2. Abhisamayasaṃyuttaṃ2. 现观相应
2. Abhisamayasaṃyuttaṃ2. 现观相应
1. Nakhasikhāsuttaṃ1. 指甲尖经
§74
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā bhikkhū āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti?
如是我闻——一时,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。那时,世尊将少许尘土放在指甲尖上,然后对比库们说:「诸比库,你们认为如何?哪一个比较多?是我放在指甲尖上的这少许尘土,还是这大地?」
‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ mahāpathavī. Appamattako bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito. Neva satimaṃ kalaṃ upeti na sahassimaṃ kalaṃ upeti na satasahassimaṃ kalaṃ upeti mahāpathaviṃ upanidhāya bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa abhisametāvino etadeva bahutaraṃ dukkhaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ; appamattakaṃ avasiṭṭhaṃ. Neva satimaṃ kalaṃ upeti na sahassimaṃ kalaṃ upeti na satasahassimaṃ kalaṃ upeti purimaṃ dukkhakkhandhaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ upanidhāya yadidaṃ sattakkhattuṃparamatā. Evaṃ mahatthiyo kho, bhikkhave, dhammābhisamayo; evaṃ mahatthiyo dhammacakkhupaṭilābho’’ti. Paṭhamaṃ.
「尊者,这大地比较多。世尊放在指甲尖上的少许尘土是极少的。与大地相比,世尊放在指甲尖上的少许尘土连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」「诸比库,同样地,对于具见的圣弟子、已现观的补特伽罗,已灭尽、已终结的苦才是更多的;所剩余的是极少的。与先前已灭尽、已终结的苦蕴相比,连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上,因为最多只有七次。诸比库,法的现观有如此大的利益;获得法眼有如此大的利益。」第一经。
2. Pokkharaṇīsuttaṃ2. 莲池经
§75
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, pokkharaṇī paññāsayojanāni āyāmena paññāsayojanāni vitthārena paññāsayojanāni ubbedhena, puṇṇā udakassa samatittikā kākapeyyā. Tato puriso kusaggena udakaṃ uddhareyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave , katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā kusaggena udakaṃ ubbhataṃ yaṃ vā pokkharaṇiyā udaka’’nti?
住在沙瓦提城……「诸比库,譬如有一个水池,长五十由旬,宽五十由旬,深五十由旬,充满了水,水满至边缘,乌鸦可以啄饮。然后有人用草尖取出水。诸比库,你们认为如何?哪一个比较多?是用草尖取出的水,还是水池中的水?」
‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ pokkharaṇiyā udakaṃ. Appamattakaṃ kusaggena udakaṃ ubbhataṃ. Neva satimaṃ kalaṃ upeti na sahassimaṃ kalaṃ upeti na satasahassimaṃ kalaṃ upeti pokkharaṇiyā udakaṃ upanidhāya kusaggena udakaṃ ubbhata’’nti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa abhisametāvino etadeva bahutaraṃ dukkhaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ; appamattakaṃ avasiṭṭhaṃ. Neva satimaṃ kalaṃ upeti na sahassimaṃ kalaṃ upeti na satasahassimaṃ kalaṃ upeti purimaṃ dukkhakkhandhaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ upanidhāya, yadidaṃ sattakkhattuṃparamatā. Evaṃ mahatthiyo kho, bhikkhave, dhammābhisamayo; evaṃ mahatthiyo dhammacakkhupaṭilābho’’ti. Dutiyaṃ.
「尊者,水池中的水比较多。用草尖取出的水是极少的。与水池中的水相比,用草尖取出的水连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」「诸比库,同样地,对于具见的圣弟子、已现观的补特伽罗,已灭尽、已终结的苦才是更多的;所剩余的是极少的。与先前已灭尽、已终结的苦蕴相比,连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上,因为最多只有七次。诸比库,法的现观有如此大的利益;获得法眼有如此大的利益。」第二经。
3. Sambhejjaudakasuttaṃ3. 合流水经
§76
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi , bhikkhave, yatthimā mahānadiyo saṃsandanti samenti, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, tato puriso dve vā tīṇi vā udakaphusitāni uddhareyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yāni vā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni yaṃ vā sambhejjaudaka’’nti?
住在沙瓦提城……「诸比库,譬如在这些大河汇合、会流之处,即:恒河、亚穆那河、阿吉拉瓦帝河、沙拉部河、玛希河,然后有人从那里取出两三滴水。诸比库,你们认为如何?哪一个比较多?是取出的两三滴水,还是汇合的水?」
‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ yadidaṃ sambhejjaudakaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni. Neva satimaṃ kalaṃ upenti na sahassimaṃ kalaṃ upenti na satasahassimaṃ kalaṃ upenti sambhejjaudakaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave…pe… dhammacakkhupaṭilābho’’ti. Tatiyaṃ.
「尊者,汇合的水比较多;取出的两三滴水是极少的。与汇合的水相比,取出的两三滴水连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」「诸比库,同样地……获得法眼有如此大的利益。」第三经。
4. Dutiyasambhejjaudakasuttaṃ4. 第二合流水经
§77
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, yatthimā mahānadiyo saṃsandanti samenti, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, taṃ udakaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya ṭhapetvā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā sambhejjaudakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ yāni vā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti?
住在沙瓦提城……「诸比库,譬如在这些大河汇合、会流之处,即:恒河、亚穆那河、阿吉拉瓦帝河、沙拉部河、玛希河,那些水会灭尽、终结,只剩下两三滴水。诸比库,你们认为如何?哪一个比较多?是已灭尽、已终结的汇合的水,还是所剩余的两三滴水?」
‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ sambhejjaudakaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhāni. Neva satimaṃ kalaṃ upenti na sahassimaṃ kalaṃ upenti na satasahassimaṃ kalaṃ upenti sambhejjaudakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave…pe… dhammacakkhupaṭilābho’’ti. Catutthaṃ.
「尊者,已灭尽、已终结的汇合的水比较多;所剩余的两三滴水是极少的。与已灭尽、已终结的汇合的水相比,所剩余的两三滴水连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」「诸比库,同样地……获得法眼有如此大的利益。」第四经。
5. Pathavīsuttaṃ5. 地经
§78
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi , bhikkhave, puriso mahāpathaviyā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yā vā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhittā ayaṃ vā mahāpathavī’’ti?
住在沙瓦提……「诸比库,譬如有人在大地上放置七粒枣核大小的丸子。诸比库,你们认为如何,哪一个比较多,是所放置的七粒枣核大小的丸子,还是这大地?」
‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ mahāpathavī; appamattikā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhittā. Neva satimaṃ kalaṃ upenti na sahassimaṃ kalaṃ upenti na satasahassimaṃ kalaṃ upenti mahāpathaviṃ upanidhāya satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā upanikkhittā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave…pe… dhammacakkhupaṭilābho’’ti. Pañcamaṃ.
「尊者,这大地比较多;所放置的七粒枣核大小的丸子极少。与大地相比,所放置的七粒枣核大小的丸子连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」「诸比库,正是如此……获得法眼。」第五
6. Dutiyapathavīsuttaṃ6. 第二地经
§79
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, mahāpathavī parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, ṭhapetvā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā mahāpathaviyā parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ yā vā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā avasiṭṭhā’’ti?
住在沙瓦提……「诸比库,譬如大地耗尽、灭尽,只剩下七粒枣核大小的丸子。诸比库,你们认为如何,哪一个比较多,是大地已耗尽、已灭尽的,还是剩余的七粒枣核大小的丸子?」
‘‘Etadeva bhante, bahutaraṃ, mahāpathaviyā, yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ; appamattikā satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā avasiṭṭhā. Neva satimaṃ kalaṃ upenti na sahassimaṃ kalaṃ upenti na satasahassimaṃ kalaṃ upenti mahāpathaviyā parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ upanidhāya satta kolaṭṭhimattiyo guḷikā avasiṭṭhā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave…pe… dhammacakkhupaṭilābho’’ti. Chaṭṭhaṃ.
「尊者,大地已耗尽、已灭尽的比较多;剩余的七粒枣核大小的丸子极少。与大地已耗尽、已灭尽的相比,剩余的七粒枣核大小的丸子连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」「诸比库,正是如此……获得法眼。」第六
7. Samuddasuttaṃ7. 海经
§80
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahāsamuddato dve vā tīṇi vā udakaphusitāni uddhareyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave , katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yāni vā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni yaṃ vā mahāsamudde udaka’’nti?
住在沙瓦提……「诸比库,譬如有人从大海中取出二或三滴水。诸比库,你们认为如何,哪一个比较多,是所取出的二或三滴水,还是大海中的水?」
‘‘Etadeva , bhante, bahutaraṃ, yadidaṃ mahāsamudde udakaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatāni. Neva satimaṃ kalaṃ upenti na sahassimaṃ kalaṃ upenti na satasahassimaṃ kalaṃ upenti mahāsamudde udakaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni ubbhatānī’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave…pe… dhammacakkhupaṭilābho’’ti. Sattamaṃ.
「尊者,大海中的水比较多;所取出的二或三滴水极少。与大海中的水相比,所取出的二或三滴水连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」「诸比库,正是如此……获得法眼。」第七
8. Dutiyasamuddasuttaṃ8. 第二海经
§81
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, ṭhapetvā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā mahāsamudde udakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādinnaṃ yāni vā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti?
住在沙瓦提……「诸比库,譬如大海耗尽、灭尽,只剩下二或三滴水。诸比库,你们认为如何,哪一个比较多,是大海中已耗尽、已灭尽的水,还是剩余的二或三滴水?」
‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ mahāsamudde udakaṃ, yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ; appamattakāni dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhāni. Neva satimaṃ kalaṃ upenti na sahassimaṃ kalaṃ upenti na satasahassimaṃ kalaṃ upenti mahāsamudde udakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ upanidhāya dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti. ‘‘Evameva kho bhikkhave…pe… dhammacakkhupaṭilābho’’ti. Aṭṭhamaṃ.
「尊者,大海中已耗尽、已灭尽的水比较多;剩余的二或三滴水极少。与大海中已耗尽、已灭尽的水相比,剩余的二或三滴水连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」「诸比库,正是如此……获得法眼。」第八」
9. Pabbatasuttaṃ9. 山经
§82
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, puriso himavato pabbatarājassa satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yā vā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā yo vā himavā pabbatarājā’’ti?
住在沙瓦提……「诸比库,譬如有人在喜马拉雅山王上放置七粒芥子大小的石砾。诸比库,你们认为如何,哪个较多,是所放置的七粒芥子大小的石砾,还是喜马拉雅山王?」
‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ yadidaṃ himavā pabbatarājā; appamattikā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā. Neva satimaṃ kalaṃ upenti na sahassimaṃ kalaṃ upenti na satasahassimaṃ kalaṃ upenti himavantaṃ pabbatarājānaṃ upanidhāya satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā’’ti. ‘‘Evameva kho…pe… dhammacakkhupaṭilābho’’ti. Navamaṃ.
「尊者,这个较多,即喜马拉雅山王;所放置的七粒芥子大小的石砾极少。与喜马拉雅山王相比,所放置的七粒芥子大小的石砾连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」「诸比库,同样地……法眼的获得。」第九。
10. Dutiyapabbatasuttaṃ10. 第二山经
§83
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi, bhikkhave, himavā pabbatarājā parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, ṭhapetvā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā himavato pabbatarājassa parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ yā vā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā’’ti?
住在沙瓦提……「诸比库,譬如喜马拉雅山王耗尽、消失,除了七粒芥子大小的石砾。诸比库,你们认为如何,哪个较多,是喜马拉雅山王已耗尽、已消失的,还是剩余的七粒芥子大小的石砾?」
‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ himavato pabbatarājassa yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ; appamattikā satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā. Neva satimaṃ kalaṃ upenti na sahassimaṃ kalaṃ upenti na satasahassimaṃ kalaṃ upenti himavato pabbatarājassa parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ upanidhāya satta sāsapamattiyo pāsāṇasakkharā avasiṭṭhā’’ti.
「尊者,这个较多,即喜马拉雅山王已耗尽、已消失的;剩余的七粒芥子大小的石砾极少。与喜马拉雅山王已耗尽、已消失的相比,剩余的七粒芥子大小的石砾连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」
‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa abhisametāvino etadeva bahutaraṃ dukkhaṃ yadidaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ; appamattakaṃ avasiṭṭhaṃ. Neva satimaṃ kalaṃ upeti na sahassimaṃ kalaṃ upeti na satasahassimaṃ kalaṃ upeti purimaṃ dukkhakkhandhaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ upanidhāya yadidaṃ sattakkhattuṃparamatā. Evaṃ mahatthiyo kho, bhikkhave, dhammābhisamayo, evaṃ mahatthiyo dhammacakkhupaṭilābho’’ti. Dasamaṃ.
「诸比库,同样地,对于具见的圣弟子、已现观的补特伽罗,这个较多,即已耗尽、已消失的苦;剩余的极少。与先前已耗尽、已消失的苦蕴相比,连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上,即最多七次。诸比库,法的现观有如此大的利益,法眼的获得有如此大的利益。」第十。
11. Tatiyapabbatasuttaṃ11. 第三山经
§84
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘seyyathāpi , bhikkhave, puriso sinerussa pabbatarājassa satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhipeyya. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yā vā satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā yo vā sineru pabbatarājā’’ti?
住在沙瓦提……「诸比库,譬如有人在须弥山王上放置七粒绿豆大小的石砾。诸比库,你们认为如何,哪个较多,是所放置的七粒绿豆大小的石砾,还是须弥山王?」
‘‘Etadeva, bhante, bahutaraṃ yadidaṃ sineru pabbatarājā; appamattikā satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā. Neva satimaṃ kalaṃ upenti na sahassimaṃ kalaṃ upenti na satasahassimaṃ kalaṃ upenti sineruṃ pabbatarājānaṃ upanidhāya satta muggamattiyo pāsāṇasakkharā upanikkhittā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, ariyasāvakassa diṭṭhisampannassa puggalassa adhigamaṃ upanidhāya aññatitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakānaṃ adhigamo neva satimaṃ kalaṃ upeti na sahassimaṃ kalaṃ upeti na satasahassimaṃ kalaṃ upeti. Evaṃ mahādhigamo, bhikkhave, diṭṭhisampanno puggalo, evaṃ mahābhiñño’’ti. Ekādasamaṃ.
「尊者,这个较多,即须弥山王;所放置的七粒绿豆大小的石砾极少。与须弥山王相比,所放置的七粒绿豆大小的石砾连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。」「诸比库,同样地,与具见的圣弟子补特伽罗的证得相比,其他外道沙门、婆罗门、游方者的证得连百分之一也比不上,连千分之一也比不上,连十万分之一也比不上。诸比库,具见的补特伽罗有如此大的证得,有如此大的智。」第十一。
Abhisamayasaṃyuttaṃ samattaṃ. · 现观相应完
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Nakhasikhā pokkharaṇī, sambhejjaudake ca dve;
指甲尖、莲池,以及两个水,
Dve pathavī dve samuddā, tayo ca pabbatūpamāti.
两个地、两个海,以及三个山喻。