三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 玛欣德尊者标准中译
首页经藏相应部有偈篇1. 天人相应

1. Devatāsaṃyuttaṃ1. 天人相应

750 段 · CSCD 巴利原典
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Saṃyuttanikāyo · 相应部
Sagāthāvaggo · 有偈品
1. Devatāsaṃyuttaṃ1. 天人相应
1. Naḷavaggo
在沙瓦提因缘。站在一旁的那位天神在世尊面前说了此偈——
1. Oghataraṇasuttaṃ1. 度瀑流经
§1
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘kathaṃ nu tvaṃ, mārisa, oghamatarī’ti? ‘Appatiṭṭhaṃ khvāhaṃ, āvuso, anāyūhaṃ oghamatari’nti. ‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, mārisa, appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ oghamatarī’ti? ‘Yadākhvāhaṃ, āvuso, santiṭṭhāmi tadāssu saṃsīdāmi ; yadākhvāhaṃ, āvuso, āyūhāmi tadāssu nibbuyhāmi . Evaṃ khvāhaṃ, āvuso, appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ oghamatari’’’nti.
在沙瓦提因缘。站在一旁的那位天神在世尊面前说了此偈——
‘‘Cirassaṃ vata passāmi, brāhmaṇaṃ parinibbutaṃ;
在沙瓦提因缘。站在一旁的那位天神在世尊面前说了此偈——
Appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ, tiṇṇaṃ loke visattika’’nti. –
在沙瓦提因缘。站在一旁的那位天神在世尊面前说了此偈——
Idamavoca sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā – ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.
在沙瓦提因缘。站在一旁的那位天神在世尊面前说了此偈——
2. Nimokkhasuttaṃ2. 解脱经
§2
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –
如是我闻。一时,世尊住在沙瓦提城揭达林给孤独园。在那里,世尊对比库们说:「比库们!」「尊师!」那些比库应答世尊。世尊如此说——
‘‘Jānāsi no tvaṃ, mārisa, sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti?
在沙瓦提因缘。站在一旁的那位天神在世尊面前说了此偈——
‘‘Jānāmi khvāhaṃ, āvuso, sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti.
在沙瓦提因缘。站在一旁的那位天神在世尊面前说了此偈——
‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, mārisa, jānāsi sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti?
「刹帝利是两足中的最上,牛是四足中的最上。」
‘‘Nandībhavaparikkhayā , saññāviññāṇasaṅkhayā, vedanānaṃ nirodhā upasamā – evaṃ khvāhaṃ, āvuso, jānāmi sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti.
「当正午时分,众鸟歇息。」
3. Upanīyasuttaṃ3. 引导经
§3
Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
「难行且难忍,无知者的沙门行。」
‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,
「以惭为制止的人,世间是否存在?」
Jarūpanītassa na santi tāṇā;
被老所逼迫者无有庇护处;
Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,
看见死亡中的这个怖畏,
Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti.
在沙瓦提因缘。站在一旁的那位天神在世尊面前说了此偈——
‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,
「寿命短促,生命被带走,
Jarūpanītassa na santi tāṇā;
被老所逼迫者无有庇护处;
Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,
「无论从何处制止心,」
Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.
见寂静者应舍弃世间之饵。」
4. Accentisuttaṃ4. 超越经
§4
Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。站在一旁的那位天人在世尊面前说了这首偈:
‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,
「时光流逝,诸夜过去,
Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;
年龄阶段次第舍离;
Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,
见此死亡之怖畏,
Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti.
如是我闻。一时,世尊住在沙瓦提城揭达林给孤独园。那时,众多属于沙都腊巴天群的天神在深夜,以殊胜的容色遍照整个揭达林,来到世尊之处;到达后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神在世尊面前说了此偈——
‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,
一时,世尊住在沙瓦提城揭达林给孤独园。那时,众多属于沙都腊巴天群的天神在深夜,以殊胜的容色遍照整个揭达林,来到世尊之处;到达后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神在世尊面前说了此偈——
Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;
在沙瓦提因缘。那时,众多属于沙都腊巴天群的天神在深夜,以殊胜的容色遍照整个揭达林,来到世尊之处;到达后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神发出此感叹——
Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,
一时,世尊住在沙瓦提城揭达林给孤独园。那时,众多属于沙都腊巴天群的天神在深夜,以殊胜的容色遍照整个揭达林,来到世尊之处;到达后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的一位天神在世尊面前说了此偈——
Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.
一时,世尊住在沙瓦提城揭达林给孤独园。那时,众多具嫌恨想的天神在深夜,以殊胜的容色遍照整个揭达林,来到世尊之处;到达后,站在空中。站在空中的一位天神在世尊面前说了此偈——
5. Katichindasuttaṃ5. 应断几经
§5
Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
如是我闻。一时,世尊住在释迦国咖毕拉瓦图城大林中,与五百位比库大僧团在一起,全部都是阿拉汉。十方世界的天神大多数已聚集来见世尊与比库僧团。那时,四位净居天的天神如此想:『世尊住在释迦国咖毕拉瓦图城大林中,与五百位比库大僧团在一起,全部都是阿拉汉。十方世界的天神大多数已聚集来见世尊与比库僧团。我们也应前往世尊之处;到达后,在世尊面前各说一偈。』」
‘‘Kati chinde kati jahe, kati cuttari bhāvaye;
如是我闻。一时,世尊住在王舍城摩达古其鹿野苑。当时世尊的脚被石片割伤。世尊的身体感受剧烈——肉体上苦的、锐利的、刺痛的、不愉快的、不可意的感受。然而世尊正念、正知地忍受着,不受困扰。那时世尊将桑喀帝折成四叠铺好,右胁而卧如狮子卧,足叠足,正念正知。
Kati saṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.
如是我闻。一时,世尊住在韦萨离大林重阁讲堂。那时,果嘎那达——帕竹那的女儿——在深夜,以殊胜的容色遍照整个大林,来到世尊之处;到达后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的天神果嘎那达——帕竹那的女儿——在世尊面前说了这些偈颂——
‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;
如是我闻。一时,世尊住在韦萨离大林重阁讲堂。那时,小果嘎那达——帕竹那的女儿——在深夜,以殊胜的容色遍照整个大林,来到世尊之处;到达后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的天神小果嘎那达——帕竹那的女儿——在世尊面前说了这些偈颂——
Pañca saṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.
如是我闻。一时,世尊住在沙瓦提城揭达林给孤独园。那时,一位天神在深夜,以殊胜的容色遍照整个揭达林,来到世尊之处;到达后,礼敬世尊,站在一旁。站在一旁的那位天神在世尊面前说了这些偈颂——
6. Jāgarasuttaṃ6. 醒觉经
§6
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。那位天人站在一边,在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Kati jāgarataṃ suttā, kati suttesu jāgarā;
「醒者有多少睡眠,睡者有多少醒觉;
Katibhi rajamādeti, katibhi parisujjhatī’’ti.
以多少而取尘垢,以多少而得清净?」
‘‘Pañca jāgarataṃ suttā, pañca suttesu jāgarā;
「醒者有五种睡眠,睡者有五种醒觉;
Pañcabhi rajamādeti, pañcabhi parisujjhatī’’ti.
以五种而取尘垢,以五种而得清净。」
7. Appaṭividitasuttaṃ7. 未通达经
§7
Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。那位天人站在一边,在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Yesaṃ dhammā appaṭividitā, paravādesu nīyare ;
「那些对诸法未通达者,被引入他人之说;
Suttā te nappabujjhanti, kālo tesaṃ pabujjhitu’’nti.
他们睡而不觉醒,现在是他们觉醒之时。」
‘‘Yesaṃ dhammā suppaṭividitā, paravādesu na nīyare;
「诸法已被善通达者,不被引入他人之说;
Te sambuddhā sammadaññā, caranti visame sama’’nti.
他们是正觉者、正知者,在不平处行平等。」
8. Susammuṭṭhasuttaṃ8. 善忘失经
§8
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。那位天人站在一旁,在世尊面前说了这首偈:
‘‘Yesaṃ dhammā susammuṭṭhā, paravādesu nīyare;
「诸法已完全迷惑者,被引入他人之说;
Suttā te nappabujjhanti, kālo tesaṃ pabujjhitu’’nti.
他们睡眠而不觉醒,是他们觉醒之时。」
‘‘Yesaṃ dhammā asammuṭṭhā, paravādesu na nīyare;
「诸法未迷惑者,不被引入他人之说;
Te sambuddhā sammadaññā, caranti visame sama’’nti.
他们是正觉者、正知者,在不平处行平等。」
9. Mānakāmasuttaṃ9. 慢欲经
§9
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。那位天人站在一旁,在世尊面前说了这首偈:
‘‘Na mānakāmassa damo idhatthi,
「对于欲求慢者,此处无调伏,
Na monamatthi asamāhitassa;
对于不得定者,无寂静;
Eko araññe viharaṃ pamatto,
独自住于林野而放逸者,
Na maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.
不能越渡死魔之境。」
‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto,
「舍断慢,善得定,
Sucetaso sabbadhi vippamutto;
心善净,于一切处解脱;
Eko araññe viharaṃ appamatto,
独自住于林野而不放逸者,
Sa maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.
他能越渡死魔之境。」
10. Araññasuttaṃ10. 林野经
§10
Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
在沙瓦提因缘。站在一旁的那位天神以偈对世尊说——
‘‘Araññe viharantānaṃ, santānaṃ brahmacārinaṃ;
「住于林野、寂静的梵行者们,
Ekabhattaṃ bhuñjamānānaṃ, kena vaṇṇo pasīdatī’’ti.
一日一食者,为何容色明净?」
‘‘Atītaṃ nānusocanti, nappajappanti nāgataṃ;
「不忧过去,不期未来,
Paccuppannena yāpenti, tena vaṇṇo pasīdati’’.
以现在维生,因此容色明净。」
‘‘Anāgatappajappāya, atītassānusocanā;
「因期盼未来、忧愁过去,
Etena bālā sussanti, naḷova harito luto’’ti.
愚者因此而憔悴,如被割断的青芦苇。」
Naḷavaggo paṭhamo. · 芦苇品第一
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Oghaṃ nimokkhaṃ upaneyyaṃ, accenti katichindi ca;
暴流、解脱、应被引导、超越、几何与切断,
Jāgaraṃ appaṭividitā, susammuṭṭhā mānakāminā;
醒觉未被了知,被欲求慢者完全忘失;
Araññe dasamo vutto, vaggo tena pavuccati.
在林中说第十,以此称为品。
2. Nandanavaggo
2. 难陀那品
1. Nandanasuttaṃ1. 欢喜经
§11
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
如是我闻——一时,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。在那里,世尊称呼比库们:「诸比库!」「尊师!」那些比库回答世尊。世尊说此:
‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññatarā tāvatiṃsakāyikā devatā nandane vane accharāsaṅghaparivutā dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāriyamānā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –
「诸比库!过去世,某位三十三天众的天人,在难陀那林中,被天女众围绕,具备、具足天的五种欲功德,被须跋,在那时说此偈:
‘‘Na te sukhaṃ pajānanti, ye na passanti nandanaṃ;
「他们不了知乐,那些未见难陀那者;
Āvāsaṃ naradevānaṃ, tidasānaṃ yasassina’’nti.
人中天神们的住处,三十三天有名声者。」
‘‘Evaṃ vutte, bhikkhave, aññatarā devatā taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsi –
「诸比库!如是所说时,某位天人以偈回答那位天人:
‘‘Na tvaṃ bāle pajānāsi, yathā arahataṃ vaco;
「你这愚者不了知,如诸阿拉汉之语;
Aniccā sabbasaṅkhārā , uppādavayadhammino;
一切诸行无常,是生灭法;
Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti.
生起后灭尽,它们的寂止是乐。」
2. Nandatisuttaṃ2. 欢喜经
§12
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。那位天人站在一旁,在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Nandati puttehi puttimā,
「有子者因子而喜悦,
Gomā gohi tatheva nandati;
有牛者同样因牛而喜悦;
Upadhīhi narassa nandanā,
人因诸依而喜悦,
Na hi so nandati yo nirūpadhī’’ti.
无依者确实不喜悦。」
‘‘Socati puttehi puttimā,
「有子者因子而悲伤,
Gomā gohi tatheva socati;
有牛者同样因牛而悲伤;
Upadhīhi narassa socanā,
人因诸依而悲伤,
Na hi so socati yo nirūpadhī’’ti.
无依者确实不悲伤。」
3. Natthiputtasamasuttaṃ3. 无子等经
§13
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。站在一旁的那位天人在世尊面前说了这个偈颂——
‘‘Natthi puttasamaṃ pemaṃ, natthi gosamitaṃ dhanaṃ;
「没有等同于子的爱,没有等同于牛的财富;
Natthi sūriyasamā ābhā, samuddaparamā sarā’’ti.
没有等同于太阳的光辉,诸湖以海洋为最上。」
‘‘Natthi attasamaṃ pemaṃ, natthi dhaññasamaṃ dhanaṃ;
「没有等同于自己的爱,没有等同于谷物的财富;
Natthi paññāsamā ābhā, vuṭṭhi ve paramā sarā’’ti.
「无光明等同于慧,雨确实是诸声中最上。」
4. Khattiyasuttaṃ4. 刹帝利经
§14
‘‘Khattiyo dvipadaṃ seṭṭho, balībaddo catuppadaṃ.
「刹帝利是两足中最胜,力牛是四足中最胜。
Komārī seṭṭhā bhariyānaṃ, yo ca puttāna pubbajo’’ti.
少女是诸妻中最胜,诸子中长子最胜。」
‘‘Sambuddho dvipadaṃ seṭṭho, ājānīyo catuppadaṃ;
「正自觉者是两足中最胜,良马是四足中最胜;
Sussūsā seṭṭhā bhariyānaṃ, yo ca puttānamassavo’’ti.
顺从者是诸妻中最胜,诸子中恭顺者最胜。」
5. Saṇamānasuttaṃ5. 萨那马那经
§15
‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu.
「当正午时分站立时,当诸鸟栖息时,
Saṇateva brahāraññaṃ , taṃ bhayaṃ paṭibhāti ma’’nti.
大林发出声响,那恐怖现起于我。」
‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu;
「当正午时分站立时,当诸鸟栖息时;
Saṇateva brahāraññaṃ, sā rati paṭibhāti ma’’nti.
「沙纳天啊,大林野,那喜乐对我显现。」
6. Niddātandīsuttaṃ6. 睡眠懒惰经
§16
‘‘Niddā tandī vijambhitā , aratī bhattasammado.
「睡眠、懈怠、呵欠、不乐、食后昏沉。
Etena nappakāsati, ariyamaggo idha pāṇina’’nti.
「以此,圣道不对此有情显现。」
‘‘Niddaṃ tandiṃ vijambhitaṃ, aratiṃ bhattasammadaṃ;
「睡眠、懈怠、呵欠、不乐、食后昏沉,
Vīriyena naṃ paṇāmetvā, ariyamaggo visujjhatī’’ti.
「以精进驱除它,圣道得以清净。」
7. Dukkarasuttaṃ7. 难作经
§17
‘‘Dukkaraṃ duttitikkhañca, abyattena ca sāmaññaṃ.
「难行且难忍,对无能者而言沙门行,
Bahūhi tattha sambādhā, yattha bālo visīdatī’’ti.
「在那里有许多障碍,愚者在那里沉没。」
‘‘Katihaṃ careyya sāmaññaṃ, cittaṃ ce na nivāraye;
「他能行沙门行多久,如果不防护心;
Pade pade visīdeyya, saṅkappānaṃ vasānugo’’ti.
他将步步沉沦,随逐诸寻之力。
‘‘Kummova aṅgāni sake kapāle,
如龟收诸肢于自己的壳中,
Samodahaṃ bhikkhu manovitakke;
比库应如是收摄意寻,
Anissito aññamaheṭhayāno,
无所依、不恼害他人,
Parinibbuto nūpavadeyya kañcī’’ti.
已般涅槃者不会诽谤任何人。
8. Hirīsuttaṃ8. 惭经
§18
‘‘Hirīnisedho puriso, koci lokasmiṃ vijjati.
以惭为制止的人,在世间中可得见,
Yo nindaṃ apabodhati , asso bhadro kasāmivā’’ti.
他警觉呵责,如良马对鞭一般。
‘‘Hirīnisedhā tanuyā, ye caranti sadā satā;
以惭为制止、谨慎,常具念而行者,
Antaṃ dukkhassa pappuyya, caranti visame sama’’nti.
到达苦的终结,于不平中行平等。」
9. Kuṭikāsuttaṃ9. 小屋经
‘‘Kacci te kuṭikā natthi, kacci natthi kulāvakā;
「你确实没有小屋吗?你确实没有巢窝吗?
Kacci santānakā natthi, kacci muttosi bandhanā’’ti.
你确实没有系缚吗?你确实从束缚中解脱了吗?」
‘‘Taggha me kuṭikā natthi, taggha natthi kulāvakā;
「我确实没有小屋,我确实没有巢窝;
Taggha santānakā natthi, taggha muttomhi bandhanā’’ti.
我确实没有系缚,我确实从束缚中解脱了。」
‘‘Kintāhaṃ kuṭikaṃ brūmi, kiṃ te brūmi kulāvakaṃ;
「我说什么是小屋?我对你说什么是巢窝?
Kiṃ te santānakaṃ brūmi, kintāhaṃ brūmi bandhana’’nti.
我对你说什么是系缚?我说什么是束缚?」
‘‘Mātaraṃ kuṭikaṃ brūsi, bhariyaṃ brūsi kulāvakaṃ;
「你说母亲是小屋,你说妻子是巢窝;
Putte santānake brūsi, taṇhaṃ me brūsi bandhana’’nti.
你说儿子是亲族,你对我说渴爱是束缚。
‘‘Sāhu te kuṭikā natthi, sāhu natthi kulāvakā;
善哉!你没有小屋,善哉!没有巢窟;
Sāhu santānakā natthi, sāhu muttosi bandhanā’’ti.
善哉!没有亲族,善哉!你已从束缚解脱。
10. Samiddhisuttaṃ10. 三弥提经
§20
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati tapodārāme. Atha kho āyasmā samiddhi rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yena āyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhitā āyasmantaṃ samiddhiṃ gāthāya ajjhabhāsi –
如是我闻——一时,世尊住在王舍城温泉园。那时,具寿沙密地在破晓时分起床后,前往温泉去洗浴肢体。在温泉洗浴肢体后上岸,穿着一件衣站立着使肢体干燥。那时,某位天人在深夜时分,以殊胜的容色照亮整个温泉园后,前往具寿沙密地处;抵达后,站在空中以偈颂对具寿沙密地说:
‘‘Abhutvā bhikkhasi bhikkhu, na hi bhutvāna bhikkhasi;
「未受用而行乞,比库!你不是受用后行乞;
Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu, mā taṃ kālo upaccagā’’ti.
比库!受用后行乞吧,莫让时机过去。」
‘‘Kālaṃ vohaṃ na jānāmi, channo kālo na dissati;
「我不知道时机,时机被遮蔽不可见;
Tasmā abhutvā bhikkhāmi, mā maṃ kālo upaccagā’’ti.
因此我未受用而行乞,莫让时机过我而去。」
Atha kho sā devatā pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca – ‘‘daharo tvaṃ bhikkhu, pabbajito susu kāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato, paṭhamena vayasā, anikkīḷitāvī kāmesu. Bhuñja, bhikkhu, mānusake kāme; mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvī’’ti.
那时,那位天人站立在地上对具寿沙密地说:「比库,你年轻,出家不久,头发乌黑,具足青春的幸福,正值壮年,未曾游戏于诸欲。比库,你应享受人间的诸欲;不要舍弃现见的而追求时限的。」
‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāmi. Kālikañca khvāhaṃ, āvuso, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāmi. Kālikā hi, āvuso, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti.
「贤友,我并非舍弃现见的而追求时限的。贤友,我是舍弃时限的而追求现见的。贤友,因为世尊说诸欲是时限的,多苦、多恼,此中过患更多。此法是现见的、无时的、来见的、可引导的、智者应各自证知的。」
‘‘Kathañca, bhikkhu, kālikā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo? Kathaṃ sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti?
「比库,如何世尊说诸欲是时限的,多苦、多恼,此中过患更多?如何此法是现见的、无时的、来见的、可引导的、智者应各自证知的?」
‘‘Ahaṃ kho, āvuso, navo acirapabbajito adhunāgato imaṃ dhammavinayaṃ. Na tāhaṃ sakkomi vitthārena ācikkhituṃ. Ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho rājagahe viharati tapodārāme. Taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccha. Yathā te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī’’ti.
「贤友,我是新学,出家不久,刚来到此法律。我不能详细分别论。那位世尊、阿拉汉、正等正觉者住在王舍城的答波达拉玛。你去见那位世尊,问此义。世尊如何分别论,你应如是受持。」
‘‘Na kho, bhikkhu, sukaro so bhagavā amhehi upasaṅkamituṃ , aññāhi mahesakkhāhi devatāhi parivuto. Sace kho tvaṃ, bhikkhu, taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi, mayampi āgaccheyyāma dhammassavanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā samiddhi tassā devatāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca –
「比库,我们不容易去见那位世尊,因为他被其他大威力的诸天人围绕。比库,如果你去见那位世尊,问此义,我们也会来听法。」「好的,贤友。」具寿沙密地答应那位天人后,前往世尊所在之处;抵达后,礼敬世尊,坐于一旁。坐于一旁的具寿沙密地对世尊如此说:
‘‘Idhāhaṃ , bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkamiṃ gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṃ gattāni pubbāpayamāno. Atha kho, bhante, aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhitā imāya gāthāya ajjhabhāsi –
「尊者,我于此夜破晓时分起身,前往答波达,为了沐浴肢体。在答波达沐浴肢体后,上岸,着一衣而立,晾干肢体。尊者,那时,某位天人于深夜时分,以殊胜的光彩照亮整个答波达后,来到我处;抵达后,站立在空中,以此偈颂对我说:」
‘‘Abhutvā bhikkhasi bhikkhu, na hi bhutvāna bhikkhasi;
「『比库,你未享受而乞食,你不是享受后而乞食;」
Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu, mā taṃ kālo upaccagā’’ti.
「『比库,你应享受后而乞食,莫让时光流逝。』」
‘‘Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsiṃ –
「大德,如是说已,我以偈颂回答那位天人——
‘‘Kālaṃ vohaṃ na jānāmi, channo kālo na dissati;
「我不知道时间,时间被隐藏不可见;
Tasmā abhutvā bhikkhāmi, mā maṃ kālo upaccagā’’ti.
因此我不生起而行乞食,莫让时间超越我。」
‘‘Atha kho, bhante, sā devatā pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā maṃ etadavoca – ‘daharo tvaṃ, bhikkhu, pabbajito susu kāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato, paṭhamena vayasā, anikkīḷitāvī kāmesu. Bhuñja, bhikkhu, mānusake kāme; mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvī’’’ti.
「大德,那时,那位天人站立在地上对我说:『比库,你年轻,出家不久,头发乌黑,具足美好的青春,正值壮年,未曾在诸欲中嬉戏。比库,你应享受人间的诸欲;不要舍弃现见的而追求时限的。』」
‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, taṃ devataṃ etadavocaṃ – ‘na khvāhaṃ, āvuso, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāmi; kālikañca khvāhaṃ, āvuso, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāmi. Kālikā hi, āvuso, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’’ti.
「大德,如是说已,我对那位天人说:『朋友,我并非舍弃现见的而追求时限的;朋友,我是舍弃时限的而追求现见的。朋友,因为诸欲是时限的,世尊说有多苦、多恼,此中过患更多。此法是现见的、无时的、来见的、可引导的、智者应各自证知的。』」
‘‘Evaṃ vutte, bhante, sā devatā maṃ etadavoca – ‘kathañca, bhikkhu, kālikā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo? Kathaṃ sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti? Evaṃ vuttāhaṃ, bhante , taṃ devataṃ etadavocaṃ – ‘ahaṃ kho, āvuso, navo acirapabbajito adhunāgato imaṃ dhammavinayaṃ, na tāhaṃ sakkomi vitthārena ācikkhituṃ. Ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho rājagahe viharati tapodārāme. Taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccha. Yathā te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī’’’ti.
「大德,如是说已,那位天人对我说:『比库,为何诸欲是时限的,世尊说有多苦、多恼,此中过患更多?为何此法是现见的、无时的、来见的、可引导的、智者应各自证知的?』大德,如是说已,我对那位天人说:『朋友,我是新学,出家不久,新近来到此法律,我不能详细分别论。那位世尊、阿拉汉、正等正觉者住在王舍城的答波达拉玛。你去见那位世尊,问此义。世尊如何分别论,你应如是受持。』」
‘‘Evaṃ vutte, bhante, sā devatā maṃ etadavoca – ‘na kho, bhikkhu, sukaro so bhagavā amhehi upasaṅkamituṃ, aññāhi mahesakkhāhi devatāhi parivuto. Sace kho, tvaṃ bhikkhu, taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi, mayampi āgaccheyyāma dhammassavanāyā’ti. Sace, bhante, tassā devatāya saccaṃ vacanaṃ, idheva sā devatā avidūre’’ti.
「大德,如是说已,那位天人对我说:『比库,那位世尊不容易被我们接近,他被其他大威力的诸天人围绕。比库,如果你去见那位世尊,问此义,我们也会来听法。』大德,如果那位天人所说是真实语,那位天人就在此处不远。」
Evaṃ vutte, sā devatā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca – ‘‘puccha, bhikkhu, puccha, bhikkhu, yamahaṃ anuppattā’’ti.
如是说已,那位天人对具寿沙玛内拉地说:「比库,你问吧!比库,你问吧!因为我已到达。」
Atha kho bhagavā taṃ devataṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
那时,世尊以偈颂对那位天人说:
‘‘Akkheyyasaññino sattā, akkheyyasmiṃ patiṭṭhitā;
「有想于所说者的众生,住立于所说者;
Akkheyyaṃ apariññāya, yogamāyanti maccuno.
不遍知所说者,他们来到死亡的轭。
‘‘Akkheyyañca pariññāya, akkhātāraṃ na maññati;
「遍知了所说者,他不认为有说者;
Tañhi tassa na hotīti, yena naṃ vajjā na tassa atthi;
那对他确实不存在,以此来说他的过失不存在;
Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti .
亚卡,如果你了知,请说。」
‘‘Na khvāhaṃ, bhante, imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti.
「尊者,我确实不了知世尊总说的详细义理。尊者,请世尊善为我说,使我能了知世尊总说的详细义理。」
‘‘Samo visesī uda vā nihīno,
「『相等、殊胜或低劣,』
Yo maññatī so vivadetha tena;
凡思量者,他会因此而诤论;
Tīsu vidhāsu avikampamāno,
于三种状态中不动摇者,
Samo visesīti na tassa hoti;
他不会有「相等」或「殊胜」之想;
Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti.
亚卡,如果你了知,请说。」
‘‘Imassāpi khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa na vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti.
「尊者,对于世尊简略所说之义,我不能详细了知其义。尊者,请世尊善为我说,使我能详细了知世尊简略所说之义。」
‘‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā, acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe;
「他舍断了度量,未获得慢心,于此名色断除了渴爱;
Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ, pariyesamānā nājjhagamuṃ;
那断结者、无恼者、无欲者,寻找他的诸天与人未能找到,
Devā manussā idha vā huraṃ vā, saggesu vā sabbanivesanesu;
无论在此世或他世,或在诸天界,或在一切住处。」
Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti.
如果你了知,亚卡,请说!」
‘‘Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi –
「尊者,对于世尊简略所说之义,我如此详细地了知——
‘‘Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā,
「不应以语、以意作恶,
Kāyena vā kiñcana sabbaloke;
或以身在一切世间作任何恶;
Kāme pahāya satimā sampajāno,
舍弃诸欲,具念、正知,
Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhita’’nti.
不应追求与无义相应的苦。」
Nandanavaggo dutiyo. · 欢喜品第二
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Nandanā nandati ceva, natthiputtasamena ca;
难陀那、难陀帝,以及无有与子相等者;
Khattiyo saṇamāno ca, niddātandī ca dukkaraṃ;
刹帝利在战斗时,懒惰与昏睡是难行之事;
Hirī kuṭikā navamo, dasamo vutto samiddhināti.
惭是小屋为第九,第十说的是三弥提。
3. Sattivaggo
3. 刀品
1. Sattisuttaṃ1. 矛经
§21
Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
沙瓦提因缘。那位天人站在一旁,在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;
「犹如被刀触击,如头上燃烧着火;为了断除欲贪,具念的比库应游行。」
Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
为了断除欲贪,比库应具念游行。
‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;
「犹如被刀触击,如头上燃烧着火;为了断除有身见,具念的比库应游行。」
Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
「犹如被刀触击,如头上燃烧着火;为了断除有身见,具念的比库应游行。」
2. Phusatisuttaṃ2. 触经
‘‘Nāphusantaṃ phusati ca, phusantañca tato phuse;
「不触未触者而触,触已从彼而触;
Tasmā phusantaṃ phusati, appaduṭṭhapadosina’’nti.
因此触触者,无恼害而恼害者。」
‘‘Yo appaduṭṭhassa narassa dussati,
「若对无恼害之人恼害,
Suddhassa posassa anaṅgaṇassa;
对清净之人、无垢之人;
Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,
恶返回愚者本身,
Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’’ti.
如细尘逆风而撒。」
3. Jaṭāsuttaṃ3. 结发经
‘‘Anto jaṭā bahi jaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā;
「内有结、外有结,人被结所缠结;
Taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭa’’nti.
果德玛,我问你:谁能解开此结?」
‘‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ;
「安立于戒的有慧之人,修习心与慧,
Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ.
热诚、明智的比库,他解开此结。
‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;
「那些贪、嗔与无明已离染者,
Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā.
漏尽的阿拉汉们,他们的结已解开。
‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;
「在名与色无余灭尽之处,
Paṭighaṃ rūpasaññā ca, etthesā chijjate jaṭā’’ti.
对碍与色想,在此结被切断。」
4. Manonivāraṇasuttaṃ4. 意防护经
§24
‘‘Yato yato mano nivāraye,
「无论从何处调伏心,
Na dukkhameti naṃ tato tato;
苦就不从那里来到他;
Sa sabbato mano nivāraye,
他应从一切制止意,
Sa sabbato dukkhā pamuccati’’.
他从一切苦解脱。」
‘‘Na sabbato mano nivāraye,
「不应从一切制止意,
Na mano saṃyatattamāgataṃ;
意未达到完全调伏;
Yato yato ca pāpakaṃ,
从何处何处有恶,
Tato tato mano nivāraye’’ti.
从那里那里制止意。」
5. Arahantasuttaṃ5. 阿拉汉经
‘‘Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,
「凡是比库为阿拉汉、已作所应作者,
Khīṇāsavo antimadehadhārī;
诸漏已尽、持最后身者;
Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya,
他也会说「我说」,
Mamaṃ vadantītipi so vadeyyā’’ti.
他也会说「他们对我说」。」
‘‘Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,
「那位比库是阿拉汉、已作所应作者,
Khīṇāsavo antimadehadhārī;
诸漏已尽、持最后身者;
Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya,
他也会说「我说」,
Mamaṃ vadantītipi so vadeyya;
他也会说「他们对我说」;
Loke samaññaṃ kusalo viditvā,
善知世间的名称,
Vohāramattena so vohareyyā’’ti.
他只是以言说而言说。」
‘‘Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,
「若有比库是阿拉汉、已作所应作者,
Khīṇāsavo antimadehadhārī;
诸漏已尽、持最后身者;
Mānaṃ nu kho so upagamma bhikkhu,
那位比库是否会陷入慢,
Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya;
而说『我说』,
Mamaṃ vadantītipi so vadeyyā’’ti.
或说『他们对我说』呢?」
‘‘Pahīnamānassa na santi ganthā,
「对于已舍断慢者,诸结不存在,
Vidhūpitā mānaganthassa sabbe;
慢结的一切已被驱除;
Sa vītivatto maññataṃ sumedho,
那位善慧者已超越想念,
Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya.
他可能会说「我说」。
‘‘Mamaṃ vadantītipi so vadeyya;
他可能会说「他们对我说」;
Loke samaññaṃ kusalo viditvā;
善巧地了知世间的名称,
Vohāramattena so vohareyyā’’ti.
他只是以言说而言说。」
6. Pajjotasuttaṃ6. 光明经
‘‘Kati lokasmiṃ pajjotā, yehi loko pakāsati ;
「世间有多少光明,世间以此而照耀;
Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.
我们来问世尊,我们应如何了知那个?」
‘‘Cattāro loke pajjotā, pañcamettha na vijjati;
「世间有四种光明,这里没有第五种;
Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā.
白天太阳照耀,夜晚月亮照耀。
‘‘Atha aggi divārattiṃ, tattha tattha pakāsati;
「然而火日夜照耀,在此处彼处显现;
Sambuddho tapataṃ seṭṭho, esā ābhā anuttarā’’ti.
正自觉者是苦行者中最胜,这是无上的光辉。」
7. Sarasuttaṃ7. 湖经
‘‘Kuto sarā nivattanti, kattha vaṭṭaṃ na vattati;
「诸流从何处返回?轮转在何处不转?
Kattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhatī’’ti.
名与色在何处无余灭尽?」
‘‘Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati;
「在水与地、火、风不能立足之处;
Ato sarā nivattanti, ettha vaṭṭaṃ na vattati;
诸流从那里返回,轮转在那里不转;
Ettha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhatī’’ti.
名与色在那里无余灭尽。」
8. Mahaddhanasuttaṃ8. 大富经
‘‘Mahaddhanā mahābhogā, raṭṭhavantopi khattiyā;
「大富者、大财者,乃至拥有国土的刹帝利;
Aññamaññābhigijjhanti, kāmesu analaṅkatā.
他们互相贪求,在诸欲中不庄严。
‘‘Tesu ussukkajātesu, bhavasotānusārisu;
「在那些生起热衷者中,随顺有流者中;
Kedha taṇhaṃ pajahiṃsu , ke lokasmiṃ anussukā’’ti.
谁已舍断渴爱?谁在世间无热衷?」
‘‘Hitvā agāraṃ pabbajitā, hitvā puttaṃ pasuṃ viyaṃ;
「舍离家而出家者,舍离子、畜、田地;
Hitvā rāgañca dosañca, avijjañca virājiya;
舍离贪与嗔,离染无明;
Khīṇāsavā arahanto, te lokasmiṃ anussukā’’ti.
诸漏已尽的阿拉汉们,他们在世间无热衷。」
9. Catucakkasuttaṃ9. 四轮经
‘‘Catucakkaṃ navadvāraṃ, puṇṇaṃ lobhena saṃyutaṃ;
「四轮九门,充满与贪结合;
Paṅkajātaṃ mahāvīra, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti.
生于泥沼,大雄,如何能有出离?」
‘‘Chetvā naddhiṃ varattañca, icchā lobhañca pāpakaṃ;
「断除束缚与系缚,以及恶的欲与贪,
Samūlaṃ taṇhamabbuyha, evaṃ yātrā bhavissatī’’ti.
连根拔除渴爱后,如此将有旅程。」
10. Eṇijaṅghasuttaṃ10. 羚羊腿经
‘‘Eṇijaṅghaṃ kisaṃ vīraṃ, appāhāraṃ alolupaṃ;
「鹿腿般瘦削的英雄,少食而不贪婪,
Sīhaṃ vekacaraṃ nāgaṃ, kāmesu anapekkhinaṃ;
如狮子、独行者、龙象,于诸欲无所期待,
Upasaṅkamma pucchāma, kathaṃ dukkhā pamuccatī’’ti.
我们前来请问:如何从苦解脱?」
‘‘Pañca kāmaguṇā loke, manochaṭṭhā paveditā;
「世间有五种欲功德,意为第六已被宣说,
Ettha chandaṃ virājetvā, evaṃ dukkhā pamuccatī’’ti.
于此离染欲,如此从苦解脱。」
Sattivaggo tatiyo. · 矛品第三
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Sattiyā phusati ceva, jaṭā manonivāraṇā;
以矛触,结发为意障;
Arahantena pajjoto, sarā mahaddhanena ca;
以阿拉汉为灯明,以大富者为箭;
Catucakkena navamaṃ, eṇijaṅghena te dasāti.
以四轮车为第九,以鹿腿者为汝等之第十。
4. Satullapakāyikavaggo
4. 沙都喇巴咖衣咖品
1. Sabbhisuttaṃ1. 善人经
§31
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
如是我闻——一时,世尊住在沙瓦提城揭德林阿那他宾地咖的园林。尔时,众多沙都喇巴咖衣咖天人于夜已深时,以殊胜的容色照亮整个揭德林后,来到世尊之处;来到之后,礼敬世尊,站立于一旁。站立于一旁的一位天人在世尊面前说此偈:
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
「应与善人交往,应与善人结交;
Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo’’ti.
了知善人之正法,成为更好者而非恶者。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
尔时,另一位天人在世尊面前说此偈:
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
「应与善人交往,应与善人建立友谊;
Sataṃ saddhammamaññāya, paññā labbhati nāññato’’ti.
了知善人的正法,慧不从其他处获得。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那时,另一位天人在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
「应与善人交往,应与善人建立友谊;
Sataṃ saddhammamaññāya, sokamajjhe na socatī’’ti.
了知善人的正法,在忧愁中不忧愁。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那时,另一位天人在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
「应与善人交往,应与善人建立友谊;
Sataṃ saddhammamaññāya, ñātimajjhe virocatī’’ti.
了知善人的正法,在亲族中闪耀。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那时,另一位天人在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
「应与善人交往,应与善人结交;
Sataṃ saddhammamaññāya, sattā gacchanti suggati’’nti.
了知善人的正法,有情前往善趣。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那时,另一位天人在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
「应与善人交往,应与善人结交;
Sataṃ saddhammamaññāya, sattā tiṭṭhanti sātata’’nti.
了知善人的正法,有情常住安乐。」
Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti? Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha –
那时,另一位天人对世尊这样说——「世尊,谁说得好呢?」「你们所有人都以某种方式说得好,但也请听我说——
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
「应与善人交往,应与善人结交;
Sataṃ saddhammamaññāya, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
了知百种正法后,他从一切苦中解脱。
Idamavoca bhagavā. Attamanā tā devatāyo bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsūti.
世尊如是说。那些天人们心满意足,礼敬世尊后,作右绕,当场隐没。
2. Maccharisuttaṃ2. 悭吝经
§32
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
一时,世尊住在沙瓦提城揭德林阿那他宾地咖的园林。那时,众多沙都喇巴咖亚天人,在夜已深时,以殊胜的容色照亮整个揭德林后,来到世尊处;来到后,礼敬世尊,站立在一边。站立在一边的一位天人在世尊面前说了这个偈颂——
‘‘Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati ;
「因悭吝与放逸,布施不被施予;
Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti.
欲求功德者,应以了知而施。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
那时,另一位天人在世尊面前说了这些偈颂——
‘‘Yasseva bhīto na dadāti maccharī, tadevādadato bhayaṃ;
「悭吝者因恐惧而不施予,正是不施者的恐惧;
Jighacchā ca pipāsā ca, yassa bhāyati maccharī;
饥与渴,正是悭吝者所恐惧的;
Tameva bālaṃ phusati, asmiṃ loke paramhi ca.
那愚者在此世与他世都会遭受触恼。
‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;
「因此,调伏悭吝,克服垢秽者应施与布施;
Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.
诸福德在他世成为众生的依处。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
那时,另一位天人在世尊面前说了这些偈颂——
‘‘Te matesu na mīyanti, panthānaṃva sahabbajaṃ;
「他们在死者中不死,如同旅伴之于道路;
Appasmiṃ ye pavecchanti, esa dhammo sanantano.
那些施与少许者,这是永恒之法。
‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare;
「有些人施与少许,许多人不施与;
Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti.
施与少许的供养,等同于千倍。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
那时,另一位天人在世尊面前说了这些偈颂——
‘‘Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ;
「对布施者来说难施,对作业者来说难作;
Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo duranvayo .
非善人不随行,善人之法难随行。
‘‘Tasmā satañca asataṃ , nānā hoti ito gati;
「因此,善人与非善人,从此处的去处不同;
Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyanā’’ti.
非善人去地狱,善人以天界为归趣。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti?
那时,另一位天人在世尊面前这样说道——「世尊,谁说得好呢?」
‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena; api ca mamapi suṇātha –
「你们所有人都以某种方式说得好;但也请听我说——
‘‘Dhammaṃ care yopi samuñjakaṃ care,
「应行法,即使行少许,
Dārañca posaṃ dadamappakasmiṃ;
给予妻子与儿子少许的养育,
Sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ,
千次供养千人的,
Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.
不值如此之人的十六分之一。」
Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
那时,另一位天人以偈颂对世尊说:
‘‘Kenesa yañño vipulo mahaggato,
「为何这广大的大供养,
Samena dinnassa na agghameti;
不值平等所施的价值;
Kathaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ,
如何千次供养千人的,
Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.
不值如此之人的十六分之一?」
‘‘Dadanti heke visame niviṭṭhā,
「有些人布施,陷于不平等中,
Chetvā vadhitvā atha socayitvā;
砍伐、杀害之后,然后使(他人)悲伤;
Sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā,
那布施带着眼泪、带着惩罚,
Samena dinnassa na agghameti.
不值以平等心所施之物的十六分之一。
‘‘Evaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ;
「如是百千次,千次祭祀者,
Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.
不值如此之人的十六分之一。」
3. Sādhusuttaṃ3. 善哉经
§33
Sāvatthinidānaṃ . Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
沙瓦提因缘。尔时,众多沙都喇巴咖亚天人,于夜深时分,以殊胜的光辉照亮整个揭德林后,前往世尊处;抵达后,礼敬世尊,站立于一旁。站立于一旁的一位天人,在世尊面前说出此优陀那:
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;
「尊者,布施确实是善的;
Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati;
由于悭吝与放逸,如此布施不被施与;
Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti.
希求功德者,应以了知而施。
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,另一位天人在世尊面前说出此优陀那:
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;
「贤友,布施确实是善;
Api ca appakasmimpi sāhu dānaṃ’’.
即使在少量中,布施也是善。」
‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare;
「有些人施与少量,许多人不施与多量;少量所施的供养,等同于千倍。」
Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti.
「少量所施的供养,等同于千倍。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,另一位天人在世尊面前说出此优陀那:
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ;
「尊者,布施是善的;即使在少量中布施也是善的;
Api ca saddhāyapi sāhu dānaṃ’’.
然而,以信心布施也是善的。」
‘‘Dānañca yuddhañca samānamāhu,
「他们说布施与战斗是相同的,
Appāpi santā bahuke jinanti;
少数寂静者能战胜多数;
Appampi ce saddahāno dadāti,
即使少量,若以信心施与,
Teneva so hoti sukhī paratthā’’ti.
仅以此,他在来世即得安乐。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,另一位天人在世尊面前说出此优陀那:
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ;
「尊者,布施是善的;即使在少量中布施也是善的;
Saddhāyapi sāhu dānaṃ; api ca dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ’’.
「以信施舍也是善的;然而,以如法所得施舍也是善的。」
‘‘Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ,
「若人施舍如法所得之布施,
Uṭṭhānavīriyādhigatassa jantu;
以勤奋精进所获得的,
Atikkamma so vetaraṇiṃ yamassa,
他超越了阎魔的彼岸河,
Dibbāni ṭhānāni upeti macco’’ti.
那凡人到达天界诸处。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,另一位天人在世尊面前说出这感兴语——
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ;
「贤友,布施确实是善的;即使少量也是善的;
Saddhāyapi sāhu dānaṃ; dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ;
以信施舍也是善的;以如法所得施舍也是善的;」
Api ca viceyya dānampi sāhu dānaṃ’’.
但是,审察后布施也是善的布施。
‘‘Viceyya dānaṃ sugatappasatthaṃ,
审察后的布施,为善逝所赞叹,
Ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke;
于此生命世间,那些应受供养者;
Etesu dinnāni mahapphalāni,
布施给他们,果报极大,
Bījāni vuttāni yathā sukhette’’ti.
如同种子播撒在良田。
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –
那时,另一位天人在世尊面前说出这优陀那:
‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ;
「贤友,布施确实是善的;即使少量也是善的布施;
Saddhāyapi sāhu dānaṃ; dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ;
以信心布施也是善的;如法获得后布施也是善的;」
Viceyya dānampi sāhu dānaṃ; api ca pāṇesupi sādhu saṃyamo’’.
审察后布施也是善的布施;但对诸有情的自制也是善的。
‘‘Yo pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ caraṃ,
行于不恼害诸有情者,
Parūpavādā na karonti pāpaṃ;
不作诽谤他人之恶,
Bhīruṃ pasaṃsanti na hi tattha sūraṃ,
他们赞叹怯弱者,而非勇猛者,
Bhayā hi santo na karonti pāpa’’nti.
因为寂静者因恐怖而不作恶。
Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti?
那时,另一位天人对世尊说此:「世尊,谁说得好呢?」
‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha –
「你们一切都以某种方式说得好,但也请听我说——
‘‘Saddhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ,
「信是多方面受赞叹的布施,
Dānā ca kho dhammapadaṃva seyyo;
布施虽好,但法句更胜;
Pubbe ca hi pubbatare ca santo,
因为从前及更早之前的寂静者,
Nibbānamevajjhagamuṃ sapaññā’’ti.
具慧者证得了涅槃。
4. Nasantisuttaṃ4. 消失经
§34
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
一时,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。那时,众多沙都喇巴咖衣咖天人于夜深时分,以殊胜的容色照亮整个揭德林后,来到世尊处;来到后,礼敬世尊,站立一旁。站立一旁的一位天人在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Na santi kāmā manujesu niccā,
「诸欲在人间中并非恒常,
Santīdha kamanīyāni yesu baddho;
此处有可爱之物,人被缚于其中;
Yesu pamatto apunāgamanaṃ,
放逸于其中者不再来,
Anāgantā puriso maccudheyyā’’ti.
不来者,人从魔的领域解脱。」
‘‘Chandajaṃ aghaṃ chandajaṃ dukkhaṃ;
「欲生苦恼,欲生苦;
Chandavinayā aghavinayo;
由欲的调伏而苦恼的调伏;
Aghavinayā dukkhavinayo’’ti.
由苦恼的调伏而苦的调伏。」
‘‘Na te kāmā yāni citrāni loke,
「世间那些可爱之物并非欲,
Saṅkapparāgo purisassa kāmo;
思惟之染才是人的欲;
Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke,
可爱之物如是存在于世间,
Athettha dhīrā vinayanti chandaṃ.
然而智者于此调伏欲。
‘‘Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ,
「应舍弃忿怒,应舍断慢,
Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya;
应超越一切结,
Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ,
他不执着于名色,
Akiñcanaṃ nānupatanti dukkhā.
诸苦不追随无所有者。
‘‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā ,
「他舍弃了诸行,未得慢,
Acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe;
于此名色断除了渴爱;
Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ,
他已断结、无恼、无欲,
Pariyesamānā nājjhagamuṃ;
诸天与人寻求他,
Devā manussā idha vā huraṃ vā,
无论在此世或他世,都未能找到。」
Saggesu vā sabbanivesanesū’’ti.
或在诸天的一切住处。」
‘‘Taṃ ce hi nāddakkhuṃ tathāvimuttaṃ (iccāyasmā mogharājā),
「尊者,如果他们未见到如是解脱者(具寿摩伽罗阇如是说),
Devā manussā idha vā huraṃ vā;
诸天、人类,在此或彼处;
Naruttamaṃ atthacaraṃ narānaṃ,
人中至上者、人们的利益行者,
Ye taṃ namassanti pasaṃsiyā te’’ti.
那些礼敬他的人是值得赞叹的。」
‘‘Pasaṃsiyā tepi bhavanti bhikkhū (mogharājāti bhagavā),
「那些比库们也是值得赞叹的(世尊对摩伽罗阇说),
Ye taṃ namassanti tathāvimuttaṃ;
那些礼敬如是解脱者的人;
Aññāya dhammaṃ vicikicchaṃ pahāya,
已知法、已舍断疑惑,
Saṅgātigā tepi bhavanti bhikkhū’’ti.
那些比库也成为僧团的一部分。
5. Ujjhānasaññisuttaṃ5. 嫌恶想经
§35
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā ujjhānasaññikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā vehāsaṃ aṭṭhaṃsu. Vehāsaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
一时,世尊住在沙瓦提城揭德林阿那他宾地咖的园林。那时,众多不满的天人,在夜深时分,以殊胜的光辉照亮整个揭德林后,来到世尊处;来到后,站立在空中。站立在空中的一位天人在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Aññathā santamattānaṃ, aññathā yo pavedaye;
「自己内心是一样,向他人说的却是另一样;
Nikacca kitavasseva, bhuttaṃ theyyena tassa taṃ.
如同作弊的赌徒,那是以盗窃所得的食物。
‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;
「应说自己所做的,不应说自己未做的;
Akarontaṃ bhāsamānānaṃ, parijānanti paṇḍitā’’ti.
不做却说的人,智者能识别。」
‘‘Na yidaṃ bhāsitamattena, ekantasavanena vā;
「不是仅凭言说,也不是仅凭听闻;
Anukkamitave sakkā, yāyaṃ paṭipadā daḷhā;
能够逐步前进,这坚固的道路;」
Yāya dhīrā pamuccanti, jhāyino mārabandhanā.
依此,诸贤者、诸禅修者从魔的束缚中解脱。
‘‘Na ve dhīrā pakubbanti, viditvā lokapariyāyaṃ;
诸贤者确实不造作,了知世间的轮转;
Aññāya nibbutā dhīrā, tiṇṇā loke visattika’’nti.
诸贤者证知后已涅槃,已超越世间的执著。
Atha kho tā devatāyo pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘accayo no, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ , yā mayaṃ bhagavantaṃ āsādetabbaṃ amaññimhā. Tāsaṃ no, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. Atha kho bhagavā sitaṃ pātvākāsi. Atha kho tā devatāyo bhiyyosomattāya ujjhāyantiyo vehāsaṃ abbhuggañchuṃ. Ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那时,那些天女站在地上,以头礼拜世尊足后,对世尊如此说:「尊者,我们犯了过失,如愚者、如痴者、如不善者,我们认为世尊是应被侵犯的。尊者,愿世尊接受我们的过失为过失,以便将来防护。」那时,世尊保持沉默。那时,那些天女更加悲伤地哀号着升上天空。一位天女在世尊面前说了此偈:
‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati;
「对于说明过失者,若不接受,
Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcatī’’ti.
内怀嗔恨、执著怨恨,他不放弃怨仇。」
‘‘Accayo ce na vijjetha, nocidhāpagataṃ siyā;
「若过失不存在,此处也没有已离去者,
Verāni na ca sammeyyuṃ, kenīdha kusalo siyā’’ti.
诸怨仇也不会平息,此处谁会是善巧者?」
‘‘Kassaccayā na vijjanti, kassa natthi apāgataṃ;
「谁没有罪过,谁没有已去之事;
Ko na sammohamāpādi, ko ca dhīro sadā sato’’ti.
谁不陷入迷惑,谁是贤者常具念?」
‘‘Tathāgatassa buddhassa, sabbabhūtānukampino;
「如来、佛陀、怜愍一切众生者;
Tassaccayā na vijjanti, tassa natthi apāgataṃ;
他没有罪过,他没有已去之事;
So na sammohamāpādi, sova dhīro sadā sato’’ti.
他不陷入迷惑,他是贤者常具念。」
‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati;
「对于说明罪过者,若不接受,
Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcati;
内怀嗔恨、重视过失者,他释放怨恨;
Taṃ veraṃ nābhinandāmi, paṭiggaṇhāmi voccaya’’nti.
我不欢喜那怨恨,我接受所说之罪过。」
6. Saddhāsuttaṃ6. 信经
§36
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
一时,世尊住在沙瓦提城揭德林阿那他宾地咖的园林。那时,众多沙都喇巴咖亚天人,在深夜时分,以殊胜的光彩照亮整个揭德林后,来到世尊之处;来到之后,礼敬世尊,站立在一边。站立在一边的一位天人,在世尊面前说了这首偈颂——
‘‘Saddhā dutiyā purisassa hoti,
「信是人的伴侣,
No ce assaddhiyaṃ avatiṭṭhati;
若他不住于无信;
Yaso ca kittī ca tatvassa hoti,
名声与称誉属于他,
Saggañca so gacchati sarīraṃ vihāyā’’ti.
舍弃身体后,他去往天界。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
那时,另一位天人,在世尊面前说了这些偈颂——
‘‘Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ,
「应舍弃忿怒,应断除慢,
Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya;
应超越一切结;
Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ,
对于那不执着于名色的
Akiñcanaṃ nānupatanti saṅgā’’ti.
无所有者,诸缚不会随逐。
‘‘Pamādamanuyuñjanti , bālā dummedhino janā;
愚痴、劣慧之人,随从于放逸;
Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.
而智者守护不放逸,如守护最上之财。
‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmarati santhavaṃ;
莫随从于放逸,莫乐于欲乐交往;
Appamatto hi jhāyanto, pappoti paramaṃ sukha’’nti.
不放逸而修禅那者,证得最上之乐。
7. Samayasuttaṃ7. 时经
§37
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Atha kho catunnaṃ suddhāvāsakāyikānaṃ devatānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Yaṃnūna mayampi yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā bhagavato santike paccekaṃ gāthaṃ bhāseyyāmā’’ti.
如是我闻——一时,世尊住在萨咖国咖毕拉瓦图大林中,与大比库僧团俱,约五百位比库,全部都是阿拉汉;来自十个世界界的天人大多已聚集,为了见世尊及比库僧团。那时,四位净居天身的天人生起此念:「这位世尊住在萨咖国咖毕拉瓦图大林中,与大比库僧团俱,约五百位比库,全部都是阿拉汉;来自十个世界界的天人大多已聚集,为了见世尊及比库僧团。我们何不前往世尊之处;前往后,在世尊面前各自说偈?」
Atha kho tā devatā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya. Evameva – suddhāvāsesu devesu antarahitā bhagavato purato pāturahesuṃ. Atha kho tā devatā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那时,那些天人——犹如有力之人伸展屈曲的手臂,或屈曲伸展的手臂。如是——从净居天消失,出现在世尊面前。那时,那些天人礼敬世尊后,站立于一旁。站立于一旁的一位天人在世尊面前说此偈:
‘‘Mahāsamayo pavanasmiṃ, devakāyā samāgatā;
「林中有大集会,诸天众已聚集;
Āgatamha imaṃ dhammasamayaṃ, dakkhitāye aparājitasaṅgha’’nti.
我们来到此法集会,为了见不败僧团。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那时,另一位天人在世尊面前说此偈:
‘‘Tatra bhikkhavo samādahaṃsu, cittamattano ujukaṃ akaṃsu ;
「在那里,诸比库令心专注,使自己的心正直;
Sārathīva nettāni gahetvā, indriyāni rakkhanti paṇḍitā’’ti.
如御者执持缰绳,智者守护诸根。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那时,另一位天人在世尊面前说此偈:
‘‘Chetvā khīlaṃ chetvā palighaṃ, indakhīlaṃ ūhacca manejā;
「断除桩、断除横闩,拔起因陀罗柱而不动摇;
Te caranti suddhā vimalā, cakkhumatā sudantā susunāgā’’ti.
他们行走清净无垢,具眼者善调御如善龙象。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –
那时,另一位天人在世尊面前说了这首偈颂──
‘‘Ye keci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ;
「凡是归依佛陀者,他们不会去恶趣地;
Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressantī’’ti.
舍弃人身后,将充满天身。」
8. Sakalikasuttaṃ8. 碎片经
§38
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṃ migadāye. Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya khato hoti. Bhusā sudaṃ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā; tā sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno.
如是我闻──一时,世尊住在王舍城马达库其的鹿野苑。那时,世尊的脚被碎石片割伤了。世尊生起了极强烈的身体感受,苦的、激烈的、猛利的、辛辣的、不愉快的、不可意的感受;世尊具念、正知地忍受它们,不被扰乱。那时,世尊将桑喀帝衣折成四层后铺设,以右胁作狮子卧,足足相叠,具念、正知。
Atha kho sattasatā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ maddakucchiṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nāgo vata, bho, samaṇo gotamo; nāgavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
那时,七百位沙都喇巴咖亚天人在夜已深时,以殊胜的光彩照亮整个马达库其后,来到世尊处;到了之后,礼敬世尊,站立在一边。站在一边的一位天人在世尊面前说了这句优陀那:「尊者,沙门果德玛确实是龙象;以龙象之德,对于生起的身体感受,苦的、激烈的、猛利的、辛辣的、不愉快的、不可意的,具念、正知地忍受,不被扰乱。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘sīho vata, bho, samaṇo gotamo; sīhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
那时,另一位天人在世尊面前说了这句优陀那:「尊者,沙门果德玛确实是狮子;以狮子之德,对于生起的身体感受,苦的、激烈的、猛利的、辛辣的、不愉快的、不可意的,具念、正知地忍受,不被扰乱。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘ājānīyo vata, bho, samaṇo gotamo; ājānīyavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
那时,另一位天人在世尊面前说了这句优陀那:「尊者,沙门果德玛确实是良马;以良马之德,对于生起的身体感受,苦的、激烈的、猛利的、辛辣的、不愉快的、不可意的,具念、正知地忍受,不被扰乱。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nisabho vata, bho, samaṇo gotamo; nisabhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
那时,另一位天人在世尊面前说了这句优陀那:「尊者,沙门果德玛确实是牛王;以牛王之德,对于生起的身体感受,苦的、激烈的、猛利的、辛辣的、不愉快的、不可意的,具念、正知地忍受,不被扰乱。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘dhorayho vata, bho, samaṇo gotamo; dhorayhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
那时,另一位天人在世尊面前自说此优陀那:「尊者,沙门果德玛确实是负重者;以负重者之身,对于已生起的身体受——苦的、激烈的、粗重的、辛辣的、不可意的、不合意的,具念、正知地忍受而不被扰乱。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘danto vata, bho, samaṇo gotamo; dantavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.
那时,另一位天人在世尊面前自说此优陀那:「尊者,沙门果德玛确实是已调伏者;以已调伏者之身,对于已生起的身体受——苦的、激烈的、粗重的、辛辣的、不可意的、不合意的,具念、正知地忍受而不被扰乱。」
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘passa samādhiṃ subhāvitaṃ cittañca suvimuttaṃ, na cābhinataṃ na cāpanataṃ na ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṃ . Yo evarūpaṃ purisanāgaṃ purisasīhaṃ purisaājānīyaṃ purisanisabhaṃ purisadhorayhaṃ purisadantaṃ atikkamitabbaṃ maññeyya kimaññatra adassanā’’ti.
那时,另一位天人在世尊面前自说此优陀那:「请看善修习的定与善解脱的心,既不前倾,也不后仰,也不以有行制止而住。若有人认为可以超越这样的人中龙象、人中狮子、人中良马、人中牛王、人中负重者、人中调伏者,除了不见之外,还能是什么呢?」
‘‘Pañcavedā sataṃ samaṃ, tapassī brāhmaṇā caraṃ;
「通达五吠陀百年相等,苦行的婆罗门们行持;
Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te.
「他们的心并未正确解脱,他们是劣义之相,未到彼岸。
‘‘Taṇhādhipannā vatasīlabaddhā, lūkhaṃ tapaṃ vassasataṃ carantā;
「被渴爱所制伏,被戒禁所束缚,行持粗陋的苦行百年;
Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te.
「他们的心并未正确解脱,他们是劣义之相,未到彼岸。」
‘‘Na mānakāmassa damo idhatthi, na monamatthi asamāhitassa;
「于此,对欲求慢者无调伏,对不得定者无智。」
Eko araññe viharaṃ pamatto, na maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.
独自住于林野而放逸者,不能渡越死魔之境。
‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto, sucetaso sabbadhi vippamutto;
舍断慢,善得定,心善,于一切处解脱;
Eko araññe viharamappamatto, sa maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.
独自住于林野而不放逸者,他能渡越死魔之境。
9. Paṭhamapajjunnadhītusuttaṃ9. 第一雷神女经
§39
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho kokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā kokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
如是我闻——一时,世尊住在韦萨离大林重阁讲堂。时,阁咖那达,巴诸那的女儿,于夜已深时,以殊胜的容色照亮整个大林,来到世尊之处;来到之后,礼敬世尊,站立于一旁。站立于一旁的那位天女,阁咖那达,巴诸那的女儿,于世尊面前说此偈颂——
‘‘Vesāliyaṃ vane viharantaṃ, aggaṃ sattassa sambuddhaṃ;
「住在韦萨离林中,有情中最上者、正自觉者;
Kokanadāhamasmi abhivande, kokanadā pajjunnassa dhītā.
我阁咖那达礼敬,阁咖那达,巴诸那的女儿。
‘‘Sutameva pure āsi, dhammo cakkhumatānubuddho;
以前只是听闻,具眼者所觉悟之法;
Sāhaṃ dāni sakkhi jānāmi, munino desayato sugatassa.
现在我亲自了知,牟尼、善逝所说示者。」
‘‘Ye keci ariyaṃ dhammaṃ, vigarahantā caranti dummedhā;
「凡诸愚痴者,诽谤圣法而行,
Upenti roruvaṃ ghoraṃ, cirarattaṃ dukkhaṃ anubhavanti.
堕入可怖的号叫地狱,长夜受苦。
‘‘Ye ca kho ariye dhamme, khantiyā upasamena upetā;
凡以忍耐与寂静,具足圣法者,
Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāya paripūressantī’’ti.
舍弃人身后,将充满天身。」
10. Dutiyapajjunnadhītusuttaṃ10. 第二雷神女经
§40
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
如是我闻——一时,世尊住在韦萨离大林重阁讲堂。时,巴君那的女儿小果德玛天女,于夜已深时,以殊胜的容色照亮整个大林,来到世尊之处;来到后,礼敬世尊,站立一旁。站立一旁的巴君那的女儿小果德玛天女,在世尊面前说此偈颂——
‘‘Idhāgamā vijjupabhāsavaṇṇā, kokanadā pajjunnassa dhītā;
「具闪电光辉色的果德玛,巴君那的女儿,来到此处,
Buddhañca dhammañca namassamānā, gāthācimā atthavatī abhāsi.
礼敬佛与法,说此有义的偈颂。
‘‘Bahunāpi kho taṃ vibhajeyyaṃ, pariyāyena tādiso dhammo;
「我能以多种方式,以种种法门来分别论此法;
Saṃkhittamatthaṃ lapayissāmi, yāvatā me manasā pariyattaṃ.
我将简要地说,只要是我心中所把握的。
‘‘Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā,
「不应以语、以意造恶,
Kāyena vā kiñcana sabbaloke;
或以身在一切世间造任何恶;
Kāme pahāya satimā sampajāno,
舍弃诸欲,具念、正知,
Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhita’’nti.
不应追求与无义相应的苦。」
Satullapakāyikavaggo catuttho. · 萨都喇巴咖伊咖品第四
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Sabbhimaccharinā sādhu, na santujjhānasaññino;
善人、悭吝者、善,不应激怒、有想者;
Saddhā samayo sakalikaṃ, ubho pajjunnadhītaroti.
信、时节、萨咖利咖,两位巴尊那之女。
5. Ādittavaggo
5. 燃烧品
1. Ādittasuttaṃ1. 燃烧经
§41
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –
如是我闻——一时,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。尔时,某位天人于深夜时分,以殊胜的容色照亮整个揭德林,来到世尊之处;来到之后,礼敬世尊,站立于一旁。站立于一旁的那位天人在世尊面前说了这些偈颂——
‘‘Ādittasmiṃ agārasmiṃ, yaṃ nīharati bhājanaṃ;
「在燃烧的房屋中,所搬出的器物,
Taṃ tassa hoti atthāya, no ca yaṃ tattha ḍayhati.
那对他有利益,而非在那里被烧毁之物。
‘‘Evaṃ ādittako loko, jarāya maraṇena ca;
「如是,世间被燃烧,被老与死所燃烧;
Nīharetheva dānena, dinnaṃ hoti sunīhataṃ.
应以布施搬出,所施之物已善搬出。
‘‘Dinnaṃ sukhaphalaṃ hoti, nādinnaṃ hoti taṃ tathā;
「所施之物有乐果,未施之物则不如是;
Corā haranti rājāno, aggi ḍahati nassati.
盗贼夺取,诸王夺取,火烧毁,或消失。」
‘‘Atha antena jahati, sarīraṃ sapariggahaṃ;
「然而最终他舍弃身体及其所属物;
Etadaññāya medhāvī, bhuñjetha ca dadetha ca;
了知此事的智者,应受用且应布施;
Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ;
布施后、受用后,随其能力;
Anindito saggamupeti ṭhāna’’nti.
无可指责者前往天界之处。」
2. Kiṃdadasuttaṃ2. 施何经
‘‘Kiṃdado balado hoti, kiṃdado hoti vaṇṇado;
「施何者为施力者,施何者为施色者;
Kiṃdado sukhado hoti, kiṃdado hoti cakkhudo;
施何者为施乐者,施何者为施眼者;
Ko ca sabbadado hoti, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti.
谁是施一切者,请为我分别论所问。」
‘‘Annado balado hoti, vatthado hoti vaṇṇado;
「施食者为施力者,施衣者为施色者;
Yānado sukhado hoti, dīpado hoti cakkhudo.
施予车乘者施予乐,施予灯者施予眼。
‘‘So ca sabbadado hoti, yo dadāti upassayaṃ;
施予住所者,他是一切施者;
Amataṃ dado ca so hoti, yo dhammamanusāsatī’’ti.
教导法者,他是施予不死者。
3. Annasuttaṃ3. 食物经
‘‘Annamevābhinandanti, ubhaye devamānusā;
天人两者都欢喜食物;
Atha ko nāma so yakkho, yaṃ annaṃ nābhinandatī’’ti.
那么,那位不欢喜食物的亚卡是谁呢?
‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;
凡以信、以净信之心施予他者,
Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.
那食物在此世与他世都利益他。
‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;
因此,调伏悭吝,克服垢秽者应施予布施;
Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.
诸福在来世,是众生的依处。
4. Ekamūlasuttaṃ4. 一根经
‘‘Ekamūlaṃ dvirāvaṭṭaṃ, timalaṃ pañcapattharaṃ;
一根、二旋转、三垢、五扩展,
Samuddaṃ dvādasāvaṭṭaṃ, pātālaṃ atarī isī’’ti.
仙人渡过了十二旋转的海洋、深渊。
5. Anomasuttaṃ5. 无上经
‘‘Anomanāmaṃ nipuṇatthadassiṃ, paññādadaṃ kāmālaye asattaṃ;
无上名者、见微妙义者、施予慧者、不执着于欲界者,
Taṃ passatha sabbaviduṃ sumedhaṃ, ariye pathe kamamānaṃ mahesi’’nti.
你们看那一切知者、善慧者、大仙人行于圣道。
6. Accharāsuttaṃ6. 天女经
‘‘Accharāgaṇasaṅghuṭṭhaṃ, pisācagaṇasevitaṃ;
天女群聚集、饿鬼群须跋,
Vanantaṃ mohanaṃ nāma, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti.
名为迷惑的森林,如何能通行?
‘‘Ujuko nāma so maggo, abhayā nāma sā disā;
那道路名为正直,那方向名为无畏,
Ratho akūjano nāma, dhammacakkehi saṃyuto.
名为无声之车,配备着法轮。
‘‘Hirī tassa apālambo, satyassa parivāraṇaṃ;
惭为其扶手,戒为其围栏;
Dhammāhaṃ sārathiṃ brūmi, sammādiṭṭhipurejavaṃ.
我说法为御者,正见为前导。
‘‘Yassa etādisaṃ yānaṃ, itthiyā purisassa vā;
无论女人或男子,若有如此之乘;
Sa ve etena yānena, nibbānasseva santike’’ti.
他确实以此乘,到达涅槃之近处。
7. Vanaropasuttaṃ7. 植林经
‘‘Kesaṃ divā ca ratto ca, sadā puññaṃ pavaḍḍhati;
谁的功德日夜常增长;
Dhammaṭṭhā sīlasampannā, ke janā saggagāmino’’ti.
住于法、达上者,哪些人是往生天界者?
‘‘Ārāmaropā vanaropā, ye janā setukārakā;
种植园林、种植树林者,造桥梁者;
Papañca udapānañca, ye dadanti upassayaṃ.
那些布施戏论处、水井以及住所的人们,
‘‘Tesaṃ divā ca ratto ca, sadā puññaṃ pavaḍḍhati;
他们日夜,功德常增长;
Dhammaṭṭhā sīlasampannā, te janā saggagāmino’’ti.
住于法、达上的那些人,他们往生天界。
8. Jetavanasuttaṃ8. 揭德林经
‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ;
这揭德林,为仙人僧团所亲近;
Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama.
为法王所住,生起我的喜悦。
‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ;
业、明与法,戒、最上的生活,
Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā.
依此诸人得清净,非依种姓或财富。
‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;
因此,贤智之人,见自己的利益,
Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati.
如理思察法,如此于此得清净。
‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca;
「沙利子以慧、以戒、以寂静,
Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.
即使是已到彼岸的比库,也只能达到这个程度。」
9. Maccharisuttaṃ9. 悭吝经
‘‘Yedha maccharino loke, kadariyā paribhāsakā;
「于此世间悭吝者,吝啬者、辱骂者,
Aññesaṃ dadamānānaṃ, antarāyakarā narā.
对其他正在布施者,作障碍的人们。
‘‘Kīdiso tesaṃ vipāko, samparāyo ca kīdiso;
「他们的果报是什么样的?来世又是什么样的?
Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.
我们来问世尊,我们如何得知那个?」
‘‘Yedha maccharino loke, kadariyā paribhāsakā;
「于此世间悭吝者,吝啬者、辱骂者,
Aññesaṃ dadamānānaṃ, antarāyakarā narā.
对其他正在布施者,人们作障碍者。
‘‘Nirayaṃ tiracchānayoniṃ, yamalokaṃ upapajjare;
「他们将投生地狱、畜生趣、阎魔界;
Sace enti manussattaṃ, dalidde jāyare kule.
如果来到人间,将生于贫穷之家。
‘‘Coḷaṃ piṇḍo ratī khiḍḍā, yattha kicchena labbhati;
「衣服、食物、欲乐、游戏,在那里难以获得之处;
Parato āsīsare bālā, tampi tesaṃ na labbhati;
愚者从他人处期望,那也不能得到;
Diṭṭhe dhammesa vipāko, samparāye ca duggatī’’ti.
在现法中这是果报,来世则是恶趣。」
‘‘Itihetaṃ vijānāma, aññaṃ pucchāma gotama;
「我们了知此义,果德玛,我们问另一个;
Yedha laddhā manussattaṃ, vadaññū vītamaccharā.
那些在此获得人身,慷慨布施、离悭吝者。
‘‘Buddhe pasannā dhamme ca, saṅghe ca tibbagāravā;
「对佛具有净信,对法,以及对僧伽有强烈的恭敬;
Kīdiso tesaṃ vipāko, samparāyo ca kīdiso;
他们的果报是什么样的?来世又是什么样的?
Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.
来到世尊处请问,我们如何得知那个?」
‘‘Yedha laddhā manussattaṃ, vadaññū vītamaccharā;
「凡在此得到人身者,慷慨施舍、离悭吝,
Buddhe pasannā dhamme ca, saṅghe ca tibbagāravā;
对佛具有净信,对法,以及对僧伽有强烈的恭敬;
Ete saggā pakāsanti, yattha te upapajjare.
这些人照亮天界,他们在那里投生。
‘‘Sace enti manussattaṃ, aḍḍhe ājāyare kule;
「如果他们来到人身,他们生于富裕的家族;
Coḷaṃ piṇḍo ratī khiḍḍā, yatthākicchena labbhati.
衣服、食物、欢乐、游戏,在那里毫无困难地获得。
‘‘Parasambhatesu bhogesu, vasavattīva modare;
「他们如自在者般,在他人所积聚的财富中欢喜;
Diṭṭhe dhammesa vipāko, samparāye ca suggatī’’ti.
这在现法中是果报,在来世则是善趣。」
10. Ghaṭīkārasuttaṃ10. 嘎提咖拉经
‘‘Avihaṃ upapannāse, vimuttā satta bhikkhavo;
「生于无烦天的,是七位已解脱的比库;
Rāgadosaparikkhīṇā, tiṇṇā loke visattika’’nti.
贪欲与嗔恚已尽,已渡越世间的执著。」
‘‘Ke ca te ataruṃ paṅkaṃ , maccudheyyaṃ suduttaraṃ;
「谁渡越了泥沼,渡越了极难渡越的死魔境界?
Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti.
谁舍弃了人身,超越了天界的轭?」
‘‘Upako palagaṇḍo ca, pukkusāti ca te tayo;
「伍巴咖、巴喇甘荼,以及布库沙提,这三位;
Bhaddiyo khaṇḍadevo ca, bāhuraggi ca siṅgiyo ;
巴地亚、康荼德瓦,以及巴胡喇基、新基约;
Te hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti.
他们舍弃人身后,获得了天界的结合。
‘‘Kusalī bhāsasī tesaṃ, mārapāsappahāyinaṃ;
你善说他们,那些舍弃魔索者;
Kassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti.
他们了知谁的法后,切断了有的束缚?
‘‘Na aññatra bhagavatā, nāññatra tava sāsanā;
不离世尊,不离你的教导;
Yassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhanaṃ.
他们了知你的法后,切断了有的束缚。
‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;
在那里名与色,无余地被灭尽;
Taṃ te dhammaṃ idhaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti.
他们在此了知你的法后,切断了有的束缚。
‘‘Gambhīraṃ bhāsasī vācaṃ, dubbijānaṃ sudubbudhaṃ;
你说甚深之语,难以了知、极难觉悟;
Kassa tvaṃ dhammamaññāya, vācaṃ bhāsasi īdisa’’nti.
「你了知谁的法后,说出这样的话?」
‘‘Kumbhakāro pure āsiṃ, vekaḷiṅge ghaṭīkaro;
「我以前是陶师,在韦咖陵格的嘎帝咖喇;
Mātāpettibharo āsiṃ, kassapassa upāsako.
我奉养父母,是咖沙巴的近事男。
‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;
「我远离两性法,是无欲的梵行者;
Ahuvā te sagāmeyyo, ahuvā te pure sakhā.
我曾是你的同村人,我曾是你以前的朋友。
‘‘Sohamete pajānāmi, vimutte satta bhikkhavo;
「我了知这些已解脱的七位比库;
Rāgadosaparikkhīṇe, tiṇṇe loke visattika’’nti.
他们已尽贪嗔,已超越世间的执着。」
‘‘Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaggava;
「确实如此,当时就是那样,如你所说的,跋嘎瓦;
Kumbhakāro pure āsi, vekaḷiṅge ghaṭīkaro;
「陶师曾在过去,韦咖灵格的嘎帝咖拉;
Mātāpettibharo āsi, kassapassa upāsako.
他奉养父母,是咖沙巴的近事男。
‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;
「离欲法,行梵行,无欲;
Ahuvā me sagāmeyyo, ahuvā me pure sakhā’’ti.
他曾是我的同村者,他曾是我过去的朋友。」
‘‘Evametaṃ purāṇānaṃ, sahāyānaṃ ahu saṅgamo;
「如是这是古昔的,朋友们的相会;
Ubhinnaṃ bhāvitattānaṃ, sarīrantimadhārina’’nti.
两者已修习自己,持最后身者。」
Ādittavaggo pañcamo. · 燃烧品第五
Tassuddānaṃ –
其摄颂──
Ādittaṃ kiṃdadaṃ annaṃ, ekamūlaanomiyaṃ;
「燃烧、何施、食、一根、阿诺弥亚;
Accharāvanaropajetaṃ, maccharena ghaṭīkaroti.
这是不可思议的种植,他以悭吝而破坏。
6. Jarāvaggo
6. 老品
1. Jarāsuttaṃ1. 老经
‘‘Kiṃsu yāva jarā sādhu, kiṃsu sādhu patiṭṭhitaṃ;
「什么直到老都是善的?什么善的已确立?
Kiṃsu narānaṃ ratanaṃ, kiṃsu corehi dūhara’’nti.
什么是人们的宝?什么是盗贼难以夺取的?」
‘‘Sīlaṃ yāva jarā sādhu, saddhā sādhu patiṭṭhitā;
「戒直到老都是善的,信善的已确立;
Paññā narānaṃ ratanaṃ, puññaṃ corehi dūhara’’nti.
慧是人们的宝,福德是盗贼难以夺取的。」
2. Ajarasāsuttaṃ2. 不老经
‘‘Kiṃsu ajarasā sādhu, kiṃsu sādhu adhiṭṭhitaṃ;
「什么不老是善的?什么善的已安立?
Kiṃsu narānaṃ ratanaṃ, kiṃsu corehyahāriya’’nti.
什么是人们的宝?什么是盗贼不能夺走的?」
‘‘Sīlaṃ ajarasā sādhu, saddhā sādhu adhiṭṭhitā;
「戒善不老化,信善已确立;
Paññā narānaṃ ratanaṃ, puññaṃ corehyahāriya’’nti.
慧是人的宝,福德盗贼不能夺。」
3. Mittasuttaṃ3. 朋友经
‘‘Kiṃsu pavasato mittaṃ, kiṃsu mittaṃ sake ghare;
「何为旅行者之友,何为自家中之友;
Kiṃ mittaṃ atthajātassa, kiṃ mittaṃ samparāyika’’nti.
何为需要生起时之友,何为来世之友?」
‘‘Sattho pavasato mittaṃ, mātā mittaṃ sake ghare;
「商队为旅行者之友,母亲为自家中之友;
Sahāyo atthajātassa, hoti mittaṃ punappunaṃ;
同伴为需要生起时之友,一再成为朋友;
Sayaṃkatāni puññāni, taṃ mittaṃ samparāyika’’nti.
自己所作的诸福德,那是来世之友。」
4. Vatthusuttaṃ4. 事经
‘‘Kiṃsu vatthu manussānaṃ, kiṃsūdha paramo sakhā;
「何为人们的基础,何为此处最上的伴侣;
Kiṃsu bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti .
「依止于地的众生依靠什么而生活?」
‘‘Puttā vatthu manussānaṃ, bhariyā ca paramo sakhā;
「儿子与财产是人们的,妻子是最上的朋友;
Vuṭṭhiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.
依止于地的众生依靠雨水而生活。」
5. Paṭhamajanasuttaṃ5. 第一人经
‘‘Kiṃsu janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati;
「什么生出人?什么在他处奔走?
Kiṃsu saṃsāramāpādi, kiṃsu tassa mahabbhaya’’nti.
什么到达轮回?什么是他的大怖畏?」
‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati;
「渴爱生出人,他的心在处奔走;
Satto saṃsāramāpādi, dukkhamassa mahabbhaya’’nti.
有情到达轮回,苦是他的大怖畏。」
6. Dutiyajanasuttaṃ6. 第二人经
‘‘Kiṃsu janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati;
「什么生出人?什么在他处奔走?
Kiṃsu saṃsāramāpādi, kismā na parimuccatī’’ti.
「什么使他进入轮回?为何不能从中解脱?」
‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati;
「渴爱生起人,他的心到处奔驰;
Satto saṃsāramāpādi, dukkhā na parimuccatī’’ti.
众生进入轮回,不能从苦中解脱。」
7. Tatiyajanasuttaṃ7. 第三人经
‘‘Kiṃsu janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati;
「什么生起人?什么使他到处奔驰?
Kiṃsu saṃsāramāpādi, kiṃsu tassa parāyana’’nti.
什么使他进入轮回?什么是他的归依处?」
‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati;
「渴爱生起人,他的心到处奔驰;
Satto saṃsāramāpādi, kammaṃ tassa parāyana’’nti.
众生进入轮回,业是他的归依处。」
8. Uppathasuttaṃ8. 邪道经
‘‘Kiṃsu uppatho akkhāto, kiṃsu rattindivakkhayo;
「什么被称为邪道?什么是日夜的损耗?
Kiṃ malaṃ brahmacariyassa, kiṃ sinānamanodaka’’nti.
「什么是梵行的垢秽?什么是无水的沐浴?」
‘‘Rāgo uppatho akkhāto, vayo rattindivakkhayo;
「贪被称为邪道,寿命日夜损减;
Itthī malaṃ brahmacariyassa, etthāyaṃ sajjate pajā;
女人是梵行的垢秽,于此众生被系缚;
Tapo ca brahmacariyañca, taṃ sinānamanodaka’’nti.
苦行与梵行,那是无水的沐浴。」
9. Dutiyasuttaṃ9. 第二经
‘‘Kiṃsu dutiyā purisassa hoti, kiṃsu cenaṃ pasāsati;
「什么是人的伴侣?什么引导他?
Kissa cābhirato macco, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
喜乐于什么的人,从一切苦解脱?」
‘‘Saddhā dutiyā purisassa hoti, paññā cenaṃ pasāsati;
「信是人的伴侣,慧引导他;
Nibbānābhirato macco, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
喜乐于涅槃的人,从一切苦解脱。」
10. Kavisuttaṃ10. 诗人经
‘‘Kiṃsu nidānaṃ gāthānaṃ, kiṃsu tāsaṃ viyañjanaṃ;
「什么是偈颂的根源?什么是它们的文字?
Kiṃsu sannissitā gāthā, kiṃsu gāthānamāsayo’’ti.
偈颂依靠什么?什么是偈颂的依处?」
‘‘Chando nidānaṃ gāthānaṃ, akkharā tāsaṃ viyañjanaṃ;
「欲是偈颂的根源,音节是它们的文字;
Nāmasannissitā gāthā, kavi gāthānamāsayo’’ti.
偈颂依靠名,诗人是偈颂的依处。」
Jarāvaggo chaṭṭho. · 老品第六
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Jarā ajarasā mittaṃ, vatthu tīṇi janāni ca;
老、不老、朋友,住处、三种人,
Uppatho ca dutiyo ca, kavinā pūrito vaggoti.
邪道与第二,由诗人所满品。
7. Addhavaggo
7. 道品
1. Nāmasuttaṃ1. 名经
‘‘Kiṃsu sabbaṃ addhabhavi , kismā bhiyyo na vijjati;
「什么征服了一切,什么之上再无所有;
Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti .
一切皆随顺于什么的非法品?」
‘‘Nāmaṃ sabbaṃ addhabhavi, nāmā bhiyyo na vijjati;
「名征服了一切,名之上再无所有;
Nāmassa ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.
一切皆随顺于名的非法品。」
2. Cittasuttaṃ2. 心经
‘‘Kenassu nīyati loko, kenassu parikassati;
「世间被什么所引导,被什么所牵引;
Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.
一切皆随顺于什么的非法品?」
‘‘Cittena nīyati loko, cittena parikassati;
「世间被心所引导,被心所牵引;
Cittassa ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.
一切皆随顺于心的非法品。」
3. Taṇhāsuttaṃ3. 渴爱经
‘‘Kenassu nīyati loko, kenassu parikassati;
「世间被什么所牵引?被什么所拖累?
Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.
一切都屈服于哪非法品?」
‘‘Taṇhāya nīyati loko, taṇhāya parikassati;
「世间被渴爱所牵引,被渴爱所拖累;
Taṇhāya ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.
一切都屈服于渴爱这非法品。」
4. Saṃyojanasuttaṃ4. 结经
‘‘Kiṃsu saṃyojano loko, kiṃsu tassa vicāraṇaṃ;
「什么是世间的结缚?什么是它的寻求?
Kissassu vippahānena, nibbānaṃ iti vuccatī’’ti.
舍断什么,被称为涅槃?」
‘‘Nandīsaṃyojano loko, vitakkassa vicāraṇaṃ;
「欢喜是世间的结缚,寻是它的寻求;
Taṇhāya vippahānena, nibbānaṃ iti vuccatī’’ti.
舍断渴爱,被称为涅槃。」
5. Bandhanasuttaṃ5. 缚经
‘‘Kiṃsu sambandhano loko, kiṃsu tassa vicāraṇaṃ;
「什么是世间的系缚?什么是它的寻求?
Kissassu vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.
舍断什么,能切断一切系缚?」
‘‘Nandīsambandhano loko, vitakkassa vicāraṇaṃ;
「欢喜是世间的系缚,寻是它的寻求;
Taṇhāya vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.
以舍断渴爱,能切断一切系缚。」
6. Attahatasuttaṃ6. 自害经
‘‘Kenassubbhāhato loko, kenassu parivārito;
「世间被什么所击?被什么所围绕?
Kena sallena otiṇṇo, kissa dhūpāyito sadā’’ti.
被什么箭所刺穿?常被什么所熏?」
‘‘Maccunābbhāhato loko, jarāya parivārito;
「世间被死所击,被老所围绕;
Taṇhāsallena otiṇṇo, icchādhūpāyito sadā’’ti.
被渴爱之箭所刺穿,常被欲求所熏。」
7. Uḍḍitasuttaṃ7. 束缚经
‘‘Kenassu uḍḍito loko, kenassu parivārito;
「世间被什么所射中,被什么所围绕;
Kenassu pihito loko, kismiṃ loko patiṭṭhito’’ti.
世间被什么所覆盖,世间住立于什么?」
‘‘Taṇhāya uḍḍito loko, jarāya parivārito;
「世间被渴爱所射中,被老所围绕;
Maccunā pihito loko, dukkhe loko patiṭṭhito’’ti.
世间被死所覆盖,世间住立于苦。」
8. Pihitasuttaṃ8. 闭塞经
‘‘Kenassu pihito loko, kismiṃ loko patiṭṭhito;
「世间被什么所覆盖,世间住立于什么;
Kenassu uḍḍito loko, kenassu parivārito’’ti.
世间被什么所射中,被什么所围绕?」
‘‘Maccunā pihito loko, dukkhe loko patiṭṭhito;
「世间被死所覆盖,世间住立于苦;
Taṇhāya uḍḍito loko, jarāya parivārito’’ti.
世间被渴爱所射中,被老所围绕。」
9. Icchāsuttaṃ9. 欲经
‘‘Kenassu bajjhatī loko, kissa vinayāya muccati;
「世间被什么所束缚?通过调伏什么而解脱?
Kissassu vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.
通过舍断什么,他切断一切束缚?」
‘‘Icchāya bajjhatī loko, icchāvinayāya muccati;
「世间被欲所束缚,通过调伏欲而解脱;
Icchāya vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.
通过舍断欲,他切断一切束缚。」
10. Lokasuttaṃ10. 世间经
‘‘Kismiṃ loko samuppanno, kismiṃ kubbati santhavaṃ;
「世间生起于什么?世间对什么作亲密?
Kissa loko upādāya, kismiṃ loko vihaññatī’’ti.
世间执取什么?世间在什么中受苦恼?」
‘‘Chasu loko samuppanno, chasu kubbati santhavaṃ;
「世间生起于六,世间对六作亲密;
Channameva upādāya, chasu loko vihaññatī’’ti.
执取六之后,世间在六中受苦恼。」
Addhavaggo sattamo. · 旅途品第七
Tassuddānaṃ –
其摄颂──
Nāmaṃ cittañca taṇhā ca, saṃyojanañca bandhanā;
名与心及渴爱,结缚与系缚;
Abbhāhatuḍḍito pihito, icchā lokena te dasāti.
被诱惑、被击中、被覆盖,欲与世间,这十。
8. Chetvāvaggo
8. 断品
1. Chetvāsuttaṃ1. 断经
§71
Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
沙瓦提因缘。站在一旁的那位天人以偈颂对世尊说──
‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;
「断何而安乐眠?断何而不忧愁?
Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.
果德玛,你赞叹杀害何非法品?」
‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;
「断嗔而安乐眠,断嗔而不忧愁;
Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa devate;
天人啊!愤怒有毒根,顶端甜蜜;
Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.
圣者们赞叹杀灭它,因为断除它后不会悲伤。
2. Rathasuttaṃ2. 车经
‘‘Kiṃsu rathassa paññāṇaṃ, kiṃsu paññāṇamaggino;
什么是车的标志?什么是道路的标志?
Kiṃsu raṭṭhassa paññāṇaṃ, kiṃsu paññāṇamitthiyā’’ti.
什么是国家的标志?什么是女人的标志?
‘‘Dhajo rathassa paññāṇaṃ, dhūmo paññāṇamaggino;
旗是车的标志,烟是道路的标志;
Rājā raṭṭhassa paññāṇaṃ, bhattā paññāṇamitthiyā’’ti.
王是国家的标志,丈夫是女人的标志。
3. Vittasuttaṃ3. 财经
‘‘Kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, kiṃsu suciṇṇo sukhamāvahati;
什么是此世人的最上财富?什么善行能带来快乐?
Kiṃsu have sādutaraṃ rasānaṃ, kathaṃjīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti.
什么确实是诸味中最甜的?他们说怎样生活的生命是最上的?
‘‘Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati;
「信在此处是人的最胜财富,善行之法带来安乐;
Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti.
诸味中真实确实最甘美,以慧而活命者说生活最胜。」
4. Vuṭṭhisuttaṃ4. 雨经
‘‘Kiṃsu uppatataṃ seṭṭhaṃ, kiṃsu nipatataṃ varaṃ;
「什么升起是最胜?什么降下是最上?
Kiṃsu pavajamānānaṃ, kiṃsu pavadataṃ vara’’nti.
什么前行是最胜?什么言说是最上?」
‘‘Bījaṃ uppatataṃ seṭṭhaṃ, vuṭṭhi nipatataṃ varā;
「种子升起是最胜,雨降下是最上;
Gāvo pavajamānānaṃ, putto pavadataṃ varoti.
牛前行是最胜,儿子言说是最上。」
‘‘Vijjā uppatataṃ seṭṭhā, avijjā nipatataṃ varā;
「明升起是最胜,无明降下是最上;
Saṅgho pavajamānānaṃ, buddho pavadataṃ varo’’ti.
僧团前行是最胜,佛陀言说是最上。」
5. Bhītāsuttaṃ5. 怖畏经
‘‘Kiṃsūdha bhītā janatā anekā,
「这里众多的人们害怕什么?
Maggo canekāyatanappavutto;
道路已被宣说为多处所;
Pucchāmi taṃ gotama bhūripañña,
我问你,果德玛,大慧者,
Kismiṃ ṭhito paralokaṃ na bhāye’’ti.
住于何处不怖畏他世?」
‘‘Vācaṃ manañca paṇidhāya sammā,
「正确地安置语与意,
Kāyena pāpāni akubbamāno;
以身不作诸恶业;
Bavhannapānaṃ gharamāvasanto,
住于有多食物与饮料的家,
Saddho mudū saṃvibhāgī vadaññū;
有信、柔软、乐分享、慷慨;
Etesu dhammesu ṭhito catūsu,
安住于这四法中,
Dhamme ṭhito paralokaṃ na bhāye’’ti.
安住于法者不怖畏来世。
6. Najīratisuttaṃ6. 不老经
‘‘Kiṃ jīrati kiṃ na jīrati, kiṃsu uppathoti vuccati;
「什么会老朽?什么不会老朽?什么被称为邪道?
Kiṃsu dhammānaṃ paripantho, kiṃsu rattindivakkhayo;
什么是诸法的障碍?什么是日夜的损耗?
Kiṃ malaṃ brahmacariyassa, kiṃ sinānamanodakaṃ.
什么是梵行的垢秽?什么是无水的沐浴?
‘‘Kati lokasmiṃ chiddāni, yattha vittaṃ na tiṭṭhati;
世间有多少漏洞,财富在那里不能存留?
Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.
我们来问世尊,我们应如何了知那个?」
‘‘Rūpaṃ jīrati maccānaṃ, nāmagottaṃ na jīrati;
「诸人的色会老朽,名与姓不会老朽;
Rāgo uppathoti vuccati.
贪被称为邪道。
‘‘Lobho dhammānaṃ paripantho, vayo rattindivakkhayo;
贪是诸法的障碍,年龄是日夜的损耗;
Itthī malaṃ brahmacariyassa, etthāyaṃ sajjate pajā;
女人是梵行的垢秽,在此众生被束缚;
Tapo ca brahmacariyañca, taṃ sinānamanodakaṃ.
苦行与梵行,那是无水的沐浴。
‘‘Cha lokasmiṃ chiddāni, yattha vittaṃ na tiṭṭhati;
世间有六个漏洞,财富在那里不能住立;
Ālasyañca pamādo ca, anuṭṭhānaṃ asaṃyamo;
懈怠、放逸、不勤奋、不自制,
Niddā tandī ca te chidde, sabbaso taṃ vivajjaye’’ti.
睡眠与懒惰是那些漏洞,应完全避免它们。
7. Issariyasuttaṃ7. 自在经
‘‘Kiṃsu issariyaṃ loke, kiṃsu bhaṇḍānamuttamaṃ;
什么是世间的主权?什么是最上的财物?
Kiṃsu satthamalaṃ loke, kiṃsu lokasmimabbudaṃ.
什么是世间的锈垢?什么是世间的灾祸?
‘‘Kiṃsu harantaṃ vārenti, haranto pana ko piyo;
什么阻止带走者?而带走者谁是可爱的?
Kiṃsu punappunāyantaṃ, abhinandanti paṇḍitā’’ti.
什么一再前来,智者们欢喜?
‘‘Vaso issariyaṃ loke, itthī bhaṇḍānamuttamaṃ;
权势是世间的统治,女人是最上的争论;
Kodho satthamalaṃ loke, corā lokasmimabbudā.
忿怒是世间的锈垢,盗贼是世间的灾祸。
‘‘Coraṃ harantaṃ vārenti, haranto samaṇo piyo;
他们阻止带走的盗贼,带走者沙门是可爱的;
Samaṇaṃ punappunāyantaṃ, abhinandanti paṇḍitā’’ti.
一再前来的沙门,智者们欢喜。
8. Kāmasuttaṃ8. 欲经
‘‘Kimatthakāmo na dade, kiṃ macco na pariccaje;
为了什么利益而欲求不施?为了什么死者不舍弃?
Kiṃsu muñceyya kalyāṇaṃ, pāpikaṃ na ca mocaye’’ti.
应舍弃什么善,不应舍弃什么恶?
‘‘Attānaṃ na dade poso, attānaṃ na pariccaje;
人不应舍弃自己,不应放弃自己;
Vācaṃ muñceyya kalyāṇaṃ, pāpikañca na mocaye’’ti.
应舍弃善语,不应舍弃恶语。
9. Pātheyyasuttaṃ9. 资粮经
‘‘Kiṃsu bandhati pātheyyaṃ, kiṃsu bhogānamāsayo;
什么束缚资粮?什么是财富的依处?
Kiṃsu naraṃ parikassati, kiṃsu lokasmi dujjahaṃ;
什么拖累人?什么在世间难以舍弃?
Kismiṃ baddhā puthū sattā, pāsena sakuṇī yathā’’ti.
众生被什么束缚,如同鸟被罗网?
‘‘Saddhā bandhati pātheyyaṃ, sirī bhogānamāsayo;
信束缚资粮,吉祥是财富的依处;
Icchā naraṃ parikassati, icchā lokasmi dujjahā;
欲拖累人,欲在世间难以舍弃;
Icchābaddhā puthū sattā, pāsena sakuṇī yathā’’ti.
众多有情被欲望束缚,如鸟被罗网所缚。
10. Pajjotasuttaṃ10. 光明经
‘‘Kiṃsu lokasmi pajjoto, kiṃsu lokasmi jāgaro;
什么是世间的光明?什么是世间的觉醒者?
Kiṃsu kamme sajīvānaṃ, kimassa iriyāpatho.
什么是众生在业中的生计?什么是他的威仪路?
‘‘Kiṃsu alasaṃ analasañca , mātā puttaṃva posati;
什么如母养子般,养育懒惰者与不懒惰者?
Kiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.
依止大地的众生,依靠什么而生活?
‘‘Paññā lokasmi pajjoto, sati lokasmi jāgaro;
慧是世间的光明,念是世间的觉醒者;
Gāvo kamme sajīvānaṃ, sītassa iriyāpatho.
牛是众生在业中的生计,犁是威仪路。
‘‘Vuṭṭhi alasaṃ analasañca, mātā puttaṃva posati;
雨如母养子般,养育懒惰者与不懒惰者;
Vuṭṭhiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.
「依住于地的诸有情,依靠雨水而生活。」
11. Araṇasuttaṃ11. 无诤经
‘‘Kesūdha araṇā loke, kesaṃ vusitaṃ na nassati;
「在此世间,谁是无怖畏者?谁的梵行不会失坏?
Kedha icchaṃ parijānanti, kesaṃ bhojissiyaṃ sadā.
「谁在此遍知欲求?谁的食物总是充足?
‘‘Kiṃsu mātā pitā bhātā, vandanti naṃ patiṭṭhitaṃ;
「母亲、父亲、兄弟,礼敬谁已安住者?
Kiṃsu idha jātihīnaṃ, abhivādenti khattiyā’’ti.
「在此,刹帝利们礼敬谁,虽然出身低微?」
‘‘Samaṇīdha araṇā loke, samaṇānaṃ vusitaṃ na nassati;
「沙门在此世间是无怖畏者,沙门们的梵行不会失坏;
Samaṇā icchaṃ parijānanti, samaṇānaṃ bhojissiyaṃ sadā.
「沙门们遍知欲求,沙门们的食物总是充足。
‘‘Samaṇaṃ mātā pitā bhātā, vandanti naṃ patiṭṭhitaṃ;
「母亲、父亲、兄弟,礼敬沙门已安住者;
Samaṇīdha jātihīnaṃ, abhivādenti khattiyā’’ti.
「在此,刹帝利礼敬出身低贱的沙门。」
Chetvāvaggo aṭṭhamo. · 断品第八
Tassuddānaṃ –
其摘要──
Chetvā rathañca cittañca, vuṭṭhi bhītā najīrati;
「断车与心,雨、怖畏不衰老;自在、欲、资粮,灯与林。」
Issaraṃ kāmaṃ pātheyyaṃ, pajjoto araṇena cāti.
「断车与心,雨、怖畏不衰老;自在、欲、资粮,灯与林。」
Devatāsaṃyuttaṃ samattaṃ. · 天神相应完