaṃ. Sammasanacārassa adhippetattā ‘‘cattāro arūpakkhandhā’’tveva vuttaṃ. Tenāha ‘‘dhamma-koṭṭhāsaparicchedañāṇaṃ nāma kathita’’nti.
第九十条 第三章论名相部分。名是称呼，色是色相。因应对治行为，有‘四空色蕴’之说，因此说‘法门总别智’即为名所称。
§91
91. Catutthe vijānanaṭṭhena vijjā. Vimuccanaṭṭhena vimutti.
第九十一条 第四章论识部分，识是智，解脱部分即是解脱。
§92
92. Pañcame bhavo nāma sassataṃ sadā bhāvato, sassatavasena uppajjanadiṭṭhi bhavadiṭṭhi. Vibhavo nāma ucchedo vināsanaṭṭhena, vibhavavasena uppajjanadiṭṭhi vibhavadiṭṭhi. Uttānatthāneva heṭṭhā vuttanayattā.
第九十二条 第五章论有，即常恒起存不灭之有，有常有生起见，即有见。灭除有叫无有见，随灭起有见，即灭有见。于上所说正反义相对。
§95
95. Aṭṭhame dukkhaṃ vaco etasmiṃ vippaṭikūlagāhimhi vipaccanīkasāte anādare puggaleti dubbaco, tassa kammaṃ dovacassaṃ, tassa dubbacassa puggalassa anādariyavasena pavattā cetanā. Tassa bhāvo dovacassatā. Tassa bhāvoti ca tassa yathāvuttassa dovacassassa atthibhāvo, atthato dovacassameva. Vitthārato panesā ‘‘tattha katamā dovacassatā? Sahadhammike vuccamāne dovacassāya’’nti abhidhamme āgatā. Sā atthato saṅkhārakkhandho hoti. Catunnaṃ vā khandhānaṃ etenākārena pavattānaṃ etaṃ adhivacananti vadanti.
第九十五条 第八章论苦。此苦语，谓逆境中对害人不敬之人，即恶语。彼恶语人行恶业，恶业流转不敬于是意志。其心性即恶意。所谓心性，是说就所言恶语之正理，即恶意之理。佛论详细说：“何谓恶意？称同法时谓恶意。”此义是行蕴。谓四蕴中以此为恶意之流转，这是名称所定者。
Pāpayogato pāpā assaddhādayo puggalā etassa mittāti pāpamitto, tassa bhāvo pāpamittatā. Vitthārato panesā ‘‘tattha katamā pāpamittatā? Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā. Yā tesaṃ sevanā nisevanā saṃsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṃsampavaṅkatā’’ti (dha. sa. 1333) evaṃ āgatā. Sāpi atthato dovacassatā viya daṭṭhabbā. Yāya hi cetanāya puggalo pāpasampavaṅko nāma hoti, sā cetanā cattāropi vā arūpino khandhā tadākārappavattā pāpamittatā.
由恶行所造成的信心不正等之人为此者称为恶友，其性即是恶友。由巴利经文中进一步详说：何为恶友？即那些信心薄弱、品行低劣、不正洁、如蚊蝇般扰乱愚昧之人。对他们的交往、来往、往来、供养、侍奉、生活共处等均被称为恶友。这一说法得以确立。从意义上来看，应如两端对立之言所见，凡一个人以意图为恶，彼即为恶友。此意图可由四禅或无色界蕴构成，其形态起动即为恶友之条件。
§96
96. Navame sukhaṃ vaco etasmiṃ padakkhiṇagāhimhi anulomasāte sādare puggaleti subbacotiādinā, kalyāṇā saddhādayo puggalā etassa mittāti kalyāṇamittotiādinā vuttavipariyāyena attho veditabbo.
第九，关于善言，在此诸顺时行者中，尊敬此人为善友，以善信等人称之。通过对本词的相反义解说，应了解其指善友。
§97
97. Dasame pathavīdhātuādayo sukhadhātukāmadhātuādayo ca etāsveva antogadhāti etāsu kosalle dassite tāsupi kosallaṃ dassitameva hotīti ‘‘aṭṭhārasa dhātuyo’’ti vuttaṃ. Dhātūti jānananti iminā aṭṭhārasannaṃ dhātūnaṃ sabhāvaparicchedikā savanadhāraṇasammasanappaṭivedhapaññā vuttā. Tattha dhātūnaṃ savanadhāraṇapaññā sutamayā, itarā bhāvanāmayā. Tatthāpi sammasanapaññā lokiyā . Vipassanā hi sā, itarā lokuttarā. Lakkhaṇādivasena aniccādivasena ca manasikaraṇaṃ manasikāro, tattha kosallaṃ manasikārakusalatā. Aṭṭhārasannaṃyeva dhātūnaṃ sammasanappaṭivedhapaccavekkhaṇapaññā manasikārakusalatā, sā ādimajjhapariyosānavasena tidhā bhinnā. Tathā hi sammasanapaññā tassā ādi, paṭivedhapaññā majjhe, paccavekkhaṇapaññā pariyosānaṃ.
第十，地及五大等，此等皆属内境。就此显示出其巧妙，说明这些亦为巧妙，故称“十八界”。界者谓此十八界者，是十八种界的性质划分、闻受保持理解智慧等之总称。其中有闻受保持智慧为世间出世间之分别；尽管在此保持智慧为世间智慧，观照禅定则为出世间智慧。比方十八界中形色等缘无常等特征而引起的对象意识之专注即为聪明，故十八界保持理解观察智慧之巧妙称为此法之始住所，保持智慧为中间，观察智慧为完结。因此保持理解观察智慧三者分别依次对应起于初、中、末三相。
§98
98. Ekādasame āpattiyova āpattikkhandhā. Tā pana antarāpattīnaṃ aggahaṇena pañca, tāsaṃ gahaṇena satta hontīti āha ‘‘pañcannañca sattannañca āpattikkhandhāna’’nti. Jānananti ‘‘imā āpattiyo, ettakā āpattiyo, evañca tāsaṃ āpajjanaṃ hotī’’ti jānanaṃ. Evaṃ tippakārena jānanapaññā hi āpattikusalatā nāma. Āpattito vuṭṭhāpanappayogatāya kammabhūtā vācā kammavācā, tathābhūtā anussāvanavācā. ‘‘Imāya kammavācāya ito āpattito vuṭṭhānaṃ hoti, hontañca paṭhame, tatiye vā anussāvane yya-kāraṃ patte, ‘saṃvarissāmī’ti vā pade pariyosite hotī’’ti evaṃ taṃ taṃ āpattīhi vuṭṭhānaparicchedajānanapaññā āpattivuṭṭhānakusalatā. Vuṭṭhānanti ca yathāpannāya āpattiyā yathā tathā anantarāyatāpādanaṃ. Evaṃ vuṭṭhānaggahaṇeneva desanāyapi saṅgaho siddho hoti.
第十一，恶行界对应惩戒界。惩戒界中其中之五为惩戒之内掩蔽，七为其遮蔽，故呼“五与七为惩戒界”。所谓“惩戒”即谓“此为惩戒，这等为惩戒，如此乃至惩戒之发生”，此即称为惩戒智慧之妙用。惩戒以言行为发起之业，由此生起的相应言语为惩戒言语。若言语中于惩戒处起邪念，且在第一次或第三次提醒时示意要自律，即形成惩戒起行的智慧。惩戒之“起”谓随惩戒发生如实无碍之境。如此正因惩戒之起作用，教导之聚合亦得成就。
Dhammavaggavaṇṇanā niṭṭhitā. · 法品注释结束。