(6) 1. Puggalavaggavaṇṇanā · (6) 1. Puggalavagga解释
(6) 1. Puggalavaggavaṇṇanā（六）一、人品释
§53
53. Dutiyapaṇṇāsakassa paṭhame cakkavattinā saddhiṃ gahitattā ‘‘lokānukampāyā’’ti na vuttaṃ. Ettha ca cakkavattino uppattiyā dve sampattiyo labhanti, buddhānaṃ uppattiyā tissopi.
第二十五节第一品中，与世界主一同说“为怜悯众生”之语未曾出现。此处说世界主兴起时，获得两种功德，佛陀兴起时有三种功德。
§54
54. Dutiye acchariyamanussāti āciṇṇamanussā abbhutamanussā.
第二品中，称之为奇异人，有财神式人、非常人、奇异殊胜人。
§55
55. Tatiye bahuno janassa anutappā hotīti mahājanassa anutāpakārī hoti. Tattha cakkavattino kālakiriyā ekacakkavāḷe devamanussānaṃ anutāpaṃ karoti, tathāgatassa kālakiriyā dasasu cakkavāḷasahassesu.
第三品中，谓多数人无悔过心，即对大众不生悔意。其中文，世界主所行时轮转天人及众生皆生悔意；如来所行时则在十个轮转天下十万众生中生悔意。
§56
56. Catutthe thūpārahāti thūpassa yuttā anucchavikā. Cakkavattino hi cetiyaṃ paṭijaggitvā dve sampattiyo labhanti, buddhānaṃ cetiyaṃ paṭijaggitvā tissopi.
第四品中，说宝塔供养，即宝塔所配合的布施功德。世界主若供养舍利，得两种功德；佛陀供养舍利，得三种功德。
§57
57. Pañcame buddhāti attano ānubhāvena cattāri saccāni buddhā.
第五品中，说佛者，谓佛以自证慧力证得四圣谛。
§58
58. Chaṭṭhe phalantiyāti saddaṃ karontiyā. Na santasantīti na bhāyanti. Tattha khīṇāsavo attano sakkāyadiṭṭhiyā pahīnattā na bhāyati, hatthājānīyo sakkāyadiṭṭhiyā balavattāti. Sattamaṭṭhamesupi eseva nayo.
第六品中，说“结果”者，谓证果者作声不恐惧。非迷惑者不害怕。谓已断贪嗔痴，自性断我见者不为恐惧，亦谓断我见如断婴儿财产那般强大。第七至第八品亦同理。
§61
61. Navame kiṃpurisāti kinnarā. Mānusiṃ vācaṃ na bhāsantīti manussakathaṃ na kathenti. Dhammāsokassa kira ekaṃ kinnaraṃ ānetvā dassesuṃ. So ‘‘kathāpetha na’’nti āha. Kinnaro kathetuṃ na icchati. Eko puriso ‘‘ahametaṃ kathāpessāmī’’ti heṭṭhāpāsādaṃ otāretvā dve khāṇuke koṭṭetvā ukkhaliṃ āropesi. Sā ubhatopassehi patati. Taṃ disvā kinnaro ‘‘kiṃ aññaṃ ekaṃ khāṇukaṃ koṭṭetuṃ na vaṭṭatī’’ti ettakameva āha. Puna aparabhāge dve kinnare ānetvā dassesuṃ. Rājā ‘‘kathāpetha ne’’ti āha. Te kathetuṃ na icchiṃsu. Eko puriso ‘‘ahamete kathāpessāmī’’ti te gahetvā antarāpaṇaṃ agamāsi. Tattheko ambapakkañca macche ca addasa, eko kabiṭṭhaphalañca ambilikāphalañca. Tattha purimo ‘‘mahāvisaṃ manussā khādanti, kathaṃ te kilāsino na hontī’’ti āha. Itaro ‘‘kathaṃ ime etaṃ nissāya kuṭṭhino na hontī’’ti āha. Evaṃ mānusiṃ vācaṃ kathetuṃ sakkontāpi dve atthe sampassamānā na kathentīti.
第六十一条：所谓第九件是人形鬼神。其意指这些鬼神不讲人类语言，不以人语交谈。据说，法忧者曾领一鬼神来显示。该鬼神说「不要讲话」。鬼神不愿意交谈。一人说「我将与之讲话」，随后下到下殿，将两只竹筐重叠堆起，搭成高台。鬼神同时坐于两筐之间。见此，鬼神说「为何只堆一筐呢？」又说完这句话。后来，另有两鬼神被领来示现。君王说「不要讲话」，他们不愿讲话。一人说「我将讲话」，携同行者带来笼罩物。那里见有野葡萄与鱼，还有钩果与番荔枝果。第一个人说「人吃大鱼，怎会不生疾病呢？」另一个说「这些依附此病者，为何不患麻风呢？」如此，这些本能说人语者虽能讲，但因观念相异未交谈。
§62
62. Dasame appaṭivānoti anukaṇṭhito apaccosakkito.
第六十二条：所谓第十件是不生嗔恚，非怨恨、非妒嫉者。
§63
63. Ekādasame asantasannivāsanti asappurisānaṃ sannivāsaṃ. Na vadeyyāti ovādena vā anusāsaniyā vā na vadeyya, mā vadatūti attho. Therampāhaṃ na vadeyyanti ahampi theraṃ bhikkhuṃ ovādānusāsanivasena na vadeyyaṃ. Ahitānukampīti ahitaṃ icchamāno. No hitānukampīti hitaṃ anicchamāno. Noti naṃ vadeyyanti ‘‘ahaṃ tava vacanaṃ na karissa’’nti naṃ vadeyyaṃ. Viheṭheyyanti vacanassa akaraṇena viheṭheyyaṃ. Passampissanappaṭikareyyanti passantopi jānantopi ahaṃ tassa vacanaṃ na kareyyaṃ. Iminā upāyena sabbattha attho veditabbo. Sukkapakkhe pana sādhūti naṃ vadeyyanti ‘‘sādhu bhaddakaṃ sukathitaṃ tayā’’ti tassa kathaṃ abhinandanto naṃ vadeyyanti attho.
第六十三条：所谓第十一件是无法聚集的，是无良人之聚会。意指不可指示、不可训诲、不可命令，唯有劝诫的意思。像长老说「不可指示」，我也说长老比库以劝诫训诲不得指示他者。所谓不助非人，是因求害不欲，非求利不欲。所谓不指示者，是他们说「我不从命」。他们放弃言辞的运用，就放弃言语。他们虽知彼话我不听，但须于当处了知其义。于顺境，虽不说「善」及「说得好」，却极赞许他，指出如是理不可不欣喜。
§64
64. Dvādasame ubhato vacīsaṃsāroti dvīsupi pakkhesu aññamaññaṃ akkosanapaccakkosanavasena saṃsaramānā vācā vacīsaṃsāro. Diṭṭhipaḷāsoti diṭṭhiṃ nissāya uppajjanako yugaggāhalakkhaṇo paḷāso diṭṭhipaḷāso nāma. Cetaso āghātoti kopo. So hi cittaṃ āghātento uppajjati. Appaccayoti atuṭṭhākāro, domanassanti attho. Anabhiraddhīti kopoyeva. So hi anabhirādhanavasena anabhiraddhīti vuccati. Ajjhattaṃ avūpasantaṃ hotīti sabbampetaṃ niyakajjhattasaṅkhāte attano citte ca saddhivihārikaantevāsikasaṅkhātāya attano parisāya ca avūpasantaṃ hoti. Tasmetanti tasmiṃ etaṃ. Sesaṃ vuttanayeneva veditabbanti.
第六十四条：所谓第十二条是双方言语交谈。即双方于两方阵营，相互辱骂反骂，以互相对立形式往复交谈叫做言语交谈。所谓见失，是依托见解而生，其特征乃相持争执之争论。所谓心受伤害，是指愤怒。所谓条件，是放逸不安及忧愁之意。所谓无欢喜，即为愤怒。所谓无欢喜，是以愤怒无敌对意为无欢喜。所谓内心平静，为所有忧愁退去、心中信解秉持、守护自身及同门之安随。由此缘故，称于彼为此。其它内容当依前述理趣了知。
Puggalavaggo paṭhamo. · 人品第一。