三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页复注经藏复注相应部复注10. 比库相应复注

10. Bhikkhusaṃyuttaṃ · 10. 比库相应复注

27 段 · CSCD 巴利原典
10. Bhikkhusaṃyuttaṃ10. 比库相应
1. Kolitasuttavaṇṇanā1. 果利德经注释
§235
235.Sāvakānaṃālāpoti sāvakānaṃ sabrahmacāriṃ uddissa ālāpo. Buddhehi sadisā mā homāti buddhāciṇṇaṃ samudācāraṃ akathentehi sāvakehi, ‘‘āvuso bhikkhave’’ti ālapitā bhikkhū, ‘‘āvuso’’ti paṭivacanaṃ denti, na, ‘‘bhante’’ti. Dutiyajjhāne vitakkavicārā nirujjhanti tesaṃ nirodheneva tassa jhānassa uppādetabbato. Yesaṃ nirodhāti yesaṃ vacīsaṅgārānaṃ vitakkavicārānaṃ nirujjhanena suvikkhambhitabhāvena saddāyatanaṃ appavattiṃ gacchati kāraṇassa dūrato passambhitattā. Ariyoti niddoso. Parisuddho tuṇhībhāvo, na titthiyānaṃ mūgabbataggahaṇaṃ viya aparisuddhoti adhippāyo. Paṭhamajjhānādīnīti ādi-saddena tatiyajjhānādīni saṅgaṇhāti.
比库们的谈话,是指比库们为了追求持戒生活所进行的言谈。佛陀同类的圣者们,为了不使比库们讲述世尊语录时产生非正当行为,没有直接叙说佛经,而是用“群比库们”来开头称呼。这些比库们接话时说“群比库们”,而不是说“尊者”或“世尊”。在第二禅的境界,若杂念散乱和思维之相终止,则以此止息为此禅起因。所谓止息,是指言辞所构成的内在妄想杂念停止,由于杂念断除,声音感官进入安静清净的状态,因而离所缘对象远而安稳清凉。圣者即此为聖,清净而寂静;非圣者则如外道的愚昧和无知所厚的迷惑一样,不清净。此正是自初禅起至第三禅境的统称,依首句之义聚合三禅及以上禅定。
Ārammaṇabhūtena vitakkena saha gatā pavattāti vitakkasahagatāti āha ‘‘vitakkārammaṇā’’ti. Vitakkārammaṇatā ca saññāmanasikārānaṃ sukhumaārammaṇaggahaṇavasena daṭṭhabbā. Tenāha ‘‘na santato upaṭṭhahiṃsū’’ti. Na paguṇaṃ sammadeva vasībhāvassa anāpāditattā. Saññāmanasikārāpīti tatiyajjhānādhigamāya pavattiyamānā saññāmanasikārāpi hānabhāgiyāva ahesuṃ, na visesabhāgiyā. Sammā ṭhapehīti bahiddhā vikkhepaṃ pahāya sammā ajjhattameva cittaṃ ṭhapehi. Ekaggaṃ karohīti teneva vikkhepapaṭibāhanena avihatamānasatāya cittasamādhānavasena ekaggaṃ karohi. Āropehīti īsakampi bahumpi apatitaṃ katvā kammaṭṭhānārammaṇe āropehi. Dutiyaaggasāvakabhūmiyā pāripūriyā āyasmā mahābhiñño, na yathā tathāti āha ‘‘mahābhiññatanti chaḷabhiññata’’nti. Iminā upāyenāti iminā ‘‘atha kho maṃ, āvuso’’tiādinā vuttena upāyena. Vaḍḍhetvāti uttari uttari visesabhāgiyabhāvāpādanena samādhiṃ paññañca brūhetvā brūhetvā.
含有对象的思维即有对象言思,即称作“对象思维”。对象思维表现为感知和念想的细微入取,是不可忽视的。对思维一味连续未断,犹如不合宜的修行,不是适合安住的善法。所谓感知与念想,即禅定达成时感知与念想大为减少,并非完全消灭。正当保持心法,就是将心远离分散境界,正念内摄,使心达持定、专注。因心无散乱而专注,内心轻安而宁静。若心有扰乱,则专注难成就。二次提起意念的时候,应除去外散,而在心内端正安住。彼此持心一向专注直至除散。所谓加担,即使内心受外境所诱惑也不得起作用。修第二禅时已达贯通诸法而无缺,是大智慧者所说多种智慧聚合。
Kolitasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 果利德经注释完毕。
2. Upatissasuttavaṇṇanā2. 伍巴提萨经注释
§236
236.Atiuḷārampisattaṃ vā saṅkhāraṃ vā sandhāya vuttaṃ sabbatthameva sabbaso chandarāgassa suppahīnattā. Jānanatthaṃ pucchati satthuguṇānaṃ ativiya uḷāratamabhāvato.
有人曾言,蕴藏过度的无明或造作能量,常常被说成是贪欲欲望大大消减了。此问题是出于对佛陀功德了解过于不切实际的过分询问。
Upatissasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 伍巴提萨经注释完毕。
3. Ghaṭasuttavaṇṇanā3. 瓦德经注释
§237
237.Pariveṇaggenāti pariveṇabhāgena. Keci ‘‘ekavihāreti ekacchanne ekasmiṃ āvāse’’ti vadanti. Teti te dvepi therā. Pāṭiyekkesu ṭhānesūti visuṃ visuṃ ṭhānesu. Nisīdantīti divāvihāraṃ nisīdanti. Oḷāriko nāma jāto parittadhammārammaṇattā tassa. Teti thero bhagavā ca.
“林间隐居地”指的是林间的部分或区域。有些人说“单一小屋”,即在单个房间,一处安居。有这说法的都是两位长老。多处指多个场所,而多处长老即是住在许多场所的长老。安坐是白天的活动。所谓‘过度躁动’是指出生后因经验保护之缘故的烦恼。这是有说法的长老和佛陀都认可的。
Paripuṇṇavīriyoti catukiccasādhanavasena sampuṇṇavīriyo. Paggahitavīriyoti īsakampi saṅkocaṃ anāpajjitvā pavattitavīriyo. Upanikkhepanamattassevāti samīpe ṭhapanamattasseva.
“圆满精进”即指以四种功德资具而成的圆满精进。所言“速发精进”即使有阻碍的魔王也未能阻挡的勇猛精进。所谓的‘启发程度’即达到邻近境界的程度。
Catubhūmakadhammesu labbhamānattā paññāya ‘‘catubhūmakadhamme anupavisitvā ṭhitaṭṭhenā’’ti vuttaṃ. Lakkhitabbaṭṭhena samādhi eva samādhilakkhaṇaṃ. Evaṃ vipassanālakkhaṇaṃ veditabbaṃ. Aññamaññassāti aññassa aññassa nānālakkhaṇāti veditabbaṃ. Aññassāti itarassa. Dhuranti vahitabbabhāraṃ. Dvīsupi etesūti samādhilakkhaṇavipassanālakkhaṇesu sammāsambuddho nipphattiṃ gato.
在四方四德中所得到的智慧,被说成是在四方四德未曾安住前就已站稳不动。已注视的那个定,是指专注的标志。依此,内观的标志也应当被认知。所谓“各异”是说彼此互不相同的诸多特征。当中“异”指第三者。流转意味负担应当被忍受。对这两者,释迦牟尼正觉者亦已达到圆满境界而入灭。
Ghaṭasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 瓶经注释已毕。
4. Navasuttavaṇṇanā四、船经注释
§238
238. Abhicetasi nissitā ābhicetasikā. Paṭipakkhavidhamanena abhivisiṭṭhaṃ cittaṃ abhicittaṃ. Yasmā jhānānaṃ taṃsampayuttaṃ cittaṃ nissāya paccayo hotiyeva, tasmā ‘‘nissitāna’’nti vuttaṃ. Nikāmalābhīti yathicchitalābhī . Yathāparicchedenāti yathākatena kālaparicchedena. Vipulalābhīti appamāṇalābhī. ‘‘Kasira’’nti hi parittaṃ vuccati, tappaṭipakkhena akasiraṃ appamāṇaṃ. Tenāha ‘‘paguṇajjhānoti attho’’ti. Sithilamārabbhāti sithilaṃ vīriyārambhaṃ katvāti atthoti āha ‘‘sithilaṃ vīriyaṃ pavattetvā’’ti.
238.「依止」者为依止的心,属依止心性。此心通过与反对法相断除而超越,心境即为依止之境。因禅定所依心为此而生依止、缘起,故谓之『依止』。所谓净利所得,是随心所欲的获得。所谓依时间段测量者,是指以一定时段为界限。所谓广大所得,是无限量获得。因『短促』为有限,因此以反义之『无限』表无限量。此谓『加增禅定作用之义』。所谓松懈起者,即着手于松懈的精进,意谓『振奋精进』。
Navasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 船经注释已毕。
5. Sujātasuttavaṇṇanā五、善生经注释
§239
239.Aññāni rūpānīti paresaṃ rūpāni. Atikkantarūpoti attano rūpasampattiyā rūpasobhāya atikkamitvā ṭhitarūpo, sucirampi velaṃ olokentassa tuṭṭhiāvaho. Dassanassa cakkhussa hitoti dassanīyo. Pasādaṃ āvahatīti pāsādiko. Chavivaṇṇasundaratāyāti chavivaṇṇassa ceva sarīrasaṇṭhānassa ca sobhanabhāvena.
239.「他色」者为他者之色。所谓超越色者,是指以自身色之具足、色之光明胜过他色,而常久观视生起满足者。所谓见者眼利,是指可见之物。所谓生威仪者,是指威仪庄严。所谓宛如宝塔之珍贵,是指色具美丽色彩及身体的光明庄严。
Sujātasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 善生经注释已毕。
6. Lakuṇḍakabhaddiyasuttavaṇṇanā六、腊昆德咖跋地亚经注释
§240
240.Virūpasarīravaṇṇanti asundarachavivaṇṇañceva asundarasaṇṭhānañca. Pamāṇavasenāti sarīrappamāṇavasena. Icchiticchitanti attanā icchiticchitaṃ. Mahāsārajjanti mahanto maṅkubhāvo.
240.「丑体色」者,指不美丽色彩及丑恶的身体。所谓大小者,是指身体大小之量度。所谓随意者,是依自身意念随意。所谓大势力者,是指巨大的力量。
Guṇe āvajjetvāti attanā jānanakaniyāmena satthuno kāyaguṇe ca cārittaguṇe ca āvajjetvā manasi katvā.
谓投射品质者,是指通过自身的生生不息而知晓佛之身相及行为之优美,在心中投射。
Yojanāvaṭṭanti yojanaparikkhepaṃ.
「由旬围」者,即由旬的投掷范畴。
‘‘Kāyasmī’’ti gāthāsukhatthaṃ niranunāsikaṃ katvā niddesoti vuttaṃ ‘‘kāyasmi’’nti. Akāraṇaṃ kāyappamāṇanti sarīrappamāṇaṃ nāma appamāṇaṃ, sīlādiguṇāva pamāṇanti adhippāyo.
『身所在』,此种以无鼻音表音修饰,意指「身所在」。所谓无因身体量者,是指身体量非有限,以此为基准而定戒等法量。
Lakuṇḍakabhaddiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 矮小跋提亚经注释完毕。
7. Visākhasuttavaṇṇanā第七 维萨卡经注释
§241
241. Purassa esāti porī, cāturiyayuttatā. Tenāha ‘‘puravāsīna’’ntiādi. Sā pana dutavilambitakhalitavasena appasannalūkhatādidosarahitā hotīti āha ‘‘pura…pe… vācāyā’’ti. Asandiddhāyāti muttavācāya. Tenāha ‘‘apalibuddhāyā’’tiādi. Na elaṃ dosaṃ galetīti anelagalā, avirujjhanavācā. Tenāha ‘‘niddosāyā’’ti. Catusaccassa pakāsakā, na kadāci saccavimuttāti āha ‘‘catusaccapariyāpannāyā’’ti. Tā hi cattāri saccāni paricchijja āpādenti paṭipādenti pavattenti. Tenāha ‘‘cattāri saccāni amuñcitvā pavattāyā’’ti. Dhajo nāma sabbadhammehi samussitaṭṭhena.
241.「宿处」谓村落,「四四相」指其四种相具足。故云「住于村落者」,如次第所说。而「远离迟滞、烦恼杂乱、目不清明不含恶意」者,云「于村落言语之中」也。由释「未遂说」故云「未觉者」等。非谓其为过失,使其生长,不使生起之言,谓此言为「无过失」。故云「无过失者」也。为四圣谛之显现者,绝不违背真理,故云「圆满四圣谛者」。彼即舍弃昔时四圣谛而践行而转流者,故云「舍弃四圣谛而行者」。盾者,具足一切法相所汇集之称。
Visākhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 维萨卡经注释完毕。
8. Nandasuttavaṇṇṇanā第八 难德经注释
§242
242.Āraññikotiādīsu araññakathāsīsena senāsanapaṭisaṃyuttānaṃ dhutaṅgānaṃ, piṇḍapātakathāsīsena piṇḍapātapaṭisaṃyuttānaṃ, paṃsukūlikasīsena cīvarapaṭisaṃyuttānaṃ, taggahaṇeneva vīriyanissitadhutaṅgassa ca samādāya vattanaṃ dīpitanti veditabbaṃ. Āgatena bhagavatā aparabhāge kathitaṃ.
242.关于「丛林行者」诸义及相关修习法门,包括「席捲移动法」、「托钵行法」及「尘聚袈裟」等,皆属于为精进行者而立的修道形式与约定规范,应当了解其含义。上述内容由尊者佛于晚间宣说。
Nandasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 难德经注释完毕。
9. Tissasuttavaṇṇanā第九 帝沙经注释
§243
243.Bhaṇḍakanti pattacīvaraṃ. Nisīdiyeva vattassa asikkhitattā. Tujjanatthena vācā eva sattiyoti āha ‘‘vācāsattīhī’’ti.
243.「持器者」指片状袈裟。言于座席之上,因未受教导,视之如此,故称其言语虚妄,云「善于妄说者」。
Vācāya sannitodakenāti vacanasaṅkhātena samantato niccaṃ katvā upatudanato sannitudakena. Vibhattialopena so niddeso. Tenāha ‘‘vacanapatodenā’’ti.
「言语之水」谓言辞如水,终日积淀相似流通。此词语残缺,故释为「言语坦露解释」之义。
Uccakule jāti etassāti jātimā, brahmajātiko isi. Mātaṅgoti caṇḍālo. Tatthāti kumbhakārasālāyaṃ. Okāsaṃ yāci kumbhakāraṃ. Mahantaṃ disvā āha – ‘‘paṭhamataraṃ paviṭṭho pabbajito’’ti. Tatthevāti tassāyeva sālāya dvāraṃ nissāya dvārasamīpe. Meti mayā. Khama mayhanti mayhaṃ aparādhaṃ khamassu. Teti tayā. Puna teti tava. Gaṇhi uggantuṃ appadānavasena. Tenāha ‘‘nāssa uggantuṃ adāsī’’ti. Pabujjhiṃsūti niddāya pabujjhiṃsu pakatiyā pabujjhanavelāya upagatattā.
「生于乌崁」即生起于出家处,生有梵种之士。孟腾者指贱民。於该地求居于瓦工所,即工匠所在之处。见其庞大而称曰「初次出家者已开启途径之人」。此正指其在所依瓦工所门前立足。谓曰「我来了,请饶恕我,我愿饶恕你,勿生怨怼」。次复言「请接受,勿发怒」等义。此乃柔和观待,坚硬拒绝压迫者。「不欲起争」之意。云「不可以强制操纵」。此为断未法时所说。
Chavoti nihīno. Anantamāyoti vividhamāyo māyāvī.
「弃弃者」谓断灭邪见者。「无边魔」即诸多魔术之义者,假相虚妄者。
Soti mattikāpiṇḍo. ‘‘Sattadhā bhijjī’’ti etthāyamadhippāyo – yaṃ tena tāpasena pāramitāparibhāvanasamiddhāhi nānāvihārasamāpattiparipūritāhi sīladiṭṭhisampadādīhi susaṅkhatasantāne mahākaruṇādhivāse mahāsatte bodhisatte ariyūpavādakammaṃ abhisapasaṅkhātaṃ pharusavacanaṃ pavattitaṃ, taṃ mahāsattassa khettavisesabhāvato tassa ca ajjhāsayapharusatāya diṭṭhadhammavedanīyaṃ hutvā sace so mahāsattaṃ na khamāpeti, taṃ kakkhaḷaṃ hutvā vipaccanasabhāvaṃ jātaṃ, khamāpite pana mahāsatte payogasampattipaṭibāhitattā avipākadhammataṃ āpajjati ahosikammabhāvato. Ayañhi ariyūpavādapāpassa diṭṭhadhammavedanīyassa ca dhammatā. Yaṃ taṃ bodhisattena sūriyuggamananivāraṇaṃ kataṃ, ayaṃ bodhisattena diṭṭho upāyo. Tena hi ubbāḷhā manussā bodhisattassa santike tāpasaṃ ānetvā khamāpesuṃ. Sopi ca mahāsattassa guṇe jānitvā tasmiṃ cittaṃ pasādesi. Yaṃ panassa matthake mattikāpiṇḍassa ṭhapanaṃ tassa sattadhā phālanaṃ kataṃ, taṃ manussānaṃ cittānurakkhaṇatthaṃ. Aññathā hi ime pabbajitā samānā cittassa vasaṃ vattanti, na pana cittamattano vase vattāpentīti mahāsattampi tena sadisaṃ katvā gaṇheyyuṃ, tadassa nesaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti. Patirūpanti yuttaṃ.
土粒秤砣。所谓“七种粘合”是在此指机巧方法——即借助那种苦行般的磨炼,由于修行者见解、戒行等具足,遍历各处修行果满,汇聚良善相续,安住大悲的广大心怀,这位伟大众生、菩萨在进行圣者劝导的任务时,不正当的恶口便因此生起。如是恶口发出,乃因大菩萨本性特有的田野特征与内心刚硬的执著,故此言说的现象被显现出来。若菩萨不忍受此恶口,便显示刚硬,遂生逆转性质;但若菩萨能宽恕,则表现出已具足的用功与成熟,由其行为性质决定。此即圣者劝导时恶口之法性。由菩萨以救度众生为目标,施与恶口障碍的制止,此法被认为是菩萨的巧妙方便。正因此,愚痴人等会发起苦行,专以向菩萨求宽恕。受此大菩萨品性感召,人心也由此安稳。至于秤砣上安置土粒,施与“七种粘合”之效,目的在于保护人的心。反之,若出家众仅以心意执著,非由心自主管理,则与大菩萨相似以此方法为例予以采纳,将可能长期致其不利与苦恼。似者甚至配合逆性而成。因此所示乃对应之法。
Tissasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 《帝沙经》注释结束。
10. Theranāmakasuttavaṇṇanā十、《名为长老者经》注释
§244
244.Atīte khandhapañcaketi atīte attabhāve. Chandarāgappahānenāti chandarāgassa accantameva jahanena. Pahīnaṃ nāma hoti anapekkhapariccāgato. Paṭinissaṭṭhaṃ nāma hoti sabbaso chaḍḍitattā. Tayobhaveti iminā upādiṇṇakadhammānaṃyeva gahaṇaṃ. Sabbā khandhāyatanadhātuyo cāti iminā upādiṇṇānampi anupādiṇṇānampi dvidhā pavattalokiyadhammānaṃ gahaṇaṃ avisesetvā vuttattā. Viditaṃ pākaṭaṃ katvā ṭhitaṃ pariññābhisamayavasena. Tesvevāti tebhūmakadhammesu eva. Anupalittaṃ amathitaṃ asaṃkiliṭṭhaṃ taṇhādiṭṭhisaṃkilesābhāvato. Tadeva sabbanti heṭṭhā tīsupi padesu idha sabbaggahaṇena gahitaṃ tebhūmakavaṭṭaṃ. Jahitvāti pahānābhisamayavasena. Taṇhā khīyati etthāti taṇhakkhayasaṅkhāte nibbāne vimuttaṃ. Tamahanti taṃ uttamapuggalaṃ ekavihāriṃ brūmi taṇhādutiyassa abhāvato. Ettha ca pariññāpahānābhisamayakathanena itarampi abhisamayaṃ atthato kathitamevāti daṭṭhabbaṃ.
244.“过去五蕴”者,谓已逝去的诸自性存在。断除贪欲与嗔恨,则贪嗔彻底放弃。所谓舍弃是指完全无所留恋而舍。三者并称,是因此三为依凭所摄持的因缘。五蕴、六处、十八界等皆受此双重及非双重依缘作用,历经所归世界法的不同而显现。这皆以明了、明显、坚固通达为准则,以获得最终觉证。这三者指的是此三种根本法。在无着、清净、不染污的贪、见之染污皆无之后,最终定断诸染污。这整体被称为三界中诸根本法的圆满轮转。所谓“舍弃”亦是以断念为准则。此处称贪尽即贪欲消灭与灭尽,在涅槃中得解脱。由此称这上根圣者为独迹者,因远离二取之一。且依止以圆了舍之增上,故他法诸成就皆在此缘分之下依理叙述,实不可不察。
Theranāmakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 《名为长老者经》注释结束。
11. Mahākappinasuttavaṇṇanā十一、《玛哈咖毕那经》注释
§245
245.Mahākappinoti pūjāvacanametaṃ yathā ‘‘mahāmoggallāno’’ti. Tathārūpanti ‘‘buddho dhammo’’tiādikaṃ guṇavisesavantapaṭibaddhaṃ. Sāsananti desantarato āgatavacanaṃ. Jaṅghavāṇijāti jaṅghacārino vāṇijā. Kiñci sāsananti apubbapavattidīpakaṃ kiñci vacananti pucchi. Pīti uppajji yathā taṃ suciraṃ katābhinīhāratāya paripakkañāṇassa. Aparimāṇaṃ guṇassa aparimāṇato sabbaññuguṇaparidīpanato, sesaratanadvaye niyyānikabhāvadīpanato diṭṭhisīlasāmaññena saṃhatabhāvadīpanatoti vattabbaṃ. Yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamāne apāyadukkhato saṃsāradukkhato ca apatante dhāretīti dhammo. Suparisuddhadiṭṭhisīlasāmaññena saṃhatoti saṅghoti. Ratanattho pana tiṇṇampi sadiso evāti.
245.“大咖毕那”乃恭称,类似称谓如“大摩嘎剌那”。同样,“佛陀”、“法”等词均是指具备诸德特质的个体。所谓教法,是从他方而来之宣说。所谓“跛商族”者,指腿脚有疾的商人。何谓教法?即最初广泛流传之光明。所谓言语,是指询问。因欢喜而生,如此久远所精进的成就。以无量德,彰显无所不知的遍智宝灯,于其藏身二宝之中光明照耀,以戒律、观见、共融三方面彰显其相。此宝法有如以正修行,在世间生死苦难还未终结之前持守。所谓“共融”,即指僧团。虽宝有三,但三者皆本不二而是一体。
Navasatasahassāni adāsi devī. Tumheti rājiniṃ gāravena bahuvacanena vadati. Rāgoti anugacchantarāgo.
女神赐予了九十万(财物)。“你们”是尊称女王的尊敬复数称呼。至于“贪爱”,指跟随着的强烈贪欲。
Janiteti kammakilesehi nibbattite. Kammakilesehi pajātattā pajāti pajāsaddo janitasaddena samānatthoti āha – ‘‘janite, pajāyāti attho’’ti. Aṭṭhahi vijjāhīti ambaṭṭhasutte (dī. ni. 1.278) āgatanayena. Tattha hi vipassanāñāṇamanomayiddhīhi saha cha abhiññā ‘‘aṭṭha vijjā’’ti āgatā . Tapati paṭipakkhavidhamanena vijjotati, taṃ sūriyassa virocananti āha – ‘‘tapatīti virocatī’’ti. Jhānaṃ samāpajjitvā samāhitena cittena vipassanaṃ vaḍḍhetvā phalasamāpattiṃ samāpajjitvā nisinnoti āha – ‘‘duvidhena jhānena jhāyamāno’’ti. Sabbamaṅgalagāthāti sabbamaṅgalāvirodhī gāthāti vadanti. Tathā hi vadanti –
“生者”谓由烦恼业而生。有业之故,因此有生。“生”“生之音”以“生者”的生意相同而命名。于《八义经》注引称“八种智慧”。其中伴随观智、心智及神通,称为“八种智慧”。“照耀”因依对立相而生起。如日光“照耀”所说、谓“照耀者”之义。达到禅定后,凝神专注,引发观智,进而体验果报成果坐定中止,谓“由两禅修行中禅定”。所谓“诸吉祥偈”,是指破除诸吉祥的偈句。如是说曰——
‘‘Maṅgalaṃ bhagavā buddho, dhammo saṅgho ca maṅgalaṃ;
“吉祥者为世尊佛,法僧亦为吉祥。”
Sabbesampi ca sattānaṃ, sa puññavitamaṅgala’’nti.
乃至一切众生,皆为功德最胜之所缘。
Pūjaṃ kāretvā ekaṃ agārikadhammakathikaṃ upāsakaṃ āha. Ettha ca ‘‘jhāyī tapatī’’ti iminā ārammaṇūpanijjhānānaṃ gahitattā dhammaratanaṃ gahitameva. ‘‘Brāhmaṇo’’ti iminā saṅgharatanaṃ gahitameva. Buddharatanaṃ pana sarūpeneva gahitanti.
敬礼后,有一居士善说法者,如是称说。这里所谓“禅定炽盛”,是指以专注断除分别念的精勤,乃是殊胜法宝;“婆罗门”,是指具戒律清净的僧团宝;而“佛宝”,则是依其真实相显现的佛宝。
Mahākappinasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 《玛哈咖毕那经》注释结束。
12. Sahāyakasuttavaṇṇanā十二、《友伴经》注释
§246
246. Sammā saṃsandanavasena eti pavattatīti sameti, sammādiṭṭhiādi. Sammā cirarattaṃ cirakālaṃ sameti etesaṃ atthīti cirarattaṃsametikā. Tenāha ‘‘dīgharatta’’ntiādi. Idāni imesanti etarahi etesaṃ. Ayaṃ sāsanadhammo ajjhāsayato payogato ca sammā saṃsandati sameti, tasmā majjhe bhinnaṃ viya samameva na visadisaṃ. Kiñca tato eva buddhena bhagavatā paveditadhammavinaye etesaṃ paṭipattisāsanadhammo sobhati virocatīti attho. Ariyappavediteti ariyena sammāsambuddhena sammadeva pakāsite ariyadhamme. Sammadeva samucchedapaṭippassaddhivinayānaṃ vasena suṭṭhu vinītā sabbakilesadarathapariḷāhānaṃ vūpasamena.
246. “正断集数”即依据正见等而行,是正确相应的结集。所谓“正断长久”,即长时持守此义,是所谓长时相应者。现在我们说“这些”,便是指此时此地之义。此法乃一切教法之根本且实践所由而正断相应,故其中心不破即得相续而不懈。况且,正如佛陀世尊所宣说的教律之因缘,遵循此律则教法实得光明显现,即此义也。所谓“圣者所宣”,是指由正觉圣者正法正律真实宣说之圣法。此圣法实具断尽烦恼之法,以净除一切内外污染烦恼之功效,故能圆满安住适宜显现。
Sahāyakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 《友伴经》注解结束。
Sāratthappakāsiniyā saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya · 在《相应部》注释《显扬精义》中,
Bhikkhusaṃyuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā. · 《比库相应》注解的隐义阐明圆满。
Niṭṭhitā ca sāratthappakāsiniyā · 《显扬精义》中已结束;
Saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya nidānavaggavaṇṇanā. · 《相应部》注释的《因缘品》注解。