(8) 3. Apaṇṇakavaggo · 8) 3. 无戏论品复注
(8) 3. Apaṇṇakavaggo（8）第三 无误品
1-2. Padhānasuttādivaṇṇanā一至二 精勤经等注释
§71-72
71-72. Tatiyavaggassa paṭhame yavati tena phalaṃ missitaṃ viya hotīti yoni, ekantikaṃ kāraṇaṃ. Assāti yathāvuttassa bhikkhuno. Paripuṇṇanti avikalaṃ anavasesaṃ. Āsave khepetīti āsavakkhayo, aggamaggo. Idha pana arahattaphalaṃ adhippetanti āha ‘‘arahattatthāyā’’ti. Dutiyaṃ uttānameva.
第71至72节。如第三卷第一章中所说“因为那果实衰败消失”，这里的“衰败消失”是指单一原因。正如应如法的比库那样，果实成长完全，且无缺漏，彻底成熟。所谓“断除烦恼”即“断烦恼”，是诸法之最初根本。在此，因为以阿拉汉果为最尊崇，故称其为“阿拉汉果位”。第二部分则正对应上升段。
Padhānasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā. · 精勤经等注释终了。
3-5. Sappurisasuttādivaṇṇanā三至五 善人经等注释
§73-75
73-75. Tatiye pañhatthāya abhinītoti pañhakaraṇatthāya abhimukhaṃ nīto. Alambitaṃ katvāti alambaṃ katvā, ayameva vā pāṭho, vipalambaṃ akatvāti attho. Avajānātīti avaññaṃ karoti, nindatīti attho. Catutthapañcame natthi vattabbaṃ.
第73至75节。第三章“胆量服从”意即效法胆量者面向胆量之法。所谓“依托”即依凭之意，此语本身亦可作“非依托”。“蔑视”含有轻视、贬斥义。第四及第五节无内容可述。
Sappurisasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā. · 善人经等注释终了。
6. Kusinārasuttavaṇṇanā六 拘尸那罗经注释
§76
76. Chaṭṭhe nagaraṃ pavisitukāmā uyyānato upecca vattanti gacchanti etenāti upavattanaṃ. Yatheva hi kalambanaditīrato rājamātuvihāradvārena thūpārāmaṃ gantabbaṃ hoti, evaṃ hiraññavatikāya pārimatīrato sālavanaṃ uyyānaṃ, yathā anurādhapurassa thūpārāmo dakkhiṇapacchimadisāya, evaṃ taṃ uyyānaṃ kusinārāya dakkhiṇapacchimadisāya hoti. Yathā thūpārāmato dakkhiṇadvārena nagaraṃ pavisanamaggo pācīnamukho gantvā uttarena nivattati, evaṃ uyyānato sālapanti pācīnamukhā gantvā uttarena nivattā, tasmā taṃ ‘‘upavattana’’nti vuccati. Antareti dvinnaṃ sālarukkhānaṃ vemajjhe. Tattha hi paññāpiyamānassa mañcassa ekā sālapanti sīsabhāge hoti, ekā pādabhāge. Tatrapi eko taruṇasālo sīsabhāgassa āsanno hoti, eko pādabhāgassa. Apica yamakasālā nāma mūlakhandhaviṭapapattehi aññamaññaṃ saṃsibbitvā ṭhitasālātipi vadanti.
第76节。第六章中，因欲进入城镇，故从园林旁绕道而行称为“绕行”。正如临近河岸的居民，必经王母庙口修筑的高台寺庙，亦有金阙城旁绕城的树林公园，如安那拉都城的高台庙位于南西方，玺那城南西方环绕的树林，亦如高台庙的南门道路进入城内，也从公园的南门绕向北回转，故称作“绕行”。“间隔”指两棵沙罗树中间的空隙。那处树荫下有供人休息的长凳，一侧树荫处，一侧脚下，一棵年轻的沙罗树位于树荫近旁，一棵在脚下。两树之间还有一座称作“双亭”的小屋，由树根围成，彼此相连，即所谓亭舍。
Dveḷhakanti dvidhāgāho, anekaṃsaggāhoti attho. Vimatīti saṃsayāpattīti āha ‘‘vinicchituṃ asamatthatā’’ti. Taṃ vo vadāmīti taṃ saṃsayavantaṃ bhikkhuṃ sandhāya vo tumhe vadāmīti. Nikkaṅkhabhāvapaccakkhakaraṇanti buddhādīsu tesaṃ bhikkhūnaṃ nikkaṅkhabhāvassa paccakkhakāriyā yāthāvato tamatthaṃ paṭivijjhitvā ṭhitaṃ sabbaññutaññāṇameva. Etthāti etasmiṃ atthe.
“两把伞”意为“二重伞盖”，又称多伞保护。这里说“思量”即有怀疑，因判断未稳而称“难以断定”。“我告知你们”是对怀疑比库的答语。所谓“无所怀疑的直观能力”是指佛与比库们具备以正见确认法理，通达无疑之识慧。此处的“此”即指上述含义所在。
Kusinārasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 《拘尸那罗经》注释终了。
7. Acinteyyasuttavaṇṇanā七、《不可思议经》注释。
§77
77. Sattame lokacintāti lokasannivesappaṭisaṃyuttā vīmaṃsā. Tenāha ‘‘kena nu kho candimasūriyā’’tiādi. Nāḷikerādayoti ādi-saddena avuttānaṃ osadhitiṇavanappatiādīnaṃ saṅgaho. Evarūpā lokacintāti edisā vuttasadisā aññāpi sā lokacintā.
第77节。第七章中“世间思维”意涵围绕世间现象的观察与审视。章节中以“诸如从何而来，日月星辰之类”提出问题。所谓“椰子树等”是指以此类树木名称作为起头的药草、林园等总集。类似的如是思维，有该章节讲述的，以及其他诸多世间思维方法。
Acinteyyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 《不可思议经》注释终了。
8. Dakkhiṇasuttavaṇṇanā八、《供施经》注释。
§78
78. Aṭṭhame dānasaṅkhātāya dakkhiṇāyāti deyyadhammasaṅkhātāya dakkhiṇāya. Visuddhi nāma mahājutikatā. Sā pana mahapphalatāya veditabbāti āha ‘‘mahapphalabhāvenā’’ti. Visujjhatīti na kilissati, amalinā mahājutikā mahāvipphārā hotīti attho. Sucidhammoti rāgādiasucividhamanena sucisabhāvo. Lāmakadhammoti hīnasabhāvo pāpakiriyāya. Akusaladhammā hi ekantanihīnā. Jūjako sīlavā kalyāṇadhammo na hoti, tassa mahābodhisattassa attano puttadānaṃ dānapāramiyā matthakaṃ gaṇhantaṃ mahāpathavikampanasamatthaṃ jātaṃ. Svāyaṃ dāyakaguṇoti āha ‘‘vessantaramahārājā kathetabbo’’tiādi. Uddharatīti bahulaṃ pāpakammavasena laddhabbavinipātato uddharati, tasmā natthi mayhaṃ kiñci cittassa aññatthattanti adhippāyo.
第78节。第八章中“给予之所礼”即指供养诸天法基本给予之地。所谓清净是指大憍陈如般的光洁。佛钦定此为极大成就，故曰“成就伟大成果者”。所谓“清净”即不染不垢，广大光明且无杂质释义。所谓“善法”即由爱欲等杂质世俗之净态所生。所谓“下劣法”系指因恶行而生之不善境界。恶法必定不善。守戒严谨之人，品行优良非恶。彼菩萨以自家之布施功德算为布施波罗蜜，他极为能够感动天地，使地震荡动。谓之“自家施主之德”。所谓“继承贵族的王者，必能使其父亲的布施道利益增上”的说法。所谓“摧毁”是指多因杀生等恶业果报所致之毁坏，因此我无他心，唯此信念为上。
Petadakkhiṇanti pete uddissa dātabbadakkhiṇaṃ. Pāpitakāleyevāti ‘‘idaṃ dānaṃ asukassa petassa hotū’’ti taṃuddisanavasena pattiyā pāpitakāleyeva. Assāti petassa. Pāpuṇīti phalasampattilabhāpanavasena pāpuṇi. Ayañhi pete uddissa dāne dhammatā. Tadā kosalarañño pariccāgavasena ativiya dānajjhāsayataṃ buddhappamukhassa ca saṅghassa ukkaṃsagataguṇavisiṭṭhataṃ sandhāyāha ‘‘asadisadānaṃ kathetabba’’nti.
宠物献纳者者谓，将施献于宠物之赐。所谓“恶时则是此恩施属不善宠物”，以此言辞指示，其果报现于恶时。『阿萨』是指宠物，『巴普尼』指以所得果报显现。此乃因果法则，施予宠物即为施予。昔时，迦毗罗卫国王因放弃国事，甚深发心施予世尊及僧团，其功德殊胜而卓越，故而嘱咐曰：“应论述施与非施之义。”
Dakkhiṇasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 《供施经》注释终了。
9-10. Vaṇijjasuttādivaṇṇanā九至十、《贸易经》等诸经注释。
§79-80
79-80. Navame taṃsadisāti yādisā vaṇijjā payuttā ayathādhippāyā aññā vā sampajjati, tādisāvāti attho. Chedaṃ gacchatīti vināsaṃ pāpuṇāti. Adhippāyato parā visiṭṭhāti parādhippāyo. Tenevāha ‘‘ajjhāsayato adhikataraphalā hotī’’ti. Cīvarādinā paccayena vadeyyāsīti cīvarādipaccayahetu maṃ vadeyyāsi pattheyyāsi. Atha vā yadā cīvarādinā paccayena attho hoti, tadā maṃ yāceyyāsīti attho. Sesaṃ suviññeyyameva. Dasamaṃ uttānameva.
七十九至八十条。第九条中『譬斯地萨』者，谓与贸易相连之非法夺取或其他不正当获取，谓此类义。『切达加查』意指消灭、毁坏、失去。『阿迪帕亚托 巴拉 维西塔』是较他者为上者。故曰：“因所愿心，果更多更大。”藉衣物等因缘，当陈说。或言：“若以衣物因缘则应乞求我。”意即如此。其余内容当明示清楚。第十条即是升高之条款。
Vaṇijjasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā. · 《贸易经》等的注释完毕。
Apaṇṇakavaggavaṇṇanā niṭṭhitā. · 《无误品》的注释完毕。