6. Brahmasaṃyuttaṃ6. 梵天相应
6. Brahmasaṃyuttaṃ6. 梵天相应
1. Paṭhamavaggo
1. 第一品
1. Brahmāyācanasuttaṃ1. 梵天劝请经
§172
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo. Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā. Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yadidaṃ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo. Idampi kho ṭhānaṃ duddasaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ; pare ca me na ājāneyyuṃ; so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’’ti. Apissu bhagavantaṃ imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā –
如是我闻。一时,世尊初证正觉已,住在优楼频螺,尼连禅河畔阿惹巴拉榕树下。那时世尊独自静处、宴默时,心生如是思惟:
‘‘Kicchena me adhigataṃ, halaṃ dāni pakāsituṃ;
「我所证之法甚深,现在若说无益;
Rāgadosaparetehi, nāyaṃ dhammo susambudho.
为贪瞋所缠者,不易悟此法。
‘‘Paṭisotagāmiṃ nipuṇaṃ, gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ;
「逆流而上、微妙,甚深、难见、幽微;
Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’’ti .
为贪染者不能见,为黑暗蕴所覆。」
Itiha bhagavato paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati, no dhammadesanāya.
如是世尊思惟时,心倾向于不欲有所作为,不欲说法。
Atha kho brahmuno sahampatissa bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi – ‘‘nassati vata bho loko, vinassati vata bho loko, yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṃ namati , no dhammadesanāyā’’ti. Atha kho brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti. Bhavissanti dhammassa aññātāro’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
那时娑婆主梵天以心知世尊心中所思,即如是想:「世界将坏灭!世界将坏灭!因如来、阿拉汉、正自觉者之心竟倾向于无所作为,不欲说法。」那时娑婆主梵天犹如力士屈伸其臂,即于梵天界隐没,现于世尊面前。那时娑婆主梵天偏袒一肩,合掌向世尊处,以偈白世尊:
‘‘Pāturahosi magadhesu pubbe,
「昔日马嘎塔国,出现须跋之法,
Dhammo asuddho samalehi cintito;
为有垢者所思惟;
Apāpuretaṃ amatassa dvāraṃ,
请开此甘露之门,令闻无垢者所证之法。
Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ.
「犹如立于山顶之石岩上者,
‘‘Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,
能见周围诸人;
Yathāpi passe janataṃ samantato;
如是,善慧者,具一切眼者——
Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha,
请登法之楼阁,
Pāsādamāruyha samantacakkhu;
自离忧愁,观察为生老所迫之人群。
Sokāvatiṇṇaṃ janatamapetasoko,
「起来吧,英雄!胜利者!
Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ.
商队之主,无债者,游于世间;
‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,
愿世尊说法,将有了解者。」
Satthavāha anaṇa vicara loke;
无债的商主在世间游行;
Desassu bhagavā dhammaṃ,
世尊请说法,
Aññātāro bhavissantī’’ti.
将会有了知者。」
Atha kho bhagavā brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā sattesu ca kāruññataṃ paṭicca buddhacakkhunā lokaṃ volokesi. Addasā kho bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante. Seyyathāpi nāma uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni samodakaṃ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena; evameva bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante. Disvāna brahmānaṃ sahampatiṃ gāthāya paccabhāsi –
那时世尊知梵天所请,又因对有情之悲悯,以佛眼观察世间。世尊以佛眼观世时,见诸有情有尘垢少者、尘垢多者,利根者、钝根者,善相者、恶相者,易教者、难教者,有见他世与罪过之怖畏者……那时世尊知梵天所请,以偈答娑婆主梵天:
‘‘Apārutā tesaṃ amatassa dvārā,
「为彼等开甘露之门,
Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ;
有耳者当舍弃信仰;
Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ,
梵天啊!因虑其害,我未说——
Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme’’ti.
微妙之法于人间。」
Atha kho brahmā sahampati ‘‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.
那时娑婆主梵天想:「我已得世尊说法之机会」,顶礼世尊、右绕后,即于彼处消失。
2. Gāravasuttaṃ2. 恭敬经
§173
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘dukkhaṃ kho agāravo viharati appatisso, kaṃ nu khvāhaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti?
如是我闻。一时,世尊初证正觉已,住在优楼频螺,尼连禅河畔阿惹巴拉榕树下。那时世尊独自静处、宴默时,心生如是思惟:
Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘aparipuṇṇassa kho sīlakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ . Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā sīlasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.
「无所恭敬、无所尊重而住,实为苦住。我应恭敬、尊重何沙门、婆罗门,依止而住,令我戒蕴未圆满者得圆满?然于天、魔、梵之世间,于沙门、婆罗门、天、人之众中,我不见有比我戒更具足之余沙门、婆罗门,令我可以恭敬、尊重,依止而住。
‘‘Aparipuṇṇassa kho samādhikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke…pe… attanā samādhisampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.
「我应恭敬、尊重何沙门、婆罗门,依止而住,令我定蕴未圆满者得圆满?然于天、魔、梵之世间……不见比我定更具足之余沙门、婆罗门……
‘‘Aparipuṇṇassa paññākkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake…pe… attanā paññāsampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.
「我应恭敬、尊重何沙门、婆罗门,依止而住,令我慧蕴未圆满者得圆满?然于天、魔、梵之世间……不见比我慧更具足之余沙门、婆罗门……
‘‘Aparipuṇṇassa kho vimuttikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake…pe… attanā vimuttisampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.
「我应恭敬、尊重何沙门、婆罗门,依止而住,令我解脱蕴未圆满者得圆满?然于天、魔、梵之世间……不见比我解脱更具足之余沙门、婆罗门……
‘‘Aparipuṇṇassa kho vimuttiñāṇadassanakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā vimuttiñāṇadassanasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ yvāyaṃ dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti.
「我应恭敬、尊重何沙门、婆罗门,依止而住,令我解脱知见蕴未圆满者得圆满?然于天、魔、梵之世间,于沙门、婆罗门、天、人之众中,我不见有比我解脱知见更具足之余沙门、婆罗门,令我可以恭敬、尊重,依止而住。我所自证觉悟之法——我即应恭敬、尊重此法,依止而住。」
Atha kho brahmā sahampati bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘evametaṃ , bhagavā, evametaṃ, sugata! Yepi te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tepi bhagavanto dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihariṃsu; yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharissanti. Bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharatū’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
那时娑婆主梵天以心知世尊心中所思,犹如力士屈伸其臂,即于梵天界隐没,现于世尊面前。那时娑婆主梵天偏袒一肩,右膝着地,合掌向世尊处,白世尊言:「如是,世尊!如是,善至!世尊啊,过去之诸阿拉汉、正自觉者亦恭敬、尊重法,依止而住;未来之诸阿拉汉、正自觉者亦将恭敬、尊重法,依止而住。世尊您现今为阿拉汉、正自觉者,亦应恭敬、尊重法,依止而住。」娑婆主梵天如是说已,更说此偈:
‘‘Ye ca atītā sambuddhā, ye ca buddhā anāgatā;
「过去之诸正觉者,未来之诸佛陀,
Yo cetarahi sambuddho, bahūnaṃ sokanāsano.
以及现在之正觉者,除灭多人忧者。
‘‘Sabbe saddhammagaruno, vihaṃsu viharanti ca;
「一切皆恭敬正法,已住、今住、
Tathāpi viharissanti, esā buddhāna dhammatā.
及将住——此乃诸佛之法性。
‘‘Tasmā hi attakāmena , mahattamabhikaṅkhatā;
「是故爱自己者,冀求伟大者,
Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.
应敬重正法,忆念诸佛之教。」
3. Brahmadevasuttaṃ3. 梵天天经
§174
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarissā brāhmaṇiyā brahmadevo nāma putto bhagavato santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti.
如是我闻。一时,世尊住在沙瓦提城揭达林给孤独园。那时某婆罗门女之子名梵天提婆,于世尊处出家,自俗家入非家。
Atha kho āyasmā brahmadevo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā brahmadevo arahataṃ ahosi.
那时梵天提婆尊者独住、远离、不放逸、热忱、精勤而住,不久——即于现法中,以自通智作证、成就、具足而住,是诸善男子由俗家正出家至非家之无上梵行究竟。他证知:「生已尽,梵行已立,所作已办,不受后有。」梵天提婆尊者成为阿拉汉中之一。
Atha kho āyasmā brahmadevo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena sakamātu nivesanaṃ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena āyasmato brahmadevassa mātā brāhmaṇī brahmuno āhutiṃ niccaṃ paggaṇhāti . Atha kho brahmuno sahampatissa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmato brahmadevassa mātā brāhmaṇī brahmuno āhutiṃ niccaṃ paggaṇhāti. Yaṃnūnāhaṃ taṃ upasaṅkamitvā saṃvejeyya’’nti. Atha kho brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito āyasmato brahmadevassa mātu nivesane pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati vehāsaṃ ṭhito āyasmato brahmadevassa mātaraṃ brāhmaṇiṃ gāthāya ajjhabhāsi –
那时梵天提婆尊者于上午着下衣,持衣钵入沙瓦提城乞食。次第乞食时,往其生母之住处。当时梵天提婆尊者之生母习惯常作供养梵天之火供。那时娑婆主梵天想:「此梵天提婆尊者之母习惯常作供养梵天之火供;我何不前往令其警悟?」那时娑婆主梵天犹如力士屈伸其臂,即于梵天界隐没,现于梵天提婆尊者母之住处。那时娑婆主梵天立于空中,以偈对梵天提婆尊者之母说:
‘‘Dūre ito brāhmaṇi brahmaloko,
「婆罗门女,离此甚远是梵天界,
Yassāhutiṃ paggaṇhāsi niccaṃ;
你常奉上之供品;
Netādiso brāhmaṇi brahmabhakkho,
婆罗门女,梵天并不食此等供物,
Kiṃ jappasi brahmapathaṃ ajānaṃ .
你何故唠叨不知之梵道?
‘‘Eso hi te brāhmaṇi brahmadevo,
「婆罗门女,此是你之梵天提婆,
Nirūpadhiko atidevapatto;
已离诸依、超诸天;
Akiñcano bhikkhu anaññaposī,
无一物之比库,不养他人者——
Yo te so piṇḍāya gharaṃ paviṭṭho.
即入你家乞食者。
‘‘Āhuneyyo vedagu bhāvitatto,
「应供养者、通达明者、修身者,
Narānaṃ devānañca dakkhiṇeyyo;
为人天之应受供养者;
Bāhitvā pāpāni anūpalitto,
除恶而不染,寻求资具而行——清凉者。
Ghāsesanaṃ iriyati sītibhūto.
「于他无过去、未来之忧,
‘‘Na tassa pacchā na puratthamatthi,
寂静、无烟、无恼、无望;
Santo vidhūmo anigho nirāso;
于动不动之生灵皆舍杖者——
Nikkhittadaṇḍo tasathāvaresu,
愿彼享用你之供品、最胜之食。
So tyāhutiṃ bhuñjatu aggapiṇḍaṃ.
……(重复变化,省略)……
‘‘Visenibhūto upasantacitto,
「出离军旅者、心寂静者,
Nāgova danto carati anejo;
如调御之龙象,无激动而行;
Bhikkhu susīlo suvimuttacitto,
善戒之比库、善解脱心者,
So tyāhutiṃ bhuñjatu aggapiṇḍaṃ.
愿彼享用你之供品、最胜之食。
‘‘Tasmiṃ pasannā avikampamānā,
「于彼净信、不动摇,
Patiṭṭhapehi dakkhiṇaṃ dakkhiṇeyye;
树立供养于应受供养者;
Karohi puññaṃ sukhamāyatikaṃ,
作福德以得未来之安乐,
Disvā muniṃ brāhmaṇi oghatiṇṇa’’nti.
婆罗门女,见度瀑流之牟尼。」
‘‘Tasmiṃ pasannā avikampamānā,
「于彼净信、不动摇,
Patiṭṭhapesi dakkhiṇaṃ dakkhiṇeyye;
她树立供养于应受供养者;
Akāsi puññaṃ sukhamāyatikaṃ,
作福德以得未来之安乐,
Disvā muniṃ brāhmaṇī oghatiṇṇa’’nti.
婆罗门女见度瀑流之牟尼。」
4. Bakabrahmasuttaṃ4. 巴咖梵天经
§175
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bakassa brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘idaṃ niccaṃ, idaṃ dhuvaṃ, idaṃ sassataṃ, idaṃ kevalaṃ, idaṃ acavanadhammaṃ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, ito ca panaññaṃ uttariṃ nissaraṇaṃ natthī’’ti.
如是我闻。一时,世尊住在沙瓦提城揭达林给孤独园。那时名为婆伽梵天者生如是恶见:「此是常、此是恒、此是常住、此是完全、此是不坏之法;此实不生、不老、不死、不灭、不起;离此别无出离。」
Atha kho bhagavā bakassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho bako brahmā bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho mārisa, svāgataṃ te, mārisa! Cirassaṃ kho mārisa! Imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Idañhi, mārisa, niccaṃ, idaṃ dhuvaṃ, idaṃ sassataṃ, idaṃ kevalaṃ, idaṃ acavanadhammaṃ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati. Ito ca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ natthī’’ti.
那时世尊以心知婆伽梵天心中所思,犹如力士屈伸其臂,即于揭达林隐没,现于彼梵天界。婆伽梵天见世尊远来,即对世尊言:「来,敬爱者,善来,敬爱者。敬爱者,已久——您始来此。敬爱者,此是常、此是恒、此是常住、此是完全、此是不坏之法;此实不生、不老、不死、不灭、不起;离此别无出离。」
Evaṃ vutte, bhagavā bakaṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘avijjāgato vata, bho, bako brahmā; avijjāgato vata, bho, bako brahmā. Yatra hi nāma aniccaṃyeva samānaṃ niccanti vakkhati, adhuvaṃyeva samānaṃ dhuvanti vakkhati, asassataṃyeva samānaṃ sassatanti vakkhati, akevalaṃyeva samānaṃ kevalanti vakkhati, cavanadhammaṃyeva samānaṃ acavanadhammanti vakkhati. Yattha ca pana jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca, tañca tathā vakkhati – ‘idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati’. Santañca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ, ‘natthaññaṃ uttari nissaraṇa’nti vakkhatī’’ti.
如是说已,世尊对婆伽梵天言:「敬爱者,婆伽梵天实陷入无明!敬爱者,婆伽梵天实陷入无明!以无常者竟言为常;以非恒者竟言为恒;以非常住者竟言为常住;以非完全者竟言为完全;以坏灭法者竟言为不坏;以将生、老、死、灭、起者竟言为不生、不老、不死、不灭、不起;有他出离处,又言离此别无出离。」
‘‘Dvāsattati gotama puññakammā,
「乔答摩啊,我等七十二人具福业者,
Vasavattino jātijaraṃ atītā;
得自在、超生老;
Ayamantimā vedagū brahmupapatti,
此是最终明智者之梵天之生——
Asmābhijappanti janā anekā’’ti.
多人对我称颂。」
‘‘Appañhi etaṃ na hi dīghamāyu,
「婆伽啊,此寿短非长,
Yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyuṃ;
你所思长寿者;
Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,
百千尼罗浮陀之寿,
Āyuṃ pajānāmi tavāhaṃ brahme’’ti.
梵天,我知你之寿。」
‘‘Anantadassī bhagavāhamasmi,
「世尊,我是无边见者,
Jātijaraṃ sokamupātivatto;
已越生老与忧愁;
Kiṃ me purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,
往昔我行何戒律?
Ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññā’’ti.
请告我令我知。」
‘‘Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse,
「昔你曾令多人得饮,
Pipāsite ghammani samparete;
于旱暑所苦之饥渴者;
Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,
此是你昔之戒行,
Suttappabuddhova anussarāmi.
犹如睡醒者我忆念。
‘‘Yaṃ eṇikūlasmiṃ janaṃ gahītaṃ,
「昔于伊尼河畔被捉之人,
Amocayī gayhakaṃ nīyamānaṃ;
被绑带去者你令得解脱;
Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,
此是你昔之戒行,
Suttappabuddhova anussarāmi.
犹如睡醒者我忆念。
‘‘Gaṅgāya sotasmiṃ gahītanāvaṃ,
「于恒河流中被凶恶龙所捉之船,
Luddena nāgena manussakamyā;
欲食人肉者;
Pamocayittha balasā pasayha,
你强力解救;
Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,
此是你昔之戒行,
Suttappabuddhova anussarāmi.
犹如睡醒者我忆念。
‘‘Kappo ca te baddhacaro ahosiṃ,
「我曾是名劫波之徒弟,
Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññi;
你认为是具正觉与具戒者;
Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,
此是你昔之戒行,
Suttappabuddhova anussarāmī’’ti.
犹如睡醒者我忆念。」
‘‘Addhā pajānāsi mametamāyuṃ,
「确实你知我之此寿,
Aññepi jānāsi tathā hi buddho;
亦知其他,如佛一般;
Tathā hi tyāyaṃ jalitānubhāvo,
如是你之光辉,
Obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmaloka’’nti.
照耀住立于梵天界。」
5. Aññatarabrahmasuttaṃ5. 某梵天经
§176
Sāvatthinidānaṃ . Tena kho pana samayena aññatarassa brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo idha āgaccheyyā’’ti. Atha kho bhagavā tassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho bhagavā tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā.
沙瓦提因缘。那时某梵天生如是恶见:「凡沙门、婆罗门能来此者实无。」那时世尊以心知彼梵天心中所思,犹如力士屈伸其臂,即于揭达林隐没,现于彼梵天界。那时世尊于彼梵天上之虚空中结跏趺坐,入于火界定。
Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisinnaṃ tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno puratthimaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.
那时马哈摩嘎喇那尊者如是想:「世尊今住何处?」马哈摩嘎喇那尊者以清净、超人之天眼见世尊坐于彼梵天上之虚空中,入于火界定。见已,犹如力士屈伸其臂,即于揭达林隐没,现于彼梵天界。那时马哈摩嘎喇那尊者依东方,于彼梵天上、世尊下之虚空中结跏趺坐,入于火界定。
Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahākassapo bhagavantaṃ dibbena cakkhunā…pe… disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahākassapo dakkhiṇaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.
那时马哈咖沙巴尊者如是想:「世尊今住何处?」马哈咖沙巴尊者以清净、超人之天眼……见已,犹如力士屈伸其臂……于彼梵天界。那时马哈咖沙巴尊者依南方,于彼梵天上、世尊下之虚空中结跏趺坐,入于火界定。
Atha kho āyasmato mahākappinassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahākappino bhagavantaṃ dibbena cakkhunā…pe… tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahākappino pacchimaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.
那时马哈咖丕那尊者如是想:「世尊今住何处?」马哈咖丕那尊者以清净、超人之天眼……入于火界定。见已,犹如力士……于彼梵天界。那时马哈咖丕那尊者依西方,于彼梵天上、世尊下之虚空中结跏趺坐,入于火界定。
Atha kho āyasmato anuruddhassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā anuruddho…pe… tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā anuruddho uttaraṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.
那时阿奴卢塔尊者如是想:「世尊今住何处?」阿奴卢塔尊者……入于火界定。见已,犹如力士……于彼梵天界。那时阿奴卢塔尊者依北方,于彼梵天上、世尊下之虚空中结跏趺坐,入于火界定。
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ brahmānaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
那时马哈摩嘎喇那尊者以偈对彼梵天言:
‘‘Ajjāpi te āvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu;
「朋友,今日你是否仍有昔日之见?
Passasi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassara’’nti.
你是否见梵天界之光辉超越者?」
‘‘Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu;
「尊者,我已无昔日之见;
Passāmi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ;
我见梵天界之光辉超越者;
Svāhaṃ ajja kathaṃ vajjaṃ, ahaṃ niccomhi sassato’’ti.
今日我如何能说『我是常、恒』?」
Atha kho bhagavā taṃ brahmānaṃ saṃvejetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – tasmiṃ brahmaloke antarahito jetavane pāturahosi. Atha kho so brahmā aññataraṃ brahmapārisajjaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, mārisa, yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ evaṃ vadehi – ‘atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṃmahiddhikā evaṃmahānubhāvā ; seyyathāpi bhavaṃ moggallāno kassapo kappino anuruddho’’’ti? ‘‘Evaṃ, mārisā’’ti kho so brahmapārisajjo tassa brahmuno paṭissutvā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṃmahiddhikā evaṃmahānubhāvā; seyyathāpi bhavaṃ moggallāno kassapo kappino anuruddho’’ti? Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ brahmapārisajjaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
那时世尊令彼梵天惊悚后,犹如力士屈伸其臂——即于彼梵天界隐没,现于揭达林。那时马哈摩嘎喇那尊者对彼梵天言:
‘‘Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā;
「通达三明、得神通者,善知他心者;
Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā’’ti.
漏尽之阿拉汉,佛陀之弟子有众多。」
Atha kho so brahmapārisajjo āyasmato mahāmoggallānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā yena so brahmā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā mārisa, mahāmoggallāno evamāha –
那时彼梵天之侍者欢喜、随喜马哈摩嘎喇那尊者之所说已,往彼梵天之处。到已对彼梵天言:「敬爱者,马哈摩嘎喇那尊者如是说:
‘‘Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā;
「『通达三明、得神通者,善知他心者;
Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā’’ti.
漏尽之阿拉汉,佛陀之弟子有众多。』」
Idamavoca so brahmapārisajjo. Attamano ca so brahmā tassa brahmapārisajjassa bhāsitaṃ abhinandīti.
彼梵天侍者如是说。彼梵天欢喜此梵天侍者之所说。
6. Brahmalokasuttaṃ6. 梵天界经
§177
Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ upanissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho subrahmā paccekabrahmā suddhāvāsaṃ paccekabrahmānaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho tāva, mārisa, bhagavantaṃ payirupāsituṃ; divāvihāragato bhagavā paṭisallīno ca. Asuko ca brahmaloko iddho ceva phīto ca, brahmā ca tatra pamādavihāraṃ viharati. Āyāma, mārisa, yena so brahmaloko tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā taṃ brahmānaṃ saṃvejeyyāmā’’ti. ‘‘Evaṃ , mārisā’’ti kho suddhāvāso paccekabrahmā subrahmuno paccekabrahmuno paccassosi.
沙瓦提因缘。那时世尊于日中独处宴默。那时独梵天苏梵与独梵天苏达瓦沙往世尊之处,到已各立于一门柱之处。
Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – bhagavato purato antarahitā tasmiṃ brahmaloke pāturahesuṃ. Addasā kho so brahmā te brahmāno dūratova āgacchante. Disvāna te brahmāno etadavoca – ‘‘handa kuto nu tumhe, mārisā, āgacchathā’’ti? ‘‘Āgatā kho mayaṃ, mārisa, amha tassa bhagavato santikā arahato sammāsambuddhassa. Gaccheyyāsi pana tvaṃ, mārisa, tassa bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti?
那时独梵天苏梵与独梵天苏达瓦沙,犹如力士……即于世尊面前隐没,现于彼梵天界。彼梵天远远见此二梵天来,见已对彼等言:「敬爱者,你等从何处来?」「敬爱者,我等从彼世尊、阿拉汉、正自觉者之处来。敬爱者,你是否应去亲近供养彼世尊、阿拉汉、正自觉者?」
Evaṃ vutto kho so brahmā taṃ vacanaṃ anadhivāsento sahassakkhattuṃ attānaṃ abhinimminitvā subrahmānaṃ paccekabrahmānaṃ etadavoca – ‘‘passasi me no tvaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Passāmi kho tyāhaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti. ‘‘So khvāhaṃ, mārisa, evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo kassa aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā upaṭṭhānaṃ gamissāmī’’ti?
如是说已,彼梵天不接受彼言语,化作千身后对独梵天苏梵言:「敬爱者,你见我如是之神通力否?」「敬爱者,我见你如是之神通力。」
Atha kho subrahmā paccekabrahmā dvisahassakkhattuṃ attānaṃ abhinimminitvā taṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘passasi me no tvaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Passāmi kho tyāhaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti. ‘‘Tayā ca kho, mārisa, mayā ca sveva bhagavā mahiddhikataro ceva mahānubhāvataro ca. Gaccheyyāsi tvaṃ, mārisa, tassa bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti? Atha kho so brahmā subrahmānaṃ paccekabrahmānaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
那时独梵天苏梵化作二千身后对彼梵天言:「敬爱者,你见我如是之神通力否?」「敬爱者,我见你如是之神通力。」「敬爱者,比你我之神通,只有世尊之神通、威力更胜过。」
‘‘Tayo supaṇṇā caturo ca haṃsā,
「三金翅鸟、四天鹅、
Byagghīnisā pañcasatā ca jhāyino;
五百虎狐、禅修者;
Tayidaṃ vimānaṃ jalate ca brahme,
此宫殿照耀梵天,
Obhāsayaṃ uttarassaṃ disāya’’nti.
照耀北方之方位。」
‘‘Kiñcāpi te taṃ jalate vimānaṃ,
「任你宫殿如何光耀,
Obhāsayaṃ uttarassaṃ disāyaṃ;
照耀北方之方位;
Rūpe raṇaṃ disvā sadā pavedhitaṃ,
见色之过、常颤动者——
Tasmā na rūpe ramatī sumedho’’ti.
故善慧者不乐于色。」
Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā taṃ brahmānaṃ saṃvejetvā tatthevantaradhāyiṃsu . Agamāsi ca kho so brahmā aparena samayena bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassāti.
那时独梵天苏梵与独梵天苏达瓦沙令彼梵天惊悚后,即于彼处消失。然彼梵天后来终至亲近供养世尊、阿拉汉、正自觉者。
7. Kokālikasuttaṃ7. 国咖利咖经
§178
Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho subrahmā paccekabrahmā kokālikaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。那时世尊于日中独处宴默。那时独梵天苏梵与独梵天苏达瓦沙往世尊之处,到已各立于一门柱之处。那时独梵天苏梵于世尊面前说此偈:
‘‘Appameyyaṃ paminanto, kodha vidvā vikappaye;
「测量不可量者,智者谁于此分别论?
Appameyyaṃ pamāyinaṃ, nivutaṃ taṃ maññe puthujjana’’nti.
我思测量不可量者,是被遮蔽之凡夫。」
8. Katamodakatissasuttaṃ8. 咖德摩德咖帝萨经
§179
Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho suddhāvāso paccekabrahmā katamodakatissakaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。那时世尊于日中独处宴默。那时独梵天苏梵与独梵天苏达瓦沙往世尊之处,到已各立于一门柱之处。那时独梵天苏达瓦沙于世尊面前说此偈:
‘‘Appameyyaṃ paminanto, kodha vidvā vikappaye;
「测量不可量者,智者谁于此分别论?
Appameyyaṃ pamāyinaṃ, nivutaṃ taṃ maññe akissava’’nti.
我思测量不可量者,是被遮蔽之无智者。」
9. Turūbrahmasuttaṃ9. 杜卢梵天经
§180
Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena kokāliko bhikkhu ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho turū paccekabrahmā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena kokāliko bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhito kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. ‘‘Kosi tvaṃ, āvuso’’ti? ‘‘Ahaṃ turū paccekabrahmā’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ, āvuso, bhagavatā anāgāmī byākato, atha kiñcarahi idhāgato? Passa, yāvañca te idaṃ aparaddha’’nti.
沙瓦提因缘。那时果咖利卡比库生病、苦恼、重病。那时独梵天都卢于深夜时分,光色殊胜,普照揭达林后,前往果咖利卡比库之处。到已立于空中,对果咖利卡比库言:「果咖利卡啊,于萨利子与摩嘎喇那处置信心!萨利子与摩嘎喇那是贤善者。」「朋友,你是谁?」「我是独梵天都卢。」「朋友,你不是世尊所记说为不还者吗?何故来至此处?见此过失!」
‘‘Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe;
「人既生已,口中生出斧头;
Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.
因而斩伐自己,愚人出恶言。
‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati,
「凡赞叹应受呵责者,
Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;
或呵责应受赞叹者;
Vicināti mukhena so kaliṃ,
彼以口积恶——
Kalinā tena sukhaṃ na vindati.
因此恶,不得安乐。
‘‘Appamattako ayaṃ kali,
「以骰博财失败,
Yo akkhesu dhanaparājayo;
及失一切,连同自身——
Sabbassāpi sahāpi attanā,
此恶事小;
Ayameva mahantataro kali;
若向善至者心怀恶意,
Yo sugatesu manaṃ padosaye.
此恶事为更大。
‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,
「百千尼罗浮陀,
Chattiṃsati pañca ca abbudāni;
及三十六又五阿浮陀;
Yamariyagarahī nirayaṃ upeti,
呵责圣者堕地狱——
Vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti.
以语与意存恶者。」
10. Kokālikasuttaṃ10. 国咖利咖经
§181
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, avaca; mā hevaṃ, kokālika, avaca. Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. Dutiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko; atha kho pāpicchāva bhante, sāriputtamoggallānā pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, avaca; mā hevaṃ, kokālika, avaca. Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. Tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi…pe… icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ…pe… pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.
沙瓦提因缘。那时果咖利卡比库往世尊之处。到已顶礼世尊,坐于一面。一面坐已,果咖利卡比库白世尊言:「尊者,萨利子与摩嘎喇那是恶欲者,为恶欲所制者。」「果咖利卡啊,莫如此!果咖利卡啊,莫如此!果咖利卡啊,于萨利子与摩嘎喇那处置信心!萨利子与摩嘎喇那是贤善者。」……(重复第二、第三次劝说)……
Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Acirapakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi pīḷakāhi sabbo kāyo phuṭo ahosi. Sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṃ, muggamattiyo hutvā kalāyamattiyo ahesuṃ, kalāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṃ, kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṃ, kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṃ, āmalakamattiyo hutvā beluvasalāṭukamattiyo ahesuṃ, beluvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṃ, billamattiyo hutvā pabhijjiṃsu. Pubbañca lohitañca pagghariṃsu. Atha kho kokāliko bhikkhu teneva ābādhena kālamakāsi . Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapajji sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā.
那时果咖利卡比库从座而起,顶礼世尊、右绕后离去。果咖利卡比库离去不久,全身生如芥子般之脓疱。芥子大脓疱变为绿豆大、绿豆大变为豆大、豆大变为椰枣大、椰枣大变为木橘大、木橘大变为木苹果大、木苹果大变为熟木果大……变为熟木果大后破裂,流脓与血。果咖利卡比库即以此病死去。死后果咖利卡比库因对萨利子与摩嘎喇那之心怀瞋恨,堕红莲地狱。
Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato. Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.
那时娑婆主梵天于深夜时分,光色殊胜,普照揭达林后前往世尊处。到已顶礼世尊,立于一面。立于一面之娑婆主梵天白世尊言:「尊者,果咖利卡比库已死。尊者,果咖利卡比库因对萨利子与摩嘎喇那之心怀瞋恨,堕红莲地狱。」娑婆主梵天如是说已,顶礼世尊、右绕后,即于彼处消失。
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, brahmā sahampati maṃ etadavoca – ‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato. Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’ti. Idamavoca, bhikkhave , brahmā sahampati, idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
那时世尊于彼夜过后告诸比库:「诸比库,此夜娑婆主梵天于深夜时分……而白我言:『尊者,果咖利卡比库已死。尊者,果咖利卡比库因对萨利子与摩嘎喇那之心怀瞋恨,堕红莲地狱。』诸比库,娑婆主梵天如是说已,顶礼我、右绕后,即于彼处消失。」
Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kīvadīghaṃ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇa’’nti? ‘‘Dīghaṃ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṃ. Taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ – ettakāni vassāni iti vā, ettakāni vassasatāni iti vā, ettakāni vassasahassāni iti vā, ettakāni vassasatasahassāni iti vā’’ti. ‘‘Sakkā pana, bhante, upamaṃ kātu’’nti? ‘‘Sakkā , bhikkhū’’ti bhagavā avoca –
如是说已,某比库白世尊言:「尊者,红莲地狱之寿量有多长?」「比库,红莲地狱之寿量甚长,不易计算如此多年、如此多百年、如此多千年、如此多十万年。」
‘‘Seyyathāpi, bhikkhu vīsatikhāriko kosalako tilavāho. Tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ tilaṃ uddhareyya; khippataraṃ kho so, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, na tveva eko abbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā, evameko nirabbudanirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā, evameko ababo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā, evameko aṭaṭo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā, evameko ahaho nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā, evameko kumudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā, evameko sogandhiko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā, evameko uppalanirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalā nirayā, evameko puṇḍariko nirayo. Seyyathāpi , bhikkhu, vīsati puṇḍarikā nirayā, evameko padumo nirayo. Padume pana, bhikkhu, niraye kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
「比库,譬如有二十卡利咖之骄萨罗国胡麻一车。从那里一人每过百年、百年取出一粒胡麻。比库,以此方式,二十卡利咖之骄萨罗国胡麻一车更快穷尽,非一阿浮陀之寿。比库,如是二十阿浮陀是一尼罗浮陀;二十尼罗浮陀是一阿婆婆;二十阿婆婆是一阿诃诃;二十阿诃诃是一阿吒吒;二十阿吒吒是一白莲;二十白莲是一水莲;二十水莲是一青莲;二十青莲是一红睡莲;二十红睡莲是一白睡莲;二十白睡莲是一红莲。比库,果咖利卡比库因对萨利子与摩嘎喇那之心怀瞋恨,堕此红莲地狱。」世尊如是说已,善至如是说已,大师更说此:
‘‘Purisassa hi jātassa,
「人既生已,
Kuṭhārī jāyate mukhe;
口中生出斧头;
Yāya chindati attānaṃ,
因而斩伐自己——
Bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.
愚人出恶言。
‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati,
「凡赞叹应受呵责者,
Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;
或呵责应受赞叹者;
Vicināti mukhena so kaliṃ,
彼以口积恶——
Kalinā tena sukhaṃ na vindati.
因此恶,不得安乐。
‘‘Appamattako ayaṃ kali,
「以骰博财失败,
Yo akkhesu dhanaparājayo;
及失一切,连同自身——
Sabbassāpi sahāpi attanā,
此恶事小;
Ayameva mahantaro kali;
若向善至者心怀恶意,
Yo sugatesu manaṃ padosaye.
此恶事为更大。
‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,
「百千尼罗浮陀,
Chattiṃsati pañca ca abbudāni;
及三十六又五阿浮陀;
Yamariyagarahī nirayaṃ upeti,
呵责圣者堕地狱——
Vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti.
以语与意存恶者。」
Paṭhamo vaggo. · 第一品
Tassuddānaṃ –
摄颂曰:
Āyācanaṃ gāravo brahmadevo,
「劝请、恭敬、梵天提婆、
Bako ca brahmā aparā ca diṭṭhi;
婆伽梵天、别异见、
Pamādakokālikatissako ca,
放逸、果咖利卡、帝须、
Turū ca brahmā aparo ca kokālikoti.
都卢梵天、别果咖利卡。」
2. Dutiyavaggo
2. 第二品
1. Sanaṅkumārasuttaṃ1. 萨囊古玛拉经
§182
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati sappinītīre. Atha kho brahmā sanaṅkumāro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ sappinītīraṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sanaṅkumāro bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
如是我闻。一时,世尊住在王舍城的酥畔河边。那时常童子梵天于深夜时分,光色殊胜,普照酥畔河边后前往世尊处;到已顶礼世尊,立于一面。立于一面之常童子梵天于世尊面前说此偈:
‘‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;
「刹帝利于族姓中最胜,诸回忆氏族者之中;
Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’’ti.
明行具足者,于人天之中最胜。」
Idamavoca brahmā sanaṅkumāro. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho brahmā sanaṅkumāro ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.
常童子梵天如是说。大师同意之。那时常童子梵天:「大师同意我」,顶礼世尊、右绕后,即于彼处消失。
2. Devadattasuttaṃ2. 迭瓦达德经
§183
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte. Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati devadattaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
如是我闻。一时,世尊住在王舍城的鹫峰山,迭瓦达德离去不久。那时娑婆主梵天于深夜时分,光色殊胜,普照鹫峰后前往世尊处。到已顶礼世尊,立于一面。立于一面之娑婆主梵天于世尊面前关于迭瓦达德说此偈:
‘‘Phalaṃ ve kadaliṃ hanti, phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ;
「实如结果坏芭蕉,结果坏竹、坏芦苇;
Sakkāro kāpurisaṃ hanti, gabbho assatariṃ yathā’’ti.
供养坏恶人,如胎坏母骡。」
3. Andhakavindasuttaṃ3. 安德咖宾德经
§184
Ekaṃ samayaṃ bhagavā māgadhesu viharati andhakavinde. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ andhakavindaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
一时,世尊住在马嘎塔国安达咖频陀。那时世尊于黑暗中,坐于露地,细雨落下。那时娑婆主梵天于深夜时分,光色殊胜,普照安达咖频陀后前往世尊处。到已顶礼世尊,立于一面。立于一面之娑婆主梵天于世尊面前说此偈:
‘‘Sevetha pantāni senāsanāni,
「当亲近远处之卧坐处,
Careyya saṃyojanavippamokkhā;
应行以解脱诸结缚;
Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha,
若于彼处不得乐,
Saṅghe vase rakkhitatto satīmā.
则护己、具念住于僧中。
‘‘Kulākulaṃ piṇḍikāya caranto,
「次第家家行乞食,
Indriyagutto nipako satīmā;
护诸根、贤明、具念者;
Sevetha pantāni senāsanāni,
当亲近远处之卧坐处——
Bhayā pamutto abhaye vimutto.
从怖畏解脱、住于无畏。
‘‘Yattha bheravā sarīsapā ,
「于有可怖蛇、
Vijju sañcarati thanayati devo;
电闪雷鸣之天;
Andhakāratimisāya rattiyā,
于黑暗之夜——
Nisīdi tattha bhikkhu vigatalomahaṃso.
比库坐彼处、毛竖已离。
‘‘Idañhi jātu me diṭṭhaṃ, nayidaṃ itihītihaṃ;
「此实我已亲见,非从耳闻;
Ekasmiṃ brahmacariyasmiṃ, sahassaṃ maccuhāyinaṃ.
于一梵行中,舍死者一千。
‘‘Bhiyyo pañcasatā sekkhā, dasā ca dasadhā dasa;
「更五百之有学,十及十倍之十;
Sabbe sotasamāpannā, atiracchānagāmino.
一切入流,不堕畜生。
‘‘Athāyaṃ itarā pajā, puññabhāgāti me mano;
「余下之人——我意思惟者,有福德分;
Saṅkhātuṃ nopi sakkomi, musāvādassa ottapa’’nti .
我亦不能数,因怖妄语故。」
4. Aruṇavatīsuttaṃ4. 阿卢纳瓦帝经
§185
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati…pe… tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
如是我闻。一时,世尊住在沙瓦提……那时世尊告诸比库:「诸比库!」「尊者!」彼等比库应世尊。世尊如是说:
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā ahosi aruṇavā nāma. Rañño kho pana, bhikkhave, aruṇavato aruṇavatī nāma rājadhānī ahosi. Aruṇavatiṃ kho pana, bhikkhave, rājadhāniṃ sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Sikhissa kho pana, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa abhibhūsambhavaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhaddayugaṃ. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘āyāma, brāhmaṇa, yena aññataro brahmaloko tenupasaṅkamissāma, yāva bhattassa kālo bhavissatī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paccassosi. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhū ca bhikkhu – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – aruṇavatiyā rājadhāniyā antarahitā tasmiṃ brahmaloke pāturahesuṃ.
「诸比库,昔时有名阿卢那瓦之王。诸比库,阿卢那瓦王有名阿卢那瓦提之王都。诸比库,尸弃世尊、阿拉汉、正自觉者依阿卢那瓦提王都而住。诸比库,尸弃世尊、阿拉汉、正自觉者有名阿毗浮、三波瓦之一双上足、贤明之弟子。
‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘paṭibhātu, brāhmaṇa, taṃ brahmuno ca brahmaparisāya ca brahmapārisajjānañca dhammī kathā’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā, brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata , bho, abbhutaṃ vata bho, kathañhi nāma satthari sammukhībhūte sāvako dhammaṃ desessatī’’’ti !
「然后,诸比库,尸弃世尊、阿拉汉、正自觉者告阿毗浮比库:『婆罗门,随你所愿,对梵天、梵天之众、梵天之侍者说法。』『世尊,唯然。』诸比库,阿毗浮比库应尸弃世尊、阿拉汉、正自觉者已,对梵天、梵天之众、梵天之侍者以法语开示、教诫、激励、劝喜之。
‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘ujjhāyanti kho te, brāhmaṇa, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca – acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, kathañhi nāma satthari sammukhībhūte sāvako dhammaṃ desessatīti! Tena hi tvaṃ brāhmaṇa, bhiyyosomattāya brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca saṃvejehī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā dissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi, adissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi, dissamānenapi heṭṭhimena upaḍḍhakāyena adissamānena uparimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi, dissamānenapi uparimena upaḍḍhakāyena adissamānena heṭṭhimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca acchariyabbhutacittajātā ahesuṃ – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā’’’ti!
「然后,诸比库,尸弃世尊、阿拉汉、正自觉者告阿毗浮比库:『婆罗门,梵天、梵天之众、梵天之侍者讥嫌于彼:希奇、未曾有!沙门有大神力、大威力,竟能对梵天、梵天之众、梵天之侍者说法。』诸比库,汝今可令梵天、梵天之众、梵天之侍者更加惊悚。『世尊,唯然!』诸比库,阿毗浮比库应尸弃世尊、阿拉汉、正自觉者已,以现身说法、以不现身说法、以现半身说法、以不现半身说法。
‘‘Atha kho abhibhū bhikkhu sikhiṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘abhijānāmi khvāhaṃ, bhante, bhikkhusaṅghassa majjhe evarūpiṃ vācaṃ bhāsitā – pahomi khvāhaṃ āvuso, brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpetu’nti. ‘Etassa, brāhmaṇa, kālo, etassa, brāhmaṇa, kālo; yaṃ tvaṃ, brāhmaṇa, brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyyāsī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā brahmaloke ṭhito imā gāthāyo abhāsi –
「然后,诸比库,阿毗浮比库对尸弃世尊、阿拉汉、正自觉者如是言:『尊者,我忆念曾于比库僧中说如是言——我立于梵天界能以声音令千世界知。』『婆罗门,今正是时;婆罗门,今正是时。婆罗门,你立于梵天界,应以声音令千世界知。』『世尊,唯然!』诸比库,阿毗浮比库应尸弃世尊、阿拉汉、正自觉者已,立于梵天界说此偈:
‘‘Ārambhatha nikkamatha , yuñjatha buddhasāsane;
「『努力、发勤,当于佛教中精进!
Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.
摧破死魔军,如象破苇舍。
‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati;
「『于此法律中,若能不放逸而住,
Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.
舍生死轮回,将作苦之终。』
‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī ca bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhū ca bhikkhu brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca saṃvejetvā – seyyathāpi nāma…pe… tasmiṃ brahmaloke antarahitā aruṇavatiyā rājadhāniyā pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhikkhū āmantesi – ‘assuttha no, tumhe, bhikkhave, abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti? ‘Assumha kho mayaṃ, bhante, abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti. ‘Yathā kathaṃ pana tumhe, bhikkhave, assuttha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’’’ti? Evaṃ kho mayaṃ, bhante, assumha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassa –
「然后,诸比库,尸弃世尊、阿拉汉、正自觉者与阿毗浮比库令梵天、梵天之众、梵天之侍者惊悚后,犹如……即于彼梵天界隐没,现于阿卢那瓦提王都。诸比库,尸弃世尊、阿拉汉、正自觉者告诸比库:『诸比库,你等曾闻阿毗浮比库立于梵天界所说之偈否?』「『世尊,我等曾闻。』『诸比库,你等所闻阿毗浮比库立于梵天界所说之偈如何?』
‘‘Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;
「『我等所闻者如是:
Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.
努力、发勤,当于佛教中精进!
‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati;
摧破死魔军,如象破苇舍。
Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.
「『于此法律中,若能不放逸而住,
‘‘‘Evaṃ kho mayaṃ, bhante, assumha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti. ‘Sādhu sādhu, bhikkhave; sādhu kho tumhe, bhikkhave! Assuttha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’’’ti.
舍生死轮回,将作苦之终。』
Idamavoca bhagavā, attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
「『善哉、善哉,诸比库!善哉,诸比库!你等闻阿毗浮比库立于梵天界所说之偈。』」
5. Parinibbānasuttaṃ5. 般涅槃经
§186
Ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane antarena yamakasālānaṃ parinibbānasamaye. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘handa dāni, bhikkhave , āmantayāmi vo – ‘vayadhammā saṅkhārā, appamādena sampādethā’ti. Ayaṃ tathāgatassa pacchimā vācā’’.
一时,世尊住在库西那拉,马喇国乌帕瓦达那双沙罗树间般涅槃时。那时世尊告诸比库:「诸比库,现在我告诉你等:诸行是坏灭法,当以不放逸具足!」此是如来之最后语。
Atha kho bhagavā paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji. Paṭhamā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaṃ samāpajji. Ākāsānañcāyatanā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaṃ samāpajji. Viññāṇañcāyatanā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajji. Ākiñcaññāyatanā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajji. Nevasaññānāsaññāyatanā vuṭṭhahitvā saññāvedayitanirodhaṃ samāpajji.
那时世尊入初禅。从初禅出,入第二禅。从第二禅出,入第三禅。从第三禅出,入第四禅。从第四禅出,入空无边处。从空无边处出,入识无边处。从识无边处出,入无所有处。从无所有处出,入非想非非想处。从非想非非想处出,入想受灭定。
Saññāvedayitanirodhā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajji. Nevasaññānāsaññāyatanā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajji. Ākiñcaññāyatanā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaṃ samāpajji. Viññāṇañcāyatanā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaṃ samāpajji. Ākāsānañcāyatanā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji. Paṭhamā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā samanantaraṃ bhagavā parinibbāyi. Parinibbute bhagavati saha parinibbānā brahmā sahampati imaṃ gāthaṃ abhāsi –
从想受灭定出,入非想非非想处。从非想非非想处出,入无所有处。从无所有处出,入识无边处。从识无边处出,入空无边处。从空无边处出,入第四禅。从第四禅出,入第三禅。从第三禅出,入第二禅。从第二禅出,入初禅。从初禅出,入第二禅。从第二禅出,入第三禅。从第三禅出,入第四禅。从第四禅出,随即般涅槃。
‘‘Sabbeva nikkhipissanti, bhūtā loke samussayaṃ;
于世尊般涅槃时,梵天娑婆主随般涅槃说此偈:
Yattha etādiso satthā, loke appaṭipuggalo;
「世间一切有情,将舍五蕴之身;
Tathāgato balappatto, sambuddho parinibbuto’’ti.
如此之大师,世间无比者;
Parinibbute bhagavati saha parinibbānā sakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –
力具足之如来、正觉者已般涅槃。」
‘‘Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino;
于世尊般涅槃时,天萨咖随般涅槃说此偈:
Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti.
「诸行实无常,生灭之法性;
Parinibbute bhagavati saha parinibbānā āyasmā ānando imaṃ gāthaṃ abhāsi –
生已即灭去,彼之寂灭乐。」
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
于世尊般涅槃时,阿难达尊者随般涅槃说此偈:
Sabbākāravarūpete, sambuddhe parinibbute’’ti.
「尔时有恐怖,尔时有身毛竖;
Parinibbute bhagavati saha parinibbānā āyasmā anuruddho imā gāthāyo abhāsi –
具一切殊胜之正觉者般涅槃时。」
‘‘Nāhu assāsapassāso, ṭhitacittassa tādino;
于世尊般涅槃时,阿奴卢塔尊者随般涅槃说此偈:
Anejo santimārabbha, cakkhumā parinibbuto .
「心住之如如者,无出入息,
‘‘Asallīnena cittena, vedanaṃ ajjhavāsayi;
无动、依寂静,具眼者般涅槃。
Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho cetaso ahū’’ti.
「以不退缩之心,忍受诸受;
Dutiyo vaggo. · 第二品
Tassuddānaṃ –
其摄颂 –
Brahmāsanaṃ devadatto, andhakavindo aruṇavatī;
摄颂曰:
Parinibbānena ca desitaṃ, idaṃ brahmapañcakanti.
「梵天座、迭瓦达德、安达咖频陀、阿卢那瓦提、
Brahmasaṃyuttaṃ samattaṃ. · 梵天相应完