三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 玛欣德尊者标准中译
首页经藏相应部有偈篇11. 萨咖相应

11. Sakkasaṃyuttaṃ11. 萨咖相应

294 段 · CSCD 巴利原典
11. Sakkasaṃyuttaṃ11. 萨咖相应
1. Paṭhamavaggo
1. 第一品
1. Suvīrasuttaṃ1. 苏维喇经
§247
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
如是我闻——一时,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。于此,世尊称呼比库们:「诸比库。」「尊者。」那些比库回答世尊。世尊说此:
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi . Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti . ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
「诸比库,过去世时,阿修罗攻击诸天。诸比库,于是萨咖天帝称呼苏维拉天子:『亲爱的苏维拉,这些阿修罗正在攻击诸天。亲爱的苏维拉,去吧,击退阿修罗。』诸比库,苏维拉天子回答萨咖天帝:『是的,尊者。』之后陷入放逸。诸比库,第二次,萨咖天帝称呼苏维拉天子:『亲爱的苏维拉,这些阿修罗正在攻击诸天。亲爱的苏维拉,去吧,击退阿修罗。』诸比库,苏维拉天子回答萨咖天帝:『是的,尊者。』之后第二次陷入放逸。诸比库,第三次,萨咖天帝称呼苏维拉天子:『亲爱的苏维拉,这些阿修罗正在攻击诸天。亲爱的苏维拉,去吧,击退阿修罗。』诸比库,苏维拉天子回答萨咖天帝:『是的,尊者。』之后第三次陷入放逸。诸比库,于是萨咖天帝以偈颂对苏维拉天子说:
‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati;
「『不奋起、不精进,在何处获得快乐;
Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.
苏维拉,你去那里吧,也把我送到那里。』
‘‘Alasvassa anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye;
「『懒惰者不奋起,不作应作之事;
Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.
一切欲望成就者,萨咖,请为我指示那殊胜处。』
‘‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati;
「『在何处懒惰者不奋起,获得究竟之乐;
Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.
「善勇者,你应前往那里,并将我也带到那里。」
‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ;
「天中之尊萨咖,我们无需作业而获得何种快乐;
Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.
无忧、无悲,萨咖,请为我指示那个殊胜处。」
‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati;
「如果有无需作业,任何人在任何地方都不能生活;
Nibbānassa hi so maggo, suvīra tattha gacchāhi;
那确实是涅槃之道,善勇者,你应前往那里;
Mañca tattheva pāpayā’’ti.
并将我也带到那里。」
‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti.
「诸比库,那位萨咖天帝,依靠自己的福德果报,对三十三天众行使统治权力,尚且是精进勤奋的赞叹者。诸比库,在此,你们在如此善说的法与律中出家,应当奋起、努力、精勤,为了未得者之得、未证者之证、未作证者之作证,这才是适当的。」
2. Susīmasuttaṃ2. 苏西玛经
§248
Sāvatthiyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
在沙瓦提城。于此,世尊称呼诸比库:「诸比库。」「尊者。」那些比库回答世尊。世尊如此说:
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta susīma, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta susīma, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, susīmo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi. Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
「诸比库!过去,阿修罗进攻诸天。诸比库!那时,天人之主萨咖告诉天子苏西玛:『亲爱的苏西玛,这些阿修罗正在进攻诸天。亲爱的苏西玛,你去,迎击阿修罗!』诸比库!天子苏西玛回答天人之主萨咖:『是的,尊者!』之后,陷入了放逸。诸比库!第二次,天人之主萨咖告诉天子苏西玛……第二次也陷入了放逸。诸比库!第三次,天人之主萨咖告诉天子苏西玛……第三次也陷入了放逸。诸比库!那时,天人之主萨咖以偈颂对天子苏西玛说:」
‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati;
「『不奋起、不努力,在那里获得快乐;
Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.
苏西玛,你去那里吧,也把我送到那里!』」
‘‘Alasvassa anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye;
「『懒惰者不奋起,也不做应做之事;
Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.
一切欲望圆满者,萨咖,请你告诉我那殊胜处!』」
‘‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati;
「『在那里懒惰者不奋起,获得究竟的快乐;
Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.
苏西玛,你去那里吧,也把我送到那里!』」
‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ;
「『天中之尊萨咖!我们无需作业而获得何种快乐;
Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.
无忧、无悲恼,请你萨咖为我指示那最胜处。」
‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati;
「若有无业而,有谁在何处能生活;
Nibbānassa hi so maggo, susīma tattha gacchāhi;
那确实是涅槃之道,苏西玛你应往那里去;
Mañca tattheva pāpayā’’ti.
也请你引导我到那里。」
‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti.
「诸比库,那位萨咖天帝依靠自己的福德果报,对三十三天众行使统治权、最高权力、王权,尚且会是赞叹精勤努力的人。诸比库,在此,你们在如此善说的法、律中出家,应当奋起、努力、精进,为了未得的获得、未达到的达到、未作证的作证,这才适合你们。」
3. Dhajaggasuttaṃ3. 幢顶经
§249
Sāvatthiyaṃ . Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti . ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
在沙瓦提。在那里,世尊称呼诸比库:「诸比库。」「尊者。」那些比库回答世尊。世尊如此说:
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi –
「诸比库,过去世时,天与阿苏罗之战已准备就绪。诸比库,那时,萨咖天帝称呼三十三天众:
‘Sace, mārisā, devānaṃ saṅgāmagatānaṃ uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye dhajaggaṃ ullokeyyātha. Mamañhi vo dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.
「诸位贤友,若诸天在战斗中生起恐惧、战栗或毛骨悚然,在那时你们应仰望我的旗顶。当你们仰望我的旗顶时,凡有的恐惧、战栗或毛骨悚然,都将被舍断。」
‘No ce me dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Pajāpatissa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.
「若你们不仰望我的旗顶,那么就仰望巴迦巴帝天王的旗顶。因为你们仰望巴迦巴帝天王的旗顶时,凡将会有的恐惧、惊骇或毛骨悚然,那将会被舍断。」
‘No ce pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Varuṇassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.
「若你们不仰望巴迦巴帝天王的旗顶,那么就仰望瓦鲁那天王的旗顶。因为你们仰望瓦鲁那天王的旗顶时,凡将会有的恐惧、惊骇或毛骨悚然,那将会被舍断。」
‘No ce varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha īsānassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Īsānassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissatī’’’ti.
「若你们不仰望瓦鲁那天王的旗顶,那么就仰望伊沙那天王的旗顶。因为你们仰望伊沙那天王的旗顶时,凡将会有的恐惧、惊骇或毛骨悚然,那将会被舍断。」」
‘‘Taṃ kho pana, bhikkhave, sakkassa vā devānamindassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, pajāpatissa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, varuṇassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, īsānassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyethāpi nopi pahīyetha .
「诸比库,然而仰望萨咖天帝的旗顶,或仰望巴迦巴帝天王的旗顶,或仰望瓦鲁那天王的旗顶,或仰望伊沙那天王的旗顶时,凡将会有的恐惧、惊骇或毛骨悚然,那或许会被舍断,或许不会被舍断。」
‘‘Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho bhīru chambhī utrāsī palāyīti.
「那是什么原因呢?诸比库,因为萨咖天帝未离贪、未离嗔、未离痴,会恐惧、会惊骇、会惊慌、会逃走。」
‘‘Ahañca kho, bhikkhave, evaṃ vadāmi – ‘sace tumhākaṃ, bhikkhave, araññagatānaṃ vā rukkhamūlagatānaṃ vā suññāgāragatānaṃ vā uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye anussareyyātha – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Mamañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.
「诸比库,而我这样说:『诸比库,若你们去到林野,或去到树下,或去到空屋时,生起恐惧、惊骇或毛骨悚然,在那时你们应当只随念我:「如是,彼世尊是阿拉汉、正等正觉者、明行具足者、善至者、世间解者、无上调御丈夫者、天人师、佛陀、世尊。」诸比库,因为你们随念我时,凡将会有的恐惧、惊骇或毛骨悚然,那将会被舍断。」
‘‘No ce maṃ anussareyyātha, atha dhammaṃ anussareyyātha – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Dhammañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.
「若你们不随念我,那么就随念法:「法是世尊所善说的,是自见的、无时的、来见的、引导的、智者应各自证知的。」诸比库,因为你们随念法时,凡将会有的恐惧、惊骇或毛骨悚然,那将会被舍断。」
‘‘No ce dhammaṃ anussareyyātha, atha saṅghaṃ anussareyyātha – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Saṅghañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.
「若你们不随念法,那么就随念僧团:「世尊的声闻僧团是善行道者,世尊的声闻僧团是正直行道者,世尊的声闻僧团是如理行道者,世尊的声闻僧团是正当行道者,即四双人、八辈人,这世尊的声闻僧团是应供养者、应供奉者、应施与者、应合掌者,是世间的无上福田。」诸比库,因为你们随念僧团时,凡将会有的恐惧、惊骇或毛骨悚然,那将会被舍断。」
‘‘Taṃ kissa hetu? Tathāgato hi, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho vītarāgo vītadoso vītamoho abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
「那是什么原因呢?诸比库!因为如来、阿拉汉、正等正觉者已离贪、已离嗔、已离痴、无畏、无惊、无恐、不逃避。」世尊说此。善逝说此之后,导师又说:
‘‘Araññe rukkhamūle vā, suññāgāreva bhikkhavo;
「诸比库!在林野、在树下,或在空屋中;
Anussaretha sambuddhaṃ, bhayaṃ tumhāka no siyā.
你们应忆念正觉者,你们将不会有恐惧。
‘‘No ce buddhaṃ sareyyātha, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ;
若你们不忆念佛陀——世间的最胜者、人中之牛王;
Atha dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ.
那么你们应忆念法——导向出离的、善说的。
‘‘No ce dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ;
若你们不忆念法——导向出离的、善说的;
Atha saṅghaṃ sareyyātha, puññakkhettaṃ anuttaraṃ.
那么你们应忆念僧团——无上的福田。
‘‘Evaṃ buddhaṃ sarantānaṃ, dhammaṃ saṅghañca bhikkhavo;
诸比库!如此忆念佛陀、法与僧团者;
Bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā, lomahaṃso na hessatī’’ti.
将不会有恐惧、战栗或身毛竖立。」
4. Vepacittisuttaṃ4. 韦巴吉帝经
§250
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ , bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe asurā jineyyuṃ devā parājineyyuṃ , yena naṃ sakkaṃ devānamindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha asurapura’nti. Sakkopi kho, bhikkhave, devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe devā jineyyuṃ asurā parājineyyuṃ, yena naṃ vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha sudhammasabha’’’nti. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme devā jiniṃsu , asurā parājiniṃsu . Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā sakkassa devānamindassa santike ānesuṃ sudhammasabhaṃ. Tatra sudaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddho sakkaṃ devānamindaṃ sudhammasabhaṃ pavisantañca nikkhamantañca asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
沙瓦提因缘。「诸比库,过去世时,天人与阿苏罗之战已准备就绪。那时,诸比库,韦巴吉帝阿苏罗王告诉诸阿苏罗:『诸贤友,若在天人与阿苏罗之战已准备就绪时,诸阿苏罗获胜,诸天人战败,你们应以五种颈缚捆绑萨咖天人之王,带到我面前,来阿苏罗城。』诸比库,萨咖天人之王也告诉三十三天诸天人:『诸贤友,若在天人与阿苏罗之战已准备就绪时,诸天人获胜,诸阿苏罗战败,你们应以五种颈缚捆绑韦巴吉帝阿苏罗王,带到我面前,来善法堂。』诸比库,在那场战斗中,诸天人获胜,诸阿苏罗战败。那时,诸比库,三十三天诸天人以五种颈缚捆绑韦巴吉帝阿苏罗王,带到萨咖天人之王面前,来善法堂。诸比库,在那里,韦巴吉帝阿苏罗王被五种颈缚捆绑着,当萨咖天人之王进入善法堂和离开时,以不善的、粗恶的言语辱骂、诽谤他。那时,诸比库,马他利车夫以偈颂对萨咖天人之王说:」
‘‘Bhayā nu maghavā sakka, dubbalyā no titikkhasi;
「萨咖摩伽瓦,你是因恐惧,还是因软弱而忍耐;」
Suṇanto pharusaṃ vācaṃ, sammukhā vepacittino’’ti.
「听闻粗恶的言语,当面来自韦巴吉帝?」
‘‘Nāhaṃ bhayā na dubbalyā, khamāmi vepacittino;
「我非因恐惧,也非因软弱,而忍耐韦巴吉帝;」
Kathañhi mādiso viññū, bālena paṭisaṃyuje’’ti.
「像我这样的智者,怎会与愚者对抗?」
‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako;
「愚者会更加放肆,若无制止者;」
Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti.
「因此,智者应以强力的惩罚,制止愚者。」
‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ;
「我认为这正是对愚者的制止;
Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti.
知道他人已被激怒,具念者平静下来。」
‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava;
「萨咖,我看见忍辱的这个过失;
Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati;
当愚者认为『他因为害怕我而忍辱』时,
Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti.
愚痴者会欺凌他,如同(欺凌)更加逃跑的牛。」
‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati;
「无论他认为或不认为『他因为害怕我而忍辱』,
Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati.
自己的利益是最高的利益,没有比忍辱更好的。
‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati;
「当强者对弱者忍辱,
Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo.
他们说那是最上的忍辱,弱者常常忍耐。
‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ;
他们说那是无力的力,其力是愚者之力;
Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati.
有力者以法守护,找不到反对者。
‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;
对那愤怒者以愤怒回报,他因此更恶;
Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
对愤怒者不以愤怒回报,他战胜难胜的战争。
‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;
他行于两者的利益,自己的与他人的;
Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.
知道他人已愤怒,具念者平静下来。
‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;
治疗两者,自己的与他人的;
Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.
不精通法的人们认为是愚者。」
‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento khantisoraccassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cā’’ti.
「诸比库,那位萨咖天帝依靠自己的福德果报,对三十三天众行使统治权力,将会是忍耐与柔和的赞叹者。诸比库,在此,你们作为在如此善说的法与律中出家者,若能成为忍耐者与柔和者,这才是适当的。」
5. Subhāsitajayasuttaṃ5. 善说胜经
§251
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘hotu, devānaminda, subhāsitena jayo’ti. ‘Hotu, vepacitti, subhāsitena jayo’ti. Atha kho, bhikkhave, devā ca asurā ca pārisajje ṭhapesuṃ – ‘ime no subhāsitadubbhāsitaṃ ājānissantī’ti. Atha kho, bhikkhave, vepacittiṃ asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo vepacitti asurindaṃ etadavoca – ‘tumhe khvettha, vepacitti, pubbadevā. Bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。「诸比库,过去世,天人与阿修罗之战已经列阵。诸比库,那时,阿修罗王韦巴吉帝对天帝萨咖如此说:『天帝,让我们以善说来决胜负。』『韦巴吉帝,让我们以善说来决胜负。』诸比库,那时,天人们与阿修罗们设立了评判者:『这些人将判定我们的善说与恶说。』诸比库,那时,阿修罗王韦巴吉帝对天帝萨咖如此说:『天帝,请说偈颂。』诸比库,如此说时,天帝萨咖对阿修罗王韦巴吉帝如此说:『韦巴吉帝,你们在此是先前的天人。韦巴吉帝,请说偈颂。』诸比库,如此说时,阿修罗王韦巴吉帝说了此偈:」
‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako;
「愚者们会更加暴怒,若无制止者;
Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti.
因此,智者应以重杖,制止愚者。」
‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –
「诸比库,阿修罗王韦巴吉帝所说的偈颂,阿修罗们随喜,天人们则保持沉默。诸比库,那时,阿修罗王韦巴吉帝对天帝萨咖如此说:『天帝,请说偈颂。』诸比库,如此说时,天帝萨咖说了此偈:」
‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ;
「我认为这正是对愚者的制止:
Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti.
知道他人已被激怒时,具念者保持平静。」
‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāya, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –
「诸比库!当萨咖天帝说了偈颂时,诸天欢喜,诸阿苏罗沉默。诸比库!那时,萨咖天帝对阿苏罗王韦巴吉帝这样说:『韦巴吉帝,请说偈颂!』诸比库!如是所说时,阿苏罗王韦巴吉帝说了此偈:」
‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava;
「瓦萨瓦!我见此忍辱之过失,」
Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati;
「当愚者认为『此人因怖畏而忍辱』时,」
Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti.
「愚痴者会欺凌他,如牛欺凌逃跑者。」
‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imā gāthāyo abhāsi –
「诸比库!当阿苏罗王韦巴吉帝说了偈颂时,诸阿苏罗欢喜,诸天沉默。诸比库!那时,阿苏罗王韦巴吉帝对萨咖天帝这样说:『天帝!请说偈颂!』诸比库!如是所说时,萨咖天帝说了这些偈颂:」
‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati;
「无论他认为或不认为『此人因怖畏而忍辱』,」
Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati.
「自利为最上利益,没有比忍辱更殊胜的。」
‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati;
「强者对弱者忍辱,」
Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo.
他们说那是最上的忍辱,弱者常常忍耐。
‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ;
他们说那是无力的力量,其力量是愚者的力量;
Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati.
对于有力的、守护法者,找不到反击者。
‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;
对他来说,以那个更恶劣的,是对愤怒者还以愤怒;
Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
对愤怒者不还以愤怒,他战胜难以战胜的战斗。
‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;
他行于两者的利益,自己的和他人的;
Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.
知道对方已被激怒,具念者平静下来。
‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;
对两者进行治疗,自己的和他人的;
Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.
诸愚人认为「愚者」,是那些不善巧于法者。
‘‘Bhāsitāsu kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāsu, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, devānañca asurānañca pārisajjā etadavocuṃ – ‘bhāsitā kho vepacittinā asurindena gāthāyo. Tā ca kho sadaṇḍāvacarā sasatthāvacarā, iti bhaṇḍanaṃ iti viggaho iti kalaho. Bhāsitā kho sakkena devānamindena gāthāyo. Tā ca kho adaṇḍāvacarā asatthāvacarā, iti abhaṇḍanaṃ iti aviggaho iti akalaho. Sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo’ti. Iti kho, bhikkhave sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo ahosī’’ti.
「诸比库!当萨咖天帝说了诸偈颂时,诸天人欢喜,诸阿修罗沉默。那时,诸比库!诸天人与诸阿修罗的众会说:『韦巴吉帝阿修罗王说了诸偈颂,那些是伴随着棍棒、伴随着刀剑的,如此是争论、如此是斗争、如此是诤论。萨咖天帝说了诸偈颂,那些是不伴随着棍棒、不伴随着刀剑的,如此是无争论、如此是无斗争、如此是无诤论。萨咖天帝以善说而获胜。』如此,诸比库!萨咖天帝以善说而获胜。」
6. Kulāvakasuttaṃ6. 鸟巢经
§252
Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme asurā jiniṃsu , devā parājiniṃsu. Parājitā ca kho, bhikkhave, devā apāyaṃsveva uttarenamukhā, abhiyaṃsveva ne asurā. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo mātali saṅgāhakaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
在沙瓦提。「诸比库!过去,诸天人与诸阿修罗的战争已准备好。诸比库!在那场战争中,诸阿修罗获胜,诸天人战败。诸比库!诸天人战败后,面向北方逃走,诸阿修罗追赶他们。那时,诸比库!萨咖天帝以偈颂对车夫马答离说:
‘‘Kulāvakā mātali simbalismiṃ,
「马答离!在西姆巴离树上的鸟巢,
Īsāmukhena parivajjayassu;
你应以车辕避开;
Kāmaṃ cajāma asuresu pāṇaṃ,
我们宁可在诸阿修罗中舍弃生命,
Māyime dijā vikulāvakā ahesu’’nti.
也不要让这些鸟巢被毁坏。」
‘‘‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ paccudāvattesi. Atha kho, bhikkhave, asurānaṃ etadahosi – ‘paccudāvatto kho dāni sakkassa devānamindassa sahassayutto ājaññaratho . Dutiyampi kho devā asurehi saṅgāmessantīti bhītā asurapurameva pāvisiṃsu. Iti kho, bhikkhave, sakkassa devānamindassa dhammena jayo ahosī’’’ti.
「诸比库!车夫马答离对萨咖天帝说『是的,尊者』后,转回千马所驾的良马车。那时,诸比库!诸阿修罗这样想:『现在萨咖天帝的千马所驾的良马车已转回,诸天人将再次与诸阿修罗战斗。』诸阿修罗恐惧后,进入了阿修罗城。如此,诸比库!萨咖天帝以法而获胜。」
7. Nadubbhiyasuttaṃ7. 不怖经
§253
Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakkassa devānamindassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘yopi me assa supaccatthiko tassapāhaṃ na dubbheyya’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkassa devānamindassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena sakko devānamindo tenupasaṅkami. Addasā kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘tiṭṭha, vepacitti, gahitosī’’’ti.
在沙瓦提。「比库们!过去,萨咖天帝在独处、隐退时,心中生起这样的寻思:『即使是对我极为敌对者,我也不应对他怀恶意。』比库们!那时,阿修罗王韦巴吉帝以心知萨咖天帝的心中寻思后,前往萨咖天帝处。比库们!萨咖天帝从远处看见阿修罗王韦巴吉帝走来。看见后,对阿修罗王韦巴吉帝这样说:『站住,韦巴吉帝,你被捉住了!』」
‘‘Yadeva te, mārisa, pubbe cittaṃ, tadeva tvaṃ mā pajahāsī’’ti .
「尊者!你先前的心念是什么,你不要舍弃那个!」
‘‘Sapassu ca me, vepacitti, adubbhāyā’’ti .
「韦巴吉帝!你也看看我的不怀恶意!」
‘‘Yaṃ musā bhaṇato pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ ariyūpavādino;
「说妄语者的恶,诽谤圣者的恶;
Mittadduno ca yaṃ pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ akataññuno;
背叛朋友的恶,忘恩负义者的恶;
Tameva pāpaṃ phusatu , yo te dubbhe sujampatī’’ti.
愿那恶触及,对你怀恶意的人!」
8. Verocanaasurindasuttaṃ8. 韦罗遮那阿修罗王经
§254
Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo verocano ca asurindo yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho verocano asurindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
在沙瓦提揭德林。那时,世尊日间住处,正在独处。那时,萨咖天帝和阿修罗王韦罗恰那前往世尊处;前往后,各自倚靠门柱而站立。那时,阿修罗王韦罗恰那在世尊面前说了这个偈颂:
‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā;
「人应当努力,直到目标达成;
Nipphannasobhano attho , verocanavaco ida’’nti.
「义已成就则美好,这是韦罗恰那之语。」
‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā;
「人应当努力,直至义的成就;
Nipphannasobhano attho , khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti.
义已成就则美好,没有比忍更殊胜的。」
‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ;
「一切有情生于义,在各处如其所应;
Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ;
结合确实是最上的,一切有息者的受用;
Nipphannasobhano attho, verocanavaco ida’’nti.
义已成就则美好,这是韦罗恰那之语。」
‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ;
「一切有情生于义,在各处如其所应;
Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ;
结合确实是最上的,一切有息者的受用;
Nipphannasobhano attho, khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti.
成就之义美好,没有比忍辱更殊胜的。
9. Araññāyatanaisisuttaṃ9. 林野住处仙人经
§255
Sāvatthiyaṃ . ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammanti. Atha kho, bhikkhave, sakko ca devānamindo vepacitti ca asurindo yena te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā tenupasaṅkamiṃsu. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo paṭaliyo upāhanā ārohitvā khaggaṃ olaggetvā chattena dhāriyamānena aggadvārena assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme apabyāmato karitvā atikkami. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo paṭaliyo upāhanā orohitvā khaggaṃ aññesaṃ datvā chattaṃ apanāmetvā dvāreneva assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme anuvātaṃ pañjaliko namassamāno aṭṭhāsi’’. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –
在沙瓦提。「诸比库!过去,众多仙人,具戒、善法者,住在林野的叶屋中。诸比库!那时,萨咖天帝与韦巴吉帝阿苏拉王前往那些具戒、善法的仙人处。诸比库!那时,韦巴吉帝阿苏拉王穿着红色鞋履,佩着剑,撑着伞,从正门进入精舍,不恭敬地对待那些具戒、善法的仙人而越过。诸比库!那时,萨咖天帝脱下红色鞋履,把剑交给他人,收起伞,从门进入精舍,合掌礼敬那些具戒、善法的仙人而站立。」诸比库!那时,那些具戒、善法的仙人以偈颂对萨咖天帝说——
‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ,
「久未得见的仙人们的气味,
Kāyā cuto gacchati mālutena;
从身体散发,随风而去;
Ito paṭikkamma sahassanetta,
千眼者!从此退回,
Gandho isīnaṃ asuci devarājā’’ti.
仙人们的气味须跋,天王!」
‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ,
「久未得见的仙人们的气味,
Kāyā cuto gacchatu mālutena,
从身体散发,让它随风而去,
Sucitrapupphaṃ sirasmiṃva mālaṃ;
犹如头上的花环,有着美丽的花朵;
Gandhaṃ etaṃ paṭikaṅkhāma bhante,
尊者,我们期待这香气,
Na hettha devā paṭikūlasaññino’’ti.
因为在此诸天没有厌恶想。
10. Samuddakasuttaṃ10. 海经
§256
Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā samuddatīre paṇṇakuṭīsu sammanti. Tena kho pana samayena devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, tesaṃ isīnaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ etadahosi – ‘dhammikā kho devā, adhammikā asurā. Siyāpi no asurato bhayaṃ. Yaṃnūna mayaṃ sambaraṃ asurindaṃ upasaṅkamitvā abhayadakkhiṇaṃ yāceyyāmā’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – samuddatīre paṇṇakuṭīsu antarahitā sambarassa asurindassa sammukhe pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –
在沙瓦提。「诸比库,过去世时,众多仙人,具戒、善法者,住在海边的叶屋中。那时,天人与阿修罗之战已准备就绪。那时,诸比库,那些具戒、善法的仙人们生起这样的念头:『诸天是如法的,诸阿修罗是非法的。可能我们会有来自阿修罗的恐怖。我们何不前往阿修罗王桑跋罗处,请求无畏的布施?』」「那时,诸比库,那些具戒、善法的仙人们——犹如有力的男子伸展弯曲的手臂,或弯曲伸展的手臂那样——从海边的叶屋中消失,出现在阿修罗王桑跋罗面前。那时,诸比库,那些具戒、善法的仙人们以偈颂对阿修罗王桑跋罗说:
‘‘Isayo sambaraṃ pattā, yācanti abhayadakkhiṇaṃ;
「诸仙人来到桑跋罗处,请求无畏的布施;
Kāmaṃkaro hi te dātuṃ, bhayassa abhayassa vā’’ti.
因为你可以随意给予,恐怖或无畏。」
‘‘Isīnaṃ abhayaṃ natthi, duṭṭhānaṃ sakkasevinaṃ;
「诸仙人没有无畏,因为他们是邪恶的、亲近萨咖者;
Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāmi vo’’ti.
对请求无畏者,我只给予你们恐怖。」
‘‘Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāsi no;
「向你乞求无畏的我们,你却给予我们恐怖;
Paṭiggaṇhāma te etaṃ, akkhayaṃ hotu te bhayaṃ.
我们接受你这个,愿你的恐怖不灭。
‘‘Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalaṃ;
「播下什么样的种子,就收获什么样的果实;
Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ;
行善者得善,作恶者得恶;
Pavuttaṃ tāta te bījaṃ, phalaṃ paccanubhossasī’’ti.
亲爱的,你已播下种子,你将体验果报。」
‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ abhisapitvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – sambarassa asurindassa sammukhe antarahitā samuddatīre paṇṇakuṭīsu pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sambaro asurindo tehi isīhi sīlavantehi kalyāṇadhammehi abhisapito rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ ubbijjī’’ti.
「诸比库,那时,那些具戒、善法的仙人诅咒了阿修罗王三跋罗之后——犹如有力之人伸展弯曲的手臂,或弯曲伸展的手臂那样迅速——在三跋罗阿修罗王面前消失,出现在海岸边的叶屋中。诸比库,那时,阿修罗王三跋罗被那些具戒、善法的仙人诅咒后,确实在那夜三次惊醒。」
Paṭhamo vaggo. · 第一品
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Suvīraṃ susīmañceva, dhajaggaṃ vepacittino;
苏维拉与苏西马,旗顶与韦巴吉帝;
Subhāsitaṃ jayañceva, kulāvakaṃ nadubbhiyaṃ;
善说与胜利,家族不恐怖;
Verocana asurindo, isayo araññakañceva;
韦罗遮那阿苏罗王、仙人们以及森林鹿
Isayo ca samuddakāti.
诸仙人与海
2. Dutiyavaggo
第二品
1. Vatapadasuttaṃ1. 誓愿经
§257
Sāvatthiyaṃ . ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.
在沙瓦提城。 「诸比库,天帝萨咖在过去还是人时,已圆满受持了七种誓愿,因为受持这些誓愿,萨咖获得了天帝的地位。是哪七种誓愿呢? 尽形寿我应奉养父母,尽形寿我应恭敬家中长辈,尽形寿我应说柔和语,尽形寿我应说不离间语,尽形寿我应以离垢无悭吝之心住于家中,是施舍者、伸手施者、乐于舍弃者、乐于应请者、乐于分施者,尽形寿我应说真实语,尽形寿我应不嗔怒——即使我生起嗔怒,也应迅速调伏它。」 「诸比库,天帝萨咖在过去还是人时,已圆满受持了这七种誓愿,因为受持这些誓愿,萨咖获得了天帝的地位。」
‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;
「对父母有负担的人,对家族中长辈恭敬者;」
Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.
柔和、友善言说、舍离离间语者。
‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;
「克服吝啬、调伏、具真实、战胜忿怒的人;
Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.
诸三十三天天人说他是善人。
2. Sakkanāmasuttaṃ2. 萨咖名经
§258
Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho bhagavā bhikkhū etadavoca – ‘‘sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati.
在沙瓦提城揭德林。于此,世尊对诸比库如此说——「诸比库,天人之主萨咖以前作人时,是名为玛喀的学童,因此被称为『玛喀瓦』。
‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṃ adāsi, tasmā purindadoti vuccati.
「诸比库,天人之主萨咖以前作人时,先前布施,因此被称为『普林达达』。
‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ dānaṃ adāsi, tasmā sakkoti vuccati.
「诸比库,天人之主萨咖以前作人时,恭敬地布施,因此被称为『萨咖』。
‘‘Sakko , bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṃ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati.
「诸比库,天人之主萨咖以前作人时,布施住所,因此被称为『瓦沙瓦』。
‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo sahassampi atthānaṃ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati.
「诸比库,天人之主萨咖于一须臾间思考千种义理,因此被称为『沙哈萨卡』。
‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati.
「诸比库,天人之主萨咖有名为苏佳的阿苏罗女为妻,因此被称为『苏佳巴帝』。
‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati.
「诸比库,天人之主萨咖对三十三天天人行使自在主权的统治,因此被称为『天人之主』。
‘‘Sakkassa , bhikkhave devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.
「诸比库!萨咖天帝在过去为人时,已圆满受持了七种誓愿句,因为受持了这些,萨咖达到了萨咖的地位。哪七种誓愿句?『尽形寿我将奉养父母,尽形寿我将恭敬家族中的长者,尽形寿我将柔和语,尽形寿我将不两舌语,尽形寿我将以离垢、离悭吝之心住于家中,为舍施者、手常施与、乐于舍弃、乞求相应者、乐于分施布施,尽形寿我将真实语,尽形寿我将不嗔怒——即使我生起嗔怒,我也将迅速调伏它。』诸比库!萨咖天帝在过去为人时,已圆满受持了这七种誓愿句,因为受持了这些,萨咖达到了萨咖的地位。」
‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;
「奉养父母的人,恭敬家族中长者者;」
Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.
「柔和、友善言说者,舍离离间语者。」
‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;
「致力于调伏悭吝,真实、克服嗔怒的人;」
Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.
「三十三天诸天人,称他为『善人』。」
3. Mahālisuttaṃ3. 玛哈离经
§259
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho mahāli licchavī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahāli licchavī bhagavantaṃ etadavoca –
如是我闻:一时,世尊住在韦萨离大林重阁讲堂。那时,离车人马哈利来到世尊处;来到后,礼敬世尊,坐于一边。坐于一边的离车人马哈利对世尊如此说:
‘‘Diṭṭho kho , bhante, bhagavatā sakko devānamindo’’ti?
「尊者!世尊见过萨咖天帝吗?」
‘‘Diṭṭho kho me, mahāli, sakko devānamindo’’ti.
「马哈利!我见过萨咖天帝。」
‘‘So hi nūna, bhante, sakkapatirūpako bhavissati. Duddaso hi, bhante, sakko devānamindo’’ti.
「尊者,那确实应该是萨咖的化身。尊者,天人之主萨咖确实难以见到。」
‘‘Sakkañca khvāhaṃ, mahāli, pajānāmi sakkakaraṇe ca dhamme, yesaṃ dhammānaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā, tañca pajānāmi.
「玛哈利,我了知萨咖,也了知成为萨咖的诸法,由于具足那些法,萨咖达到了萨咖的地位,我也了知那个。
‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati.
「玛哈利,天人之主萨咖以前作为人时,是名叫玛喀的学童,因此被称为『玛喀瓦』。
‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ dānaṃ adāsi, tasmā sakkoti vuccati.
「玛哈利,天人之主萨咖以前作为人时,恭敬地布施,因此被称为『萨咖』。
‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṃ adāsi, tasmā purindadoti vuccati.
「玛哈利,天人之主萨咖以前作为人时,先前布施,因此被称为『普林达达』。
‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṃ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati.
「玛哈利,天人之主萨咖以前作为人时,布施住所,因此被称为『瓦沙瓦』。
‘‘Sakko, mahāli, devānamindo sahassampi atthānaṃ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati.
「玛哈利,天人之主萨咖在一瞬间能思考一千件事,因此被称为『沙哈萨卡』。
‘‘Sakkassa , mahāli, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati.
「玛哈利,天人之主萨咖有名叫苏佳的阿修罗女为妻,因此被称为『苏佳巴帝』。」
‘‘Sakko, mahāli, devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati.
「摩诃离,萨咖天帝对三十三天众行使统治权、最高权力与王权,因此被称为天帝。
‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.
「摩诃离,萨咖天帝在过去为人时,已圆满受持了七条誓愿,因受持这些誓愿,萨咖达到了萨咖的地位。哪七条誓愿?『终生我应奉养父母,终生我应恭敬家族中的长辈,终生我应说柔和语,终生我应说不离间语,终生我应以离垢、离悭吝之心住于家中,是施舍者、手常施与、乐于舍弃、乞求者可求、乐于分施布施,终生我应说真实语,终生我应无嗔——即使我生起嗔恨,我也应迅速调伏它』。摩诃离,萨咖天帝在过去为人时,已圆满受持了这七条誓愿,因受持这些誓愿,萨咖达到了萨咖的地位。」
‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;
「奉养父母的人,恭敬家族长辈者;
Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.
柔和友善言说者,舍离离间语者。
‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;
「致力于调伏悭吝,真实、克服嗔恨的人;
Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.
三十三天众说:『他确实是善人』。」
4. Daliddasuttaṃ4. 贫穷经
§260
Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
一时,世尊住在王舍城竹林咖兰达咖尼瓦巴。于此,世尊称呼诸比库:「诸比库。」「尊者。」那些比库回答世尊。世尊如此说:
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro puriso imasmiṃyeva rājagahe manussadaliddo ahosi manussakapaṇo manussavarāko. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ samādiyi, sutaṃ samādiyi, cāgaṃ samādiyi, paññaṃ samādiyi. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Tatra sudaṃ, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ayañhi devaputto pubbe manussabhūto samāno manussadaliddo ahosi manussakapaṇo manussavarāko; so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’’ti.
「诸比库,过去世,就在这王舍城,有某人是人中的贫穷者、人中的贫困者、人中的卑贱者。他在如来所宣说的法与律中获得了信,获得了戒,获得了闻,获得了舍,获得了慧。他在如来所宣说的法与律中获得了信、获得了戒、获得了闻、获得了舍、获得了慧之后,身坏命终后,往生善趣、天界,三十三天众的同伴处。他以容色与名声超越其他诸天。诸比库,于此,三十三天众不满、抱怨、非难:『实在不可思议啊,尊者!实在未曾有啊,尊者!这位天子在过去为人时,是人中的贫穷者、人中的贫困者、人中的卑贱者;他身坏命终后,往生善趣、天界,三十三天众的同伴处。他以容色与名声超越其他诸天。』」
‘‘Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘mā kho tumhe, mārisā, etassa devaputtassa ujjhāyittha. Eso kho, mārisā, devaputto pubbe manussabhūto samāno tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ samādiyi, sutaṃ samādiyi, cāgaṃ samādiyi, paññaṃ samādiyi. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ . So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
「诸比库,那时,天人之主萨咖告诉三十三天的诸天:『诸尊者,你们不要对这位天子不满。诸尊者,这位天子以前作为人时,在如来所宣说的法与律中获得了信,获得了戒,获得了闻,获得了施,获得了慧。他在如来所宣说的法与律中获得了信,获得了戒,获得了闻,获得了施,获得了慧之后,身坏命终后往生于善趣、天界,生于三十三天的同伴中。他以色与名声超越其他诸天。』诸比库,那时,天人之主萨咖劝慰三十三天的诸天,在那时说了这些偈颂:」
‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;
「对如来的信,不动且善建立;」
Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.
「其戒善美,为圣者所喜、所赞叹。」
‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;
「对僧团有净信,且见正直;」
Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.
「他们说他不贫穷,他的生命不虚度。」
‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;
「因此,智者应勤修信与戒,净信与法之见,」
Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.
「忆念诸佛的教诫。」
5. Rāmaṇeyyakasuttaṃ5. 可喜经
§261
Sāvatthiyaṃ jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, bhūmirāmaṇeyyaka’’nti?
在沙瓦提城揭德林。那时,天人之主萨咖去见世尊;到了之后,礼敬世尊,站立在一旁。站立在一旁的天人之主萨咖对世尊如此说:「尊者,什么是地的可爱?」
‘‘Ārāmacetyā vanacetyā, pokkharañño sunimmitā;
「园林塔庙、森林塔庙,以及善造的莲池;
Manussarāmaṇeyyassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.
这些不及人间可爱处的十六分之一。
‘‘Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale;
「无论在村或在林,无论在低地或在高地;
Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyaka’’nti.
凡阿拉汉们住的地方,那地方就是可爱的。」
6. Yajamānasuttaṃ6. 祭祀者经
§262
Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
一时,世尊住在王舍城灵鹫山。那时,天人之主萨咖来到世尊处;来到后,礼敬世尊,站立一旁。站立一旁的天人之主萨咖以偈颂对世尊说:
‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;
「对于祭祀的人们,期望功德的众生,
Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, kattha dinnaṃ mahapphala’’nti.
作有依的功德,布施在何处果报大?」
‘‘Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā;
「四种已行道者,以及四种住于果者;
Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito.
这僧团是正直的,具足慧、戒、定。
‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;
「对于那些施者、人们,期望福德的众生;
Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphala’’nti.
作有依的福德,施于僧团有大果报。」
7. Buddhavandanāsuttaṃ7. 礼敬佛经
§263
Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo brahmā ca sahampati yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho sakko devānamindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
在沙瓦提城揭德林。尔时,世尊日中住处,独坐禅思。时,天人之主萨咖与梵天娑汉巴帝前往世尊之处;抵达后,各自依靠一边门柱而立。时,天人之主萨咖在世尊面前说此偈:
‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,
「起立吧,英雄,战胜战争者,
Pannabhāra anaṇa vicara loke;
已卸负担、无债者,游行于世间;
Cittañca te suvimuttaṃ,
你的心已善解脱,
Cando yathā pannarasāya ratti’’nti.
如十五日夜晚的月亮。」
‘‘Na kho, devānaminda, tathāgatā evaṃ vanditabbā. Evañca kho, devānaminda, tathāgatā vanditabbā –
「天人之主,如来不应如此礼敬。天人之主,如来应如此礼敬——」
‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,
「起立吧,英雄,战胜战争者,」
Satthavāha anaṇa vicara loke;
「商队主,无债者,游行于世间;」
Desassu bhagavā dhammaṃ,
「世尊,请说法,」
Aññātāro bhavissantī’’ti.
「将有了知者。」
8. Gahaṭṭhavandanāsuttaṃ8. 居士礼敬经
§264
Sāvatthiyaṃ. Tatra…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ. Uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ puthuddisā namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
在沙瓦提。于此……乃至……说此——「诸比库,过去世,萨咖天人之主对御者马答利说:『贤友马答利,请驾千马驭良马车。我们去游乐园,为了观看美地。』诸比库,御者马答利回答萨咖天人之主:『是的,尊者。』驾好千马驭良马车后,向萨咖天人之主报告:『亲爱的,千马驭良马车已驾好。现在你认为是时候了。』诸比库,于是萨咖天人之主从韦加延答宫下来,合掌,向各方礼敬。诸比库,于是御者马答利以偈颂对萨咖天人之主说——」
‘‘Taṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā;
「三明者礼敬他,一切地上的刹帝利;」
Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino;
「四大王,以及有名声的三十三天;」
Atha ko nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasī’’ti.
「那么,萨咖,你礼敬的那位亚卡是谁呢?」
‘‘Maṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā;
「三明者礼敬我,所有地上的刹帝利;
Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino.
四大王,以及有名声的三十三天。
‘‘Ahañca sīlasampanne, cirarattasamāhite;
「而我礼敬具戒者,长久入定者;
Sammāpabbajite vande, brahmacariyaparāyane.
正出家者,以梵行为究竟者。
‘‘Ye gahaṭṭhā puññakarā, sīlavanto upāsakā;
「那些在家作福者,持戒的近事男;
Dhammena dāraṃ posenti, te namassāmi mātalī’’ti.
以法养活妻子者,玛答离,我礼敬他们。」
‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;
「萨咖,你所礼敬的,确实是世间的最胜者;」
Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.
「沙瓦沙,我也礼敬你所礼敬的那些(圣者)。」
‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
「说此之后,玛伽瓦,天王善言者;
Puthuddisā namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.
向诸方礼敬后,在前登上车辆。」
9. Satthāravandanāsuttaṃ9. 礼敬导师经
§265
Sāvatthiyaṃ jetavane. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ bhagavantaṃ namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
在沙瓦提的揭德林。「诸比库,过去世,萨咖天帝召唤车夫马答离:『朋友马答离,请套上千马拉的良马车,我们去游乐园看美景。』『是的,尊者。』诸比库,车夫马答离应答萨咖天帝后,套好千马拉的良马车,向萨咖天帝报告:『尊者,千马拉的良马车已套好。现在请你认为是时候了。』诸比库,于是萨咖天帝从韦加央答宫殿下来,合掌礼敬世尊。诸比库,于是车夫马答离以偈颂对萨咖天帝说:」
‘‘Yañhi devā manussā ca, taṃ namassanti vāsava;
「沙瓦沙,诸天与人们所礼敬的那位;
Atha ko nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasī’’ti.
那么,萨咖,你所礼敬的是哪位亚卡呢?」
‘‘Yo idha sammāsambuddho, asmiṃ loke sadevake;
「在此世间与天界中,正等正觉者;
Anomanāmaṃ satthāraṃ, taṃ namassāmi mātali.
马答离,我礼敬那位无上名的导师。」
‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;
「那些贪、嗔与无明已离染者,
Khīṇāsavā arahanto, te namassāmi mātali.
诸漏已尽的阿拉汉们,玛答离,我礼敬他们。
‘‘Ye rāgadosavinayā, avijjāsamatikkamā;
「那些调伏贪嗔、超越无明者,
Sekkhā apacayārāmā, appamattānusikkhare;
有学者乐于减损,不放逸地修学,
Te namassāmi mātalī’’ti.
玛答离,我礼敬他们。」
‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;
「萨咖,你所礼敬的那些人,确实是世间最胜者;
Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.
瓦沙瓦,你所礼敬的那些人,我也礼敬他们。」
‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
「玛伽瓦说此之后,天王善生者(苏咖巴帝),
Bhagavantaṃ namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.
礼敬世尊后,他登上了前面的车。
10. Saṅghavandanāsuttaṃ10. 礼敬僧团经
§266
Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ , uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho, yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave , sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ bhikkhusaṅghaṃ namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
在沙瓦提城揭德林。于此……乃至……说此:「诸比库!过去世时,天人之主萨咖对御者马答利说:『朋友马答利!请你驾好千马驾驭的良马车,我们去游乐园观看美地。』诸比库!御者马答利回答天人之主萨咖:『是的,尊者!』驾好千马驾驭的良马车后,向天人之主萨咖报告:『尊者!千马驾驭的良马车已为你驾好,现在你认为是时候了。』诸比库!于是天人之主萨咖从韦佳延答宫殿下来,合掌礼敬比库僧团。诸比库!于是御者马答利以偈颂对天人之主萨咖说:」
‘‘Tañhi ete namasseyyuṃ, pūtidehasayā narā;
「那些人应礼敬他,身体腐臭的人们;
Nimuggā kuṇapamhete, khuppipāsasamappitā.
沉溺于尸体中,为饥渴所逼迫。
‘‘Kiṃ nu tesaṃ pihayasi, anāgārāna vāsava;
「瓦沙瓦!你为何羡慕那些出家者;
Ācāraṃ isinaṃ brūhi, taṃ suṇoma vaco tavā’’ti.
请说仙人们的行为,我们听你的话。」
‘‘Etaṃ tesaṃ pihayāmi, anāgārāna mātali;
「马答利!我羡慕那些出家者的这点;
Yamhā gāmā pakkamanti, anapekkhā vajanti te.
他们从村落出发,无所顾恋地前行。
‘‘Na tesaṃ koṭṭhe openti, na kumbhi na kaḷopiyaṃ ;
「他们不储藏于仓库、瓮或罐中;
Paraniṭṭhitamesānā , tena yāpenti subbatā.
他们寻求已被他人准备好的,那些善行者依此而生活。
‘‘Sumantamantino dhīrā, tuṇhībhūtā samañcarā;
「诸贤智者善思惟,寂静而行;
Devā viruddhā asurehi, puthu maccā ca mātali.
诸天与阿苏罗对立,众多的人类也是如此,马答利。
‘‘Aviruddhā viruddhesu, attadaṇḍesu nibbutā;
「于对立者中不对立,于执杖者中已涅槃;
Sādānesu anādānā, te namassāmi mātalī’’ti.
于执取者中不执取,我礼敬他们,马答利。」
‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;
「萨咖,你所礼敬的,确实是世间的最胜者;
Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.
瓦沙瓦,我也礼敬你所礼敬的那些人。」
‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
「说此之后,摩伽瓦,天王善言者;
Bhikkhusaṅghaṃ namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.
礼敬比库僧团后,在前登上车乘。」
Dutiyo vaggo. · 第二品
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Devā pana tayo vuttā, daliddañca rāmaṇeyyakaṃ;
天人说三种,贫穷与可爱处;
Yajamānañca vandanā, tayo sakkanamassanāti.
祭祀者与礼敬,三种萨咖礼敬。
3. Tatiyavaggo
3. 第三品
1. Chetvāsuttaṃ1. 断经
§267
Sāvatthiyaṃ jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
在沙瓦提城揭德林。尔时,萨咖天帝前往世尊处;抵达后,礼敬世尊,站立于一旁。站立于一旁的萨咖天帝以偈颂对世尊说——
‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;
「断除何者而安乐眠,断除何者而不忧愁;
Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.
「果德玛赞叹杀害哪非法品呢?」
‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;
「断嗔后安乐而卧,断嗔后不忧愁;
Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vāsava;
瓦沙瓦!嗔之毒根、甜顶,
Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.
诸圣者赞叹杀害它,因为断它后不忧愁。」
2. Dubbaṇṇiyasuttaṃ2. 丑陋经
§268
Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno ahosi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno’’’ti! Yathā yathā kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti, tathā tathā so yakkho abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro ca.
在沙瓦提城揭德林。于此……乃至……说此:「诸比库!过去,有一位丑陋、可憎的亚卡坐在萨咖天帝的座位上。诸比库!于此,三十三天的天人们不满、责难、非难——『实在稀有啊,尊者!实在未曾有啊,尊者!这位丑陋、可憎的亚卡坐在萨咖天帝的座位上!』诸比库!三十三天的天人们越是不满、责难、非难,那位亚卡就变得越端正、越好看、越令人欢喜。」
‘‘Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā yena sakko devānamindo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavocuṃ – ‘idha te, mārisa, aññataro yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno. Tatra sudaṃ, mārisa, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinnoti. Yathā yathā kho, mārisa, devā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti, tathā tathā so yakkho abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro cāti. So hi nūna, mārisa, kodhabhakkho yakkho bhavissatī’’’ti.
「诸比库!那时,三十三天的天人们去到萨咖天帝处;去到后,对萨咖天帝这样说:『亲爱的!这里有一位丑陋、可憎的亚卡坐在萨咖天帝的座位上。亲爱的!于此,三十三天的天人们不满、责难、非难——实在稀有啊,尊者!实在未曾有啊,尊者!这位丑陋、可憎的亚卡坐在萨咖天帝的座位上。亲爱的!天人们越是不满、责难、非难,那位亚卡就变得越端正、越好看、越令人欢喜。亲爱的!他确实是食嗔亚卡!』」
‘‘Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo yena so kodhabhakkho yakkho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena so kodhabhakkho yakkho tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāveti – ‘sakkohaṃ mārisa, devānamindo, sakkohaṃ, mārisa, devānamindo’ti. Yathā yathā kho, bhikkhave, sakko devānamindo nāmaṃ sāvesi, tathā tathā so yakkho dubbaṇṇataro ceva ahosi okoṭimakataro ca. Dubbaṇṇataro ceva hutvā okoṭimakataro ca tatthevantaradhāyī’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo sake āsane nisīditvā deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –
「诸比库!那时,萨咖天帝去到那位食嗔亚卡处;去到后,偏袒一肩上衣,右膝着地,向那位食嗔亚卡合掌,三次通报名字:『亲爱的!我是萨咖天帝,亲爱的!我是萨咖天帝。』诸比库!萨咖天帝越是通报名字,那位亚卡就变得越丑陋、越可憎。变得越丑陋、越可憎后,就在那里消失了。」诸比库!那时,萨咖天帝坐在自己的座位上,随喜三十三天的天人们,于那时说此偈颂:」
‘‘Na sūpahatacittomhi, nāvattena suvānayo;
「我心未被击败,不因习性而易动摇;
Na vo cirāhaṃ kujjhāmi, kodho mayi nāvatiṭṭhati.
我不会对你们长久地愤怒,愤怒不会在我心中停留。
‘‘Kuddhāhaṃ na pharusaṃ brūmi, na ca dhammāni kittaye;
「当我愤怒时,我不说粗恶语,也不宣说诸法;
Sanniggaṇhāmi attānaṃ, sampassaṃ atthamattano’’ti.
我抑制自己,见到自己的利益。」
3. Sambarimāyāsuttaṃ3. 散巴利幻术经
§269
Sāvatthiyaṃ…pe… bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo ābādhiko ahosi dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhikkhave, sakko devānamindo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami gilānapucchako. Addasā kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘tikiccha maṃ devānamindā’ti. ‘Vācehi maṃ, vepacitti, sambarimāya’nti. ‘Na tāvāhaṃ vācemi, yāvāhaṃ, mārisa, asure paṭipucchāmī’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure paṭipucchi – ‘vācemahaṃ, mārisā, sakkaṃ devānamindaṃ sambarimāya’nti? ‘Mā kho tvaṃ, mārisa, vācesi sakkaṃ devānamindaṃ sambarimāya’’’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
在沙瓦提……世尊如此说道——「诸比库,过去,阿修罗王韦巴吉帝患病,痛苦,重病。诸比库,那时,天王萨咖前往阿修罗王韦巴吉帝处探病。诸比库,阿修罗王韦巴吉帝看见天王萨咖从远处走来。看见后,对天王萨咖如此说道——『天王,请治疗我。』『韦巴吉帝,请以三跋哩咒语教我。』『尊者,在我询问诸阿修罗之前,我不教。』」「诸比库,那时,阿修罗王韦巴吉帝询问诸阿修罗——『尊者们,我应该以三跋哩咒语教天王萨咖吗?』『尊者,你不应该以三跋哩咒语教天王萨咖。』」「诸比库,那时,阿修罗王韦巴吉帝以偈颂对天王萨咖说道——
‘‘Māyāvī maghavā sakka, devarāja sujampati;
「魔术师摩伽瓦萨咖,天王善言者;
Upeti nirayaṃ ghoraṃ, sambarova sataṃ sama’’nti.
如同三跋哩百人,前往可怖地狱。」
4. Accayasuttaṃ4. 罪过经
§270
Sāvatthiyaṃ…pe… ārāme. Tena kho pana samayena dve bhikkhū sampayojesuṃ. Tatreko bhikkhu accasarā. Atha kho so bhikkhu tassa bhikkhuno santike accayaṃ accayato deseti; so bhikkhu nappaṭiggaṇhāti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, dve bhikkhū sampayojesuṃ, tatreko bhikkhu accasarā . Atha kho so, bhante, bhikkhu tassa bhikkhuno santike accayaṃ accayato deseti, so bhikkhu nappaṭiggaṇhātī’’ti.
在沙瓦提……园。那时,两位比库争吵。其中一位比库犯了过失。那时,那位比库在那位比库面前以过失为过失而表白;那位比库不接受。那时,众多比库前往世尊处;抵达后,礼敬世尊,坐于一旁。坐于一旁的那些比库对世尊如此说道——「世尊,这里,两位比库争吵,其中一位比库犯了过失。世尊,那时,那位比库在那位比库面前以过失为过失而表白,那位比库不接受。」
‘‘Dveme, bhikkhave, bālā. Yo ca accayaṃ accayato na passati, yo ca accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhā’’ti – ime kho, bhikkhave, dve bālā. ‘‘Dveme, bhikkhave, paṇḍitā. Yo ca accayaṃ accayato passati, yo ca accayaṃ desentassa yathādhammaṃ paṭiggaṇhā’’ti – ime kho, bhikkhave, dve paṇḍitā.
「诸比库,这两种是愚者。不见过失为过失者,以及对表白过失者不如法接受者——诸比库,这两种是愚者。诸比库,这两种是智者。见过失为过失者,以及对表白过失者如法接受者——诸比库,这两种是智者。」
‘‘Bhūtapubbaṃ , bhikkhave, sakko devānamindo sudhammāyaṃ sabhāyaṃ deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
「诸比库!过去,萨咖天帝在善法堂劝诫三十三天众时,于那时说了这首偈颂——
‘‘Kodho vo vasamāyātu, mā ca mittehi vo jarā;
「愿嗔恨不控制你们,愿你们不因朋友而衰老;
Agarahiyaṃ mā garahittha, mā ca bhāsittha pesuṇaṃ;
不应呵责不应呵责者,不应说离间语;
Atha pāpajanaṃ kodho, pabbatovābhimaddatī’’ti.
然而嗔恨产生恶,如山压倒。」
5. Akkodhasuttaṃ5. 不嗔经
§271
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū…pe… bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo sudhammāyaṃ sabhāyaṃ deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
如是我闻——一时,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。在那里,世尊对诸比库……(中略)……世尊如此说:「诸比库!过去,萨咖天帝在善法堂劝诫三十三天众时,于那时说了这首偈颂——
‘‘Mā vo kodho ajjhabhavi, mā ca kujjhittha kujjhataṃ;
「愿嗔恨不征服你们,愿你们不对嗔者发嗔;
Akkodho avihiṃsā ca, ariyesu ca paṭipadā ;
无嗔与不伤害,以及诸圣者的行道;
Atha pāpajanaṃ kodho, pabbatovābhimaddatī’’ti.
然而嗔恨产生恶,如山压倒。」
Tatiyo vaggo. · 第三品
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Chetvā dubbaṇṇiyamāyā, accayena akodhano;
断除丑陋之魔,以超越而不嗔;
Desitaṃ buddhaseṭṭhena, idañhi sakkapañcakanti.
由最胜佛所说,此为萨咖五则。
Sakkasaṃyuttaṃ samattaṃ. · 萨咖相应完
Sagāthāvaggo paṭhamo.有偈品第一
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Devatā devaputto ca, rājā māro ca bhikkhunī;
天人、天子、王、魔与比库尼;
Brahmā brāhmaṇa vaṅgīso, vanayakkhena vāsavoti.
梵天、婆罗门、旺义萨、林亚卡与瓦萨瓦。
Sagāthāvaggasaṃyuttapāḷi niṭṭhitā. · 有偈品相应部完