1. Kodhapeyyālaṃ · 1. 忿广说复注
1. Kodhapeyyālaṃ一、忿怒等复述
§181
181. Ito paresu kodhavaggādīsu upanandhanalakkhaṇoti kujjhanavasena ‘‘akkocchi maṃ avadhi ma’’ntiādinā (dha. pa. 3, 4) cittapariyonandhanalakkhaṇo. Pubbakālikaṃ kodhaṃ upanayhati bandhati, kujjhanākāraṃ pabandhati ghaṭeti. Āghātavatthunā cittaṃ bandhantī viya hotīti aparakālo kodho upanāho. Suṭṭhu kataṃ kāraṇaṃ upakāro sukatakāraṇaṃ, tassa pubbakāritālakkhaṇassa guṇassa makkhanaṃ udakapuñchaniyā viya sarīrānugatassa udakassa puñchanaṃ vināsanaṃ lakkhaṇametassāti sukatakaraṇamakkhanalakkhaṇo. Tathā hi so paresaṃ guṇānaṃ makkhanaṭṭhena makkhoti vuccati. Bahussutepi puggale ajjhotthariṃsu, ‘‘īdisassa ca bahussutassa aniyatā gahitā, tava ca mama ca ko viseso’’tiādinā nayena uppajjamāno yugaggāhī palāsoti āha ‘‘yugaggāhalakkhaṇo palāso’’ti. Tattha yugaggāho nāma samadhuraggāho, asamampi attanā samaṃ katvā gaṇhanaṃ. Palāsatīti palāso, paresaṃ guṇe ḍaṃsitvā dantehi viya chinditvā attano guṇehi same karotīti attho.
181. 从愤怒等余余集部中派生的“捆缚心识之特征”,因如拘束般使心被搅乱,故称作“我怒,汝杀”等烦恼之心的缠缚特征。此心束缚乃以前时之怒结为凭依,拘缚其形,似于以缰绳系紧一样。正如可被击打之物般,心被紧缚,令愤怒升起,成为催促新一次愤怒起的因缘。正因过去所作之善行成为具足功德的因缘,故像牛奶上的油脂,或身体所带随水之油斑一样,导致现世此油斑因水流冲刷而流失,既是善因之消失,亦是善因“油脂特征”的毁坏。如此论之,此善行为即称为“作善者的油脂特征”。因此他人之优良品质被称为“油脂”或“油层”。也有许多经典中有人提出过,若任意抓取之,常无定处,且对“你我有何特别之处”等言语,促使引发“共沾缨落”一语。所谓“共沾缨”是指共着同一甘露之欲而互相统计,别离自己。从“沾缨”语义来看,是像啖噬他人美德如同用牙齿切断,随后比照自身美德置同等的意思。
Usūyanalakkhaṇāti paresaṃ sakkārādīni khiyyanalakkhaṇā. Maccherassa bhāvo macchariyaṃ. Tañca āvāsamacchariyādivasena pañcavidhanti āha ‘‘pañcamaccherabhāvo macchariya’’nti. Maccharāyanalakkhaṇanti attano sampattiyā parehi sādhāraṇabhāve asahanalakkhaṇaṃ. Katappaṭicchādanalakkhaṇāti katapāpappaṭicchādanalakkhaṇā. Kerāṭikabhāvena uppajjamānaṃ sāṭheyyanti āha ‘‘kerāṭikalakkhaṇaṃ sāṭheyya’’nti. Aññathā attano pavedanapuggalo kerāṭiko nekatikavāṇijoti vadanti. Kerāṭiko hi puggalo ānandamaccho viya hoti.
“嫉妒特征”是指因他人受敬重等导致的败坏心。鱼之存在象征嫉妒心态。此心如居于住处的鱼类等五种形态,故称“五种鱼状”。“鱼类嫉妒特征”是指自身所有之财物对他人本具公性而不能忍受的特性。谓“欺侮遮蔽特征”,即欺巧、坏恶、陷害等行为所生的特征。犹如婆罗门祭祀时出现的崎岖之相、狡诈之性,称之为“狡诈特征”。另外,对于他人的劝导者,有时称作“狡诈者”,或称为孤立的小贩。狡诈者即像饮食者中的鱼类般喜乐者。
§187
187.Yathābhataṃ nikkhitto evaṃ nirayeti yathā ābhataṃ kañci āharitvā ṭhapito, evaṃ attano kammunā nikkhitto niraye ṭhapitoyevāti attho.
187. 如同陷入坑洞一般降入地狱,犹如某人捡拾了陷阱置于某处,同样以自身业力陷入地狱,似陷阱放置其中不能自拔,含此意。