三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页复注经藏复注相应部复注8. 拉卡那相应复注

8. Lakkhaṇasaṃyuttaṃ · 8. 拉卡那相应复注

22 段 · CSCD 巴利原典
8. Lakkhaṇasaṃyuttaṃ8. 相应 相应
1. Paṭhamavaggo
一、第一品
1. Aṭṭhisuttavaṇṇanā1. 骨经注释
§202
202.Āyasmāca lakkhaṇotiādīsu ‘‘ko nāmāyasmā lakkhaṇo, kasmā ca ‘lakkhaṇo’ti nāmaṃ ahosi, ko cāyasmā moggallāno, kasmā ca sitaṃ pātvākāsī’’ti taṃ sabbaṃ pakāsetuṃ ‘‘yvāya’’ntiādi āraddhaṃ. Lakkhaṇasampannenāti purisalakkhaṇasampannena.
在“具寿”等标记中等诸处,为阐释何谓“具寿”及为何称之“标记”,何者为具寿摩嘎剌那,何者为勃达迦悉达恶其,为尽释此所有,遂起“倚止”等初语。所谓“具寿具足”,即具备人的相状者。
Īsaṃ hasitaṃ ‘‘sita’’nti vuccatīti āha ‘‘mandahasita’’nti. Aṭṭhisaṅkhalikanti nayidaṃ aviññāṇakaṃ aṭṭhisaṅkhalikamattaṃ, atha kho eko petoti āha ‘‘petaloke nibbatta’’nti. Ete attabhāvāti petattabhāvā. Na āpāthaṃ āgacchantīti devattabhāvā viya na āpāthaṃ āgacchanti pakatiyā. Tesaṃ pana ruciyā āpāthaṃ āgaccheyyuṃ manussānaṃ. Dukkhābhibhūtānaṃ anāthabhāvadassanapadaṭṭhānā karuṇāti āha ‘‘kāruññe kattabbe’’ti. Attano ca sampattiṃ buddhañāṇassa ca sampattinti paccekaṃ sampattisaddo yojetabbo. Tadubhayaṃ vibhāvetuṃ ‘‘taṃ hī’’tiādi vuttaṃ. Tattha attano sampattiṃ anussaritvā sitaṃ pātvākāsīti padaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ. Dhammadhātūti sabbaññutaññāṇaṃ sandhāya vadati. Dhammadhātūti vā dhammānaṃ sabhāvo.
这里“笑得微弱”谓之“悉达”,意为柔和笑意。所谓八锁链谓此无明状态之八锁链,最后一锁链止于饿鬼界,故称“饿鬼界止住”。此谓自性,谓饿鬼自性。不是死亡之来,而似天界众生非死而至。只因喜悦而致死地来到人间。谓苦难战胜者为孤立无援之状,故称慈悲,当为作慈悲者。自身的成就及佛知之成就,应配合特指成就名。为分别此二,于“那低”等语已说。其中文义:忆自身成就,引“悉达恶其”语,务使相应。所谓法界,即包罗一切知识全体。此法界即法之本性。
Itaroti lakkhaṇatthero. Upapattīti jāti. Upapattisīsena hi tathārūpaṃ attabhāvaṃ vadati. Lohatuṇḍakehīti lohamayeheva tuṇḍakehi. Carantīti ākāsena gacchanti. Acchariyaṃ vatāti garahacchariyaṃ nāmetaṃ. Cakkhubhūtāti sampattadibbacakkhukā, lokassa cakkhubhūtāti evaṃ vā ettha attho daṭṭhabbo.
“他者”谓长老具寿。谓“生起”即出生之理。所谓生起者指与此类自性无异的生命状态。谓“钢牙虎者”,即铁制之牙。谓“行走”,谓在空中活动。谓“不可思议”,名为令人厌恶及惊奇。谓“成眼”,即成就神通眼;谓“为世间之眼”,亦当如是理解。
Yatrāti hetuatthe nipātoti āha ‘‘yatrāti kāraṇavacana’’nti. Aññatra hi ‘‘yatra hi nāmā’’ti attho vuccati. Appamāṇe sattanikāye te ca kho vibhāgena kāmabhavādibhede bhave, nirayādibhedā gatiyo, nānattakāyanānattasaññiādiviññāṇaṭṭhitiyo, tathārūpe sattāvāse ca sabbaññutaññāṇañca me upanetuṃ paccakkhaṃ karontena.
“何处”指缘故说法谓“何处为因”。此外“何处为名”之意亦通。吾于无量生灵中,于彼类别中,因欲界、地狱等诸界差别、形体差异、无我分别等不同识识立场,诸生命及具足智见,皆使其具明慧故。
Goghātakoti gunnaṃ abhiṇhaṃ hananako. Tenāha ‘‘vadhitvā vadhitvā’’ti. Tassāti gunnaṃ vadhakakammassa. Aparāpariyakammassāti aparāpariyavedanīyakammassa. Balavatā goghātakakammena vipāke dīyamāne aladdhokāsaṃ aparāpariyavedanīyaṃ tasmiṃ vipakkavipāke idāni laddhokāsaṃ ‘‘avasesakamma’’nti vuttaṃ. Paṭisandhīti pāpakammajanitā paṭisandhi. Kammasabhāgatāyāti kammasadisabhāvena. Ārammaṇasabhāgatāyāti ārammaṇassa sabhāgabhāvena sadisabhāvena. Yādise hi ārammaṇe pubbe taṃ kammaṃ tassa ca vipāko pavatto, tādiseyeva ārammaṇe idaṃ kammaṃ imassa vipāko ca pavattoti katvā vuttaṃ ‘‘tasseva kammassa vipākāvasesenā’’ti. Bhavati hi taṃsadisepi tabbohāro yathā ‘‘so eva tittiro, tāniyeva osadhānī’’ti. Nimittaṃ ahosīti pubbe katūpacitassa petūpapattinibbattanavasena katokāsassa tassa kammassa nimittabhūtaṃ idāni tathā upaṭṭhahantaṃ tassa vipākassa nimittaṃ ārammaṇaṃ ahosi. Soti goghātako. Aṭṭhisaṅkhalikapeto jāto kammasarikkhakavipākatāvasena.
所谓杀牛者,是指因恶行杀害之。于是谓“已杀复杀”者,杀因之业。谓“复无次第之业”者,复无次第之痛业。借强力杀牛业受果,受者无夺乐,痛苦复无次第,此受果过程中称“断灭业”。所谓续起指恶业所生之续起。所谓业同参与,是谓同类业之共有。所谓缘起参与,是指缘之共同参与、相似。以往缘起此业已行,此业果报亦同时生,此被称“该业果报末后”。乃谓同类果报必然,如“亦如鹬,亦有其草药”。所谓缘相,即先前所为不善造成饥饿轮回,彼业缘果亦于是时续起,故称“果报缘”,以示既有之缘相,即延续所生果之缘也。谓畜牧杀牛者为杀牛者。谓八锁链饿鬼生,因业习气显现。
Aṭṭhisuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 骨经注释完毕。
2. Pesisuttavaṇṇanā2. 肉片经注释
§203
203.Gomaṃsapesiyo katvāti gāviṃ vadhitvā vadhitvā gomaṃsaṃ phāletvā pesiyo katvā. Sukkhāpetvāti kālantaraṃ ṭhapanatthaṃ sukkhāpetvā. Sukkhāpiyamānānaṃ maṃsapesīnañhi vallūrasamaññā.
以‘割取牛肉’为说,即杀牛后,再将牛肉割取,作成腌肉。所谓腌肉,即指为长时间存放而加以腌制保存。腌制的肉类者,实际上类似干肉之类。
Pesisuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 肉片经注释完毕。
3. Piṇḍasuttavaṇṇanā3. 肉团经注释
§204
204.Nippakkhacammeti vigatapakkhacamme.
‘无对立’之意,谓已无上一时期之对立,或谓无敌对。
4. Nicchavisuttavaṇṇanā4. 《尼差维经》注释
§205
205. Urabbhe hanatīti orabbhiko. Eḷaketi aje.
‘杀兔’者,兔子之称。‘阿杰’为山羊。
5. Asilomasuttavaṇṇanā5. 《阿西罗玛经》注释
§206
206.Nivāpapuṭṭheti attanā dinnanivāpena posite. Asinā vadhitvā vadhitvā vikkiṇanto.
‘以自所供养之乳唾养育’之意。被杀后以铁器处置,再将肉售出。
6. Sattisuttavaṇṇanā6. 《萨提经》注释
§207
207.Ekaṃ miganti ekaṃ dīpakamigaṃ.
‘一种野味’者。一种名为灯蛾的野味。
7. Usulomasuttavaṇṇanā7. 《伍苏罗玛经》注释
§208
208.Kāraṇāhīti yātanāhi. Ñatvāti kammaṭṭhānaṃ ñatvā.
‘因缘者’即以折磨所致。‘知者’即了解修行之处所。
8. Sūcilomasuttavaṇṇanā8. 《苏吉罗玛经》注释
§209
209. Suṇoti pūretīti sūto, assadamakādiko.
第209条。“听”和“满充”称为“听者”,如“无声夜叉”等是起头者。
9. Dutiyasūcilomasuttavaṇṇanā9. 《第二苏吉罗玛经》注释
§210
210. Pesuññūpasaṃhāravasena ito sutaṃ amutra, amutra vā sutaṃ idha sūcetīti sūcako. Anayabyasanaṃ pāpesi manusseti sambandho.
第210条。以“柔和的聚集”为性质,所谓“这里听闻、在那里听闻、这里那里听闻”均称为“示现者”。若与此相反即犯恶行,即人与此有关。
10. Kumbhaṇḍasuttavaṇṇanā十、《瓮睾经》注释
§211
211.Vinicchayāmaccoti raññā aḍḍakaraṇe ṭhapito vinicchayamahāmatto. So hi gāmajanakāyaṃ kūṭeti vañcetīti gāmakūṭakoti vuccati. Keci ‘‘tādiso eva gāmajeṭṭhako gāmakūṭako’’ti vadanti. Samena bhavitabbaṃ, ‘‘dhammaṭṭho’’ti vattabbato. Rahassaṅge nisīdanavasena visamā nisajjāva ahosi.
第211条。“审判官”即在国王加官进爵时任命的审判大员。此称“村聚首领”,因他“欺骗乡民”,故称“村聚主”。有些人说:“这个样的村长正是村聚主。”应说“应视为法治者”。因秘密聚集坐着,故座位歪斜。
Kumbhaṇḍasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 《瓮睾经》注释完毕。
Paṭhamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā. · 第一品注释完毕。
2. Dutiyavaggo
二、第二品
1. Sasīsakasuttavaṇṇanā一、《有头经》注释
§212
212.Phusantoti theyyāya phusanto.
第212条。“触”者,即为本尊触摸。
3. Nicchavitthisuttavaṇṇanā三、《无皮女人经》注释
§214
214.Mātugāmo sassāmiko attano phasse anissaro. Vaṭṭitvāti bhassitvā aparaṃ gantvā.
第214条。“母乡”即自身所在乡村。“音响者”意为发声,后又去往他方。
4. Maṅgulitthisuttavaṇṇanā四、《丑女经》注释
§215
215. Maṅganavasena ulatīti maṅguli, virūpabībhacchabhāvena pavattatīti attho. Tenāha ‘‘virūpaṃ duddasikaṃ bībhaccha’’nti.
215. 『曼古利』者,以旋转之状而动转,意谓以丑陋可憎之相而运行。故言『丑陋、难看、可憎』。
5. Okilinīsuttavaṇṇanā5. 《污染经》注释
§216
216. Uddhaṃ uddhaṃ agginā pakkasarīratāya uppakkaṃ. Heṭṭhato paggharaṇavasena kilinnasarīratāya okilinī. Ito cito ca aṅgārasamparikiṇṇatāya okirinī. Tenāha ‘‘sā kirā’’tiādi. Aṅgāracitaketi aṅgārasañcaye. Sarīrato paggharanti asuciduggandhajegucchāni sedagatāni. Tassa kira raññoti tassa kāliṅgassa rañño. Nāṭakinīti nacce adhikatā itthī. Sedanti sedanaṃ, tāpananti attho.
216. 『上熟』者,因身体为火所炙烤而自上方烂熟。『下湿』者,因身体自下方渗漏流出而湿烂。『散落』者,因此处彼处遍布炭火。故言『她据说』等。『炭堆』者,炭火之聚积也。种种不净、恶臭、令人厌恶之汗液之物,自身体渗流而出。『彼王』者,彼迦陵伽国王也。『女伶』者,以舞蹈为业之女人也。『汗』者,出汗,意即令人燥热。
Okilinīsuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 《污染经》注释完毕。
6. Asīsakasuttavaṇṇanā6. 《无头经》注释
§217
217.Asīsakaṃ kabandhaṃ hutvā nibbatti kammāyūhanakāle tathā nimittaggahaṇaparicayato.
217. 于积累业行之时,因如此执取相貌之串习,遂生为无头之躯干。
7-11. Pāpabhikkhusuttādivaṇṇanā7-11. 《恶比库经》等注释
§218-222
218-222.Lāmakabhikkhūti hīnācāratāya lāmako, bhikkhuvesatāya, bhikkhāhārena jīvanato ca bhikkhu. Cittakeḷinti cittaruciyaṃ taṃ taṃ kīḷanto. Ayamevāti bhikkhuvatthusmiṃ vuttanayo eva.
218-222. 「Lāmakabhikkhūti」指因行为恶劣而品行低劣的比库称为懒惰者。谓比库衣服之穿着、乞食之方式以及生活状态诸方面均如此。又有「Cittakeḷinti」即心喜戏弄之意。此即是在讲述比库的真相乃是如此。
Pāpabhikkhusuttādivaṇṇanā niṭṭhitā. · 《恶比库经》等注释完毕。
Sāratthappakāsiniyā saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya · 《显扬真义》相应部注疏中
Lakkhaṇasaṃyuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā. · 相应注释中隐义之阐明已完成。