三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页义注经藏义注增支部义注(10) 5. 阿苏拉品义注

(10) 5. Asuravaggo · (10) 5. 阿苏拉品义注

9 段 · CSCD 巴利原典
(10) 5. Asuravaggo(10) 5. 阿修罗品
1. Asurasuttavaṇṇanā1. 阿修罗经注释
§91
91. Pañcamassa paṭhame asuroti asurasadiso bībhaccho. Devoti devasadiso guṇavasena abhirūpo pāsādiko.
第五品第一:「阿修罗」者,谓似阿修罗之恐怖者也。谓「天」者,谓似天者,具德而美丽,庄严也。
2. Paṭhamasamādhisuttavaṇṇanā2. 第一定经注释
§92
92. Dutiye ajjhattaṃ cetosamathassāti niyakajjhatte appanācittasamādhissa. Adhipaññādhammavipassanāyāti saṅkhārapariggāhakavipassanāñāṇassa. Tañhi adhipaññāsaṅkhātañca, pañcakkhandhasaṅkhātesu ca dhammesu vipassanābhūtaṃ, tasmā ‘‘adhipaññādhammavipassanā’’ti vuccatīti.
第二:「内在心安定」者,是指心向内的安定,或谓安住于专注之定也。所谓「胜智慧法观察」者,即涵盖了行蕴所摄的观察智,依此观察五蕴诸法之实相,故名「胜智慧法观察」。
3. Dutiyasamādhisuttavaṇṇanā3. 第二定经注释
§93
93. Tatiye yogo karaṇīyoti yuttappayuttatā kattabbā. Chandoti kattukamyatāchando. Vāyāmoti payogo. Ussāhoti tato adhimattataraṃ vīriyaṃ. Ussoḷhīti paṅkalaggasakaṭauddharaṇasadisaṃ mahāvīriyaṃ. Appaṭivānīti anivattanatā.
第三:「调和合适」者,谓应调和合适而作也。谓「欲」者,欲求之心也。谓「精进」者,是谓以更强之力尽力精进。谓「勇猛精进」者,如膏脂垢污之净除,极大勇猛精进。谓「不退转」者,谓不退转之义。
4. Tatiyasamādhisuttavaṇṇanā4. 第三定经注释
§94
94. Catutthe evaṃ kho, āvuso, saṅkhārā daṭṭhabbātiādīsu, āvuso, saṅkhārā nāma aniccato daṭṭhabbā, aniccato sammasitabbā, aniccato passitabbā. Tathā dukkhato, anattatoti evaṃ attho daṭṭhabbo. Evaṃ kho, āvuso, cittaṃ saṇṭhapetabbantiādīsupi paṭhamajjhānavasena, āvuso, cittaṃ saṇṭhapetabbaṃ paṭhamajjhānavasena sannisādetabbaṃ, paṭhamajjhānavasena ekodi kātabbaṃ, paṭhamajjhānavasena samādahitabbaṃ. Tathā dutiyajjhānādivasenāti evaṃ attho daṭṭhabbo. Imesu tīsupi suttesu samathavipassanā lokiyalokuttarāva kathitā.
第四:「诸行当见」者,如是,善友,当见诸行。谓诸行者,谓诸行是无常,当见无常,正当了知之。当见苦、当见无我,义亦如是。当见内心、意等,亦如是。以此为初禅法,以初禅安住,初禅所摄心当住,初禅当供养,当唯一专注,初禅中当深静。第二禅等法亦应如此了知。此三经中论述的止与观,皆有世俗世间与出世间之别。
5. Chavālātasuttavaṇṇanā5. 尸火炬经注释
§95
95. Pañcame chavālātanti susāne alātaṃ. Majjhegūthagatanti majjhaṭṭhāne gūthamakkhitaṃ. Neva gāme kaṭṭhatthaṃ pharatīti kūṭagopānasithambhasopānādīnaṃ atthāya anupaneyyatāya gāme na kaṭṭhatthaṃ sādheti, khettakuṭipādaṃ vā mañcapādaṃ vā kātuṃ anupaneyyatāya na araññe kaṭṭhatthaṃ sādheti. Dvīsu koṭīsu gayhamānaṃ hatthaṃ ḍahati, majjhe gayhamānaṃ gūthena makkheti. Tathūpamanti taṃsarikkhakaṃ. Abhikkantataroti sundarataro. Paṇītataroti uttamataro. Gavā khīranti gāvito khīraṃ. Khīramhā dadhītiādīsu paraṃ paraṃ purimato purimato aggaṃ, sappimaṇḍo pana tesu sabbesupi aggameva . Aggotiādīsu guṇehi aggo ceva seṭṭho ca pamukho ca uttamo ca pavaro cāti veditabbo. Chavālātūpamāya na dussīlo puggalo kathito, appassuto pana vissaṭṭhakammanto goṇasadiso puggalo kathitoti veditabbo. Chaṭṭhe sabbaṃ uttānatthameva.
第五:「像旃陀罗叶」者,云其为柔软叶也。谓「中部聚集」者,谓其显著集中于中央处也。所谓非村庄筑造之地者,谓村中无筑造堆、篱笆、柱子、梯级等设施,亦无推舍、田舍之意。二把斧头同时砍断,一在上,一在中,谓其均匀。所谓「牵引」者,谓轻牵吊挂也。谓更佳者,谓更美更清净。谓更优者,谓最佳也。牛产乳,牛言乳,乳与大乳不同等说。渐次论及先前者中,诸法以首位为最胜。首位等词谓品德中最为上乘、最优秀、居首也。于旃陀罗叶譬喻中,非恶行之人,复无污秽,乃疑惑行为微小,谓如农户人等。第六悉以利益最高论之也。
7. Khippanisantisuttavaṇṇanā7. 速寂静经注释
§97
97. Sattame khippanisantīti khippanisāmano sīghaṃ jānituṃ samattho. Sutānañca dhammānanti sutappaguṇānaṃ tantidhammānaṃ. Atthūpaparikkhīti atthaṃ upaparikkhako. Atthamaññāya dhammamaññāyāti aṭṭhakathañca pāḷiñca jānitvā. Dhammānudhammappaṭipanno hotīti navalokuttaradhammānaṃ anurūpadhammabhūtaṃ sasīlakaṃ pubbabhāgappaṭipadaṃ paṭipanno hoti. No ca kalyāṇavācoti na sundaravacano. Na kalyāṇavākkaraṇoti na sundaravacanaghoso hoti. Poriyātiādīhi saddhiṃ no-kāro yojetabboyeva. Guṇaparipuṇṇāya apalibuddhāya adosāya agaḷitapadabyañjanāya atthaṃ viññāpetuṃ samatthāya vācāya samannāgato na hotīti attho. Iminā upāyena sabbattha attho veditabbo.
第七:「快速理解」者,谓能迅速了解者也。谓「听闻法」者,谓闻法之所摄要义。谓「观察义理」者,谓审察义理。谓「了解义理并知法理」者,谓能通达释注与巴利文经文之法义也。谓「实践法义」者,谓依照新旧出世间法,契合法性,恪守清净守律而行。谓非善语者,谓非美丽言辞。谓非善说者,谓非美妙言教也。谓「不应与诤」诸等者,谓无应起之纠纷。谓「语意不纯」者,谓词意含恶意、心有疏漏,非善言之义。此皆不可并合,非善言也。由此方法,普遍法义皆应如是了知。
8. Attahitasuttavaṇṇanā8. 自利经注释
§98-99
98-99. Aṭṭhamaṃ puggalajjhāsayavasenāpi dasabalassa desanāñāṇavilāsenāpi kathitaṃ, navamaṃ pañcaveravasena.
第九十八至九十九条。第八品以人执相为依据,也以十力法的教诲分别阐述,第九品则以五蕴作为说法的依据。
10. Potaliyasuttavaṇṇanā10. 布德利亚经注释
§100
100. Dasame kālenāti yuttappattakālena. Khamatīti ruccati. Yadidaṃ tattha tattha kālaññutāti yā esā tattha tattha kālaṃ jānanā. Taṃ taṃ kālaṃ ñatvā hi avaṇṇārahassa avaṇṇakathanaṃ vaṇṇārahassa ca vaṇṇakathanaṃ paṇḍitānaṃ pakatīti dasseti.
第一百条。所谓十时,即指适切应时。宽容之意为悦纳。所谓“此处此时”者,即对各处各时的时机了知。正因深入了解各时间,故对于色法非色说及非色法色说,能为智者所阐明显现。
Asuravaggo pañcamo. · 阿修罗品第五。
Dutiyapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ. · 第二个五十已完结。
3. Tatiyapaṇṇāsakaṃ
第三十五篇