4. Rājavaggo4. 王品
4. Rājavaggo4. 王品
1. Ghaṭikārasuttaṃ1. 嘎帝咖拉经
§282
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. Atha kho āyasmā ānando ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. ‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imasmiṃ padese vegaḷiṅgaṃ nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso. Vegaḷiṅgaṃ kho, ānanda, gāmanigamaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṃ ovadatī’’ti. Atha kho āyasmā ānando catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tena hi, bhante, bhagavā nisīdatu ettha. Ayaṃ bhūmipadeso dvīhi arahantehi sammāsambuddhehi paribhutto bhavissatī’’ti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
如是我闻——一时,世尊在国萨拉国与大比库僧团一起游行。那时,世尊离开道路,在某处现起微笑。那时,具寿阿难达想到:「什么因、什么缘,世尊现起微笑?如来不无因而现起微笑。」那时,具寿阿难达偏袒一肩,向世尊合掌,对世尊这样说:「尊者,什么因、什么缘,世尊现起微笑?如来不无因而现起微笑。」「阿难达,过去世,在此处有名为韦嘎喇林嘎的村镇,繁荣、兴盛、人众多、人稠密。阿难达,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者依止韦嘎喇林嘎村镇而住。阿难达,在此处确实有咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者的园林。阿难达,在此处确实咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者坐着教诫比库僧团。」那时,具寿阿难达铺设四折的桑喀帝,对世尊这样说:「那么,尊者,请世尊坐在这里。这块地方将被两位阿拉汉、正等正觉者所受用。」世尊坐在所设的座位上。坐下后,世尊对具寿阿难达说:
‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imasmiṃ padese vegaḷiṅgaṃ nāma gāmanigamo ahosi iddho ceva phīto ca bahujano ākiṇṇamanusso. Vegaḷiṅgaṃ kho, ānanda, gāmanigamaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa ārāmo ahosi. Idha sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho nisinnako bhikkhusaṅghaṃ ovadati.
「阿难达,过去世,在此处有名为韦嘎喇林嘎的村镇,繁荣、兴盛、人众多、人稠密。阿难达,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者依止韦嘎喇林嘎村镇而住。阿难达,在此处确实有咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者的园林。阿难达,在此处确实咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者坐着教诫比库僧团。
§283
‘‘Vegaḷiṅge kho, ānanda, gāmanigame ghaṭikāro nāma kumbhakāro kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko. Ghaṭikārassa kho, ānanda, kumbhakārassa jotipālo nāma māṇavo sahāyo ahosi piyasahāyo. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Evaṃ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Dutiyampi kho, ānanda…pe… tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? ‘Tena hi, samma jotipāla, sottisināniṃ ādāya nadiṃ gamissāma sināyitu’nti. ‘Evaṃ sammā’ti kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikārassa kumbhakārassa paccassosi. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo sottisināniṃ ādāya nadiṃ agamaṃsu sināyituṃ’.
「阿难达,在韦嘎喇林嘎村镇,有名为嘎帝咖拉的陶师,是咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者的侍者,是最上侍者。阿难达,嘎帝咖拉陶师有名为乔帝巴喇的学童作为朋友,作为亲友。那时,阿难达,嘎帝咖拉陶师对乔帝巴喇学童说:『来吧,朋友乔帝巴喇,我们去见咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者。我确实认为见那位世尊、阿拉汉、正等正觉者是善的。』阿难达,如是所说时,乔帝巴喇学童对嘎帝咖拉陶师这样说:『够了,朋友嘎帝咖拉。为何要见那个秃头沙门呢?』阿难达,第二次……阿难达,第三次,嘎帝咖拉陶师对乔帝巴喇学童这样说:『来吧,朋友乔帝巴喇,我们去见咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者。我确实认为见那位世尊、阿拉汉、正等正觉者是善的。』阿难达,第三次,乔帝巴喇学童对嘎帝咖拉陶师这样说:『够了,朋友嘎帝咖拉。为何要见那个秃头沙门呢?』『那么,朋友乔帝巴喇,拿着沐浴粉,我们去河边沐浴。』阿难达,乔帝巴喇学童对嘎帝咖拉陶师回答:『好的,朋友。』那时,阿难达,嘎帝咖拉陶师和乔帝巴喇学童拿着沐浴粉去河边沐浴。
§284
‘‘Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Evaṃ vutte, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Dutiyampi kho, ānanda…pe… tatiyampi kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Tatiyampi kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ ovaṭṭikāyaṃ parāmasitvā etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma. Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ovaṭṭikaṃ vinivaṭṭetvā ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘alaṃ, samma ghaṭikāra. Kiṃ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti? Atha kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro jotipālaṃ māṇavaṃ sīsaṃnhātaṃ kesesu parāmasitvā etadavoca – ‘ayaṃ, samma jotipāla, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa avidūre ārāmo. Āyāma, samma jotipāla, kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya upasaṅkamissāma . Sādhusammatañhi me tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. Atha kho, ānanda, jotipālassa māṇavassa etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Yatra hi nāmāyaṃ ghaṭikāro kumbhakāro ittarajacco samāno amhākaṃ sīsaṃnhātānaṃ kesesu parāmasitabbaṃ maññissati; na vatidaṃ kira orakaṃ maññe bhavissatī’ti; ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘yāvatādohipi , samma ghaṭikārā’ti? ‘Yāvatādohipi, samma jotipāla. Tathā hi pana me sādhusammataṃ tassa bhagavato dassanaṃ arahato sammāsambuddhassā’ti. ‘Tena hi, samma ghaṭikāra, muñca; gamissāmā’ti.
「那时,阿难达,嘎帝咖拉陶师对乔帝巴喇学童说:『朋友乔帝巴喇,这里离咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者的园林不远。来吧,朋友乔帝巴喇,我们去见咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者。我确实认为见那位世尊、阿拉汉、正等正觉者是善的。』阿难达,如是所说时,乔帝巴喇学童对嘎帝咖拉陶师这样说:『够了,朋友嘎帝咖拉。为何要见那个秃头沙门呢?』阿难达,第二次……阿难达,第三次,嘎帝咖拉陶师对乔帝巴喇学童这样说:『朋友乔帝巴喇,这里离咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者的园林不远。来吧,朋友乔帝巴喇,我们去见咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者。我确实认为见那位世尊、阿拉汉、正等正觉者是善的。』阿难达,第三次,乔帝巴喇学童对嘎帝咖拉陶师这样说:『够了,朋友嘎帝咖拉。为何要见那个秃头沙门呢?』那时,阿难达,嘎帝咖拉陶师抓住乔帝巴喇学童的腰带,这样说:『朋友乔帝巴喇,这里离咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者的园林不远。来吧,朋友乔帝巴喇,我们去见咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者。我确实认为见那位世尊、阿拉汉、正等正觉者是善的。』那时,阿难达,乔帝巴喇学童解开腰带,对嘎帝咖拉陶师这样说:『够了,朋友嘎帝咖拉。为何要见那个秃头沙门呢?』那时,阿难达,嘎帝咖拉陶师抓住已洗头的乔帝巴喇学童的头发,这样说:『朋友乔帝巴喇,这里离咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者的园林不远。来吧,朋友乔帝巴喇,我们去见咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者。我确实认为见那位世尊、阿拉汉、正等正觉者是善的。』那时,阿难达,乔帝巴喇学童想到:『实在稀有啊,先生!实在未曾有啊,先生!这位嘎帝咖拉陶师虽然是低贱种姓,竟然认为可以抓住我们已洗头者的头发;我想这确实不会是平常之事。』对嘎帝咖拉陶师这样说:『朋友嘎帝咖拉,竟然到这种程度吗?』『朋友乔帝巴喇,竟然到这种程度。因为我确实认为见那位世尊、阿拉汉、正等正觉者是善的。』『那么,朋友嘎帝咖拉,放开;我们将去。』
§285
‘‘Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Jotipālo pana māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘ayaṃ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo. Imassa bhagavā dhammaṃ desetū’ti. Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho ghaṭikārañca kumbhakāraṃ jotipālañca māṇavaṃ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.
「那时,阿难达,嘎帝咖拉陶师和乔帝巴喇学童去见咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者;到达后,嘎帝咖拉陶师礼敬咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者,坐在一旁。而乔帝巴喇学童与咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者互相问候。交换了值得忆念的、友好的话语后,坐在一旁。阿难达,坐在一旁的嘎帝咖拉陶师对咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者这样说:『尊者,这位是我的朋友乔帝巴喇学童,是亲友。请世尊为他说法。』那时,阿难达,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者以法语开示、劝导、鼓励、使嘎帝咖拉陶师和乔帝巴喇学童欢喜。那时,阿难达,嘎帝咖拉陶师和乔帝巴喇学童被咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者以法语开示、劝导、鼓励、使欢喜后,欢喜、随喜咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者所说,从座起立,礼敬咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者,作右绕后离去。
§286
‘‘Atha kho, ānanda, jotipālo māṇavo ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ etadavoca – ‘imaṃ nu tvaṃ, samma ghaṭikāra, dhammaṃ suṇanto atha ca pana agārasmā anagāriyaṃ na pabbajissasī’ti? ‘Nanu maṃ, samma jotipāla, jānāsi, andhe jiṇṇe mātāpitaro posemī’ti? ‘Tena hi, samma ghaṭikāra, ahaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī’ti. Atha kho, ānanda, ghaṭikāro ca kumbhakāro jotipālo ca māṇavo yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṃsu ; upasaṅkamitvā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, ghaṭikāro kumbhakāro kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘ayaṃ me, bhante, jotipālo māṇavo sahāyo piyasahāyo. Imaṃ bhagavā pabbājetū’ti. Alattha kho, ānanda, jotipālo māṇavo kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ.
「那时,阿难达,乔帝巴喇学童对嘎帝咖拉陶师这样说:『朋友嘎帝咖拉,你听了这个法,为何不从在家出家成为非家呢?』『朋友乔帝巴喇,你不知道我吗?我扶养年老、失明的父母。』『那么,朋友嘎帝咖拉,我将从在家出家成为非家。』那时,阿难达,嘎帝咖拉陶师和乔帝巴喇学童去见咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者;到达后,礼敬咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者,坐在一旁。阿难达,坐在一旁的嘎帝咖拉陶师对咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者这样说:『尊者,这位是我的朋友乔帝巴喇学童,是亲友。请世尊让他出家。』阿难达,乔帝巴喇学童在咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者座前获得出家,获得达上。
§287
‘‘Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho acirūpasampanne jotipāle māṇave aḍḍhamāsupasampanne vegaḷiṅge yathābhirantaṃ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena bārāṇasī tadavasari. Tatra sudaṃ, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye . Assosi kho, ānanda, kikī kāsirājā – ‘kassapo kira bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bārāṇasiṃ anuppatto bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye’ti. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi bārāṇasiyā niyyāsi mahaccarājānubhāvena kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ dassanāya. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho, ānanda, kikiṃ kāsirājānaṃ kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’ti. Adhivāsesi kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho tuṇhībhāvena. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapassa bhagavato sammāsambuddhassa adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā paṇḍupuṭakassa sālino vigatakāḷakaṃ anekasūpaṃ anekabyañjanaṃ, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kālaṃ ārocāpesi – ‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’nti.
「那时,阿难达,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者在乔帝巴喇学童刚受达上不久、受达上半个月时,在韦嘎喇林嘎随意住后,向巴拉纳西游行。渐次游行,到达巴拉纳西。阿难达,在那里,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者住在巴拉纳西的仙人堕处鹿野苑。阿难达,咖西国王奇奇听到:『咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者据说已到达巴拉纳西,住在巴拉纳西的仙人堕处鹿野苑。』那时,阿难达,咖西国王奇奇命令准备好许多殊胜的车乘,登上殊胜的车乘,以许多殊胜的车乘,以大王的威势从巴拉纳西出发,去见咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者。车乘所能到达之处乘车而行,从车下来后,徒步去见咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者;到达后,礼敬咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者,坐在一旁。阿难达,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者以法语开示、劝导、鼓励、使坐在一旁的咖西国王奇奇欢喜。那时,阿难达,咖西国王奇奇被咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者以法语开示、劝导、鼓励、使欢喜后,对咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者这样说:『尊者,请世尊接受我明天的饮食供养,与比库僧团一起。』阿难达,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者以沉默接受。那时,阿难达,咖西国王奇奇知道咖沙巴世尊、正等正觉者已接受后,从座起立,礼敬咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者,作右绕后离去。那时,阿难达,咖西国王奇奇那夜过后,在自己的住处准备好殊胜的副食、主食,白色的米饭,去除黑粒,配有多种汤、多种菜,使人向咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者报告时间:『尊者,时间到了,饮食已备办。』
§288
‘‘Atha kho, ānanda, kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kikissa kāsirañño nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṃ vassāvāsaṃ; evarūpaṃ saṅghassa upaṭṭhānaṃ bhavissatī’ti. ‘Alaṃ, mahārāja. Adhivuttho me vassāvāso’ti. Dutiyampi kho, ānanda… tatiyampi kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā bārāṇasiyaṃ vassāvāsaṃ; evarūpaṃ saṅghassa upaṭṭhānaṃ bhavissatī’ti. ‘Alaṃ, mahārāja. Adhivuttho me vassāvāso’ti. Atha kho, ānanda, kikissa kāsirañño ‘na me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṃ vassāvāsa’nti ahudeva aññathattaṃ , ahu domanassaṃ. Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā kassapaṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘atthi nu kho, bhante, añño koci mayā upaṭṭhākataro’ti?
「那时,阿难达,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者在上午时分穿好衣,拿着钵与衣,去咖西国王奇奇的住处;到达后,与比库僧团一起坐在所设的座位上。那时,阿难达,咖西国王奇奇亲手以殊胜的副食、主食供养、款待以佛陀为首的比库僧团。那时,阿难达,咖西国王奇奇在咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者食毕、手离钵后,取某个低座,坐在一旁。阿难达,坐在一旁的咖西国王奇奇对咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者这样说:『尊者,请世尊接受在巴拉纳西的雨安居;将有这样的僧团供养。』『够了,大王。我的雨安居已接受。』阿难达,第二次……阿难达,第三次,咖西国王奇奇对咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者这样说:『尊者,请世尊接受在巴拉纳西的雨安居;将有这样的僧团供养。』『够了,大王。我的雨安居已接受。』那时,阿难达,咖西国王奇奇『咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者不接受我在巴拉纳西的雨安居』,确实有了失望,有了忧恼。那时,阿难达,咖西国王奇奇对咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者这样说:『尊者,是否有其他任何人比我更能须跋的?』
‘‘‘Atthi, mahārāja, vegaḷiṅgaṃ nāma gāmanigamo. Tattha ghaṭikāro nāma kumbhakāro; so me upaṭṭhāko aggupaṭṭhāko. Tuyhaṃ kho pana, mahārāja, na me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho adhivāseti bārāṇasiyaṃ vassāvāsanti attheva aññathattaṃ, atthi domanassaṃ. Tayidaṃ ghaṭikārassa kumbhakārassa natthi ca na ca bhavissati. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro buddhe aveccappasādena samannāgato, dhamme aveccappasādena samannāgato, saṅghe aveccappasādena samannāgato, ariyakantehi sīlehi samannāgato. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro dukkhe nikkaṅkho, dukkhasamudaye nikkaṅkho, dukkhanirodhe nikkaṅkho, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya nikkaṅkho. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro ekabhattiko brahmacārī sīlavā kalyāṇadhammo. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro nikkhittamaṇisuvaṇṇo apetajātarūparajato . Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pannamusalo na sahatthā pathaviṃ khaṇati . Yaṃ hoti kūlapaluggaṃ vā mūsikukkaro vā taṃ kājena āharitvā bhājanaṃ karitvā evamāha – ‘‘ettha yo icchati taṇḍulapaṭibhastāni vā muggapaṭibhastāni vā kaḷāyapaṭibhastāni vā nikkhipitvā yaṃ icchati taṃ haratū’’ti. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro andhe jiṇṇe mātāpitaro poseti. Ghaṭikāro kho, mahārāja, kumbhakāro pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
「大王,有一个名叫韦嘎喇村的村镇。在那里有一位名叫嘎帝咖喇的陶师;他是我的侍者、最上侍者。大王,对你而言,『咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者不同意在巴拉纳西雨安居』,这确实有变异,有忧恼。但对嘎帝咖喇陶师而言,这既没有也不会有。大王,嘎帝咖喇陶师已归依佛,已归依法,已归依僧团。大王,嘎帝咖喇陶师离杀生,离不与取,离欲邪行,离妄语,离放逸之因的诸酒类。大王,嘎帝咖喇陶师具足对佛的证净,具足对法的证净,具足对僧团的证净,具足圣者所喜之戒。大王,嘎帝咖喇陶师对苦无疑,对苦集无疑,对苦灭无疑,对导至苦灭之道无疑。大王,嘎帝咖喇陶师是一日一食者、梵行者、持戒者、善法者。大王,嘎帝咖喇陶师已舍弃金银,远离金银。大王,嘎帝咖喇陶师已放下锄头,不亲手挖掘大地。凡是河岸崩塌处或鼠洞处,他用篮子取来后制作器皿,如此说:『在此,谁想要的话,放入稻谷或绿豆或豌豆后,取走他想要的。』大王,嘎帝咖喇陶师扶养失明年老的父母。大王,嘎帝咖喇陶师以五下分结的灭尽,是化生者,在那里般涅槃,从那个世间不再来。」
§289
‘‘‘Ekamidāhaṃ , mahārāja, samayaṃ vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Atha khvāhaṃ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṃ – ‘‘handa, ko nu kho ayaṃ bhaggavo gato’’ti? ‘‘Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko antokumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjā’’ti. Atha khvāhaṃ, mahārāja, kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ . Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ko kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? ‘‘Kassapo, tāta, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho kumbhiyā odanaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati , sattāhaṃ mātāpitūnaṃ.
「大王,一时,我住在名叫韦嘎喇村的村镇。大王,那时,我在上午时分穿好衣,拿着钵与衣,前往嘎帝咖喇陶师的父母处;抵达后,我对嘎帝咖喇陶师的父母如此说:『那么,这位贤者去哪里了?』『尊者,你的侍者已出门,从瓮中取饭,从锅边取汤食用吧。』大王,那时,我从瓮中取饭,从锅边取汤食用后,起座离去。大王,那时,嘎帝咖喇陶师前往父母处;抵达后,对父母如此说:『谁从瓮中取饭,从锅边取汤食用后起座离去?』『亲爱的,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者从瓮中取饭,从锅边取汤食用后起座离去。』大王,那时,嘎帝咖喇陶师生起此念:『我确实是得利,我确实是善得,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者对我如此信赖!』大王,那时,嘎帝咖喇陶师半个月不离喜乐,父母七日。」
§290
‘‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Atha khvāhaṃ, mahārāja, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro etadavocaṃ – ‘‘handa, ko nu kho ayaṃ bhaggavo gato’’ti? ‘‘Nikkhanto kho te, bhante, upaṭṭhāko anto kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjā’’ti. Atha khvāhaṃ, mahārāja, kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ko kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti? ‘‘Kassapo, tāta, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho kaḷopiyā kummāsaṃ gahetvā pariyogā sūpaṃ gahetvā paribhuñjitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati, sattāhaṃ mātāpitūnaṃ.
「大王,一时,我就住在那韦嘎喇村的村镇。大王,那时,我在上午时分穿好衣,拿着钵与衣,前往嘎帝咖喇陶师的父母处;抵达后,我对嘎帝咖喇陶师的父母如此说:『那么,这位贤者去哪里了?』『尊者,你的侍者已出门,从罐中取粥,从锅边取汤食用吧。』大王,那时,我从罐中取粥,从锅边取汤食用后,起座离去。大王,那时,嘎帝咖喇陶师前往父母处;抵达后,对父母如此说:『谁从罐中取粥,从锅边取汤食用后起座离去?』『亲爱的,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者从罐中取粥,从锅边取汤食用后起座离去。』大王,那时,嘎帝咖喇陶师生起此念:『我确实是得利,我确实是善得,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者对我如此信赖!』大王,那时,嘎帝咖喇陶师半个月不离喜乐,父母七日。」
§291
‘‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ tattheva vegaḷiṅge nāma gāmanigame viharāmi. Tena kho pana samayena kuṭi ovassati. Atha khvāhaṃ, mahārāja, bhikkhū āmantesiṃ – ‘‘gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṃ jānāthā’’ti. Evaṃ vutte, mahārāja, te bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘‘natthi kho, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesane tiṇaṃ, atthi ca khvāssa āvesane tiṇacchadana’’ nti. ‘‘Gacchatha, bhikkhave, ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ uttiṇaṃ karothā’’ti. Atha kho te, mahārāja, bhikkhū ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ uttiṇamakaṃsu. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa mātāpitaro te bhikkhū etadavocuṃ – ‘‘ke āvesanaṃ uttiṇaṃ karontī’’ti? ‘‘Bhikkhū, bhagini, kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī’’ti. ‘‘Haratha, bhante, haratha, bhadramukhā’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ke āvesanaṃ uttiṇamakaṃsū’’ti? ‘‘Bhikkhū, tāta, kassapassa kira bhagavato arahato sammāsambuddhassa kuṭi ovassatī’’ti. Atha kho, mahārāja, ghaṭikārassa kumbhakārassa etadahosi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kassapo bhagavā arahaṃ sammāsambuddho evaṃ abhivissattho’’ti. Atha kho, mahārāja ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ aḍḍhamāsaṃ pītisukhaṃ na vijahati, sattāhaṃ mātāpitūnaṃ. Atha kho, mahārāja, āvesanaṃ sabbantaṃ temāsaṃ ākāsacchadanaṃ aṭṭhāsi, na devotivassi . Evarūpo ca, mahārāja, ghaṭikāro kumbhakāro’ti. ‘Lābhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa, suladdhā, bhante, ghaṭikārassa kumbhakārassa yassa bhagavā evaṃ abhivissattho’’’ti.
「大王,一时,我就住在那韦嘎喇村的村镇。大王,那时,小屋漏雨。大王,那时,我告诉诸比库:『诸比库,你们去,在嘎帝咖喇陶师的住处取草。』大王,如此说时,那些比库对我如此说:『尊者,嘎帝咖喇陶师的住处没有草,但他的工作棚有草盖。』『诸比库,你们去,把嘎帝咖喇陶师的工作棚的草取下。』大王,那时,那些比库把嘎帝咖喇陶师的工作棚的草取下。大王,那时,嘎帝咖喇陶师的父母对那些比库如此说:『谁在取下工作棚的草?』『姊妹,诸比库,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者的小屋漏雨。』『尊者们,取吧,善面者们,取吧。』大王,那时,嘎帝咖喇陶师前往父母处;抵达后,对父母如此说:『谁取下了工作棚的草?』『亲爱的,诸比库,据说咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者的小屋漏雨。』大王,那时,嘎帝咖喇陶师生起此念:『我确实是得利,我确实是善得,咖沙巴世尊、阿拉汉、正等正觉者对我如此信赖!』大王,那时,嘎帝咖喇陶师半个月不离喜乐,父母七日。大王,那时,工作棚整整三个月以天空为盖而立,天神不下雨。大王,嘎帝咖喇陶师就是这样的。」『尊者,嘎帝咖喇陶师确实是得利,尊者,嘎帝咖喇陶师确实是善得,世尊对他如此信赖。』」
§292
‘‘Atha kho, ānanda, kikī kāsirājā ghaṭikārassa kumbhakārassa pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni pāhesi paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṃ. Atha kho te, ānanda, rājapurisā ghaṭikāraṃ kumbhakāraṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘imāni kho, bhante, pañcamattāni taṇḍulavāhasatāni kikinā kāsirājena pahitāni paṇḍupuṭakassa sālino tadupiyañca sūpeyyaṃ. Tāni, bhante, paṭiggaṇhathā’ti . ‘Rājā kho bahukicco bahukaraṇīyo. Alaṃ me! Raññova hotū’ti. Siyā kho pana te, ānanda, evamassa – ‘añño nūna tena samayena jotipālo māṇavo ahosī’ti. Na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena jotipālo māṇavo ahosi’’nti.
「阿难,那时,咖西王启启送给嘎帝咖喇陶师约五百车稻谷,是白米,以及相应的汤料。阿难,那时,那些王臣前往嘎帝咖喇陶师处,抵达后,对嘎帝咖喇陶师如此说:『尊者,这约五百车稻谷是咖西王启启送来的,是白米,以及相应的汤料。尊者,请接受它们。』『大王有许多事务,有许多应作之事。够了!让它们归于大王吧。』阿难,你或许会如此想:『那时,究帝巴喇学童必定是另一人。』阿难,不应如此看。我在那时是究帝巴喇学童。」世尊如此说。具寿阿难欢喜,随喜世尊所说。
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
世尊如此说。具寿阿难欢喜,随喜世尊所说。
Ghaṭikārasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ. · 嘎帝咖拉经完 第一
2. Raṭṭhapālasuttaṃ2. 拉塔巴拉经
§293
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena thullakoṭṭhikaṃ nāma kurūnaṃ nigamo tadavasari. Assosuṃ kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kurūsu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ thullakoṭṭhikaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti. Atha kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce bhagavato santike nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho thullakoṭṭhike brāhmaṇagahapatike bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi.
如是我闻——一时,世尊在库汝人中游行,与大比库僧团一起,抵达库汝人名叫土喇果帝咖的村镇。土喇果帝咖的婆罗门居士们听闻:『果德玛沙门,释迦子,从释迦族出家,在库汝人中游行,与大比库僧团一起,已抵达土喇果帝咖。关于那位果德玛尊者,如此善名声已传扬:「如此,彼世尊是阿拉汉、正等正觉者、明行具足者、善逝、世间解、无上士、调御丈夫者、天人师、佛、世尊。」他以自己的证智证得后,宣说这个有天、有魔、有梵天的世间,有沙门婆罗门、有天人的世代。他说法,初善、中善、后善,有义、有文,宣示完全圆满、清净的梵行。见这样的阿拉汉确实是善。』」那时,土喇果帝咖的婆罗门居士们前往世尊处;抵达后,一些人礼敬世尊后坐于一旁;一些人与世尊互相问候,交谈值得忆念的、友好的话后坐于一旁;一些人向世尊合掌后坐于一旁;一些人在世尊面前通报姓名后坐于一旁;一些人默然坐于一旁。世尊以法语开示、劝导、激励、使坐于一旁的土喇果帝咖的婆罗门居士们欢喜。
§294
Tena kho pana samayena raṭṭhapālo nāma kulaputto tasmiṃyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto tissaṃ parisāyaṃ nisinno hoti. Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa etadahosi – ‘‘yathā yathā khvāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi , nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’’nti. Atha kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. Atha kho raṭṭhapālo kulaputto acirapakkantesu thullakoṭṭhikesu brāhmaṇagahapatikesu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yathā yathāhaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Icchāmahaṃ, bhante, kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadaṃ. Pabbājetu maṃ bhagavā’’ti . ‘‘Anuññātosi pana tvaṃ, raṭṭhapāla, mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti? ‘‘Na khohaṃ, bhante, anuññāto mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti. ‘‘Na kho, raṭṭhapāla, tathāgatā ananuññātaṃ mātāpitūhi puttaṃ pabbājentī’’ti. ‘‘Svāhaṃ, bhante, tathā karissāmi yathā maṃ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti.
那时,名叫拉他巴喇的族姓子,就在那土喇果帝咖最上族的儿子,坐在那个集会中。那时,族姓子拉他巴喇生起此念:『如我了知世尊所说之法,住在家中不容易行完全圆满、完全清净、如磨光的贝壳般的梵行。我何不剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家?』那时,土喇果帝咖的婆罗门居士们被世尊以法语开示、劝导、激励、使欢喜后,随喜、欢喜世尊所说,起座,礼敬世尊,作右绕后离去。那时,族姓子拉他巴喇在土喇果帝咖的婆罗门居士们离去不久,前往世尊处;抵达后,礼敬世尊,坐于一旁。坐于一旁的族姓子拉他巴喇对世尊如此说:『尊者,如我了知世尊所说之法,住在家中不容易行完全圆满、完全清净、如磨光的贝壳般的梵行。尊者,我想剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。尊者,愿我在世尊面前得出家,愿我得达上。愿世尊使我出家。』『拉他巴喇,你得到父母允许从在家出家成为非家了吗?』『尊者,我未得到父母允许从在家出家成为非家。』『拉他巴喇,如来不使未得父母允许的儿子出家。』『尊者,我将如此做,使父母允许我从在家出家成为非家。』」
§295
Atha kho raṭṭhapālo kulaputto uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca – ‘‘ammatātā, yathā yathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Icchāmahaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ. Anujānātha maṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti. Evaṃ vutte, raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘tvaṃ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato . Na tvaṃ, tāta raṭṭhapāla , kassaci dukkhassa jānāsi. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma. Kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti? Dutiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto…pe… tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto mātāpitaro etadavoca – ‘‘ammatātā, yathā yathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Icchāmahaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ. Anujānātha maṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti. Tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘tvaṃ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato. Na tvaṃ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma. Kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti?
于是,良家子拉塔巴拉从座而起,礼敬世尊,行右绕礼后,前往父母处。抵达后,对父母如此说:「母亲父亲,依我所了知世尊所说之法,住于家中实不易行完全圆满、完全清净、如磨光海螺之梵行。我愿剃除须发,披着袈裟衣,从家出家,成为非家。请允许我从家出家。」如此说时,良家子拉塔巴拉之父母对良家子拉塔巴拉如此说:「亲爱的拉塔巴拉,你是我们的独子,可爱、可意、安乐养育、安乐长大。亲爱的拉塔巴拉,你不知任何苦。即使你死,我们也将不情愿地与你分离。我们怎能在你活着时允许你从家出家呢?」第二次,良家子拉塔巴拉……第三次,良家子拉塔巴拉对父母如此说:「母亲父亲,依我所了知世尊所说之法,住于家中实不易行完全圆满、完全清净、如磨光海螺之梵行。我愿剃除须发,披着袈裟衣,从家出家,成为非家。请允许我从家出家。」第三次,良家子拉塔巴拉之父母对良家子拉塔巴拉如此说:「亲爱的拉塔巴拉,你是我们的独子,可爱、可意、安乐养育、安乐长大。亲爱的拉塔巴拉,你不知任何苦。即使你死,我们也将不情愿地与你分离。我们怎能在你活着时允许你从家出家呢?」
§296
Atha kho raṭṭhapālo kulaputto – ‘‘na maṃ mātāpitaro anujānanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti tattheva anantarahitāya bhūmiyā nipajji – ‘‘idheva me maraṇaṃ bhavissati pabbajjā vā’’ti. Atha kho raṭṭhapālo kulaputto ekampi bhattaṃ na bhuñji, dvepi bhattāni na bhuñji, tīṇipi bhattāni na bhuñji, cattāripi bhattāni na bhuñji, pañcapi bhattāni na bhuñji, chapi bhattāni na bhuñji, sattapi bhattāni na bhuñji. Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘tvaṃ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato. Na tvaṃ, tāta raṭṭhapāla, kassaci, dukkhassa jānāsi . Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma. Kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Uṭṭhehi, tāta raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca; bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu. Na taṃ mayaṃ anujānāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya . Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma. Kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti? Evaṃ vutte, raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ…pe… dutiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi. Tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘tvaṃ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato. Na tvaṃ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma, kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Uṭṭhehi, tāta raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca; bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu. Na taṃ mayaṃ anujānāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma . Kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti? Tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.
于是良家子拉塔巴喇「父母不允许我从在家出家成为非家」就在那里躺在未铺设的地上「我要么死在这里要么出家」。于是良家子拉塔巴喇一餐不吃,两餐不吃,三餐不吃,四餐不吃,五餐不吃,六餐不吃,七餐不吃。于是良家子拉塔巴喇的父母对良家子拉塔巴喇这样说「亲爱的拉塔巴喇,你是我们唯一的儿子,可爱的、可意的、安乐养育的、安乐照顾的。亲爱的拉塔巴喇,你不知道任何苦。即使你死了我们也将不情愿地与你分离。我们怎么会允许你活着从在家出家成为非家呢。起来吧,亲爱的拉塔巴喇,吃吧、喝吧、娱乐吧;吃着、喝着、娱乐着、享受诸欲、作诸福德而欢喜吧。我们不允许你从在家出家成为非家。即使你死了我们也将不情愿地与你分离。我们怎么会允许你活着从在家出家成为非家呢」?如是说时,良家子拉塔巴喇沉默了。第二次良家子拉塔巴喇的父母对良家子拉塔巴喇这样说……第二次良家子拉塔巴喇沉默了。第三次良家子拉塔巴喇的父母对良家子拉塔巴喇这样说「亲爱的拉塔巴喇,你是我们唯一的儿子,可爱的、可意的、安乐养育的、安乐照顾的。亲爱的拉塔巴喇,你不知道任何苦。即使你死了我们也将不情愿地与你分离,我们怎么会允许你活着从在家出家成为非家呢。起来吧,亲爱的拉塔巴喇,吃吧、喝吧、娱乐吧;吃着、喝着、娱乐着、享受诸欲、作诸福德而欢喜吧。我们不允许你从在家出家成为非家。即使你死了我们也将不情愿地与你分离。我们怎么会允许你活着从在家出家成为非家呢」?第三次良家子拉塔巴喇沉默了。
§297
Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālo kulaputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘tvaṃ khosi , samma raṭṭhapāla, mātāpitūnaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato. Na tvaṃ, samma raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi. Maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti. Kiṃ pana te taṃ jīvantaṃ anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca; bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu. Na taṃ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti. Kiṃ pana te taṃ jīvantaṃ anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti? Evaṃ vutte, raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho… tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘tvaṃ khosi, samma raṭṭhapāla, mātāpitūnaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato, na tvaṃ, samma raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi, maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti. Kiṃ pana te taṃ jīvantaṃ anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya? Uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla, bhuñja ca piva ca paricārehi ca, bhuñjanto pivanto paricārento kāme paribhuñjanto puññāni karonto abhiramassu. Na taṃ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya, maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti. Kiṃ pana te taṃ jīvantaṃ anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti? Tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.
于是,良家子拉塔巴喇的朋友们前往良家子拉塔巴喇处。抵达后,对良家子拉塔巴喇这样说:「朋友拉塔巴喇,你是父母的独子,为父母所爱、所喜,在安乐中成长,在安乐中养育。朋友拉塔巴喇,你不知任何苦。即使你死了,你的父母也将不愿与你分离。那么,当你活着时,他们怎会允许你从在家出家成为非家呢?朋友拉塔巴喇,起来吧!吃吧、喝吧、享受吧!在吃、喝、享受中,享用诸欲,作诸福德,欢喜吧!你的父母不会允许你从在家出家成为非家。即使你死了,你的父母也将不愿与你分离。那么,当你活着时,他们怎会允许你从在家出家成为非家呢?」如是所说时,良家子拉塔巴喇保持沉默。第二次……第三次,良家子拉塔巴喇的朋友们对良家子拉塔巴喇这样说:「朋友拉塔巴喇,你是父母的独子,为父母所爱、所喜,在安乐中成长,在安乐中养育。朋友拉塔巴喇,你不知任何苦。即使你死了,你的父母也将不愿与你分离。那么,当你活着时,他们怎会允许你从在家出家成为非家呢?朋友拉塔巴喇,起来吧!吃吧、喝吧、享受吧!在吃、喝、享受中,享用诸欲,作诸福德,欢喜吧!你的父母不会允许你从在家出家成为非家。即使你死了,你的父母也将不愿与你分离。那么,当你活着时,他们怎会允许你从在家出家成为非家呢?」第三次,良家子拉塔巴喇也保持沉默。
§298
Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro etadavocuṃ – ‘‘ammatātā, eso raṭṭhapālo kulaputto tattheva anantarahitāya bhūmiyā nipanno – ‘idheva me maraṇaṃ bhavissati pabbajjā vā’ti. Sace tumhe raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ nānujānissatha agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya, tattheva maraṇaṃ āgamissati. Sace pana tumhe raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ anujānissatha agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya, pabbajitampi naṃ dakkhissatha. Sace raṭṭhapālo kulaputto nābhiramissati agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya, kā tassa aññā gati bhavissati? Idheva paccāgamissati. Anujānātha raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyā’’ti. ‘‘Anujānāma, tātā, raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Pabbajitena ca pana mātāpitaro uddassetabbā’’ti. Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālo kulaputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla , anuññātosi mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Pabbajitena ca pana te mātāpitaro uddassetabbā’’ti.
那时,良家子拉塔巴拉的朋友们前往良家子拉塔巴拉的父母处。抵达后,对良家子拉塔巴拉的父母说:「父母亲,这位良家子拉塔巴拉就在那里躺在无间隔的地上,说:『我将在此死去,或者出家。』如果你们不允许良家子拉塔巴拉从在家出家成为非家,他将在那里死去。但如果你们允许良家子拉塔巴拉从在家出家成为非家,出家后你们也能见到他。如果良家子拉塔巴拉不喜欢从在家出家成为非家的生活,他还能有什么其他去处呢?他将回到这里来。请允许良家子拉塔巴拉从在家出家成为非家吧。」「孩子们,我们允许良家子拉塔巴拉从在家出家成为非家。但出家后他应当来看望父母。」那时,良家子拉塔巴拉的朋友们前往良家子拉塔巴拉处。抵达后,对良家子拉塔巴拉说:「起来吧,朋友拉塔巴拉,你的父母已允许你从在家出家成为非家。但出家后你应当去看望父母。」
§299
Atha kho raṭṭhapālo kulaputto uṭṭhahitvā balaṃ gāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘anuññāto ahaṃ, bhante, mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Pabbājetu maṃ bhagavā’’ti. Alattha kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Atha kho bhagavā acirūpasampanne āyasmante raṭṭhapāle aḍḍhamāsūpasampanne thullakoṭṭhike yathābhirantaṃ viharitvā yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā raṭṭhapālo arahataṃ ahosi.
于是,良家子拉塔巴拉起身取钵后,前往世尊所在之处。抵达后,礼敬世尊,坐于一旁。坐于一旁的良家子拉塔巴拉对世尊如此说道:「尊者,我已获得父母允许从在家出家成为非家。请世尊让我出家。」良家子拉塔巴拉在世尊座下获得出家,获得达上。
世尊在具寿拉塔巴拉达上不久,达上半个月后,在图喇果提咖随意住了一段时间后,便向沙瓦提出发游行。渐次游行,抵达了沙瓦提。世尊住在沙瓦提的揭德林给孤独园。
于是,具寿拉塔巴拉独自隐退,不放逸、热诚、自励而住,不久之后,良家子们为了此目的而正确地从在家出家成为非家的那无上梵行终极,在现法中以自己的证智作证、具足而住。他证知:「生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。」具寿拉塔巴拉成为阿拉汉之一。
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā raṭṭhapālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, mātāpitaro uddassetuṃ, sace maṃ bhagavā anujānātī’’ti. Atha kho bhagavā āyasmato raṭṭhapālassa cetasā ceto paricca manasākāsi. Yathā bhagavā aññāsi – ‘‘abhabbo kho raṭṭhapālo kulaputto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitu’’nti, atha kho bhagavā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavoca – ‘‘yassadāni tvaṃ, raṭṭhapāla, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena thullakoṭṭhikaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena thullakoṭṭhiko tadavasari. Tatra sudaṃ āyasmā raṭṭhapālo thullakoṭṭhike viharati rañño korabyassa migacīre. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya thullakoṭṭhikaṃ piṇḍāya pāvisi. Thullakoṭṭhike sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena sakapitu nivesanaṃ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena āyasmato raṭṭhapālassa pitā majjhimāya dvārasālāya ullikhāpeti. Addasā kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna etadavoca – ‘‘imehi muṇḍakehi samaṇakehi amhākaṃ ekaputtako piyo manāpo pabbājito’’ti . Atha kho āyasmā raṭṭhapālo sakapitu nivesane neva dānaṃ alattha na paccakkhānaṃ; aññadatthu akkosameva alattha. Tena kho pana samayena āyasmato raṭṭhapālassa ñātidāsī ābhidosikaṃ kummāsaṃ chaḍḍetukāmā hoti. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo taṃ ñātidāsiṃ etadavoca – ‘‘sacetaṃ, bhagini, chaḍḍanīyadhammaṃ, idha me patte ākirā’’ti. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa ñātidāsī taṃ ābhidosikaṃ kummāsaṃ āyasmato raṭṭhapālassa patte ākirantī hatthānañca pādānañca sarassa ca nimittaṃ aggahesi.
那时,具寿拉塔巴拉前往世尊处。抵达后,礼敬世尊,坐于一旁。坐于一旁的具寿拉塔巴拉对世尊如此说道:「尊者,我想去见父母,如果世尊允许我的话。」那时,世尊以心遍知具寿拉塔巴拉的心后作意。世尊了知:「拉塔巴拉这位善家子须跋舍弃学而还俗。」于是世尊对具寿拉塔巴拉如此说道:「拉塔巴拉,现在你认为是时候了。」那时,具寿拉塔巴拉从座起立,礼敬世尊,作右绕后,整理住处,拿起钵与衣,向图喇果提咖出发游行。次第游行,抵达图喇果提咖。在那里,具寿拉塔巴拉住在图喇果提咖国拉比亚王的鹿园。那时,具寿拉塔巴拉在上午时分穿好衣,拿起钵与衣,进入图喇果提咖托钵。在图喇果提咖依次托钵时,前往自己父亲的住宅。那时,具寿拉塔巴拉的父亲正在中门厅理发。具寿拉塔巴拉的父亲从远处看见具寿拉塔巴拉走来。看见后如此说道:「就是这些秃头小沙门使我们唯一的爱子出家了。」那时,具寿拉塔巴拉在自己父亲的住宅既没有得到布施,也没有得到拒绝,反而只得到辱骂。那时,具寿拉塔巴拉的亲戚女仆想要倒掉隔夜的粥。那时,具寿拉塔巴拉对那位亲戚女仆如此说道:「姊妹,如果那是要丢弃的东西,请倒在我的钵里。」那时,具寿拉塔巴拉的亲戚女仆在把那隔夜的粥倒入具寿拉塔巴拉的钵时,认出了手、脚和声音的特征。
§300
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa ñātidāsī yenāyasmato raṭṭhapālassa mātā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato raṭṭhapālassa mātaraṃ etadavoca – ‘‘yaggheyye, jāneyyāsi – ‘ayyaputto raṭṭhapālo anuppatto’’’ti. ‘‘Sace, je, saccaṃ bhaṇasi, adāsiṃ taṃ karomī’’ti . Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa mātā yenāyasmato raṭṭhapālassa pitā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato raṭṭhapālassa pitaraṃ etadavoca – ‘‘yagghe, gahapati, jāneyyāsi – ‘raṭṭhapālo kira kulaputto anuppatto’’’ti? Tena kho pana samayena āyasmā raṭṭhapālo taṃ ābhidosikaṃ kummāsaṃ aññataraṃ kuṭṭamūlaṃ nissāya paribhuñjati. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā yenāyasmā raṭṭhapālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavoca – ‘‘atthi nāma, tāta raṭṭhapāla, ābhidosikaṃ kummāsaṃ paribhuñjissasi? Nanu, tāta raṭṭhapāla, sakaṃ gehaṃ gantabba’’nti? ‘‘Kuto no, gahapati, amhākaṃ gehaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ? Anagārā mayaṃ, gahapati. Agamamha kho te, gahapati, gehaṃ, tattha neva dānaṃ alatthamha na paccakkhānaṃ; aññadatthu akkosameva alatthamhā’’ti. ‘‘Ehi, tāta raṭṭhapāla, gharaṃ gamissāmā’’ti. ‘‘Alaṃ, gahapati, kataṃ me ajja bhattakiccaṃ’’. ‘‘Tena hi, tāta raṭṭhapāla, adhivāsehi svātanāya bhatta’’nti. Adhivāsesi kho āyasmā raṭṭhapālo tuṇhībhāvena. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmato raṭṭhapālassa adhivāsanaṃ viditvā yena sakaṃ nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahantaṃ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṃ kārāpetvā kilañjehi paṭicchādetvā āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyikā āmantesi – ‘‘etha tumhe, vadhuyo, yena alaṅkārena alaṅkatā pubbe raṭṭhapālassa kulaputtassa piyā hotha manāpā tena alaṅkārena alaṅkarothā’’ti.
那时,具寿拉塔巴拉的亲族女奴前往具寿拉塔巴拉的母亲处。抵达后,对具寿拉塔巴拉的母亲这样说:「夫人,您应该知道——『贵子拉塔巴拉已经到了』。」「如果,亲爱的,你说的是真话,我将使你成为自由人。」那时,具寿拉塔巴拉的母亲前往具寿拉塔巴拉的父亲处。抵达后,对具寿拉塔巴拉的父亲这样说:「居士,您应该知道——『据说良家子拉塔巴拉已经到了』。」当时,具寿拉塔巴拉正依靠某棵树根食用那早晨所得的粥。那时,具寿拉塔巴拉的父亲前往具寿拉塔巴拉处。抵达后,对具寿拉塔巴拉这样说:「亲爱的拉塔巴拉,竟然要食用早晨所得的粥吗?亲爱的拉塔巴拉,难道不应该去自己的家吗?」「居士,我们这些从在家出家成为无家者的人,哪里有家呢?居士,我们是无家者。居士,我们去了你的家,在那里既没有得到布施,也没有得到拒绝;反而只得到辱骂。」「来吧,亲爱的拉塔巴拉,我们将去家里。」「够了,居士,我今天的食事已经完成了。」「那么,亲爱的拉塔巴拉,请接受明天的食物。」具寿拉塔巴拉以沉默接受了。那时,具寿拉塔巴拉的父亲知道具寿拉塔巴拉已接受后,前往自己的住处。抵达后,令人堆起一大堆金银,用布覆盖,并对具寿拉塔巴拉的前妻们说:「来吧,你们这些媳妇,用以前装饰时良家子拉塔巴拉喜爱你们、中意你们的那些装饰来装饰自己。」
§301
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā āyasmato raṭṭhapālassa kālaṃ ārocesi – ‘‘kālo, tāta raṭṭhapāla, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena sakapitu nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā taṃ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṃ vivarāpetvā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavoca – ‘‘idaṃ te, tāta raṭṭhapāla, mātu mattikaṃ dhanaṃ, aññaṃ pettikaṃ, aññaṃ pitāmahaṃ. Sakkā, tāta raṭṭhapāla, bhoge ca bhuñjituṃ puññāni ca kātuṃ. Ehi tvaṃ, tāta raṭṭhapāla , hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohī’’ti. ‘‘Sace me tvaṃ, gahapati, vacanaṃ kareyyāsi, imaṃ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṃ sakaṭe āropetvā nibbāhāpetvā majjhegaṅgāya nadiyā sote opilāpeyyāsi. Taṃ kissa hetu? Ye uppajjissanti hi te, gahapati, tatonidānaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyikā paccekaṃ pādesu gahetvā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavocuṃ – ‘‘kīdisā nāma tā, ayyaputta, accharāyo yāsaṃ tvaṃ hetu brahmacariyaṃ carasī’’ti? ‘‘Na kho mayaṃ, bhaginī, accharānaṃ hetu brahmacariyaṃ carāmā’’ti. ‘‘Bhaginivādena no ayyaputto raṭṭhapālo samudācaratī’’ti tā tattheva mucchitā papatiṃsu. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pitaraṃ etadavoca – ‘‘sace, gahapati, bhojanaṃ dātabbaṃ, detha; mā no viheṭhethā’’ti. ‘‘Bhuñja, tāta raṭṭhapāla, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
那时,具寿勒塔巴喇的父亲在那夜过后,在自己的住宅准备好殊妙的副食、主食,向具寿勒塔巴喇报时:「亲爱的勒塔巴喇,时候到了,食物已准备好。」那时,具寿勒塔巴喇在上午时分穿好衣,拿着钵与衣,前往自己父亲的住宅;抵达后,在所设的座位坐下。那时,具寿勒塔巴喇的父亲打开那堆金银,对具寿勒塔巴喇这样说:「亲爱的勒塔巴喇,这是你母亲的财富,另有父亲的,另有祖父的。亲爱的勒塔巴喇,可以既享用财富又作福德。来吧,亲爱的勒塔巴喇,你还俗后既享用财富又作福德!」「居士,如果你听从我的话,应该把这堆金银装上车,运出去,投入恒河中流。那是什么原因呢?居士,因为那将会生起愁、悲、苦、忧、恼。」那时,具寿勒塔巴喇的前妻们各自抓住脚,对具寿勒塔巴喇这样说:「尊者之子,那些天女是什么样的,你为了她们而行梵行?」「姊妹们,我们不是为了天女而行梵行。」「尊者之子勒塔巴喇以姊妹之称呼我们!」她们当场昏倒。那时,具寿勒塔巴喇对父亲这样说:「居士,如果要给食物,就给;不要烦扰我们。」「亲爱的勒塔巴喇,请用食,食物已准备好。」那时,具寿勒塔巴喇的父亲亲手以殊妙的副食、主食使具寿勒塔巴喇满足、款待。
§302
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo bhuttāvī onītapattapāṇī ṭhitakova imā gāthā abhāsi –
那时,具寿拉塔巴喇已食毕、手离钵,站着说了这些偈颂——
‘‘Passa cittīkataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ;
「看这装饰的形象,堆积的伤身,
Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.
病弱、多思惟,它没有坚固的住立。
‘‘Passa cittīkataṃ rūpaṃ, maṇinā kuṇḍalena ca;
看这装饰的色身,以宝珠与耳环,
Aṭṭhi tacena onaddhaṃ, saha vatthebhi sobhati.
骨以皮覆盖,与衣服一起显得美丽。
‘‘Alattakakatā pādā, mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ;
脚涂以红色,脸抹以粉末,
Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.
足以愚人的痴迷,但不足以寻求彼岸者。
‘‘Aṭṭhāpadakatā kesā, nettā añjanamakkhitā;
头发作八辫,眼涂以眼药,
Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.
足以令愚者痴迷，但不令寻求彼岸者。
‘‘Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato;
如新涂的眼药，腐臭之身被装饰；
Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.
足以令愚者痴迷，但不令寻求彼岸者。
‘‘Odahi migavo pāsaṃ, nāsadā vākaraṃ migo;
猎人已设下陷阱，鹿不会接近捕鹿者；
Bhutvā nivāpaṃ gacchāma , kandante migabandhake’’ti.
食用诱饵后我们离去，让捕鹿者哭泣。
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo ṭhitakova imā gāthā bhāsitvā yena rañño korabyassa migacīraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi.
那时，具寿拉塔巴喇站着说了这些偈颂后，前往库拉比亚王的鹿园；抵达后，在某棵树下坐下作日中住。
§303
Atha kho rājā korabyo migavaṃ āmantesi – ‘‘sodhehi, samma migava, migacīraṃ uyyānabhūmiṃ; gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho migavo rañño korabyassa paṭissutvā migacīraṃ sodhento addasa āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisinnaṃ. Disvāna yena rājā korabyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ korabyaṃ etadavoca – ‘‘suddhaṃ kho te, deva, migacīraṃ. Atthi cettha raṭṭhapālo nāma kulaputto imasmiṃyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto yassa tvaṃ abhiṇhaṃ kittayamāno ahosi, so aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisinno’’ti. ‘‘Tena hi, samma migava, alaṃ dānajja uyyānabhūmiyā. Tameva dāni mayaṃ bhavantaṃ raṭṭhapālaṃ payirupāsissāmā’’ti. Atha kho rājā korabyo ‘‘yaṃ tattha khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyattaṃ taṃ sabbaṃ vissajjethā’’ti vatvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi thullakoṭṭhikamhā niyyāsi mahaccarājānubhāvena āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ dassanāya. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ussaṭāya ussaṭāya parisāya yenāyasmā raṭṭhapālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā raṭṭhapālena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā korabyo āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavoca – ‘‘idha bhavaṃ raṭṭhapāla hatthatthare nisīdatū’’ti. ‘‘Alaṃ, mahārāja, nisīda tvaṃ; nisinno ahaṃ sake āsane’’ti. Nisīdi rājā korabyo paññatte āsane. Nisajja kho rājā korabyo āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavoca –
那时，库拉比亚王对猎人说：「朋友猎人，清理鹿园游乐地；我们去观看美地。」「是的，陛下。」猎人应诺库拉比亚王后，清理鹿园时，看见具寿拉塔巴喇在某棵树下坐着作日中住。看见后，前往库拉比亚王处；抵达后，对库拉比亚王说：「陛下，鹿园已清理干净。那里有名叫拉塔巴喇的善男子，就是这图喇库塔咖最上家族之子，你常常称赞的那位，他正在某棵树下坐着作日中住。」「那么，朋友猎人，今天游乐地就够了。现在我们应当拜见拉塔巴喇尊者。」那时，库拉比亚王说「把那里准备的副食主食全部分发掉」后，令备好最胜的诸车乘，登上最胜的车乘，以最胜的诸车乘从图喇库塔咖出发，以大王的威势前往拜见具寿拉塔巴喇。车乘所及之地以车乘前往，从车乘下来后，步行以极大的随从前往具寿拉塔巴喇处；抵达后，与具寿拉塔巴喇互相问候。交换了友好、值得忆念的交谈后，站在一边。站在一边的库拉比亚王对具寿拉塔巴喇说：「拉塔巴喇尊者，请坐在象毯上。」「够了，大王，你请坐；我已坐在自己的座位上。」库拉比亚王坐在所设的座位上。坐下后，库拉比亚王对具寿拉塔巴喇说：
§304
‘‘Cattārimāni, bho raṭṭhapāla, pārijuññāni yehi pārijuññehi samannāgatā idhekacce kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti. Katamāni cattāri? Jarāpārijuññaṃ, byādhipārijuññaṃ, bhogapārijuññaṃ, ñātipārijuññaṃ. Katamañca, bho raṭṭhapāla, jarāpārijuññaṃ? Idha, bho raṭṭhapāla , ekacco jiṇṇo hoti vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto. So iti paṭisañcikkhati – ‘ahaṃ khomhi etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto. Na kho pana mayā sukaraṃ anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ . Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. So tena jarāpārijuññena samannāgato kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Idaṃ vuccati, bho raṭṭhapāla, jarāpārijuññaṃ. Bhavaṃ kho pana raṭṭhapālo etarahi daharo yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā. Taṃ bhoto raṭṭhapālassa jarāpārijuññaṃ natthi. Kiṃ bhavaṃ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito?
「拉塔巴喇贤友，有这四种衰败，具足这些衰败，这里有些人剃除须发，披上袈裟衣，从在家出家成为非家。哪四种？老衰败、病衰败、财衰败、亲族衰败。什么是老衰败，拉塔巴喇贤友？拉塔巴喇贤友，这里，某人年老、衰老、高龄、已到老年、已达寿限。他如此省察：『我现在年老、衰老、高龄、已到老年、已达寿限。对我来说，获得未获得的财富，或增长已获得的财富，并不容易。我何不剃除须发，披上袈裟衣，从在家出家成为非家？』他具足那老衰败，剃除须发，披上袈裟衣，从在家出家成为非家。拉塔巴喇贤友，这称为老衰败。但拉塔巴喇尊者现在年轻、青年、黑发、具足青春的幸福、正值壮年。拉塔巴喇尊者没有老衰败。拉塔巴喇尊者知道什么、见到什么、听到什么而从在家出家成为非家？」
‘‘Katamañca, bho raṭṭhapāla, byādhipārijuññaṃ? Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. So iti paṭisañcikkhati – ‘ahaṃ khomhi etarahi ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Na kho pana mayā sukaraṃ anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ . Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. So tena byādhipārijuññena samannāgato kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Idaṃ vuccati, bho raṭṭhapāla, byādhipārijuññaṃ. Bhavaṃ kho pana raṭṭhapālo etarahi appābādho appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya. Taṃ bhoto raṭṭhapālassa byādhipārijuññaṃ natthi. Kiṃ bhavaṃ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito?
「又,尊者拉塔巴喇,什么是疾病的衰败?于此,尊者拉塔巴喇,某人有病、痛苦、重病。他如此省察:『我现在有病、痛苦、重病。我不容易获得未获得的财富,或增长已获得的财富。我何不剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家?』他具备那疾病的衰败,剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。这称为,尊者拉塔巴喇,疾病的衰败。然而尊者拉塔巴喇现在少病、少恼,具备平等消化之火,不太冷也不太热。尊者拉塔巴喇没有那疾病的衰败。尊者拉塔巴喇知道什么、或见到什么、或听到什么而从在家出家成为非家?」
‘‘Katamañca , bho raṭṭhapāla, bhogapārijuññaṃ? Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo. Tassa te bhogā anupubbena parikkhayaṃ gacchanti. So iti paṭisañcikkhati – ‘ahaṃ kho pubbe aḍḍho ahosiṃ mahaddhano mahābhogo. Tassa me te bhogā anupubbena parikkhayaṃ gatā. Na kho pana mayā sukaraṃ anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. So tena bhogapārijuññena samannāgato kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Idaṃ vuccati, bho raṭṭhapāla, bhogapārijuññaṃ. Bhavaṃ kho pana raṭṭhapālo imasmiṃyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto. Taṃ bhoto raṭṭhapālassa bhogapārijuññaṃ natthi. Kiṃ bhavaṃ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito?
「又,尊者拉塔巴喇,什么是财富的衰败?于此,尊者拉塔巴喇,某人富有、大富、多财。他的那些财富逐渐耗尽。他如此省察:『我以前富有、大富、多财。我的那些财富已逐渐耗尽。我不容易获得未获得的财富,或增长已获得的财富。我何不剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家?』他具备那财富的衰败,剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。这称为,尊者拉塔巴喇,财富的衰败。然而尊者拉塔巴喇正是在这图喇科提咖的最上家族之子。尊者拉塔巴喇没有那财富的衰败。尊者拉塔巴喇知道什么、或见到什么、或听到什么而从在家出家成为非家?」
‘‘Katamañca , bho raṭṭhapāla, ñātipārijuññaṃ? Idha, bho raṭṭhapāla, ekaccassa bahū honti mittāmaccā ñātisālohitā. Tassa te ñātakā anupubbena parikkhayaṃ gacchanti. So iti paṭisañcikkhati – ‘mamaṃ kho pubbe bahū ahesuṃ mittāmaccā ñātisālohitā. Tassa me te anupubbena parikkhayaṃ gatā. Na kho pana mayā sukaraṃ anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. So tena ñātipārijuññena samannāgato kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Idaṃ vuccati, bho raṭṭhapāla, ñātipārijuññaṃ. Bhoto kho pana raṭṭhapālassa imasmiṃyeva thullakoṭṭhike bahū mittāmaccā ñātisālohitā. Taṃ bhoto raṭṭhapālassa ñātipārijuññaṃ natthi. Kiṃ bhavaṃ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito?
「又,尊者拉塔巴喇,什么是亲族的衰败?于此,尊者拉塔巴喇,某人有众多的朋友、同僚、亲戚、血亲。他的那些亲族逐渐耗尽。他如此省察:『我以前有众多的朋友、同僚、亲戚、血亲。我的那些已逐渐耗尽。我不容易获得未获得的财富,或增长已获得的财富。我何不剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家?』他具备那亲族的衰败,剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。这称为,尊者拉塔巴喇,亲族的衰败。然而尊者拉塔巴喇正是在这图喇科提咖有众多的朋友、同僚、亲戚、血亲。尊者拉塔巴喇没有那亲族的衰败。尊者拉塔巴喇知道什么、或见到什么、或听到什么而从在家出家成为非家?」
‘‘Imāni kho, bho raṭṭhapāla, cattāri pārijuññāni, yehi pārijuññehi samannāgatā idhekacce kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti. Tāni bhoto raṭṭhapālassa natthi. Kiṃ bhavaṃ raṭṭhapālo ñatvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti?
「尊者拉塔巴喇,这些是四种衰败,具备这些衰败,某些人在此剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。尊者拉塔巴喇没有那些。尊者拉塔巴喇知道什么、或见到什么、或听到什么而从在家出家成为非家?」
§305
‘‘Atthi kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā, ye ahaṃ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Katame cattāro? ‘Upaniyyati loko addhuvo’ti kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṃ ñatvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. ‘Atāṇo loko anabhissaro’ti kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṃ ñatvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. ‘Assako loko, sabbaṃ pahāya gamanīya’nti kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṃ ñatvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. ‘Ūno loko atitto taṇhādāso’ti kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena catuttho dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṃ ñatvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Ime kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā, ye ahaṃ ñatvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti.
「大王,彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者宣说了四种法的总说,我知道、见到、听到那些而从在家出家成为非家。哪四种?『世间被带走、不坚固』,大王,这是彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者宣说的第一种法的总说,我知道、见到、听到它而从在家出家成为非家。『世间无护、无主』,大王,这是彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者宣说的第二种法的总说,我知道、见到、听到它而从在家出家成为非家。『世间无所有,应舍弃一切而去』,大王,这是彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者宣说的第三种法的总说,我知道、见到、听到它而从在家出家成为非家。『世间不足、不满足、渴爱的奴隶』,大王,这是彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者宣说的第四种法的总说,我知道、见到、听到它而从在家出家成为非家。大王,这些是彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者宣说的四种法的总说,我知道、见到、听到那些而从在家出家成为非家。」
§306
‘‘‘Upaniyyati loko addhuvo’ti – bhavaṃ raṭṭhapālo āha. Imassa , bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṃ attho daṭṭhabbo’’ti? ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, tvaṃ vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro’’ti? ‘‘Ahosiṃ ahaṃ, bho raṭṭhapāla, vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro. Appekadāhaṃ, bho raṭṭhapāla, iddhimāva maññe na attano balena samasamaṃ samanupassāmī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, evameva tvaṃ etarahi ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho raṭṭhapāla. Etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āsītiko me vayo vattati. Appekadāhaṃ, bho raṭṭhapāla, ‘idha pādaṃ karissāmī’ti aññeneva pādaṃ karomī’’ti. ‘‘Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ – ‘upaniyyati loko addhuvo’ti, yamahaṃ ñatvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti. ‘‘Acchariyaṃ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṃ, bho raṭṭhapāla! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena – ‘upaniyyati loko addhuvo’ti. Upaniyyati hi , bho raṭṭhapāla, loko addhuvo.
「『世间被带走、不坚固』——尊者拉塔巴喇说。尊者拉塔巴喇,这所说的意义应如何看待?」「大王,你认为如何?你在二十岁左右或二十五岁左右时,在象方面熟练、在马方面熟练、在车方面熟练、在弓方面熟练、在剑方面熟练,大腿有力、手臂有力,有能力、适合战斗吗?」「尊者拉塔巴喇,我在二十岁左右或二十五岁左右时,在象方面熟练、在马方面熟练、在车方面熟练、在弓方面熟练、在剑方面熟练,大腿有力、手臂有力,有能力、适合战斗。尊者拉塔巴喇,有时我认为自己有神力,不见与自己的力量相等者。」「大王,你认为如何?你现在也同样大腿有力、手臂有力,有能力、适合战斗吗?」「尊者拉塔巴喇,不是这样。我现在老、衰老、年迈、已到老年、已达高龄,我的年龄已八十岁。尊者拉塔巴喇,有时我想『我要把脚放在这里』,却把脚放到别处。」「大王,正是关于这个,彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者说『世间被带走、不坚固』,我知道、见到、听到它而从在家出家成为非家。」「尊者拉塔巴喇,不可思议!尊者拉塔巴喇,未曾有!彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者所说的『世间被带走、不坚固』实在是善说!尊者拉塔巴喇,世间确实被带走、不坚固。」
‘‘Saṃvijjante kho, bho raṭṭhapāla, imasmiṃ rājakule hatthikāyāpi assakāyāpi rathakāyāpi pattikāyāpi, amhākaṃ āpadāsu pariyodhāya vattissanti. ‘Atāṇo loko anabhissaro’ti – bhavaṃ raṭṭhapālo āha. Imassa pana, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṃ attho daṭṭhabbo’’ti? ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, atthi te koci anusāyiko ābādho’’ti? ‘‘Atthi me, bho raṭṭhapāla, anusāyiko ābādho. Appekadā maṃ, bho raṭṭhapāla, mittāmaccā ñātisālohitā parivāretvā ṭhitā honti – ‘idāni rājā korabyo kālaṃ karissati, idāni rājā korabyo kālaṃ karissatī’’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, labhasi tvaṃ te mittāmacce ñātisālohite – ‘āyantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitā, sabbeva santā imaṃ vedanaṃ saṃvibhajatha, yathāhaṃ lahukatarikaṃ vedanaṃ vediyeyya’nti – udāhu tvaṃyeva taṃ vedanaṃ vediyasī’’ti? ‘‘Nāhaṃ, bho raṭṭhapāla, labhāmi te mittāmacce ñātisālohite – ‘āyantu me bhonto mittāmaccā ñātisālohitā, sabbeva santā imaṃ vedanaṃ saṃvibhajatha, yathāhaṃ lahukatarikaṃ vedanaṃ vediyeyya’nti. Atha kho ahameva taṃ vedanaṃ vediyāmī’’ti. ‘‘Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ – ‘atāṇo loko anabhissaro’ti, yamahaṃ ñatvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti. ‘‘Acchariyaṃ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṃ, bho raṭṭhapāla! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena – ‘atāṇo loko anabhissaro’ti. Atāṇo hi, bho raṭṭhapāla, loko anabhissaro.
「尊者拉塔巴喇,在这王家存在象军、马军、车军、步军,在我们遇到危难时将会保护。『世间无护、无主』——尊者拉塔巴喇说。尊者拉塔巴喇,这所说的意义应如何看待?」「大王,你认为如何?你有某种常随的疾病吗?」「尊者拉塔巴喇,我有常随的疾病。尊者拉塔巴喇,有时我的朋友、同僚、亲戚、血亲围绕着站立:『现在科拉比亚王将死了,现在科拉比亚王将死了。』」「大王,你认为如何?你能对你的朋友、同僚、亲戚、血亲说『来吧,尊敬的朋友、同僚、亲戚、血亲们,你们全部一起分担这个受,使我感受较轻的受』吗?或者你独自感受那个受?」「尊者拉塔巴喇,我不能对那些朋友、同僚、亲戚、血亲说『来吧,尊敬的朋友、同僚、亲戚、血亲们,你们全部一起分担这个受,使我感受较轻的受』。而是我独自感受那个受。」「大王,正是关于这个,彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者说『世间无护、无主』,我知道、见到、听到它而从在家出家成为非家。」「尊者拉塔巴喇,不可思议!尊者拉塔巴喇,未曾有!彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者所说的『世间无护、无主』实在是善说!尊者拉塔巴喇,世间确实无护、无主。」
‘‘Saṃvijjati kho, bho raṭṭhapāla, imasmiṃ rājakule pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ bhūmigatañca vehāsagatañca. ‘Assako loko, sabbaṃ pahāya gamanīya’nti – bhavaṃ raṭṭhapālo āha. Imassa pana, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṃ attho daṭṭhabbo’’ti? ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yathā tvaṃ etarahi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresi, lacchasi tvaṃ paratthāpi – ‘evamevāhaṃ imeheva pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremī’ti, udāhu aññe imaṃ bhogaṃ paṭipajjissanti, tvaṃ pana yathākammaṃ gamissasī’’ti? ‘‘Yathāhaṃ, bho raṭṭhapāla, etarahi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremi, nāhaṃ lacchāmi paratthāpi – ‘evameva imeheva pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremī’ti. Atha kho aññe imaṃ bhogaṃ paṭipajjissanti; ahaṃ pana yathākammaṃ gamissāmī’’ti. ‘‘Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ – ‘assako loko, sabbaṃ pahāya gamanīya’nti, yamahaṃ ñatvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti. ‘‘Acchariyaṃ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṃ, bho raṭṭhapāla! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena – ‘assako loko , sabbaṃ pahāya gamanīya’nti . Assako hi, bho raṭṭhapāla, loko sabbaṃ pahāya gamanīyaṃ.
「尊者拉塔巴喇,在这王家存在大量的金银,在地下的和在空中的。『世间无所有,应舍弃一切而去』——尊者拉塔巴喇说。尊者拉塔巴喇,这所说的意义应如何看待?」「大王,你认为如何?如你现在具备、具足五种欲功德而享用,你能在来世也『我将同样具备、具足这些五种欲功德而享用』吗?或者其他人将获得这财富,而你将随业而去?」「尊者拉塔巴喇,如我现在具备、具足五种欲功德而享用,我不能在来世也『我将同样具备、具足这些五种欲功德而享用』。而是其他人将获得这财富,我将随业而去。」「大王,正是关于这个,彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者说『世间无所有,应舍弃一切而去』,我知道、见到、听到它而从在家出家成为非家。」「尊者拉塔巴喇,不可思议!尊者拉塔巴喇,未曾有!彼世尊、阿拉汉、正等正觉者、知者、见者所说的『世间无所有,应舍弃一切而去』实在是善说!尊者拉塔巴喇,世间确实无所有,应舍弃一切而去。」
‘‘‘Ūno loko atitto taṇhādāso’ti – bhavaṃ raṭṭhapālo āha. Imassa, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṃ attho daṭṭhabbo’’ti? ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, phītaṃ kuruṃ ajjhāvasasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho raṭṭhapāla, phītaṃ kuruṃ ajjhāvasāmī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi puratthimāya disāya? Tatthaddasaṃ mahantaṃ janapadaṃ iddhañceva phītañca bahujanaṃ ākiṇṇamanussaṃ. Bahū tattha hatthikāyā assakāyā rathakāyā pattikāyā; bahu tattha dhanadhaññaṃ ; bahu tattha hiraññasuvaṇṇaṃ akatañceva katañca; bahu tattha itthipariggaho. Sakkā ca tāvatakeneva balamattena abhivijinituṃ. Abhivijina, mahārājā’ti, kinti naṃ kareyyāsī’’ti? ‘‘Tampi mayaṃ, bho raṭṭhapāla, abhivijiya ajjhāvaseyyāmā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha puriso āgaccheyya pacchimāya disāya… uttarāya disāya… dakkhiṇāya disāya… parasamuddato saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi parasamuddato? Tatthaddasaṃ mahantaṃ janapadaṃ iddhañceva phītañca bahujanaṃ ākiṇṇamanussaṃ. Bahū tattha hatthikāyā assakāyā rathakāyā pattikāyā; bahu tattha dhanadhaññaṃ; bahu tattha hiraññasuvaṇṇaṃ akatañceva katañca; bahu tattha itthipariggaho. Sakkā ca tāvatakeneva balamattena abhivijinituṃ. Abhivijina, mahārājā’ti, kinti naṃ kareyyāsī’’ti? ‘‘Tampi mayaṃ, bho raṭṭhapāla, abhivijiya ajjhāvaseyyāmā’’ti. ‘‘Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ – ‘ūno loko atitto taṇhādāso’ti, yamahaṃ ñatvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti. ‘‘Acchariyaṃ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṃ, bho raṭṭhapāla! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena – ‘ūno loko atitto taṇhādāso’ti. Ūno hi, bho raṭṭhapāla, loko atitto taṇhādāso’’ti.
「世间不足、不满足、渴爱的奴隶」——尊者拉塔巴喇如是说。尊者拉塔巴喇,对于这所说的,应如何看待其义?」「大王,你认为如何?你住在繁荣的库汝吗?」「是的,尊者拉塔巴喇,我住在繁荣的库汝。」「大王,你认为如何?这里有一个人从东方来,可信赖的、可依靠的。他来到你面前后如是说:『大王,你应当知道,我从东方来。在那里我看见一个大国,繁荣、兴盛、人口众多、人民稠密。在那里有许多象军、马军、车军、步军;在那里有许多财谷;在那里有许多金银,未加工的和已加工的;在那里有许多妇女眷属。以你现有的军力就能够征服。大王,请征服吧!』你会如何做?」「尊者拉塔巴喇,我们也会征服它而住在那里。」「大王,你认为如何?这里有一个人从西方来……从北方来……从南方来……从海外来,可信赖的、可依靠的。他来到你面前后如是说:『大王,你应当知道,我从海外来。在那里我看见一个大国,繁荣、兴盛、人口众多、人民稠密。在那里有许多象军、马军、车军、步军;在那里有许多财谷;在那里有许多金银,未加工的和已加工的;在那里有许多妇女眷属。以你现有的军力就能够征服。大王,请征服吧!』你会如何做?」「尊者拉塔巴喇,我们也会征服它而住在那里。」「大王,这正是彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正等正觉者有所指而说的——『世间不足、不满足、渴爱的奴隶』,我知道、看见、听闻此后,从在家出家成为非家。」「尊者拉塔巴喇,不可思议!尊者拉塔巴喇,未曾有!彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正等正觉者所说的——『世间不足、不满足、渴爱的奴隶』——实在是善说!尊者拉塔巴喇,世间确实不足、不满足、渴爱的奴隶。」
Idamavoca āyasmā raṭṭhapālo. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
具寿拉塔巴喇如是说。说此之后,他又说了这个:
§307
‘‘Passāmi loke sadhane manusse,
「我看见世间有财富的人们,
Laddhāna vittaṃ na dadanti mohā;
得到财富后因愚痴而不布施;
Luddhā dhanaṃ sannicayaṃ karonti,
贪婪地积聚财富,
Bhiyyova kāme abhipatthayanti.
更加渴求诸欲。
‘‘Rājā pasayhā pathaviṃ vijitvā,
「国王以力征服大地,
Sasāgarantaṃ mahimāvasanto ;
统治直到海洋边际的领土;
Oraṃ samuddassa atittarūpo,
此岸海洋未满足者,
Pāraṃ samuddassapi patthayetha.
也会渴望彼岸海洋。
‘‘Rājā ca aññe ca bahū manussā,
「国王及其他众多人们,
Avītataṇhā maraṇaṃ upenti;
未离渴爱而趣向死亡;
Ūnāva hutvāna jahanti dehaṃ,
未满足地舍弃身体,
Kāmehi lokamhi na hatthi titti.
世间对诸欲无满足。
‘‘Kandanti naṃ ñātī pakiriya kese,
「亲族们散发哭泣他,
Ahovatā no amarāti cāhu;
说『哎呀!我们的不死者』;
Vatthena naṃ pārutaṃ nīharitvā,
以布包裹他后抬出，
Citaṃ samādāya tatoḍahanti.
点燃火葬堆后在那里焚烧。
‘‘So ḍayhati sūlehi tujjamāno,
「他被棍棒戳刺而燃烧，
Ekena vatthena pahāya bhoge;
以一块布舍弃诸财富；
Na mīyamānassa bhavanti tāṇā,
对于正在死去者，亲属、
Ñātīdha mittā atha vā sahāyā.
朋友或同伴都不能成为依怙。
‘‘Dāyādakā tassa dhanaṃ haranti,
「继承者们取走他的财富，
Satto pana gacchati yena kammaṃ;
而有情则随其业而去；
Na mīyamānaṃ dhanamanveti kiñci,
任何财富都不会跟随死去的人，
Puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṃ.
儿子、妻子、财富与国土。
‘‘Na dīghamāyuṃ labhate dhanena, na cāpi vittena jaraṃ vihanti;
「不能以财富获得长寿，也不能以财富驱除老；
Appaṃ hidaṃ jīvitamāhu dhīrā, asassataṃ vippariṇāmadhammaṃ.
诸智者说此生命短暂，无常、变易之法。
‘‘Aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṃ,
「富人与穷人都触到触，
Bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho;
愚者与智者同样被触所触；
Bālo ca bālyā vadhitova seti,
愚者因愚痴而被击倒躺卧，
Dhīro ca na vedhati phassaphuṭṭho.
智者被触所触却不颤抖。」
‘‘Tasmā hi paññāva dhanena seyyo,
「因此,慧确实胜于财富,
Yāya vosānamidhādhigacchati;
依此在此世达到解脱;
Abyositattā hi bhavābhavesu,
因为未完成故,在诸有中,
Pāpāni kammāni karonti mohā.
诸愚痴者造作诸恶业。
‘‘Upeti gabbhañca parañca lokaṃ,
「他进入胎与他世,
Saṃsāramāpajja paramparāya;
辗转进入轮回;
Tassappapañño abhisaddahanto,
彼劣慧者信受彼,
Upeti gabbhañca parañca lokaṃ.
进入胎与他世。」
‘‘Coro yathā sandhimukhe gahito,
「犹如盗贼在门口被捉，
Sakammunā haññati pāpadhammo;
恶法者以自业被杀；
Evaṃ pajā pecca paramhi loke,
如此，众生死后在他世，
Sakammunā haññati pāpadhammo.
恶法者以自业被杀。
‘‘Kāmāhi citrā madhurā manoramā,
「诸欲种种、甘美、可意，
Virūparūpena mathenti cittaṃ;
以种种形搅乱心；
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā,
见诸欲功德中的过患，
Tasmā ahaṃ pabbajitomhi rāja.
因此，大王，我已出家。
‘‘Dumapphalāneva patanti māṇavā,
「学童们啊,树果自然落下,
Daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā;
年少者与年长者都有身体的破坏;
Etampi disvā pabbajitomhi rāja,
大王,见此之后我出家了,
Apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo’’ti.
无疑的,沙门法确实更好。」
Raṭṭhapālasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ. · 拉塔巴拉经完 第二
3. Maghadevasuttaṃ3. 玛嘎迭瓦经
§308
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mithilāyaṃ viharati maghadevaambavane . Atha kho bhagavā aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. Atha kho āyasmā ānando ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontī’’ti. ‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, imissāyeva mithilāyaṃ rājā ahosi maghadevo nāma dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassa. Atha kho, ānanda, rājā maghadevo bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi – ‘yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena rañño maghadevassa sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna rājānaṃ maghadevaṃ etadavoca – ‘pātubhūtā kho devassa devadūtā, dissanti sirasmiṃ palitāni jātānī’ti. ‘Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṃ patiṭṭhāpehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā rañño maghadevassa añjalismiṃ patiṭṭhāpesi.
如是我闻——一时,世尊住在弥体喇的玛哈德瓦芒果林。那时,世尊在某处显现微笑。那时,具寿阿难达生起这样的想法:「什么是因,什么是缘,使世尊显现微笑?如来不会无因地显现微笑。」那时,具寿阿难达整理好衣服,向世尊合掌,对世尊这样说:「尊者,什么是因,什么是缘,使世尊显现微笑?如来不会无因地显现微笑。」「阿难达,过去世,就在这弥体喇,有一位名叫玛哈德瓦的国王,如法的法王,住于法的大王;对婆罗门、居士们,在城镇与乡村中行法;在十四日、十五日与半月的第八日守持伍波萨他。那时,阿难达,玛哈德瓦王在许多年、许多百年、许多千年过去之后,召唤理发师:『朋友理发师,当你看见我头上生出白发时,你应该告诉我。』『是的,天神。』阿难达,理发师应诺了玛哈德瓦王。阿难达,理发师在许多年、许多百年、许多千年过去之后,看见玛哈德瓦王头上生出白发。看见后,对玛哈德瓦王这样说:『天神的天使已经出现了,头上可见生出白发。』『那么,朋友理发师,你用镊子好好地拔出那些白发,放在我的手掌中。』『是的,天神。』阿难达,理发师应诺了玛哈德瓦王后,用镊子好好地拔出那些白发,放在玛哈德瓦王的手掌中。
§309
‘‘Atha kho, ānanda, rājā maghadevo kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘pātubhūtā kho me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi – yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosī’ti. Atha kho, ānanda, rājā maghadevo kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi.
「那时,阿难达,玛哈德瓦王给予理发师一个村庄的赏赐后,召唤长子王子,这样说:『亲爱的王子,我的天使已经出现了;头上可见生出白发;人间的欲乐已经享受了;现在是寻求天界欲乐的时候了。来吧,亲爱的王子,你来继承这个王国。而我剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。那么,亲爱的王子,当你也看见头上生出白发时,你应该给予理发师一个村庄的赏赐后,好好地教导长子王子王国,剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。你应该继续我所建立的这个善行,不要成为我的最后之人。亲爱的王子,在人的世代相续中,当这样的善行被断绝时,他就是他们的最后之人。因此,亲爱的王子,我这样对你说:你应该继续我所建立的这个善行,不要成为我的最后之人。』那时,阿难达,玛哈德瓦王给予理发师一个村庄的赏赐后,好好地教导长子王子王国,就在这玛哈德瓦芒果林,剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。他以与慈俱行之心遍满一方而住,如是第二方,如是第三方,如是第四方;如是上下横遍一切处,对一切如对自己,以与慈俱行之心,广大、无量、无怨、无害遍满全世界而住。以与悲俱行之心……以与喜俱行之心……以与舍俱行之心遍满一方而住,如是第二方,如是第三方,如是第四方;如是上下横遍一切处,对一切如对自己,以与舍俱行之心,广大、无量、无怨、无害遍满全世界而住。
‘‘Rājā kho panānanda, maghadevo caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
「阿难达,玛哈德瓦王游戏童子游戏八万四千年,执行副王职八万四千年,执行王职八万四千年,就在这玛哈德瓦芒果林从在家出家成为非家,行梵行八万四千年。他修习四梵住后,身坏命终后往生梵天界。
§310
‘‘Atha kho rañño, ānanda, maghadevassa putto bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi – ‘yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kho āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa puttassa paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena rañño maghadevassa puttassa sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna rañño maghadevassa puttaṃ etadavoca – ‘pātubhūtā kho devassa devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātānī’ti. ‘Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṃ patiṭṭhāpehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako rañño maghadevassa puttassa paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā rañño maghadevassa puttassa añjalismiṃ patiṭṭhāpesi.
「那时,阿难达,玛哈德瓦王的儿子在许多年、许多百年、许多千年过去之后,召唤理发师:『朋友理发师,当你看见我头上生出白发时,你应该告诉我。』『是的,天神。』阿难达,理发师应诺了玛哈德瓦王的儿子。阿难达,理发师在许多年、许多百年、许多千年过去之后,看见玛哈德瓦王的儿子头上生出白发。看见后,对玛哈德瓦王的儿子这样说:『天神的天使已经出现了,头上可见生出白发。』『那么,朋友理发师,你用镊子好好地拔出那些白发,放在我的手掌中。』『是的,天神。』阿难达,理发师应诺了玛哈德瓦王的儿子后,用镊子好好地拔出那些白发,放在玛哈德瓦王的儿子的手掌中。
‘‘Atha kho, ānanda, rañño maghadevassa putto kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘pātubhūtā kho, me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi – yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosī’ti. Atha kho, ānanda, rañño maghadevassa putto kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Rañño kho panānanda, maghadevassa putto caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
「那时,阿难,摩诃提瓦王的儿子给予咖巴咖理发师村庄的恩赐后,召唤长子王子,对他这样说:『亲爱的王子,天使已对我显现;我看见头上生出白发;我已享受了人间的诸欲;现在是寻求天界诸欲的时候了。来吧,亲爱的王子,你来继承这个王国。而我将剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。那么,亲爱的王子,当你也看见头上生出白发时,那时给予咖巴咖理发师村庄的恩赐后,善加教导长子王子治理王国,剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。你应继续我所建立的这个善行,不要成为我的最后之人。亲爱的王子,在人的世代相续中,若这样的善行被断绝,他就是他们的最后之人。因此,亲爱的王子,我这样对你说:你应继续我所建立的这个善行,不要成为我的最后之人。』那时,阿难,摩诃提瓦王的儿子给予咖巴咖理发师村庄的恩赐后,善加教导长子王子治理王国,就在这摩诃提瓦芒果园,剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。他以与慈俱行之心遍满一方而住,如是第二方,如是第三方,如是第四方;如是上、下、横,对一切处,对一切有情,以与慈俱行之心,广大、无量、无怨、无害遍满而住。以与悲俱行之心……以与喜俱行之心……以与舍俱行之心遍满一方而住,如是第二方,如是第三方,如是第四方;如是上、下、横,对一切处,对一切有情,以与舍俱行之心,广大、无量、无怨、无害遍满而住。阿难,摩诃提瓦王的儿子游戏了八万四千年的童子游戏,执行了八万四千年的副王职务,执行了八万四千年的王政,就在这摩诃提瓦芒果园,从在家出家成为非家,行梵行八万四千年。他修习了四梵住,身坏命终后,往生梵天界。」
§311
‘‘Rañño kho panānanda, maghadevassa puttapaputtakā tassa paramparā caturāsītirājasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃsu. Te mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihariṃsu, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihariṃsu. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihariṃsu, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihariṃsu. Caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷiṃsu, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresuṃ, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresuṃ, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā brahmacariyamacariṃsu. Te cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpagā ahesuṃ. Nimi tesaṃ rājā pacchimako ahosi dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassa.
「阿难,摩诃提瓦王的子孙相续,八万四千位国王就在这摩诃提瓦芒果园,剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。他们以与慈俱行之心遍满一方而住,如是第二方,如是第三方,如是第四方;如是上、下、横,对一切处,对一切有情,以与慈俱行之心,广大、无量、无怨、无害遍满而住。以与悲俱行之心……以与喜俱行之心……以与舍俱行之心遍满一方而住,如是第二方,如是第三方,如是第四方;如是上、下、横,对一切处,对一切有情,以与舍俱行之心,广大、无量、无怨、无害遍满而住。他们游戏了八万四千年的童子游戏,执行了八万四千年的副王职务,执行了八万四千年的王政,就在这摩诃提瓦芒果园,从在家出家成为非家,行梵行八万四千年。他们修习了四梵住,身坏命终后,往生梵天界。尼弥王是他们最后的国王,如法的法王,住于法的大王;对婆罗门、居家者,在城镇和乡村行法;并在十四日、十五日和半月的第八日守伍波萨他。」
§312
‘‘Bhūtapubbaṃ, ānanda, devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’ti. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘iccheyyātha no tumhe, mārisā, nimiṃ rājānaṃ daṭṭhu’nti? ‘Icchāma mayaṃ, mārisa, nimiṃ rājānaṃ daṭṭhu’nti. Tena kho pana, ānanda, samayena nimi rājā tadahuposathe pannarase sīsaṃnhāto uposathiko uparipāsādavaragato nisinno hoti. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – devesu tāvatiṃsesu antarahito nimissa rañño pamukhe pāturahosi. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo nimiṃ rājānaṃ etadavoca – ‘lābhā te, mahārāja, suladdhaṃ te, mahārāja. Devā, mahārāja, tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ kittayamānarūpā sannisinnā – ‘‘lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’’ti. Devā te, mahārāja, tāvatiṃsā dassanakāmā. Tassa te ahaṃ, mahārāja, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ pahiṇissāmi; abhiruheyyāsi, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamāno’ti. Adhivāsesi kho, ānanda, nimi rājā tuṇhībhāvena.
「阿难,过去世,三十三天在善法堂集会、聚坐时,生起了这样的中间谈话:『诸位,韦提诃人真是有利益,诸位,韦提诃人真是善得,他们有尼弥王,如法的法王,住于法的大王;对婆罗门、居家者,在城镇和乡村行法;并在十四日、十五日和半月的第八日守伍波萨他。』那时,阿难,萨咖天帝召唤三十三天:『诸位尊者,你们想见尼弥王吗?』『尊者,我们想见尼弥王。』阿难,那时,正值尼弥王在那一日的伍波萨他,十五日,洗头,守伍波萨他,坐在高楼上层。那时,阿难,萨咖天帝——犹如有力之人伸展弯曲的手臂,或弯曲伸展的手臂,如是——从三十三天消失,出现在尼弥王面前。那时,阿难,萨咖天帝对尼弥王这样说:『大王,你有利益,大王,你善得。大王,三十三天在善法堂赞叹地聚坐:「诸位,韦提诃人真是有利益,诸位,韦提诃人真是善得,他们有尼弥王,如法的法王,住于法的大王;对婆罗门、居家者,在城镇和乡村行法;并在十四日、十五日和半月的第八日守伍波萨他。」大王,三十三天想见你。大王,我将派遣千马驾驭的良马车给你;大王,你应登上天车而不动摇。』阿难,尼弥王以沉默同意了。」
§313
‘‘Atha kho, ānanda, sakko devānamindo nimissa rañño adhivāsanaṃ viditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – nimissa rañño pamukhe antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadehi – ayaṃ te, mahārāja, sahassayutto ājaññaratho sakkena devānamindena pesito; abhiruheyyāsi, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamāno’ti. ‘Evaṃ, bhaddantavā’ti kho, ānanda, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ upasaṅkamitvā etadavoca – ‘ayaṃ te, mahārāja, sahassayutto ājaññaratho sakkena devānamindena pesito; abhiruha, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamāno. Api ca, mahārāja, katamena taṃ nemi, yena vā pāpakammā pāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedenti, yena vā kalyāṇakammā kalyāṇakammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedentī’ti? ‘Ubhayeneva maṃ, mātali, nehī’ti. Sampavesesi kho, ānanda, mātali, saṅgāhako nimiṃ rājānaṃ sudhammaṃ sabhaṃ. Addasā kho, ānanda, sakko devānamindo nimiṃ rājānaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna nimiṃ rājānaṃ etadavoca – ‘ehi kho, mahārāja. Svāgataṃ, mahārāja. Devā te dassanakāmā, mahārāja, tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ kittayamānarūpā sannisinnā – ‘‘lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’’ti. Devā te, mahārāja, tāvatiṃsā dassanakāmā . Abhirama, mahārāja, devesu devānubhāvenā’ti. ‘Alaṃ, mārisa, tattheva maṃ mithilaṃ paṭinetu. Tathāhaṃ dhammaṃ carissāmi brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathañca upavasāmi cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassā’ti.
「那时,阿难,萨咖天帝知道尼弥王的同意后——犹如有力之人伸展弯曲的手臂,或弯曲伸展的手臂,如是——从尼弥王面前消失,出现在三十三天。那时,阿难,萨咖天帝召唤车夫马答利:『来吧,马答利朋友,驾好千马驾驭的良马车后,去见尼弥王,这样说:「大王,这辆千马驾驭的良马车是萨咖天帝派来的;大王,你应登上天车而不动摇。」』『是的,尊者。』阿难,车夫马答利回答萨咖天帝后,驾好千马驾驭的良马车,去见尼弥王,对他这样说:『大王,这辆千马驾驭的良马车是萨咖天帝派来的;大王,你应登上天车而不动摇。还有,大王,我应带你走哪条路,是恶业者体验恶业果报的那条,还是善业者体验善业果报的那条?』『马答利,两条路都带我走。』阿难,车夫马答利带尼弥王进入善法堂。阿难,萨咖天帝远远地看见尼弥王来。看见后,对尼弥王这样说:『来吧,大王。欢迎,大王。大王,三十三天想见你,在善法堂赞叹地聚坐:「诸位,韦提诃人真是有利益,诸位,韦提诃人真是善得,他们有尼弥王,如法的法王,住于法的大王;对婆罗门、居家者,在城镇和乡村行法;并在十四日、十五日和半月的第八日守伍波萨他。」大王,三十三天想见你。大王,请以天的威力享受天界。』『尊者,够了,请就在那里送我回弥提喇。我将在那里对婆罗门、居家者,在城镇和乡村行法;并在十四日、十五日和半月的第八日守伍波萨他。』」
§314
‘‘Atha kho, ānanda, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ tattheva mithilaṃ paṭinehī’ti. ‘Evaṃ, bhaddantavā’ti kho, ānanda, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ tattheva mithilaṃ paṭinesi. Tatra sudaṃ, ānanda, nimi rājā dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca, uposathañca upavasati cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiñca pakkhassāti. Atha kho, ānanda, nimi rājā bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi – ‘yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha me āroceyyāsī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako nimissa rañño paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena nimissa rañño sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna nimiṃ rājānaṃ etadavoca – ‘pātubhūtā kho devassa devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātānī’ti. ‘Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama añjalismiṃ patiṭṭhāpehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, ānanda, kappako nimissa rañño paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā nimissa rañño añjalismiṃ patiṭṭhāpesi. Atha kho, ānanda, nimi rājā kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca – ‘pātubhūtā kho me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi – ‘yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosī’ti.
「那时,阿难,萨咖天帝召唤车夫马答利:『来吧,马答利朋友,驾好千马驾驭的良马车,就在那里送尼弥王回弥提喇。』『是的,尊者。』阿难,车夫马答利回答萨咖天帝后,驾好千马驾驭的良马车,就在那里送尼弥王回弥提喇。阿难,尼弥王在那里对婆罗门、居家者,在城镇和乡村行法,并在十四日、十五日和半月的第八日守伍波萨他。那时,阿难,尼弥王在许多年、许多百年、许多千年过后,召唤咖巴咖:『咖巴咖朋友,当你看见我头上生出白发时,那时你应告诉我。』『是的,陛下。』阿难,咖巴咖回答尼弥王。阿难,咖巴咖在许多年、许多百年、许多千年过后,看见尼弥王头上生出白发。看见后,对尼弥王这样说:『陛下的天使已显现;看见头上生出白发。』『那么,咖巴咖朋友,用镊子善加拔出那些白发,放在我的手掌中。』『是的,陛下。』阿难,咖巴咖回答尼弥王后,用镊子善加拔出那些白发,放在尼弥王的手掌中。那时,阿难,尼弥王给予咖巴咖村庄的恩赐后,召唤长子王子,对他这样说:『亲爱的王子,天使已对我显现;我看见头上生出白发;我已享受了人间的诸欲;现在是寻求天界诸欲的时候了。来吧,亲爱的王子,你来继承这个王国。而我将剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。那么,亲爱的王子,当你也看见头上生出白发时,那时给予咖巴咖理发师村庄的恩赐后,善加教导长子王子治理王国,剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。你应继续我所建立的这个善行,不要成为我的最后之人。亲爱的王子,在人的世代相续中,若这样的善行被断绝,他就是他们的最后之人。因此,亲爱的王子,我这样对你说:你应继续我所建立的这个善行,不要成为我的最后之人。』」
§315
‘‘Atha kho, ānanda, nimi rājā kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā… muditāsahagatena cetasā… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Nimi kho, panānanda, rājā caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi. Nimissa kho panānananda , rañño kaḷārajanako nāma putto ahosi. Na so agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ samucchindi. So tesaṃ antimapuriso ahosi.
「那时,阿难,尼弥王给予咖巴咖村庄的恩赐后,善加教导长子王子治理王国,就在这摩诃提瓦芒果园,剃除须发,披上袈裟衣,从在家出家成为非家。他以与慈俱行之心遍满一方而住,如是第二方,如是第三方,如是第四方;如是上、下、横,对一切处,对一切有情,以与慈俱行之心,广大、无量、无怨、无害遍满而住。以与悲俱行之心……以与喜俱行之心……以与舍俱行之心遍满一方而住,如是第二方,如是第三方,如是第四方;如是上、下、横,对一切处,对一切有情,以与舍俱行之心,广大、无量、无怨、无害遍满而住。阿难,尼弥王游戏了八万四千年的童子游戏,执行了八万四千年的副王职务,执行了八万四千年的王政,就在这摩诃提瓦芒果园,从在家出家成为非家,行梵行八万四千年。他修习了四梵住,身坏命终后,往生梵天界。阿难,尼弥王有一个名叫咖喇拉佳那咖的儿子。他没有从在家出家成为非家。他断绝了那个善行。他是他们的最后之人。」
§316
‘‘Siyā kho pana te, ānanda, evamassa – ‘añño nūna tena samayena rājā maghadevo ahosi, yena taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihita’nti . Na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena rājā maghadevo ahosiṃ. (Ahaṃ taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihiniṃ,) mayā taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ; pacchimā janatā anuppavattesi. Taṃ kho panānanda, kalyāṇaṃ vattaṃ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva brahmalokūpapattiyā. Idaṃ kho panānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Katamañcānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo , sammāsati, sammāsamādhi. Idaṃ kho, ānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Taṃ vo ahaṃ, ānanda, evaṃ vadāmi – ‘yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyātha, mā kho me tumhe antimapurisā ahuvattha’. Yasmiṃ kho, ānanda, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ vo ahaṃ, ānanda, evaṃ vadāmi – ‘yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyātha, mā kho me tumhe antimapurisā ahuvatthā’’’ti.
「阿难,你可能会这样想:『那时的摩诃提瓦王必定是另一个人,由他建立了那个善行。』但是,阿难,不应这样看。我在那时是摩诃提瓦王。那个善行是我所建立的;后来的人们继续了它。但是,阿难,那个善行不导向厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃,只导向往生梵天界。但是,阿难,现在这个由我建立的善行导向完全的厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃。阿难,什么是现在由我建立的、导向完全的厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃的善行?就是这八支圣道,即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。阿难,这就是现在由我建立的、导向完全的厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃的善行。阿难,我这样对你们说:『你们应继续我所建立的这个善行,不要成为我的最后之人。』阿难,在人的世代相续中,若这样的善行被断绝,他就是他们的最后之人。阿难,我这样对你们说:『你们应继续我所建立的这个善行,不要成为我的最后之人。』」
Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.
世尊如是说。具寿阿难心悦,欢喜世尊所说。
Maghadevasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ. · 玛嘎迭瓦经完 第三
4. Madhurasuttaṃ4. 马杜拉经
§317
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno madhurāyaṃ viharati gundāvane. Assosi kho rājā mādhuro avantiputto – ‘‘samaṇo khalu, bho, kaccāno madhurāyaṃ viharati gundāvane. Taṃ kho pana bhavantaṃ kaccānaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno vuddho ceva arahā ca’. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti. Atha kho rājā mādhuro avantiputto bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi madhurāya niyyāsi mahaccarājānubhāvena āyasmantaṃ mahākaccānaṃ dassanāya. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā mādhuro avantiputto āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca – ‘‘brāhmaṇā, bho kaccāna, evamāhaṃsu – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Idha bhavaṃ kaccāno kimakkhāyī’’ti? ‘‘Ghosoyeva kho eso, mahārāja, lokasmiṃ – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti. Tadamināpetaṃ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṃ yathā ghosoyeveso lokasmiṃ – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo…pe… brahmadāyādā’’’ti.
如是我闻——一时,具寿马哈咖吒亚那住在马杜拉的军荼林。马杜拉的阿旺帝之子王听闻:「尊者,沙门咖吒亚那住在马杜拉的军荼林。关于尊者咖吒亚那,如此美好的名声已传扬开来:『贤明、聪慧、有智慧、多闻、善于言说、具善辩才、年长且是阿拉汉。』确实,见到这样的阿拉汉是善的。」于是,马杜拉的阿旺帝之子王命令备好一辆又一辆美好的车乘,登上一辆美好的车乘,以一辆又一辆美好的车乘,以大王的威势从马杜拉出发,前往见具寿马哈咖吒亚那。他乘车到达车乘所能到达之处后,从车上下来,步行前往具寿马哈咖吒亚那所在之处;抵达后,与具寿马哈咖吒亚那互相问候。交换了友好、值得忆念的谈话后,在一旁坐下。在一旁坐下后,马杜拉的阿旺帝之子王对具寿马哈咖吒亚那如此说:「尊者咖吒亚那,婆罗门们如此说:『唯有婆罗门是最上的种姓,其他种姓是低劣的;唯有婆罗门是白净的种姓,其他种姓是黑暗的;唯有婆罗门才清净,非婆罗门则不然;唯有婆罗门是梵天的亲生子,从口所生,由梵天所生,由梵天所造,是梵天的继承者。』对此,尊者咖吒亚那如何说?」「大王,这只是世间的声音:『唯有婆罗门是最上的种姓,其他种姓是低劣的;唯有婆罗门是白净的种姓,其他种姓是黑暗的;唯有婆罗门才清净,非婆罗门则不然;唯有婆罗门是梵天的亲生子,从口所生,由梵天所生,由梵天所造,是梵天的继承者。』大王,以此理趣应当了知,这只是世间的声音:『唯有婆罗门是最上的种姓,其他种姓是低劣的……梵天的继承者。』」
§318
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, khattiyassa cepi ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā khattiyopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī… brāhmaṇopissāssa… vessopissāssa… suddopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī’’ti? ‘‘Khattiyassa cepi, bho kaccāna, ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā khattiyopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī… brāhmaṇopissāssa… vessopissāssa… suddopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī’’ti.
「大王,你认为如何?如果刹帝利获得财富、谷物、银或金,会有刹帝利早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语……会有婆罗门……会有吠舍……会有首陀罗早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语吗?」「尊者咖吒亚那,如果刹帝利获得财富、谷物、银或金,会有刹帝利早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语……会有婆罗门……会有吠舍……会有首陀罗早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, brāhmaṇassa cepi ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā brāhmaṇopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī… vessopissāssa… suddopissāssa … khattiyopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī’’ti? ‘‘Brāhmaṇassa cepi, bho kaccāna, ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā brāhmaṇopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī… vessopissāssa… suddopissāssa … khattiyopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī’’ti.
「大王,你认为如何?如果婆罗门获得财富、谷物、银或金,会有婆罗门早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语……会有吠舍……会有首陀罗……会有刹帝利早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语吗?」「尊者咖吒亚那,如果婆罗门获得财富、谷物、银或金,会有婆罗门早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语……会有吠舍……会有首陀罗……会有刹帝利早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, vessassa cepi ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā vessopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī… suddopissāssa… khattiyopissāssa… brāhmaṇopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī’’ti? ‘‘Vessassa cepi, bho kaccāna, ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā vessopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī… suddopissāssa… khattiyopissāssa… brāhmaṇopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī’’ti.
「大王,你认为如何?如果吠舍获得财富、谷物、银或金,会有吠舍早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语……会有首陀罗……会有刹帝利……会有婆罗门早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语吗?」「尊者咖吒亚那,如果吠舍获得财富、谷物、银或金,会有吠舍早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语……会有首陀罗……会有刹帝利……会有婆罗门早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, suddassa cepi ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā suddopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī… khattiyopissāssa… brāhmaṇopissāssa… vessopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī’’ti? ‘‘Suddassa cepi, bho kaccāna, ijjheyya dhanena vā dhaññena vā rajatena vā jātarūpena vā suddopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādīti… khattiyopissāssa… brāhmaṇopissāssa… vessopissāssa pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī’’ti.
「大王,你认为如何?如果首陀罗获得财富、谷物、银或金,会有首陀罗早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语……会有刹帝利……会有婆罗门……会有吠舍早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语吗?」「尊者咖吒亚那,如果首陀罗获得财富、谷物、银或金,会有首陀罗早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语……会有刹帝利……会有婆罗门……会有吠舍早起、晚睡、听从差遣、行合意之事、说可喜之语。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadi evaṃ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho kaccāna, evaṃ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti. Nesaṃ ettha kiñci nānākaraṇaṃ samanupassāmī’’ti. ‘‘Imināpi kho etaṃ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṃ yathā ghoso yeveso lokasmiṃ – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo…pe… brahmadāyādā’’’ti.
「大王,你认为如何?如果是这样,这四种姓是平等的还是不平等?或者你对此如何认为?」「尊者咖吒亚那,确实,如果是这样,这四种姓是平等的。我在此看不出它们之间有任何差别。」「大王,以此理趣也应当了知,这只是世间的声音:『唯有婆罗门是最上的种姓,其他种姓是低劣的……梵天的继承者。』」
§319
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idhassa khattiyo pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Khattiyopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya. Evaṃ me ettha hoti, evañca pana me etaṃ arahataṃ suta’’nti.
「大王,你认为如何?如果这里有刹帝利杀生、不与取、欲邪行、妄语、两舌、粗恶语、杂秽语、贪婪、有嗔恨心、邪见,身坏命终后会投生到苦处、恶趣、堕处、地狱吗?或者你对此如何认为?」「尊者咖吒亚那,刹帝利如果杀生、不与取、欲邪行、妄语、两舌、粗恶语、杂秽语、贪婪、有嗔恨心、邪见,身坏命终后会投生到苦处、恶趣、堕处、地狱。我对此如此认为,而且我从阿拉汉们那里也如此听闻。」
‘‘Sādhu sādhu, mahārāja! Sādhu kho te etaṃ, mahārāja, evaṃ hoti, sādhu ca pana te etaṃ arahataṃ sutaṃ. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idhassa brāhmaṇo…pe… idhassa vesso…pe… idhassa suddo pāṇātipātī adinnādāyī…pe… micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Suddopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātī adinnādāyī…pe… micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya. Evaṃ me ettha hoti, evañca pana me etaṃ arahataṃ suta’’nti.
「善哉!善哉!大王!大王,你如此认为是善的,而且你从阿拉汉们那里如此听闻也是善的。大王,你认为如何?如果这里有婆罗门……如果这里有吠舍……如果这里有首陀罗杀生、不与取……邪见,身坏命终后会投生到苦处、恶趣、堕处、地狱吗?或者你对此如何认为?」「尊者咖吒亚那,首陀罗如果杀生、不与取……邪见,身坏命终后会投生到苦处、恶趣、堕处、地狱。我对此如此认为,而且我从阿拉汉们那里也如此听闻。」
‘‘Sādhu sādhu, mahārāja! Sādhu kho te etaṃ, mahārāja, evaṃ hoti, sādhu ca pana te etaṃ arahataṃ sutaṃ. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadi evaṃ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho kaccāna, evaṃ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti. Nesaṃ ettha kiñci nānākaraṇaṃ samanupassāmī’’ti. ‘‘Imināpi kho etaṃ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṃ yathā ghoso yeveso lokasmiṃ – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo…pe… brahmadāyādā’’’ti.
「善哉!善哉!大王!大王,你这样想是善的,而且你从阿拉汉们那里听到这个也是善的。大王,你认为如何?如果是这样的话,这四种种姓是平等的还是不平等的?你对此是怎么想的?」「尊者咖吒亚那,确实,如果是这样的话,这四种种姓是平等的。我在此看不出他们之间有任何差别。」「大王,以此理路也应当了知:在世间只是传说——『婆罗门是最上的种姓,其他种姓是低劣的……梵天的继承者』。」
§320
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idhassa khattiyo pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Khattiyopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato, kāmesumicchācārā paṭivirato, musāvādā paṭivirato, pisuṇāya vācāya paṭivirato, pharusāya vācāya paṭivirato, samphappalāpā paṭivirato, anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya. Evaṃ me ettha hoti, evañca pana me etaṃ arahataṃ suta’’nti.
「大王,你认为如何?这里,如果有刹帝利离杀生、离不与取、离欲邪行、离妄语、离两舌、离粗恶语、离杂秽语、不贪、心无嗔恨、具正见,身坏命终后会投生到善趣、天界吗?你对此是怎么想的?」「尊者咖吒亚那,确实,刹帝利如果离杀生、离不与取、离欲邪行、离妄语、离两舌、离粗恶语、离杂秽语、不贪、心无嗔恨、具正见,身坏命终后会投生到善趣、天界。我对此是这样想的,而且我从阿拉汉们那里也听到这个。」
‘‘Sādhu sādhu, mahārāja! Sādhu kho te etaṃ, mahārāja, evaṃ hoti, sādhu ca pana te etaṃ arahataṃ sutaṃ. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idhassa brāhmaṇo, idhassa vesso, idhassa suddo pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato…pe… sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Suddopi hi, bho kaccāna, pāṇātipātā paṭivirato, adinnādānā paṭivirato…pe… sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya. Evaṃ me ettha hoti, evañca pana me etaṃ arahataṃ suta’’nti.
「善哉!善哉!大王!大王,你这样想是善的,而且你从阿拉汉们那里听到这个也是善的。大王,你认为如何?这里,如果有婆罗门,如果有吠舍,如果有首陀罗离杀生、离不与取……具正见,身坏命终后会投生到善趣、天界吗?你对此是怎么想的?」「尊者咖吒亚那,确实,首陀罗如果离杀生、离不与取……具正见,身坏命终后会投生到善趣、天界。我对此是这样想的,而且我从阿拉汉们那里也听到这个。」
‘‘Sādhu sādhu, mahārāja! Sādhu kho te etaṃ, mahārāja, evaṃ hoti, sādhu ca pana te etaṃ arahataṃ sutaṃ. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadi evaṃ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho kaccāna, evaṃ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti. Nesaṃ ettha kiñci nānākaraṇaṃ samanupassāmī’’ti . ‘‘Imināpi kho etaṃ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṃ yathā ghoso yeveso lokasmiṃ – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo…pe… brahmadāyādā’’’ti.
「善哉!善哉!大王!大王,你这样想是善的,而且你从阿拉汉们那里听到这个也是善的。大王,你认为如何?如果是这样的话,这四种种姓是平等的还是不平等的?你对此是怎么想的?」「尊者咖吒亚那,确实,如果是这样的话,这四种种姓是平等的。我在此看不出他们之间有任何差别。」「大王,以此理路也应当了知:在世间只是传说——『婆罗门是最上的种姓,其他种姓是低劣的……梵天的继承者』。」
§321
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha khattiyo sandhiṃ vā chindeyya, nillopaṃ vā hareyya, ekāgārikaṃ vā kareyya, paripanthe vā tiṭṭheyya, paradāraṃ vā gaccheyya, tañce te purisā gahetvā dasseyyuṃ – ‘ayaṃ te, deva, coro āgucārī. Imassa yaṃ icchasi taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Kinti naṃ kareyyāsī’’ti? ‘‘Ghāteyyāma vā, bho kaccāna, jāpeyyāma vā pabbājeyyāma vā yathāpaccayaṃ vā kareyyāma. Taṃ kissa hetu? Yā hissa , bho kaccāna, pubbe ‘khattiyo’ti samaññā sāssa antarahitā; corotveva saṅkhyaṃ gacchatī’’ti.
「大王,你认为如何?这里,如果有刹帝利破门而入,或抢劫,或入室行窃,或拦路抢劫,或私通他人之妻,如果你的人抓住他后带来给你看——『陛下,这是盗贼、恶行者。请对他施以你所希望的惩罚』,你会怎么处置他?」「尊者咖吒亚那,我们会杀死他,或罚款,或驱逐,或随意处置。那是什么原因?尊者咖吒亚那,因为他先前『刹帝利』的称呼已经消失了;他只被算作盗贼。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha brāhmaṇo, idha vesso, idha suddo sandhiṃ vā chindeyya, nillopaṃ vā hareyya, ekāgārikaṃ vā kareyya, paripanthe vā tiṭṭheyya, paradāraṃ vā gaccheyya, tañce te purisā gahetvā dasseyyuṃ – ‘ayaṃ te, deva, coro āgucārī. Imassa yaṃ icchasi taṃ daṇḍaṃ paṇehī’ti. Kinti naṃ kareyyāsī’’ti? ‘‘Ghāteyyāma vā, bho kaccāna, jāpeyyāma vā pabbājeyyāma vā yathāpaccayaṃ vā kareyyāma. Taṃ kissa hetu? Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘suddo’ti samaññā sāssa antarahitā; corotveva saṅkhyaṃ gacchatī’’ti.
「大王,你认为如何?这里,如果有婆罗门,如果有吠舍,如果有首陀罗破门而入,或抢劫,或入室行窃,或拦路抢劫,或私通他人之妻,如果你的人抓住他后带来给你看——『陛下,这是盗贼、恶行者。请对他施以你所希望的惩罚』,你会怎么处置他?」「尊者咖吒亚那,我们会杀死他,或罚款,或驱逐,或随意处置。那是什么原因?尊者咖吒亚那,因为他先前『首陀罗』的称呼已经消失了;他只被算作盗贼。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadi evaṃ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho kaccāna, evaṃ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti. Nesaṃ ettha kiñci nānākaraṇaṃ samanupassāmī’’ti. ‘‘Imināpi kho etaṃ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṃ yathā ghoso yeveso lokasmiṃ – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo…pe… brahmadāyādā’’’ti.
「大王,你认为如何?如果是这样的话,这四种种姓是平等的还是不平等的?你对此是怎么想的?」「尊者咖吒亚那,确实,如果是这样的话,这四种种姓是平等的。我在此看不出他们之间有任何差别。」「大王,以此理路也应当了知:在世间只是传说——『婆罗门是最上的种姓,其他种姓是低劣的……梵天的继承者』。」
§322
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha khattiyo kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito assa virato pāṇātipātā, virato adinnādānā, virato musāvādā, rattūparato, ekabhattiko, brahmacārī, sīlavā, kalyāṇadhammo? Kinti naṃ kareyyāsī’’ti? ‘‘Abhivādeyyāma vā , bho kaccāna, paccuṭṭheyyāma vā āsanena vā nimanteyyāma abhinimanteyyāma vā naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi dhammikaṃ vā assa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāma. Taṃ kissa hetu? Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘khattiyo’ti samaññā sāssa antarahitā; samaṇotveva saṅkhyaṃ gacchatī’’ti.
「大王,你认为如何?这里,如果有刹帝利剃除须发,披着袈裟衣,从在家出家成为非家,离杀生、离不与取、离妄语、夜不食、日一食、行梵行、具戒、善法,你会怎么对待他?」「尊者咖吒亚那,我们会礼敬他,或起立迎接他,或请他坐,或邀请他,或以衣、食、住所、病者所需的医药资具供养他,或如法地为他提供保护、防卫、守护。那是什么原因?尊者咖吒亚那,因为他先前『刹帝利』的称呼已经消失了;他只被算作沙门。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha brāhmaṇo, idha vesso, idha suddo kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito assa virato pāṇātipātā, virato adinnādānā virato musāvādā, rattūparato, ekabhattiko, brahmacārī, sīlavā, kalyāṇadhammo? Kinti naṃ kareyyāsī’’ti? ‘‘Abhivādeyyāma vā, bho kaccāna, paccuṭṭheyyāma vā āsanena vā nimanteyyāma abhinimanteyyāma vā naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi dhammikaṃ vā assa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāma. Taṃ kissa hetu? Yā hissa, bho kaccāna, pubbe ‘suddo’ti samaññā sāssa antarahitā; samaṇotveva saṅkhyaṃ gacchatī’’ti.
「大王,你认为如何?假如这里有婆罗门、这里有吠舍、这里有首陀罗,剃除须发,披着袈裟衣,从在家出家成为非家,离杀生,离不与取,离妄语,离非时食,一日一食,行梵行,具戒,善法者,你会如何对待他?」「咖吒那先生,我会礼敬他,或起立迎接他,或以座位邀请他,或殷勤邀请他,或以衣、食、住所、病者所需药品资具供养他,或如法地为他提供保护、防护、守护。为何如此?咖吒那先生,因为他先前『首陀罗』的称呼已经消失,他只被算作沙门。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadi evaṃ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti no vā? Kathaṃ vā te ettha hotī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho kaccāna, evaṃ sante, ime cattāro vaṇṇā samasamā honti. Nesaṃ ettha kiñci nānākaraṇaṃ samanupassāmī’’ti. ‘‘Imināpi kho etaṃ, mahārāja, pariyāyena veditabbaṃ yathā ghoso yeveso lokasmiṃ – ‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo; brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo; brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā; brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’’’ti.
「大王,你认为如何?若是如此,这四种种姓是平等的,还是不平等?你对此有何看法?」「尊者咖吒那,确实如此,若是这样,这四种种姓是平等的。我看不出他们之间有任何差别。」「大王,以此道理也应当知道,世间所说的『婆罗门是最上的种姓,其他种姓是低劣的;婆罗门是白净的种姓,其他种姓是黑暗的;只有婆罗门才清净,非婆罗门不清净;婆罗门是梵天的亲生子,从口中所生,由梵天所生,由梵天所造,是梵天的继承者』,这只是世间的传说而已。」
§323
Evaṃ vutte, rājā mādhuro avantiputto āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho kaccāna, abhikkantaṃ, bho kaccāna! Seyyathāpi, bho kaccāna, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ kaccānaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca . Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. ‘‘Mā kho maṃ tvaṃ, mahārāja, saraṇaṃ agamāsi. Tameva tvaṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gaccha yamahaṃ saraṇaṃ gato’’ti. ‘‘Kahaṃ pana, bho kaccāna, etarahi so bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti? ‘‘Parinibbuto kho, mahārāja, etarahi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho’’ti. ‘‘Sacepi mayaṃ, bho kaccāna, suṇeyyāma taṃ bhagavantaṃ dasasu yojanesu, dasapi mayaṃ yojanāni gaccheyyāma taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddhaṃ. Sacepi mayaṃ, bho kaccāna, suṇeyyāma taṃ bhagavantaṃ vīsatiyā yojanesu, tiṃsāya yojanesu, cattārīsāya yojanesu, paññāsāya yojanesu, paññāsampi mayaṃ yojanāni gaccheyyāma taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddhaṃ. Yojanasate cepi mayaṃ bho kaccāna, suṇeyyāma taṃ bhagavantaṃ, yojanasatampi mayaṃ gaccheyyāma taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddhaṃ. Yato ca, bho kaccāna, parinibbuto so bhagavā, parinibbutampi mayaṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
如是说已,马杜拉王阿宛堤子对具寿玛哈咖吒那如是说:「尊者咖吒那,善哉!尊者咖吒那,善哉!尊者咖吒那,犹如将倾覆者扶正,或将覆盖者揭开,或为迷路者指示道路,或在黑暗中持来油灯——『有眼者得见诸色』;正是如此,尊者咖吒那以种种方便阐明了法。我归依尊者咖吒那、法及比库僧团。愿尊者咖吒那忆持我为近事男,从今日起乃至命终归依为依止。」「大王,你不应归依我。你应归依我所归依的那位世尊。」「尊者咖吒那,那位世尊、阿拉汉、正自觉者现今住在何处?」「大王,那位世尊、阿拉汉、正自觉者现今已般涅槃。」「尊者咖吒那,若我们听闻那位世尊在十由旬之处,我们也会前往十由旬去见那位世尊、阿拉汉、正自觉者。尊者咖吒那,若我们听闻那位世尊在二十由旬之处、三十由旬之处、四十由旬之处、五十由旬之处,我们也会前往五十由旬去见那位世尊、阿拉汉、正自觉者。尊者咖吒那,若我们听闻那位世尊在百由旬之处,我们也会前往百由旬去见那位世尊、阿拉汉、正自觉者。尊者咖吒那,然而既然那位世尊已般涅槃,我们归依已般涅槃的世尊、法及比库僧团。愿尊者咖吒那忆持我为近事男,从今日起乃至命终归依为依止。」
Madhurasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ. · 马杜拉经完 第四
5. Bodhirājakumārasuttaṃ5. 菩提王子经
§324
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena bodhissa rājakumārassa kokanado nāma pāsādo acirakārito hoti anajjhāvuṭṭho samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. Atha kho bodhi rājakumāro sañjikāputtaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, samma sañjikāputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vanda, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘bodhi, bhante, rājakumāro bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’ti. Evañca vadehi – ‘adhivāsetu kira, bhante, bhagavā bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho sañjikāputto māṇavo bodhissa rājakumārassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sañjikāputto māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bodhi kho rājakumāro bhoto gotamassa pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati. Evañca vadeti – ‘adhivāsetu kira bhavaṃ gotamo bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho sañjikāputto māṇavo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā yena bodhi rājakumāro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bodhiṃ rājakumāraṃ etadavoca – ‘‘avocumha bhoto vacanena taṃ bhavantaṃ gotamaṃ – ‘bodhi kho rājakumāro bhoto gotamassa pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati. Evañca vadeti – adhivāsetu kira bhavaṃ gotamo bodhissa rājakumārassa svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’ti. Adhivuṭṭhañca pana samaṇena gotamenā’’ti.
我如是听闻:一时,世尊住在跋耆国苏苏玛拉山贝萨咖拉林鹿野苑。尔时,菩提王子有一座名为国咖那德的宫殿,新近建成,尚未有沙门、婆罗门或任何人住过。
于是,菩提王子对散泽耶子学童说:「来吧,朋友散泽耶子,你去世尊那里;到了之后,以我的名义以头礼世尊足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住:『尊者,菩提王子以头礼世尊足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住。』并如是说:『尊者,愿世尊慈悲接受菩提王子明日的供养,与比库僧团一起。』」
「是的,先生。」散泽耶子学童应诺菩提王子后,前往世尊处;到了之后,与世尊互相问候。交换了友好、值得忆念的话语后,在一旁坐下。在一旁坐下的散泽耶子学童对世尊如是说:「菩提王子以头礼尊者果德玛足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住。并如是说:『愿尊者果德玛慈悲接受菩提王子明日的供养,与比库僧团一起。』」世尊以沉默接受了。
于是,散泽耶子学童知道世尊已接受后,从座起立,前往菩提王子处;到了之后,对菩提王子如是说:「我们已以尊者的名义对那位尊者果德玛说:『菩提王子以头礼尊者果德玛足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住。并如是说:愿尊者果德玛慈悲接受菩提王子明日的供养,与比库僧团一起。』而且沙门果德玛已接受了。」
§325
Atha kho bodhi rājakumāro tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā, kokanadañca pāsādaṃ odātehi dussehi santharāpetvā yāva pacchimasopānakaḷevarā , sañjikāputtaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, samma sañjikāputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā bhagavato kālaṃ ārocehi – ‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’’’nti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho sañjikāputto māṇavo bodhissa rājakumārassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato kālaṃ ārocesi – ‘‘kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena bodhissa rājakumārassa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena bodhi rājakumāro bahidvārakoṭṭhake ṭhito hoti bhagavantaṃ āgamayamāno. Addasā kho bodhi rājakumāro bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna paccuggantvā bhagavantaṃ abhivādetvā purakkhatvā yena kokanado pāsādo tenupasaṅkami. Atha kho bhagavā pacchimaṃ sopānakaḷevaraṃ nissāya aṭṭhāsi. Atha kho bodhi rājakumāro bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhiruhatu , bhante, bhagavā dussāni, abhiruhatu sugato dussāni; yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho bodhi rājakumāro bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhiruhatu, bhante, bhagavā. Dussāni, abhiruhatu sugato dussāni; yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.
那时,菩提王子在那夜过后,在自己的住所准备了精美的副食与主食,并用白布铺设红莲宫殿直至最后的阶梯,然后对散泽耶之子学童说:「来吧,朋友散泽耶之子,你去见世尊;见后,向世尊报告时间:『尊者,时间到了,食物已准备好。』」「是的,先生。」散泽耶之子学童应诺菩提王子后,前往世尊处;到达后,向世尊报告时间:「果德玛先生,时间到了,食物已准备好。」那时,世尊在上午时分穿好衣,拿着钵与衣,前往菩提王子的住所。当时,菩提王子正站在外门厅等候世尊。菩提王子看见世尊从远处走来。看见后,前去迎接,礼敬世尊后,走在前面,前往红莲宫殿。那时,世尊站在最后的阶梯旁。那时,菩提王子对世尊这样说:「尊者,请世尊踏上布匹,请善逝踏上布匹;愿这能为我带来长久的利益与安乐。」如此说时,世尊保持沉默。第二次……第三次,菩提王子对世尊这样说:「尊者,请世尊踏上布匹,请善逝踏上布匹;愿这能为我带来长久的利益与安乐。」
§326
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ apalokesi. Atha kho āyasmā ānando bodhiṃ rājakumāraṃ etadavoca – ‘‘saṃharatu, rājakumāra, dussāni; na bhagavā celapaṭikaṃ akkamissati. Pacchimaṃ janataṃ tathāgato anukampatī’’ti . Atha kho bodhi rājakumāro dussāni saṃharāpetvā uparikokanadapāsāde āsanāni paññapesi. Atha kho bhagavā kokanadaṃ pāsādaṃ abhiruhitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Atha kho bodhi rājakumāro buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho bodhi rājakumāro bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bodhi rājakumāro bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayhaṃ kho, bhante, evaṃ hoti – ‘na kho sukhena sukhaṃ adhigantabbaṃ, dukkhena kho sukhaṃ adhigantabba’’’nti.
那时,世尊看了具寿阿难一眼。于是,具寿阿难对菩提王子说:「王子,请收起布料吧!世尊不会踩踏布路的。如来怜悯后世之人。」
于是,菩提王子令人收起布料后,在高楼上铺设座位。那时,世尊登上高楼,与比库僧团一起坐在所设的座位上。于是,菩提王子以殊胜的副食、主食亲手供养以佛陀为首的比库僧团,使之满足。
那时,世尊已食完,手离钵时,菩提王子取一低座,坐在一旁。坐在一旁的菩提王子对世尊如此说:「尊者,我有这样的想法:『乐不能以乐获得,乐应以苦获得。』」
§327
‘‘Mayhampi kho, rājakumāra, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘na kho sukhena sukhaṃ adhigantabbaṃ, dukkhena kho sukhaṃ adhigantabba’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, aparena samayena daharova samāno susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃ. So evaṃ pabbajito samāno kiṃkusalagavesī anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ – ‘icchāmahaṃ, āvuso kālāma, imasmiṃ dhammavinaye brahmacariyaṃ caritu’nti. Evaṃ vutte, rājakumāra, āḷāro kālāmo maṃ etadavoca – ‘viharatāyasmā, tādiso ayaṃ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṃ ācariyakaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. So kho ahaṃ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ pariyāpuṇiṃ. So kho ahaṃ, rājakumāra, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi passāmīti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘na kho āḷāro kālāmo imaṃ dhammaṃ kevalaṃ saddhāmattakena sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti; addhā āḷāro kālāmo imaṃ dhammaṃ jānaṃ passaṃ viharatī’ti.
王子,我在正自觉之前,还是未正觉的菩萨时,也曾这样想:「不应以乐来获得乐,应以苦来获得乐。」王子,其后不久,我还年轻,黑发青年,具足青春的幸福,正值人生的初期,虽然父母不愿意,涕泪满面,号哭悲泣,我剃除须发,披上袈裟衣,从家出家,成为非家。
如是出家后,我寻求什么是善,寻求无上寂静最上境界,前往阿拉喇咖喇玛处。抵达后,我对阿拉喇咖喇玛这样说:「贤友咖喇玛,我想在此法与律中行梵行。」王子,如是所说后,阿拉喇咖喇玛对我这样说:「具寿请住下,此法是这样的:有智慧者不久即能以自己的证智实证、达到并安住于自己导师的境界。」王子,我不久即很快地学得那个法。王子,我仅以唇动、仅以言说的程度,即能说智者之说,说长老之说,并自称「我知、我见」,我与其他人都如此。
王子,我这样想:「阿拉喇咖喇玛宣说此法,并非仅凭信而已,而是以自己的证智实证、达到并安住,确实阿拉喇咖喇玛是知、是见而安住此法的。」
‘‘Atha khvāhaṃ, rājakumāra, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ – ‘kittāvatā no, āvuso kālāma, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti ? Evaṃ vutte, rājakumāra, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanaṃ pavedesi. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘na kho āḷārasseva kālāmassa atthi saddhā, mayhaṃpatthi saddhā; na kho āḷārasseva kālāmassa atthi vīriyaṃ…pe… sati… samādhi… paññā, mayhaṃpatthi paññā. Yaṃnūnāhaṃ yaṃ dhammaṃ āḷāro kālāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyya’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṃ. Atha khvāhaṃ, rājakumāra, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ – ‘ettāvatā no, āvuso kālāma, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti? ‘Ettāvatā kho ahaṃ, āvuso, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemī’ti. ‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti. ‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṃ no, āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ sabrahmacāriṃ passāma . Iti yāhaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi, taṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi. Yaṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi, tamahaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi. Iti yāhaṃ dhammaṃ jānāmi taṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi; yaṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi tamahaṃ dhammaṃ jānāmi. Iti yādiso ahaṃ, tādiso tuvaṃ; yādiso tuvaṃ tādiso ahaṃ. Ehi dāni, āvuso, ubhova santā imaṃ gaṇaṃ pariharāmā’ti. Iti kho, rājakumāra, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno (attano) antevāsiṃ maṃ samānaṃ attanā samasamaṃ ṭhapesi, uḷārāya ca maṃ pūjāya pūjesi. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘nāyaṃ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva ākiñcaññāyatanūpapattiyā’ti . So kho ahaṃ, rājakumāra, taṃ dhammaṃ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṃ.
「那时,王子,我前往阿拉喇咖喇玛处。抵达后,我对阿拉喇咖喇玛这样说:『贤友咖喇玛,你宣称自己以证智亲自作证、达到并安住于此法,是到什么程度呢?』王子,如是所说时,阿拉喇咖喇玛宣说无所有处。王子,我这样想:『不只是阿拉喇咖喇玛有信,我也有信;不只是阿拉喇咖喇玛有精进……有念……有定……有慧,我也有慧。我何不努力于作证阿拉喇咖喇玛宣称自己以证智亲自作证、达到并安住的那个法呢?』王子,我不久即迅速地以证智亲自作证、达到并安住于那个法。那时,王子,我前往阿拉喇咖喇玛处。抵达后,我对阿拉喇咖喇玛这样说:『贤友咖喇玛,你是到这个程度以证智亲自作证、达到并宣说此法吗?』『贤友,我是到这个程度以证智亲自作证、达到并宣说此法。』『贤友,我也到这个程度以证智亲自作证、达到并安住于此法。』『贤友,我们获得利益,贤友,我们善得利益,我们得见像具寿这样的同梵行者。这样,我以证智亲自作证、达到并宣说的法,你以证智亲自作证、达到并安住;你以证智亲自作证、达到并安住的法,我以证智亲自作证、达到并宣说。这样,我所知的法,你也知;你所知的法,我也知。这样,我是怎样的,你也是怎样的;你是怎样的,我也是怎样的。来吧,贤友,现在我们两人一起来领导这个团体。』王子,就这样,阿拉喇咖喇玛是我的老师,却把我这个弟子置于与他自己同等的地位,并以极高的敬礼来敬礼我。王子,我这样想:『此法不导向厌离、不导向离贪、不导向灭、不导向寂止、不导向证智、不导向正觉、不导向涅槃,只是导向投生于无所有处。』王子,我不满意那个法,对那个法感到厌离而离去。
§328
‘‘So kho ahaṃ, rājakumāra, kiṃkusalagavesī anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ – ‘icchāmahaṃ, āvuso , imasmiṃ dhammavinaye brahmacariyaṃ caritu’nti. Evaṃ vutte, rājakumāra, udako rāmaputto maṃ etadavoca – ‘viharatāyasmā, tādiso ayaṃ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṃ ācariyakaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. So kho ahaṃ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ pariyāpuṇiṃ. So kho ahaṃ, rājakumāra, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi passāmīti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘na kho rāmo imaṃ dhammaṃ kevalaṃ saddhāmattakena sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi; addhā rāmo imaṃ dhammaṃ jānaṃ passaṃ vihāsī’ti. Atha khvāhaṃ, rājakumāra, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ – ‘kittāvatā no, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti? Evaṃ vutte, rājakumāra, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṃ pavedesi. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘na kho rāmasseva ahosi saddhā, mayhaṃpatthi saddhā; na kho rāmasseva ahosi vīriyaṃ…pe… sati… samādhi… paññā, mayhaṃpatthi paññā. Yaṃnūnāhaṃ yaṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyya’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṃ.
「王子,我寻求什么是善,寻求无上寂静最上境,前往乌答咖·拉玛子处;抵达后,我对乌答咖·拉玛子这样说:『贤友,我想在此法与律中行梵行。』王子,如是所说时,乌答咖·拉玛子对我这样说:『具寿请住,此法是这样的:有智之人不久即能以自己的证智实证、达到、住于自己导师的境界。』王子,我不久即迅速地学得了那个法。王子,我仅以唇诵与复诵的程度,即说智之说,说长老之说,并且主张『我知、我见』,我与其他人都如此。王子,我这样想:『拉玛宣说此法并非仅凭信而以自己的证智实证、达到、住于,拉玛确实是知、见而住于此法。』王子,于是我前往乌答咖·拉玛子处;抵达后,我对乌答咖·拉玛子这样说:『贤友,拉玛在什么程度上宣说以自己的证智实证、达到、住于此法?』王子,如是所说时,乌答咖·拉玛子宣说非想非非想处。王子,我这样想:『不只拉玛有信,我也有信;不只拉玛有精进……(中略)……念……定……慧,我也有慧。我何不努力实证拉玛所宣说的以自己的证智实证、达到、住于的那个法?』王子,我不久即迅速地以自己的证智实证、达到、住于那个法。
‘‘Atha khvāhaṃ, rājakumāra, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ – ‘ettāvatā no, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti? ‘Ettāvatā kho, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti. ‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti. ‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṃ no, āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ sabrahmacāriṃ passāma. Iti yaṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi taṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi. Yaṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi taṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi. Iti yaṃ dhammaṃ rāmo abhiññāsi taṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi; yaṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi taṃ dhammaṃ rāmo abhiññāsi. Iti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṃ, yādiso tuvaṃ tādiso rāmo ahosi. Ehi dāni, āvuso, tuvaṃ imaṃ gaṇaṃ pariharā’ti. Iti kho, rājakumāra, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne maṃ ṭhapesi, uḷārāya ca maṃ pūjāya pūjesi. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘nāyaṃ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti. So kho ahaṃ, rājakumāra, taṃ dhammaṃ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṃ.
「王子,于是我前往乌答咖·拉玛子处;抵达后,我对乌答咖·拉玛子这样说:『贤友,拉玛在此程度上以自己的证智实证、达到、住于而宣说此法吗?』『贤友,拉玛在此程度上以自己的证智实证、达到、住于而宣说此法。』『贤友,我也在此程度上以自己的证智实证、达到、住于此法。』『贤友,我们获得利益,贤友,我们善得利益,我们得见具寿这样的同梵行者。如此,拉玛以自己的证智实证、达到、住于而宣说的法,你以自己的证智实证、达到、住于那个法。你以自己的证智实证、达到、住于的法,拉玛以自己的证智实证、达到、住于而宣说那个法。如此,拉玛所证知的法,你知那个法;你所知的法,拉玛证知那个法。如此,拉玛是怎样的,你就是那样的;你是怎样的,拉玛就是那样的。来吧,贤友,现在你来领导这个团体。』王子,如此,乌答咖·拉玛子作为我的同梵行者,却把我安置于导师的地位,并以极高的供养来供养我。王子,我这样想:『此法不导向厌离、不导向离贪、不导向灭、不导向寂止、不导向证智、不导向正觉、不导向涅槃,只导向投生于非想非非想处。』王子,我不赞同那个法,对那个法感到厌离而离去。
§329
‘‘So kho ahaṃ, rājakumāra, kiṃkusalagavesī anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno, magadhesu anupubbena cārikaṃ caramāno, yena uruvelā senānigamo tadavasariṃ. Tatthaddasaṃ ramaṇīyaṃ bhūmibhāgaṃ, pāsādikañca vanasaṇḍaṃ, nadīñca sandantiṃ setakaṃ supatitthaṃ, ramaṇīyaṃ samantā ca gocaragāmaṃ. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘ramaṇīyo vata, bho, bhūmibhāgo, pāsādiko ca vanasaṇḍo, nadiñca sandantiṃ setakā supatitthā , ramaṇīyā samantā ca gocaragāmo. Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāyā’ti. So kho ahaṃ, rājakumāra, tattheva nisīdiṃ – ‘alamidaṃ padhānāyā’ti. Apissu maṃ, rājakumāra, tisso upamā paṭibhaṃsu anacchariyā pubbe assutapubbā.
「王子,我寻求什么是善,寻求无上寂静最上境,在马嘎塔国次第游行,抵达乌卢韦喇的些那尼咖马村。在那里,我看见令人愉悦的土地,悦意的树林,有清澈、善渡口、令人愉悦的河流,周围有乞食村落。王子,我这样想:『确实令人愉悦的土地,悦意的树林,有清澈、善渡口、令人愉悦的河流,周围有乞食村落。这确实适合想要努力的善男子努力。』王子,我就在那里坐下:『这适合努力。』王子,三个譬喻在我心中生起,是以前未曾听闻的、非凡的。
‘‘Seyyathāpi, rājakumāra, allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ udake nikkhittaṃ. Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṃ ādāya – ‘aggiṃ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti. Taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, api nu so puriso amuṃ allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ udake nikkhittaṃ uttarāraṇiṃ ādāya abhimanthento aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bhante. Taṃ kissa hetu? Aduñhi, bhante, allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ tañca pana udake nikkhittaṃ, yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi avūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṃ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṃ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho. Opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. Ayaṃ kho maṃ, rājakumāra, paṭhamā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.
「王子,譬如湿木有水分,被放置在水中。有人拿着上摩擦木前来:『我将生出火,我将显现热。』王子,你怎么想:那个人拿着上摩擦木摩擦那湿木有水分、被放置在水中的木头,能生出火、显现热吗?」「不能,世尊。那是什么原因?世尊,因为那是湿木有水分,而且被放置在水中,那个人只会得到疲劳与困扰。」「王子,同样地,凡任何沙门或婆罗门,身与心未从诸欲中远离而住,他们对诸欲的欲欲、欲爱、欲痴、欲渴、欲热恼,在内心未善断、未善止息,即使那些尊敬的沙门婆罗门感受由努力而来的苦、激烈、粗重、辛辣的受,他们也无能力于智、于见、于无上正觉。即使那些尊敬的沙门婆罗门不感受由努力而来的苦、激烈、粗重、辛辣的受,他们也无能力于智、于见、于无上正觉。王子,这第一个譬喻在我心中生起,是以前未曾听闻的、非凡的。
§330
‘‘Aparāpi kho maṃ, rājakumāra, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā. Seyyathāpi, rājakumāra, allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ ārakā udakā thale nikkhittaṃ. Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṃ ādāya – ‘aggiṃ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti. Taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, api nu so puriso amuṃ allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ ārakā udakā thale nikkhittaṃ uttarāraṇiṃ ādāya abhimanthento aggiṃ abhinibbatteyya , tejo pātukareyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bhante. Taṃ kissa hetu? Aduñhi, bhante, allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ kiñcāpi ārakā udakā thale nikkhittaṃ, yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṃ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṃ na suppahīno hoti, na suppaṭippassaddho. Opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. Ayaṃ kho maṃ, rājakumāra, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.
「王子,又第二个譬喻在我心中生起,是以前未曾听闻的、非凡的。王子,譬如湿木有水分,被放置在远离水的陆地上。有人拿着上摩擦木前来:『我将生出火,我将显现热。』王子,你怎么想:那个人拿着上摩擦木摩擦那湿木有水分、被放置在远离水的陆地上的木头,能生出火、显现热吗?」「不能,世尊。那是什么原因?世尊,因为那是湿木有水分,虽然被放置在远离水的陆地上,那个人只会得到疲劳与困扰。」「王子,同样地,凡任何沙门或婆罗门,身与心从诸欲中远离而住,但他们对诸欲的欲欲、欲爱、欲痴、欲渴、欲热恼,在内心未善断、未善止息,即使那些尊敬的沙门婆罗门感受由努力而来的苦、激烈、粗重、辛辣的受,他们也无能力于智、于见、于无上正觉。即使那些尊敬的沙门婆罗门不感受由努力而来的苦、激烈、粗重、辛辣的受,他们也无能力于智、于见、于无上正觉。王子,这第二个譬喻在我心中生起,是以前未曾听闻的、非凡的。
§331
‘‘Aparāpi kho maṃ, rājakumāra, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā. Seyyathāpi, rājakumāra, sukkhaṃ kaṭṭhaṃ koḷāpaṃ ārakā udakā thale nikkhittaṃ. Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṃ ādāya – ‘aggiṃ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti. Taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, api nu so puriso amuṃ sukkhaṃ kaṭṭhaṃ koḷāpaṃ ārakā udakā thale nikkhittaṃ uttarāraṇiṃ ādāya abhimanthento aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. Taṃ kissa hetu? Aduñhi, bhante, sukkhaṃ kaṭṭhaṃ koḷāpaṃ, tañca pana ārakā udakā thale nikkhitta’’nti. ‘‘Evameva kho, rājakumāra, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṃ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṃ suppahīno hoti suppaṭippassaddho. Opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. Ayaṃ kho maṃ, rājakumāra, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā. Imā kho maṃ, rājakumāra, tisso upamā paṭibhaṃsu anacchariyā pubbe assutapubbā.
「王子,又第三个譬喻在我心中生起,是以前未曾听闻的、非凡的。王子,譬如干木无水分,被放置在远离水的陆地上。有人拿着上摩擦木前来:『我将生出火,我将显现热。』王子,你怎么想:那个人拿着上摩擦木摩擦那干木无水分、被放置在远离水的陆地上的木头,能生出火、显现热吗?」「是的,世尊。那是什么原因?世尊,因为那是干木无水分,而且被放置在远离水的陆地上。」「王子,同样地,凡任何沙门或婆罗门,身与心从诸欲中远离而住,他们对诸欲的欲欲、欲爱、欲痴、欲渴、欲热恼,在内心已善断、已善止息,即使那些尊敬的沙门婆罗门感受由努力而来的苦、激烈、粗重、辛辣的受,他们也有能力于智、于见、于无上正觉。即使那些尊敬的沙门婆罗门不感受由努力而来的苦、激烈、粗重、辛辣的受,他们也有能力于智、于见、于无上正觉。王子,这第三个譬喻在我心中生起,是以前未曾听闻的、非凡的。王子,这三个譬喻在我心中生起,是以前未曾听闻的、非凡的。
§332
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ dantebhidantamādhāya , jivhāya tāluṃ āhacca, cetasā cittaṃ abhiniggaṇheyyaṃ abhinippīḷeyyaṃ abhisantāpeyya’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṃ āhacca, cetasā cittaṃ abhiniggaṇhāmi abhinippīḷemi abhisantāpemi. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṃ āhacca, cetasā cittaṃ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti. Seyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso dubbalataraṃ purisaṃ sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya abhisantāpeyya; evameva kho me, rājakumāra, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṃ āhacca, cetasā cittaṃ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti. Āraddhaṃ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṃ hoti asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
「王子,我这样想:『我何不咬紧牙关,以舌抵上颚,以心制伏心、压制、折磨?』王子,我咬紧牙关,以舌抵上颚,以心制伏心、压制、折磨。王子,当我咬紧牙关,以舌抵上颚,以心制伏心、压制、折磨时,汗水从腋下流出。王子,譬如有力的人抓住较弱的人的头或肩膀,制伏、压制、折磨;同样地,王子,当我咬紧牙关,以舌抵上颚,以心制伏心、压制、折磨时,汗水从腋下流出。王子,我的精进被发起而不退缩,念现起而不忘失,但我的身体激动而不平静,因为我被那苦的努力所逼迫而具念。
§333
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ appāṇakaṃyeva jhānaṃ jhāyeyya’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāse uparundhiṃ. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṃ nikkhamantānaṃ adhimatto saddo hoti. Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya adhimatto saddo hoti, evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṃ nikkhamantānaṃ adhimatto saddo hoti. Āraddhaṃ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṃ hoti asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
「王子,我这样想:『我何不修习无息禅那?』王子,我从口与鼻阻止入息与出息。王子,当我从口与鼻阻止入息与出息时,从耳孔出来的风发出极大的声音。王子,譬如铁匠的风箱被鼓动时发出极大的声音;同样地,王子,当我从口与鼻阻止入息与出息时,从耳孔出来的风发出极大的声音。王子,我的精进被发起而不退缩,念现起而不忘失,但我的身体激动而不平静,因为我被那苦的努力所逼迫而具念。
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ appāṇakaṃyeva jhānaṃ jhāyeyya’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṃ. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti . Seyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya , evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā muddhani ūhananti. Āraddhaṃ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṃ hoti asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
「王子,我这样想:『我何不修习无息禅那呢?』王子,于是我从口、从鼻、从耳堵住入出息。王子,当我从口、从鼻、从耳堵住入出息时,极强的风在头中冲击。王子,犹如有力的男子以锐利的刀尖刺头,同样地,王子,当我从口、从鼻、从耳堵住入出息时,极强的风在头中冲击。然而,王子,我的精进被发起而不松懈,念现起而不忘失,但我的身激动而不轻安,因为我被那苦的精勤所压迫而正念。」
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ appāṇakaṃyeva jhānaṃ jhāyeyya’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṃ. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti. Seyyathāpi, rājakumāra, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṃ dadeyya; evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā sīse sīsavedanā honti. Āraddhaṃ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṃ hoti asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
「王子,我这样想:『我何不修习无息禅那呢?』王子,于是我从口、从鼻、从耳堵住入出息。王子,当我从口、从鼻、从耳堵住入出息时,极强的头痛在头中生起。王子,犹如有力的男子以坚固的皮带缠头,同样地,王子,当我从口、从鼻、从耳堵住入出息时,极强的头痛在头中生起。然而,王子,我的精进被发起而不松懈,念现起而不忘失,但我的身激动而不轻安,因为我被那苦的精勤所压迫而正念。」
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ appāṇakaṃyeva jhānaṃ jhāyeyya’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṃ. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā vātā kucchiṃ parikantanti. Seyyathāpi, rājakumāra, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṃ parikanteyya, evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimattā , vātā kucchiṃ parikantanti. Āraddhaṃ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṃ hoti asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
「王子,我这样想:『我何不修习无息禅那呢?』王子,于是我从口、从鼻、从耳堵住入出息。王子,当我从口、从鼻、从耳堵住入出息时,极强的风切割腹部。王子,犹如熟练的屠牛者或屠牛者的弟子以锐利的屠牛刀切割腹部,同样地,王子,当我从口、从鼻、从耳堵住入出息时,极强的风切割腹部。然而,王子,我的精进被发起而不松懈,念现起而不忘失,但我的身激动而不轻安,因为我被那苦的精勤所压迫而正念。」
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ appāṇakaṃyeva jhānaṃ jhāyeyya’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṃ. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṃ ḍāho hoti. Seyyathāpi, rājakumāra, dve balavanto purisā dubbalataraṃ purisaṃ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṃ samparitāpeyyuṃ, evameva kho me, rājakumāra, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṃ ḍāho hoti. Āraddhaṃ kho pana me, rājakumāra, vīriyaṃ hoti asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.
「王子,我这样想:『我何不修习无息禅那呢?』王子,于是我从口、从鼻、从耳堵住入出息。王子,当我从口、从鼻、从耳堵住入出息时,身中生起极强的热。王子,犹如两位有力的男子抓住较弱男子的两臂,在炭火坑上烧他、遍烧他,同样地,王子,当我从口、从鼻、从耳堵住入出息时,身中生起极强的热。然而,王子,我的精进被发起而不松懈,念现起而不忘失,但我的身激动而不轻安,因为我被那苦的精勤所压迫而正念。」
‘‘Apissu maṃ, rājakumāra, devatā disvā evamāhaṃsu – ‘kālaṅkato samaṇo gotamo’ti. Ekaccā devatā evamāhaṃsu – ‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, api ca kālaṅkarotī’ti. Ekaccā devatā evamāhaṃsu – ‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, nāpi kālaṅkaroti . Arahaṃ samaṇo gotamo. Vihārotveva so arahato evarūpo hotī’ti .
「王子,诸天人见我后这样说:『沙门果德玛死了。』某些天人这样说:『沙门果德玛没有死,但正在死。』某些天人这样说:『沙门果德玛没有死,也不是正在死。沙门果德玛是阿拉汉。阿拉汉的住处就是这样的。』」
§334
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjeyya’nti. Atha kho maṃ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘mā kho tvaṃ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajji. Sace kho tvaṃ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjissasi, tassa te mayaṃ dibbaṃ ojaṃ lomakūpehi ajjhohāressāma , tāya tvaṃ yāpessasī’ti. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘ahañceva kho pana sabbaso ajajjitaṃ paṭijāneyyaṃ. Imā ca me devatā dibbaṃ ojaṃ lomakūpehi ajjhohāreyyuṃ , tāya cāhaṃ yāpeyyaṃ, taṃ mamassa musā’ti. So kho ahaṃ, rājakumāra, tā devatā paccācikkhāmi. ‘Hala’nti vadāmi.
「王子,我这样想:『我何不完全断绝食物呢?』王子,那时诸天人来到我处后这样说:『尊者,你不要完全断绝食物。尊者,如果你完全断绝食物,我们将从毛孔注入天食,你将依那个维持。』王子,我这样想:『如果我宣称完全不食,而这些天人从毛孔注入天食,我依那个维持,那对我来说就是虚妄。』王子,于是我拒绝那些天人,我说「够了」。」
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ thokaṃ thokaṃ āhāraṃ āhāreyyaṃ pasataṃ pasataṃ, yadi vā muggayūsaṃ yadi vā kulatthayūsaṃ yadi vā kaḷāyayūsaṃ yadi vā hareṇukayūsa’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, thokaṃ thokaṃ āhāraṃ āhāresiṃ pasataṃ pasataṃ, yadi vā muggayūsaṃ yadi vā kulatthayūsaṃ yadi vā kaḷāyayūsaṃ yadi vā hareṇukayūsaṃ. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, thokaṃ thokaṃ āhāraṃ āhārayato pasataṃ pasataṃ, yadi vā muggayūsaṃ yadi vā kulatthayūsaṃ yadi vā kaḷāyayūsaṃ yadi vā hareṇukayūsaṃ, adhimattakasimānaṃ patto kāyo hoti. Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā, evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṃ, evamevassu me ānisadaṃ hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī, evamevassu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti, evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti, evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena saṃphuṭito hoti sammilāto, evamevassu me sīsacchavi saṃphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, rājakumāra, ‘udaracchaviṃ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṃyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṃ parimasissāmī’ti udaracchaviṃyeva pariggaṇhāmi. Yāvassu me, rājakumāra, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā hoti tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, rājakumāra, ‘vaccaṃ vā muttaṃ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, rājakumāra, imameva kāyaṃ assāsento pāṇinā gattāni anumajjāmi. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, pāṇinā gattāni anumajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā papatanti tāyevappāhāratāya. Apissu maṃ, rājakumāra, manussā disvā evamāhaṃsu – ‘kāḷo samaṇo gotamo’ti, ekacce manussā evamāhaṃsu – ‘na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo’ti. Ekacce manussā evamāhaṃsu – ‘na kāḷo samaṇo gotamo, napi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo’ti. Yāvassu me, rājakumāra, tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto upahato hoti tāyevappāhāratāya.
「王子,我这样想:『我何不一点一点地取食物,一滴一滴地,或者绿豆汤,或者马豆汤,或者豌豆汤,或者小豆汤呢?』王子,于是我一点一点地取食物,一滴一滴地,或者绿豆汤,或者马豆汤,或者豌豆汤,或者小豆汤。王子,当我一点一点地取食物,一滴一滴地,或者绿豆汤,或者马豆汤,或者豌豆汤,或者小豆汤时,我的身体达到极度消瘦。犹如八十天的节或黑色的节,同样地,因为那少食,我的肢体变成那样。犹如骆驼的足迹,同样地,因为那少食,我的臀部变成那样。犹如串珠,同样地,因为那少食,我的脊椎骨凸起凹陷。犹如老屋的椽子垂落,同样地,因为那少食,我的肋骨垂落。犹如在深井中,水星深入而闪烁可见,同样地,因为那少食,在眼窝中,眼珠深入而闪烁可见。犹如苦瓠被生割后,被风日所枯萎、皱缩,同样地,因为那少食,我的头皮枯萎、皱缩。王子,我想『我将摸腹皮』,却只抓到脊椎骨;我想『我将摸脊椎骨』,却只抓到腹皮。王子,因为那少食,我的腹皮紧贴脊椎骨。王子,我想『我将大便或小便』,因为那少食,我就在那里面朝下倒下。王子,为了安慰这个身体,我用手摩擦肢体。王子,当我用手摩擦肢体时,因为那少食,腐烂根部的毛从身体脱落。王子,人们见我后这样说:『沙门果德玛是黑色的。』某些人这样说:『沙门果德玛不是黑色的,沙门果德玛是褐色的。』某些人这样说:『沙门果德玛不是黑色的,也不是褐色的,沙门果德玛是黄褐色皮肤的。』王子,因为那少食,我那样清净、皎洁的肤色被破坏了。」
§335
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘ye kho keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayiṃsu, etāvaparamaṃ nayito bhiyyo. Yepi hi keci anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayissanti, etāvaparamaṃ nayito bhiyyo. Yepi hi keci etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, etāvaparamaṃ nayito bhiyyo. Na kho panāhaṃ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya adhigacchāmi uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ; siyā nu kho añño maggo bodhāyā’ti. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘abhijānāmi kho panāhaṃ pitu sakkassa kammante sītāya jambucchāyāya nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharitā; siyā nu kho eso maggo bodhāyā’ti. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, satānusāri viññāṇaṃ ahosi – ‘eseva maggo bodhāyā’ti. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘kiṃ nu kho ahaṃ tassa sukhassa bhāyāmi yaṃ taṃ sukhaṃ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti? Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘na kho ahaṃ tassa sukhassa bhāyāmi yaṃ taṃ sukhaṃ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti.
「王子,我这样想:『凡过去世的沙门或婆罗门,感受了自作的、苦的、激烈的、粗重的、辛辣的受,这是最高的,没有超过这个的。凡未来世的沙门或婆罗门,将感受自作的、苦的、激烈的、粗重的、辛辣的受,这是最高的,没有超过这个的。凡现在的沙门或婆罗门,感受自作的、苦的、激烈的、粗重的、辛辣的受,这是最高的,没有超过这个的。然而我以这辛辣的苦行,不证得上人法、足以成为圣者的殊胜智见;是否有其他的觉悟之道呢?』王子,我这样想:『我忆念在父亲释迦的工作时,坐在清凉的阎浮树荫下,离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,生起由远离而生的喜与乐,成就初禅而住;是否那是觉悟之道呢?』王子,随念我的识生起:『这就是觉悟之道。』王子,我这样想:『我为何害怕那个乐,那个离诸欲、离诸不善法的乐呢?』王子,我这样想:『我不害怕那个乐,那个离诸欲、离诸不善法的乐。』」
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘na kho taṃ sukaraṃ sukhaṃ adhigantuṃ evaṃ adhimattakasimānaṃ pattakāyena. Yaṃnūnāhaṃ oḷārikaṃ āhāraṃ āhāreyyaṃ odanakummāsa’nti. So kho ahaṃ, rājakumāra, oḷārikaṃ āhāraṃ āhāresiṃ odanakummāsaṃ. Tena kho pana maṃ, rājakumāra, samayena pañcavaggiyā bhikkhū paccupaṭṭhitā honti – ‘yaṃ kho samaṇo gotamo dhammaṃ adhigamissati taṃ no ārocessatī’ti. Yato kho ahaṃ, rājakumāra, oḷārikaṃ āhāraṃ āhāresiṃ odanakummāsaṃ, atha me te pañcavaggiyā bhikkhū nibbijja pakkamiṃsu – ‘bāhulliko samaṇo gotamo padhānavibbhanto, āvatto bāhullāyā’ti.
「王子,我生起这样的想法:『以这样极度瘦弱的身体,不容易证得那种乐。让我食用粗食——饭与粥。』王子,于是我食用了粗食——饭与粥。王子,那时,五比库须跋我,『沙门果德玛将证得法,他会告诉我们。』王子,当我食用粗食——饭与粥时,那五比库对我厌离而离去,『沙门果德玛成为奢侈者,从精勤退失,回到奢侈。』」
§336
‘‘So kho ahaṃ, rājakumāra, oḷārikaṃ āhāraṃ āhāretvā balaṃ gahetvā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Ayaṃ kho me, rājakumāra, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno – yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
「王子,我食用粗食,获得力量后,离诸欲……乃至……证入初禅而住。由于寻伺的止息……第二禅……第三禅……证入第四禅而住。当心如此得定、清净、明净、无秽、离随烦恼、柔软、适业、住立、达到不动时,我使心倾向于宿住随念智。我随念种种宿住,即:一生、二生……乃至……如此我随念有行相、有细相的种种宿住。王子,这是我在夜的初更所证得的第一明,无明已被破除,明已生起;黑暗已被破除,光明已生起——如对不放逸、热诚、自励而住者那样。」
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi …pe… ayaṃ kho me, rājakumāra, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno – yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
「当心如此得定、清净、明净、无秽、离随烦恼、柔软、适业、住立、达到不动时,我使心倾向于有情死生智。我以清净、超越人的天眼,见有情死时、生时,低劣、胜妙、美丽、丑陋、善趣、恶趣,了知有情随业流转……乃至……王子,这是我在夜的中更所证得的第二明,无明已被破除,明已生起;黑暗已被破除,光明已生起——如对不放逸、热诚、自励而住者那样。」
‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ; ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ…pe… ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ. Tassa me evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccittha. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ ahosi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsiṃ. Ayaṃ kho me, rājakumāra, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno – yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
「当心如此得定、清净、明净、无秽、离随烦恼、柔软、适业、住立、达到不动时,我使心倾向于诸漏尽智。我如实证知『这是苦』……乃至……如实证知『这是导至苦灭之道』;如实证知『这些是漏』……乃至……如实证知『这是导至漏灭之道』。我如此知、如此见,心从欲漏解脱,心从有漏解脱,心从无明漏解脱。于解脱,生起『已解脱』之智。我证知『生已尽,梵行已立,应作已作,不再有此存在。』王子,这是我在夜的后更所证得的第三明,无明已被破除,明已生起;黑暗已被破除,光明已生起——如对不放逸、热诚、自励而住者那样。」
§337
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo. Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā. Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yadidaṃ – idappaccayatāpaṭiccasamuppādo. Idampi kho ṭhānaṃ duddasaṃ – yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ . Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ, pare ca me na ājāneyyuṃ, so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’ti. Apissu maṃ, rājakumāra, imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā –
「王子,我生起这样的想法:『我所证得的这个法,甚深、难见、难觉、寂静、殊胜、超越思维、微妙、智者所体验。然而这些众生乐着于执着、喜悦于执着、欢喜于执着。对于乐着于执着、喜悦于执着、欢喜于执着的众生,这个处——即此缘性、缘起——是难见的。这个处也是难见的——即一切行的止息、一切依的舍弃、渴爱的灭尽、离贪、灭、涅槃。若我说法,而他人不了解我,那将是我的疲劳,那将是我的困扰。』王子,这些未曾听闻过的稀有偈颂在我心中现起——」
‘Kicchena me adhigataṃ, halaṃ dāni pakāsituṃ;
「『我艰难证得的,现在何必宣说;」
Rāgadosaparetehi, nāyaṃ dhammo susambudho.
「为贪嗔所困者,此法不易觉悟。」
‘Paṭisotagāmiṃ nipuṇaṃ, gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ;
「『逆流而行、微妙、甚深、难见、细微,』
Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’ ti.
被贪染者看不见，被无明之蕴所覆盖。」
‘‘Itiha me, rājakumāra, paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati no dhammadesanāya.
「王子，如此，当我省察时，我的心倾向于无为，不倾向于说法。
§338
‘‘Atha kho, rājakumāra, brahmuno sahampatissa mama cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi – ‘nassati vata, bho, loko; vinassati vata, bho, loko. Yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṃ namati no dhammadesanāyā’ti. Atha kho, rājakumāra, brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi. Atha kho, rājakumāra, brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā maṃ etadavoca – ‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ. Santi sattā apparajakkhajātikā assavanatāya dhammassa parihāyanti; bhavissanti dhammassa aññātāro’ti . Idamavoca, rājakumāra, brahmā sahampati; idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
「王子，那时，梵天娑婆主以心了知我的心中所想，这样想：『世间将毁灭！世间将毁灭！因为如来、阿拉汉、正等正觉者的心倾向于无为，不倾向于说法。』王子，那时，梵天娑婆主——犹如有力的男子伸展弯曲的手臂，或弯曲伸展的手臂那样——从梵天界消失，出现在我面前。王子，那时，梵天娑婆主将上衣偏袒一肩，向我合掌，对我这样说：『尊者，请世尊说法！请善逝说法！有少尘垢的众生，因不听闻法而衰退；将有了知法者。』王子，梵天娑婆主说了这些；说了这些之后，又说了这些：
‘Pāturahosi magadhesu pubbe,
「过去在马嘎达出现的，
Dhammo asuddho samalehi cintito;
是须跋的法，被有垢者所思惟；
Apāpuretaṃ amatassa dvāraṃ,
请打开这不死之门，
Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ.
让他们听闻由无垢者所觉悟的法。
‘Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,
「犹如站在山顶的岩石上，
Yathāpi passe janataṃ samantato;
犹如人见周围的众人；
Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha,
善慧者！如是登上法所成的，
Pāsādamāruyha samantacakkhu.
具一切眼的宫殿。
‘Sokāvatiṇṇaṃ janatamapetasoko,
「已离忧者，请观察被忧所淹没的众人，
Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ;
被生老所征服的众人；
Uṭṭhehi vīra, vijitasaṅgāma,
勇士！起来吧，战胜战斗的胜利者，
Satthavāha aṇaṇa , vicara loke;
无债的商队首领，游行于世间；
Desassu bhagavā dhammaṃ,
世尊！请说法，
Aññātāro bhavissantī’ti.
他们将会了知」。
§339
‘‘Atha khvāhaṃ, rājakumāra, brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā sattesu ca kāruññataṃ paṭicca buddhacakkhunā lokaṃ volokesiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, rājakumāra, buddhacakkhunā lokaṃ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante. Seyyathāpi nāma uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni samodakaṃ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena, evameva kho ahaṃ, rājakumāra, buddhacakkhunā lokaṃ volokento addasaṃ satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante. Atha khvāhaṃ, rājakumāra, brahmānaṃ sahampatiṃ gāthāya paccabhāsiṃ –
「于是,王子,我知道了梵天的请求,并且出于对众生的悲悯,以佛眼观察世间。王子,我以佛眼观察世间时,看见众生少垢者、多垢者,利根者、钝根者,善相者、恶相者,易教化者、难教化者,一些住于见来世罪与怖畏者,一些不住于见来世罪与怖畏者。犹如在青莲池、红莲池或白莲池中,一些青莲、红莲或白莲生于水中、长于水中、随顺于水,沉没于水下而滋养;一些青莲、红莲或白莲生于水中、长于水中、随顺于水,立于与水齐平处;一些青莲、红莲或白莲生于水中、长于水中,出离于水而立,不为水所污染。同样地,王子,我以佛眼观察世间时,看见众生少垢者、多垢者,利根者、钝根者,善相者、恶相者,易教化者、难教化者,一些住于见来世罪与怖畏者,一些不住于见来世罪与怖畏者。于是,王子,我以偈颂回答梵天沙汉巴帝——
‘Apārutā tesaṃ amatassa dvārā,
「不死之门已为他们打开,
Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ;
有耳者应舍弃信而解脱;
Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ,
察知损害,我未说精妙之法,
Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme’ti.
梵天,人中之殊胜法」。
§340
‘‘Atha kho, rājakumāra, brahmā sahampati ‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’ti maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.
「于是,王子,梵天沙汉巴帝「我已为世尊说法获得机会」,礼敬我,作右绕后,就在那里消失了。
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ? Ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘ayaṃ kho āḷāro kālāmo paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṃ apparajakkhajātiko. Yaṃnūnāhaṃ āḷārassa kālāmassa paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ; so imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti. Atha kho maṃ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavoca – ‘sattāhakālaṅkato, bhante, āḷāro kālāmo’ti. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo’ti. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘mahājāniyo kho āḷāro kālāmo. Sace hi so imaṃ dhammaṃ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ? Ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘ayaṃ kho udako rāmaputto paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṃ apparajakkhajātiko. Yaṃnūnāhaṃ udakassa rāmaputtassa paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ; so imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti. Atha kho maṃ, rājakumāra, devatā upasaṅkamitvā etadavoca – ‘abhidosakālaṅkato, bhante, udako rāmaputto’ti. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘abhidosakālaṅkato udako rāmaputto’ti. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘mahājāniyo kho udako rāmaputto. Sace hi so imaṃ dhammaṃ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.
「王子,我这样想:「我应首先向谁说法?谁将迅速了知此法?」王子,我这样想:「这位阿喇喇·咖喇马是贤者、聪慧者、有智者,长久以来是少垢性者。我何不首先向阿喇喇·咖喇马说法?他将迅速了知此法」。王子,那时天人来到我处说:「尊者,阿喇喇·咖喇马七日前已命终」。而我的智见生起:「阿喇喇·咖喇马七日前已命终」。王子,我这样想:「阿喇喇·咖喇马是大损失者。如果他听闻此法,他将迅速了知」。王子,我这样想:「我应首先向谁说法?谁将迅速了知此法?」王子,我这样想:「这位伍达咖·喇马子是贤者、聪慧者、有智者,长久以来是少垢性者。我何不首先向伍达咖·喇马子说法?他将迅速了知此法」。王子,那时天人来到我处说:「尊者,伍达咖·喇马子昨夜已命终」。而我的智见生起:「伍达咖·喇马子昨夜已命终」。王子,我这样想:「伍达咖·喇马子是大损失者。如果他听闻此法,他将迅速了知」。
§341
‘‘Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ? Ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī’ti? Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘bahukārā kho me pañcavaggiyā bhikkhū ye maṃ padhānapahitattaṃ upaṭṭhahiṃsu. Yaṃnūnāhaṃ pañcavaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyya’nti. Tassa mayhaṃ, rājakumāra, etadahosi – ‘kahaṃ nu kho etarahi pañcavaggiyā bhikkhū viharantī’ti. Addasaṃ khvāhaṃ, rājakumāra, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena pañcavaggiye bhikkhū bārāṇasiyaṃ viharante isipatane migadāye. Atha khvāhaṃ, rājakumāra, uruvelāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṃ pakkamiṃ.
「王子,我这样想:『我应该先对谁说法?谁能迅速了知此法?』王子,我这样想:『五群比库对我有大恩德,他们在我精勤努力时须跋我。我何不先对五群比库说法?』王子,我这样想:『现在五群比库住在哪里?』王子,我以清净、超越人的天眼见到五群比库住在巴拉纳西的仙人堕处鹿野苑。王子,那时我在伍汝韦喇随意住后,向巴拉纳西出发游行。」
‘‘Addasā kho maṃ, rājakumāra, upako ājīvako antarā ca gayaṃ antarā ca bodhiṃ addhānamaggappaṭipannaṃ . Disvāna maṃ etadavoca – ‘vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto. Kaṃsi tvaṃ, āvuso, uddissa pabbajito? Ko vā te satthā? Kassa vā tvaṃ dhammaṃ rocesī’ti? Evaṃ vutte, ahaṃ, rājakumāra, upakaṃ ājīvakaṃ gāthāhi ajjhabhāsiṃ –
「王子,邬巴咖命者在嘎亚与菩提之间的大道上看见正在行走的我。看见后对我这样说:『朋友,你的诸根明净,肤色清净皎洁。朋友,你依谁出家?谁是你的导师?你喜欢谁的法?』王子,如此说时,我以偈颂回答邬巴咖命者:」
‘Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi,
「『我是一切胜者、一切知者,」
Sabbesu dhammesu anūpalitto;
「于一切法无所染着;」
Sabbañjaho taṇhākkhaye vimutto,
「舍离一切,以渴爱尽得解脱,」
Sayaṃ abhiññāya kamuddiseyyaṃ.
「自己证知,我应指谁为师?」
‘Na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati;
「『我无导师,无人与我相似;」
Sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi me paṭipuggalo.
「在含天的世间,无人能与我匹敌。』
‘Ahañhi arahā loke, ahaṃ satthā anuttaro;
「我确实是世间的阿拉汉,我是无上的导师;
Ekomhi sammāsambuddho, sītibhūtosmi nibbuto.
我是唯一的正自觉者,已清凉、已涅槃。
‘Dhammacakkaṃ pavattetuṃ, gacchāmi kāsinaṃ puraṃ;
为了转法轮,我前往迦尸城;
Andhībhūtasmiṃ lokasmiṃ, āhañchaṃ amatadundubhi’nti.
在已成盲的世间,我将击甘露鼓。」
‘Yathā kho tvaṃ, āvuso, paṭijānāsi arahasi anantajino’ti.
「具寿,如你所宣称的,你应是无边的胜利者。」
‘Mādisā ve jinā honti, ye pattā āsavakkhayaṃ;
「像我这样的人确实是胜利者,他们已达到诸漏尽;
Jitā me pāpakā dhammā, tasmāhamupaka jino’ti.
我已战胜诸恶法,因此,伍巴咖,我是胜利者。」
‘‘Evaṃ vutte, rājakumāra, upako ājīvako ‘hupeyyapāvuso’ti vatvā sīsaṃ okampetvā ummaggaṃ gahetvā pakkāmi.
「如是所说时,王子,游方者伍巴咖说:『但愿如此,具寿』后,摇头,取了岔路离去。」
§342
‘‘Atha khvāhaṃ, rājakumāra, anupubbena cārikaṃ caramāno yena bārāṇasī isipatanaṃ migadāyo yena pañcavaggiyā bhikkhū tenupasaṅkamiṃ. Addasaṃsu kho maṃ, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū dūratova āgacchantaṃ. Disvāna aññamaññaṃ saṇṭhapesuṃ – ‘ayaṃ kho, āvuso, samaṇo gotamo āgacchati bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya. So neva abhivādetabbo, na paccuṭṭhātabbo, nāssa pattacīvaraṃ paṭiggahetabbaṃ; api ca kho āsanaṃ ṭhapetabbaṃ – sace so ākaṅkhissati nisīdissatī’ti. Yathā yathā kho ahaṃ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū upasaṅkamiṃ , tathā tathā pañcavaggiyā bhikkhū nāsakkhiṃsu sakāya katikāya saṇṭhātuṃ. Appekacce maṃ paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggahesuṃ. Appekacce āsanaṃ paññapesuṃ. Appekacce pādodakaṃ upaṭṭhapesuṃ. Api ca kho maṃ nāmena ca āvusovādena ca samudācaranti. Evaṃ vutte, ahaṃ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘mā, bhikkhave, tathāgataṃ nāmena ca āvusovādena ca samudācaratha ; arahaṃ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṃ. Amatamadhigataṃ. Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti. Evaṃ vutte, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘tāyapi kho tvaṃ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ; kiṃ pana tvaṃ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesa’nti? Evaṃ vutte, ahaṃ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko na padhānavibbhanto na āvatto bāhullāya. Arahaṃ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṃ. Amatamadhigataṃ. Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti. Dutiyampi kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘tāyapi kho tvaṃ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ; kiṃ pana tvaṃ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesa’nti? Dutiyampi kho ahaṃ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko na padhānavibbhanto na āvatto bāhullāya. Arahaṃ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṃ. Amatamadhigataṃ. Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti . Tatiyampi kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū maṃ etadavocuṃ – ‘tāyapi kho tvaṃ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ; kiṃ pana tvaṃ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanavisesa’nti? Evaṃ vutte , ahaṃ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṃ – ‘abhijānātha me no tumhe, bhikkhave, ito pubbe evarūpaṃ pabhāvitameta’nti ? ‘No hetaṃ, bhante’. ‘Arahaṃ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho. Odahatha, bhikkhave, sotaṃ. Amatamadhigataṃ. Ahamanusāsāmi, ahaṃ dhammaṃ desemi. Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
王子,于是我次第游行,前往巴拉纳西仙人堕处鹿野苑,去到五群比库那里。王子,五群比库从远处看见我走来。看见后,他们彼此约定:「诸位,这位沙门果德玛来了,他放逸、舍弃精勤、退回放逸。不应礼敬他,不应起立迎接,不应接受他的钵与衣;但应摆设座位——如果他想要,可以坐下。」然而,王子,当我走近五群比库时,五群比库无法坚守他们的约定。有些人前来迎接我,接受我的钵与衣。有些人铺设座位。有些人准备洗足水。但是他们以名字和「具寿」来称呼我。如是说时,王子,我对五群比库这样说:「诸比库,不要以名字和『具寿』来称呼如来;诸比库,如来是阿拉汉、正自觉者。诸比库,倾听!已证得不死。我将教诫,我将说法。如是依教奉行者,不久即能在现法中以自己的证智实现、证得、安住于那善男子正当地从家出家成为非家的无上梵行目标。」如是说时,王子,五群比库对我这样说:「果德玛具寿,以那样的行仪、那样的道路、那样的苦行,你都未能证得上人法、足以为圣的殊胜智见;那么现在你放逸、舍弃精勤、退回放逸,如何能证得上人法、足以为圣的殊胜智见呢?」如是说时,王子,我对五群比库这样说:「诸比库,如来不放逸、未舍弃精勤、未退回放逸。诸比库,如来是阿拉汉、正自觉者。诸比库,倾听!已证得不死。我将教诫,我将说法。如是依教奉行者,不久即能在现法中以自己的证智实现、证得、安住于那善男子正当地从家出家成为非家的无上梵行目标。」王子,五群比库第二次对我这样说:「果德玛具寿,以那样的行仪、那样的道路、那样的苦行,你都未能证得上人法、足以为圣的殊胜智见;那么现在你放逸、舍弃精勤、退回放逸,如何能证得上人法、足以为圣的殊胜智见呢?」王子,我第二次对五群比库这样说:「诸比库,如来不放逸、未舍弃精勤、未退回放逸。诸比库,如来是阿拉汉、正自觉者。诸比库,倾听!已证得不死。我将教诫,我将说法。如是依教奉行者,不久即能在现法中以自己的证智实现、证得、安住于那善男子正当地从家出家成为非家的无上梵行目标。」王子,五群比库第三次对我这样说:「果德玛具寿,以那样的行仪、那样的道路、那样的苦行,你都未能证得上人法、足以为圣的殊胜智见;那么现在你放逸、舍弃精勤、退回放逸,如何能证得上人法、足以为圣的殊胜智见呢?」如是说时,王子,我对五群比库这样说:「诸比库,你们可曾认识我以前有过这样的言说吗?」「尊者,从未有过。」「诸比库,如来是阿拉汉、正自觉者。诸比库,倾听!已证得不死。我将教诫,我将说法。如是依教奉行者,不久即能在现法中以自己的证智实现、证得、安住于那善男子正当地从家出家成为非家的无上梵行目标。」
‘‘Asakkhiṃ kho ahaṃ, rājakumāra, pañcavaggiye bhikkhū saññāpetuṃ. Dvepi sudaṃ, rājakumāra, bhikkhū ovadāmi. Tayo bhikkhū piṇḍāya caranti. Yaṃ tayo bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti, tena chabbaggiyā yāpema. Tayopi sudaṃ, rājakumāra, bhikkhū ovadāmi, dve bhikkhū piṇḍāya caranti. Yaṃ dve bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggiyā yāpema.
「王子,我能够教导五群比库。王子,我教导两位比库,三位比库去行乞食。三位比库行乞食后带回来的,我们六人依此维生。王子,我也教导三位比库,两位比库去行乞食。两位比库行乞食后带回来的,我们六人依此维生。
§343
‘‘Atha kho, rājakumāra, pañcavaggiyā bhikkhū mayā evaṃ ovadiyamānā evaṃ anusāsiyamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihariṃsū’’ti. Evaṃ vutte, bodhi rājakumāro bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kīva cirena nu kho, bhante, bhikkhu tathāgataṃ vināyakaṃ labhamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’’ti? ‘‘Tena hi, rājakumāra, taṃyevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, kusalo tvaṃ hatthārūḷhe aṅkusagayhe sippe’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante, kusalo ahaṃ hatthārūḷhe aṅkusagayhe sippe’’ti . ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, idha puriso āgaccheyya – ‘bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṃ aṅkusagayhaṃ sippaṃ jānāti; tassāhaṃ santike hatthārūḷhaṃ aṅkusagayhaṃ sippaṃ sikkhissāmī’ti. So cassa assaddho; yāvatakaṃ saddhena pattabbaṃ taṃ na sampāpuṇeyya. So cassa bahvābādho; yāvatakaṃ appābādhena pattabbaṃ taṃ na sampāpuṇeyya. So cassa saṭho māyāvī; yāvatakaṃ asaṭhena amāyāvinā pattabbaṃ taṃ na sampāpuṇeyya. So cassa kusīto; yāvatakaṃ āraddhavīriyena pattabbaṃ taṃ na sampāpuṇeyya. So cassa duppañño; yāvatakaṃ paññavatā pattabbaṃ taṃ na sampāpuṇeyya. Taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, api nu so puriso tava santike hatthārūḷhaṃ aṅkusagayhaṃ sippaṃ sikkheyyā’’ti? ‘‘Ekamekenāpi, bhante, aṅgena samannāgato so puriso na mama santike hatthārūḷhaṃ aṅkusagayhaṃ sippaṃ sikkheyya, ko pana vādo pañcahaṅgehī’’ti!
「那时,王子,五比库被我如是教诫、如是教导,不久——为了那个目的,善男子们正确地从在家出家成为非家——那无上的梵行终极,在现法中以自己的证智作证、具足而住。」
如是说已,菩提王子对世尊如是说:「尊者,比库得到如来为导师,需要多久时间——为了那个目的,善男子们正确地从在家出家成为非家——那无上的梵行终极,在现法中以自己的证智作证、具足而住呢?」
「那么,王子,我就此反问你。你认为合适的,就那样回答。王子,你认为如何,你精通骑象、持钩的技艺吗?」
「是的,尊者,我精通骑象、持钩的技艺。」
「王子,你认为如何,这里有人前来:『菩提王子知道骑象、持钩的技艺;我将在他座下学习骑象、持钩的技艺。』他若无信,凡以信能达到的,他不能达到。他若多病,凡以少病能达到的,他不能达到。他若狡诈虚伪,凡以不狡诈、不虚伪能达到的,他不能达到。他若懈怠,凡以精进能达到的,他不能达到。他若劣慧,凡以具慧能达到的,他不能达到。王子,你认为如何,那人能在你座下学会骑象、持钩的技艺吗?」
「尊者,即使具备一支,那人也不能在我座下学会骑象、持钩的技艺,何况五支呢!」
§344
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, idha puriso āgaccheyya – ‘bodhi rājakumāro hatthārūḷhaṃ aṅkusagayhaṃ sippaṃ jānāti; tassāhaṃ santike hatthārūḷhaṃ aṅkusagayhaṃ sippaṃ sikkhissāmī’ti. So cassa saddho; yāvatakaṃ saddhena pattabbaṃ taṃ sampāpuṇeyya. So cassa appābādho; yāvatakaṃ appābādhena pattabbaṃ taṃ sampāpuṇeyya. So cassa asaṭho amāyāvī; yāvatakaṃ asaṭhena amāyāvinā pattabbaṃ taṃ sampāpuṇeyya. So cassa āraddhavīriyo; yāvatakaṃ āraddhavīriyena pattabbaṃ taṃ sampāpuṇeyya. So cassa paññavā; yāvatakaṃ paññavatā pattabbaṃ taṃ sampāpuṇeyya. Taṃ kiṃ maññasi, rājakumāra, api nu so puriso tava santike hatthārūḷhaṃ aṅkusagayhaṃ sippaṃ sikkheyyā’’ti? ‘‘Ekamekenāpi, bhante, aṅgena samannāgato so puriso mama santike hatthārūḷhaṃ aṅkusagayhaṃ sippaṃ sikkheyya, ko pana vādo pañcahaṅgehī’’ti! ‘‘Evameva kho, rājakumāra, pañcimāni padhāniyaṅgāni. Katamāni pañca? Idha, rājakumāra, bhikkhu saddho hoti; saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti; appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya; asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu ; āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu; paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā. Imāni kho, rājakumāra, pañca padhāniyaṅgāni.
「王子,你认为如何?这里有人前来说:『菩提王子了知骑象持钩之技艺,我将在他座下学习骑象持钩之技艺。』他若有信,凡以信所能达到的,他都能达到。他若少病,凡以少病所能达到的,他都能达到。他若不狡诈、不虚伪,凡以不狡诈、不虚伪所能达到的,他都能达到。他若精进,凡以精进所能达到的,他都能达到。他若有慧,凡以慧所能达到的,他都能达到。王子,你认为如何?那人是否能在你座下学习骑象持钩之技艺?」「尊者,即使仅具足一支,那人也能在我座下学习骑象持钩之技艺,何况具足五支!」「王子,正是如此,有这五精勤支。哪五种?王子,这里,比库有信,信如来之觉悟——『彼世尊亦即是阿拉汉、正自觉者、明行具足、善至、世间解、无上士、调御丈夫、天人师、佛、世尊』;少病,少恼,具足不太冷不太热、中等的、堪能精勤的消化力;不狡诈、不虚伪,如实地向导师或有智的同梵行者显示自己;住于精进,为断不善法、为具足善法而精勤,有力、坚固精进,于诸善法不舍其轭;有慧,具足通达生灭之慧,此慧是圣者的、决择的、导至正尽苦的。王子,这些是五精勤支。
§345
‘‘Imehi , rājakumāra, pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṃ vināyakaṃ labhamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta vassāni. Tiṭṭhantu, rājakumāra, satta vassāni. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṃ vināyakaṃ labhamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya chabbassāni… pañca vassāni… cattāri vassāni… tīṇi vassāni… dve vassāni… ekaṃ vassaṃ. Tiṭṭhatu, rājakumāra, ekaṃ vassaṃ. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṃ vināyakaṃ labhamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta māsāni. Tiṭṭhantu, rājakumāra, satta māsāni. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṃ vināyakaṃ labhamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya cha māsāni… pañca māsāni… cattāri māsāni… tīṇi māsāni… dve māsāni… ekaṃ māsaṃ… aḍḍhamāsaṃ. Tiṭṭhatu, rājakumāra, aḍḍhamāso. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṃ vināyakaṃ labhamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya satta rattindivāni. Tiṭṭhantu, rājakumāra, satta rattindivāni. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṃ vināyakaṃ labhamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya cha rattindivāni… pañca rattindivāni… cattāri rattindivāni… tīṇi rattindivāni… dve rattindivāni… ekaṃ rattindivaṃ. Tiṭṭhatu, rājakumāra, eko rattindivo. Imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgato bhikkhu tathāgataṃ vināyakaṃ labhamāno sāyamanusiṭṭho pāto visesaṃ adhigamissati, pātamanusiṭṭho sāyaṃ visesaṃ adhigamissatī’’ti. Evaṃ vutte, bodhi rājakumāro bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘aho buddho, aho dhammo, aho dhammassa svākkhātatā! Yatra hi nāma sāyamanusiṭṭho pāto visesaṃ adhigamissati, pātamanusiṭṭho sāyaṃ visesaṃ adhigamissatī’’ti!
王子,具足此五种精勤支的比库,若得如来为导师,为了那个目的——诸善男子正确地从在家出家成为非家——那无上的梵行终极,他能在现法中以自己的证智作证、具足而住,需要七年。王子,且不说七年。具足此五种精勤支的比库,若得如来为导师,为了那个目的——诸善男子正确地从在家出家成为非家——那无上的梵行终极,他能在现法中以自己的证智作证、具足而住,需要六年……五年……四年……三年……二年……一年。王子,且不说一年。具足此五种精勤支的比库,若得如来为导师,为了那个目的——诸善男子正确地从在家出家成为非家——那无上的梵行终极,他能在现法中以自己的证智作证、具足而住,需要七个月。王子,且不说七个月。具足此五种精勤支的比库,若得如来为导师,为了那个目的——诸善男子正确地从在家出家成为非家——那无上的梵行终极,他能在现法中以自己的证智作证、具足而住,需要六个月……五个月……四个月……三个月……二个月……一个月……半个月。王子,且不说半个月。具足此五种精勤支的比库,若得如来为导师,为了那个目的——诸善男子正确地从在家出家成为非家——那无上的梵行终极,他能在现法中以自己的证智作证、具足而住,需要七日夜。王子,且不说七日夜。具足此五种精勤支的比库,若得如来为导师,为了那个目的——诸善男子正确地从在家出家成为非家——那无上的梵行终极,他能在现法中以自己的证智作证、具足而住,需要六日夜……五日夜……四日夜……三日夜……二日夜……一日夜。王子,且不说一日夜。具足此五种精勤支的比库,若得如来为导师,傍晚受教,早晨将证得殊胜;早晨受教,傍晚将证得殊胜。
如是所说时,菩提王子对世尊如是说:善哉佛陀,善哉法,善哉法之善说性!在那里,傍晚受教,早晨将证得殊胜;早晨受教,傍晚将证得殊胜!
§346
Evaṃ vutte, sañjikāputto māṇavo bodhiṃ rājakumāraṃ etadavoca – ‘‘evameva panāyaṃ bhavaṃ bodhi – ‘aho buddho, aho dhammo, aho dhammassa svākkhātatā’ti ca vadeti ; atha ca pana na taṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañcā’’ti. ‘‘Mā hevaṃ, samma sañjikāputta, avaca; mā hevaṃ, samma sañjikāputta, avaca. Sammukhā metaṃ, samma sañjikāputta, ayyāya sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ’’. ‘‘Ekamidaṃ, samma sañjikāputta, samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho me ayyā kucchimatī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnā kho me ayyā bhagavantaṃ etadavoca – ‘yo me ayaṃ, bhante, kucchigato kumārako vā kumārikā vā so bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ taṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’nti. Ekamidaṃ, samma sañjikāputta, samayaṃ bhagavā idheva bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Atha kho maṃ dhāti aṅkena haritvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho maṃ dhāti bhagavantaṃ etadavoca – ‘ayaṃ , bhante, bodhi rājakumāro bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchati dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ taṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’nti. Esāhaṃ, samma sañjikāputta, tatiyakampi bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
如是说已,散基咖子学童对菩提王子如是说:「然而这位尊者菩提说『啊!佛陀,啊!法,啊!法之善说性』,但却不皈依那位尊者果德玛、法及比库僧团。」「朋友散基咖子,莫如是说;朋友散基咖子,莫如是说。朋友散基咖子,我从母亲面前亲自听闻、亲自领受。」「朋友散基咖子,一时,世尊住在国桑比的果西德园。那时,我怀孕的母亲前往世尊处;抵达后,礼敬世尊,坐于一旁。坐于一旁的我母亲对世尊如是说:『尊者,我腹中的这个,无论是男孩或女孩,皈依世尊、法及比库僧团。请世尊忆持他为近事男,从今日起终生皈依。』朋友散基咖子,一时,世尊就在这跋耆住在苏苏马拉山贝萨咖喇林鹿野苑。那时,乳母抱着我前往世尊处;抵达后,礼敬世尊,站立一旁。站立一旁的乳母对世尊如是说:『尊者,这位菩提王子皈依世尊、法及比库僧团。请世尊忆持他为近事男,从今日起终生皈依。』朋友散基咖子,我这第三次皈依世尊、法及比库僧团。请世尊忆持我为近事男,从今日起终生皈依。」
Bodhirājakumārasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ. · 菩提王子经完 第五
6. Aṅgulimālasuttaṃ6. 鸯掘利马喇经
§347
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa vijite coro aṅgulimālo nāma hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu. Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggaṃ paṭipajji. Addasāsuṃ kho gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino bhagavantaṃ yena coro aṅgulimālo tenaddhānamaggapaṭipannaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘mā, samaṇa, etaṃ maggaṃ paṭipajji. Etasmiṃ, samaṇa, magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu. Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti. Etañhi, samaṇa, maggaṃ dasapi purisā vīsampi purisā tiṃsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti. Tepi corassa aṅgulimālassa hatthatthaṃ gacchantī’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhībhūto agamāsi. Dutiyampi kho gopālakā…pe… tatiyampi kho gopālakā pasupālakā kassakā pathāvino bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘mā, samaṇa, etaṃ maggaṃ paṭipajji, etasmiṃ samaṇa magge coro aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu, tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti. Etañhi samaṇa maggaṃ dasapi purisā vīsampi purisā tiṃsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti. Tepi corassa aṅgulimālassa hatthatthaṃ gacchantī’’ti.
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。尔时,在国萨拉国巴谢那帝王的领土内,有一名叫央掘魔罗的盗贼,凶残、嗜血、专事杀戮、无慈悲心、对诸有情无怜悯。他使村庄成为非村庄,使城镇成为非城镇,使乡邑成为非乡邑。他杀害人们后,持戴手指之鬘。
尔时,世尊于日前分时着下衣,持钵衣,入沙瓦提城行乞食。在沙瓦提城行乞食后,食后从乞食返回,收拾住所,持钵衣,向央掘魔罗盗贼所在之道路前行。
牧牛者、牧畜者、农夫、行路者见世尊向央掘魔罗盗贼所在之道路前行。见已,对世尊如是说:「沙门,莫行此路!沙门,此路上有名叫央掘魔罗的盗贼,凶残、嗜血、专事杀戮、无慈悲心、对诸有情无怜悯。他使村庄成为非村庄,使城镇成为非城镇,使乡邑成为非乡邑。他杀害人们后,持戴手指之鬘。沙门,此路即使十人、二十人、三十人、四十人、五十人结伴同行,他们也落入央掘魔罗盗贼手中。」如是说已,世尊默然前行。
第二次,牧牛者……第三次,牧牛者、牧畜者、农夫、行路者对世尊如是说:「沙门,莫行此路!沙门,此路上有名叫央掘魔罗的盗贼,凶残、嗜血、专事杀戮、无慈悲心、对诸有情无怜悯。他使村庄成为非村庄,使城镇成为非城镇,使乡邑成为非乡邑。他杀害人们后,持戴手指之鬘。沙门,此路即使十人、二十人、三十人、四十人、五十人结伴同行,他们也落入央掘魔罗盗贼手中。」
§348
Atha kho bhagavā tuṇhībhūto agamāsi. Addasā kho coro aṅgulimālo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Imañhi maggaṃ dasapi purisā vīsampi purisā tiṃsampi purisā cattārīsampi purisā paññāsampi purisā saṅkaritvā saṅkaritvā paṭipajjanti. Tepi mama hatthatthaṃ gacchanti. Atha ca panāyaṃ samaṇo eko adutiyo pasayha maññe āgacchati. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ samaṇaṃ jīvitā voropeyya’’nti. Atha kho coro aṅgulimālo asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi. Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi yathā coro aṅgulimālo bhagavantaṃ pakatiyā gacchantaṃ sabbathāmena gacchanto na sakkoti sampāpuṇituṃ. Atha kho corassa aṅgulimālassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ahañhi pubbe hatthimpi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi, assampi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi, rathampi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi, migampi dhāvantaṃ anupatitvā gaṇhāmi; atha ca panāhaṃ imaṃ samaṇaṃ pakatiyā gacchantaṃ sabbathāmena gacchanto na sakkomi sampāpuṇitu’’nti! Ṭhitova bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘tiṭṭha, tiṭṭha, samaṇā’’ti. ‘‘Ṭhito ahaṃ, aṅgulimāla, tvañca tiṭṭhā’’ti. Atha kho corassa aṅgulimālassa etadahosi – ‘‘ime kho samaṇā sakyaputtiyā saccavādino saccapaṭiññā. Atha panāyaṃ samaṇo gacchaṃ yevāha – ‘ṭhito ahaṃ, aṅgulimāla, tvañca tiṭṭhā’ti. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ samaṇaṃ puccheyya’’nti.
于是世尊默然前往。盗贼央掘魔罗远远地看见世尊走来。看见后,他这样想:「实在稀有啊,先生!实在未曾有啊,先生!这条路上,十个人、二十个人、三十个人、四十个人、五十个人结伴而行,他们也都落入我的手中。然而这位沙门却独自一人无伴侣,似乎强行而来。我何不夺取这位沙门的生命呢?」于是盗贼央掘魔罗拿起刀盾,系上弓箭,在世尊后面跟随。于是世尊作如是神变,使得盗贼央掘魔罗以平常步行的世尊,即使用尽全力奔跑也无法追上。于是盗贼央掘魔罗这样想:「实在稀有啊,先生!实在未曾有啊,先生!我以前追赶奔跑的象能抓住,追赶奔跑的马能抓住,追赶奔跑的车能抓住,追赶奔跑的鹿能抓住;然而我现在用尽全力奔跑,却无法追上这位平常步行的沙门!」他站住对世尊说:「停下,停下,沙门!」「我已停下,央掘魔罗,你也应停下。」于是盗贼央掘魔罗这样想:「这些沙门释迦子是说真实语者,宣称真实。然而这位沙门在行走时却说:『我已停下,央掘魔罗,你也应停下。』我何不问这位沙门呢?」
§349
Atha kho coro aṅgulimālo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
那时,盗贼央掘利马喇以偈颂对世尊说——
‘‘Gacchaṃ vadesi samaṇa ṭhitomhi,
「沙门!你行走时说『我已停止』,
Mamañca brūsi ṭhitamaṭṭhitoti;
而对我说『你停止而未停止』;
Pucchāmi taṃ samaṇa etamatthaṃ,
沙门!我问你这个义理,
Kathaṃ ṭhito tvaṃ ahamaṭṭhitomhī’’ti.
为何你已停止,而我未停止?」
‘‘Ṭhito ahaṃ aṅgulimāla sabbadā,
「央掘利马喇!我已永远停止,
Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ;
对一切众生放下了刀杖;
Tuvañca pāṇesu asaññatosi,
而你对诸有情未调伏,」
Tasmā ṭhitohaṃ tuvamaṭṭhitosī’’ti.
因此我站立,你不站立。
‘‘Cirassaṃ vata me mahito mahesī,
「实在很久了,大仙尊者,
Mahāvanaṃ pāpuṇi saccavādī ;
说真实语者来到大林;
Sohaṃ carissāmi pahāya pāpaṃ ,
我将舍弃恶而行,
Sutvāna gāthaṃ tava dhammayuttaṃ’’.
听闻你如法的偈颂。」
Itveva coro asimāvudhañca,
于是盗贼将刀剑武器,
Sobbhe papāte narake akiri;
投入深渊地狱;
Avandi coro sugatassa pāde,
盗贼礼敬善逝的足,
Tattheva naṃ pabbajjaṃ ayāci.
就在那里,他请求出家。
Buddho ca kho kāruṇiko mahesi,
而佛陀是具悲悯的大仙,
Yo satthā lokassa sadevakassa;
他是含天界世间的导师;
‘Tamehi bhikkhū’ti tadā avoca,
「来吧,比库」当时他如此说,
Eseva tassa ahu bhikkhubhāvoti.
这就成为他的比库身份。
§350
Atha kho bhagavā āyasmatā aṅgulimālena pacchāsamaṇena yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa antepuradvāre mahājanakāyo sannipatitvā uccāsaddo mahāsaddo hoti – ‘‘coro te, deva, vijite aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu. Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti. Taṃ devo paṭisedhetū’’ti.
那时,世尊与具寿安古利马喇作为后行沙门,向沙瓦提游行。他次第游行,抵达沙瓦提。在那里,世尊住在沙瓦提的揭德林阿那他宾地咖园。当时,在拘萨喇国巴谢那地王的内宫门前,大群众聚集,发出高声大声——「大王,在你的国土有名叫安古利马喇的盗贼,凶残、手染血腥、专事杀戮、对众生无慈悲。他使村落成为非村落,使城镇成为非城镇,使乡间成为非乡间。他杀害人们后,佩戴手指的花鬘。请大王制止他!」
Atha kho rājā pasenadi kosalo pañcamattehi assasatehi sāvatthiyā nikkhami divā divassa. Yena ārāmo tena pāvisi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kiṃ nu te, mahārāja, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro kupito vesālikā vā licchavī aññe vā paṭirājāno’’ti? ‘‘Na kho me, bhante, rājā māgadho seniyo bimbisāro kupito, nāpi vesālikā licchavī, nāpi aññe paṭirājāno. Coro me, bhante, vijite aṅgulimālo nāma luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu. Tena gāmāpi agāmā katā, nigamāpi anigamā katā, janapadāpi ajanapadā katā. So manusse vadhitvā vadhitvā aṅgulīnaṃ mālaṃ dhāreti. Tāhaṃ, bhante, paṭisedhissāmī’’ti. ‘‘Sace pana tvaṃ, mahārāja, aṅgulimālaṃ passeyyāsi kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitaṃ, virataṃ pāṇātipātā, virataṃ adinnādānā, virataṃ musāvādā, ekabhattikaṃ, brahmacāriṃ, sīlavantaṃ, kalyāṇadhammaṃ, kinti naṃ kareyyāsī’’ti? ‘‘Abhivādeyyāma vā, bhante, paccuṭṭheyyāma vā āsanena vā nimanteyyāma, abhinimanteyyāma vā naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, dhammikaṃ vā assa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāma. Kuto panassa, bhante, dussīlassa pāpadhammassa evarūpo sīlasaṃyamo bhavissatī’’ti?
那时,拘萨喇国巴谢那地王与约五百匹马从沙瓦提出发,在白天进入园林。他乘车到达车辆所能到达之处后,下车步行前往世尊处;抵达后,礼敬世尊,坐于一旁。世尊对坐于一旁的拘萨喇国巴谢那地王如此说:「大王,是否马嘎达国频毗沙喇王生气了,或韦萨离的离车人,或其他敌对的国王?」「世尊,马嘎达国频毗沙喇王没有生气,韦萨离的离车人也没有,其他敌对的国王也没有。世尊,在我的国土有名叫安古利马喇的盗贼,凶残、手染血腥、专事杀戮、对众生无慈悲。他使村落成为非村落,使城镇成为非城镇,使乡间成为非乡间。他杀害人们后,佩戴手指的花鬘。世尊,我将制止他。」「大王,如果你看见安古利马喇剃除须发,披着袈裟衣,从在家出家成为非家,离杀生,离不与取,离妄语,日一食,行梵行,具戒,善法,你会如何对待他?」「世尊,我们会礼敬他,或起立,或以座位邀请他,或邀请他接受衣、食、住所、病者所需药品资具,或为他提供如法的保护、防卫、守护。但是,世尊,恶戒、恶法者怎么会有这样的戒律自制呢?」
Tena kho pana samayena āyasmā aṅgulimālo bhagavato avidūre nisinno hoti. Atha kho bhagavā dakkhiṇaṃ bāhuṃ paggahetvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘eso, mahārāja, aṅgulimālo’’ti. Atha kho rañño pasenadissa kosalassa ahudeva bhayaṃ, ahu chambhitattaṃ, ahu lomahaṃso. Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhītaṃ saṃviggaṃ lomahaṭṭhajātaṃ viditvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘mā bhāyi, mahārāja, natthi te ito bhaya’’nti. Atha kho rañño pasenadissa kosalassa yaṃ ahosi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā so paṭippassambhi. Atha kho rājā pasenadi kosalo yenāyasmā aṅgulimālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ aṅgulimālaṃ etadavoca – ‘‘ayyo no, bhante, aṅgulimālo’’ti? ‘‘Evaṃ, mahārājā’’ti. ‘‘Kathaṃgotto ayyassa pitā, kathaṃgottā mātā’’ti? ‘‘Gaggo kho, mahārāja, pitā, mantāṇī mātā’’ti. ‘‘Abhiramatu, bhante, ayyo gaggo mantāṇiputto. Ahamayyassa gaggassa mantāṇiputtassa ussukkaṃ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārāna’’nti.
当时,具寿安古利马喇坐在离世尊不远处。那时,世尊伸出右臂,对拘萨喇国巴谢那地王如此说:「大王,这位就是安古利马喇。」那时,拘萨喇国巴谢那地王生起恐惧、惊慌、毛骨悚然。那时,世尊知道拘萨喇国巴谢那地王恐惧、惊慌、毛发竖立后,对拘萨喇国巴谢那地王如此说:「大王,不要害怕,你没有什么可怕的。」那时,拘萨喇国巴谢那地王的恐惧、惊慌、毛骨悚然平息了。那时,拘萨喇国巴谢那地王前往具寿安古利马喇处;抵达后,对具寿安古利马喇如此说:「尊者是安古利马喇吗,世尊?」「是的,大王。」「尊者的父亲是什么姓,母亲是什么姓?」「大王,父亲是嘎嘎,母亲是曼答尼。」「世尊,愿嘎嘎之子曼答尼之子尊者欢喜。我将为嘎嘎之子曼答尼之子尊者提供衣、食、住所、病者所需药品资具。」
§351
Tena kho pana samayena āyasmā aṅgulimālo āraññiko hoti piṇḍapātiko paṃsukūliko tecīvariko. Atha kho āyasmā aṅgulimālo rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, mahārāja, paripuṇṇaṃ me cīvara’’nti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvañcidaṃ, bhante, bhagavā adantānaṃ dametā, asantānaṃ sametā, aparinibbutānaṃ parinibbāpetā. Yañhi mayaṃ, bhante, nāsakkhimhā daṇḍenapi satthenapi dametuṃ so bhagavatā adaṇḍena asattheneva danto. Handa ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
尔时,具寿盎古利马喇是住阿兰若者、乞食者、尘堆衣者、持三衣者。于是,具寿盎古利马喇对拘萨喇国巴些那地王说:「够了,大王,我的衣已圆满。」于是,拘萨喇国巴些那地王前往世尊处。抵达后,礼敬世尊,坐于一旁。坐于一旁的拘萨喇国巴些那地王对世尊如此说:「尊者,不可思议!尊者,未曾有!尊者,世尊调伏未调伏者,寂止未寂止者,使未般涅槃者般涅槃。尊者,我们以杖、以刀都不能调伏者,世尊不用杖、不用刀就调伏了。尊者,现在我们要走了,我们有很多事务,有很多应作之事。」「大王,现在你认为是时候了。」于是,拘萨喇国巴些那地王从座起立,礼敬世尊,作右绕后离去。
Atha kho āyasmā aṅgulimālo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho āyasmā aṅgulimālo sāvatthiyaṃ sapadānaṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ itthiṃ mūḷhagabbhaṃ vighātagabbhaṃ . Disvānassa etadahosi – ‘‘kilissanti vata, bho, sattā; kilissanti vata, bho, sattā’’ti! Atha kho āyasmā aṅgulimālo sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā aṅgulimālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, bhante, sāvatthiyaṃ sapadānaṃ piṇḍāya caramāno aññataraṃ itthiṃ mūḷhagabbhaṃ vighātagabbhaṃ’’. Disvāna mayhaṃ etadahosi – ‘‘kilissanti vata , bho, sattā; kilissanti vata, bho, sattā’’ti!
于是,具寿盎古利马喇在上午时分着衣、持钵衣,进入沙瓦提城乞食。具寿盎古利马喇在沙瓦提城依次行乞时,看见某位妇女胎位不正、难产。看见后,他如此想:「众生确实受苦!众生确实受苦!」于是,具寿盎古利马喇在沙瓦提城行乞后,食后从乞食返回,前往世尊处。抵达后,礼敬世尊,坐于一旁。坐于一旁的具寿盎古利马喇对世尊如此说:「尊者,今天我在上午时分着衣、持钵衣,进入沙瓦提城乞食。尊者,我在沙瓦提城依次行乞时,看见某位妇女胎位不正、难产。看见后,我如此想:『众生确实受苦!众生确实受苦!』」
‘‘Tena hi tvaṃ, aṅgulimāla, yena sā itthī tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ evaṃ vadehi – ‘yatohaṃ, bhagini, jāto nābhijānāmi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā’’’ti.
「那么,盎古利马喇,你前往那位妇女处。抵达后,对那位妇女如此说:『姊妹,自从我出生以来,我不知道故意夺取生命者的生命,以此真实语,愿你安乐,愿胎儿安乐。』」
‘‘So hi nūna me, bhante, sampajānamusāvādo bhavissati. Mayā hi, bhante, bahū sañcicca pāṇā jīvitā voropitā’’ti. ‘‘Tena hi tvaṃ, aṅgulimāla, yena sā itthī tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ evaṃ vadehi – ‘yatohaṃ, bhagini, ariyāya jātiyā jāto, nābhijānāmi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā’’’ti.
「尊者,那对我来说确实会是正知妄语。尊者,因为我故意夺取了许多生命者的生命。」「那么,盎古利马喇,你前往那位妇女处。抵达后,对那位妇女如此说:『姊妹,自从我以圣者之生而生以来,我不知道故意夺取生命者的生命,以此真实语,愿你安乐,愿胎儿安乐。』」
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā aṅgulimālo bhagavato paṭissutvā yena sā itthī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ etadavoca – ‘‘yatohaṃ, bhagini, ariyāya jātiyā jāto, nābhijānāmi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetā, tena saccena sotthi te hotu, sotthi gabbhassā’’ti. Atha khvāssā itthiyā sotthi ahosi, sotthi gabbhassa.
「是的,尊者。」具寿盎古利马喇应诺世尊后,前往那位妇女处。抵达后,对那位妇女如此说:「姊妹,自从我以圣者之生而生以来,我不知道故意夺取生命者的生命,以此真实语,愿你安乐,愿胎儿安乐。」于是,那位妇女得安乐,胎儿得安乐。
Atha kho āyasmā aṅgulimālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā aṅgulimālo arahataṃ ahosi.
于是,具寿盎古利马喇独自远离、不放逸、热诚、自励而住,不久,以善男子正确地从在家出家为无家的目的,那无上梵行的终极,在现法中以自己的上智作证、具足后而住。他证知:「生已尽,梵行已立,应作已作,再无后有。」具寿盎古利马喇成为阿拉汉之一。
§352
Atha kho āyasmā aṅgulimālo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena aññenapi leḍḍu khitto āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati, aññenapi daṇḍo khitto āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati, aññenapi sakkharā khittā āyasmato aṅgulimālassa kāye nipatati. Atha kho āyasmā aṅgulimālo bhinnena sīsena, lohitena gaḷantena, bhinnena pattena, vipphālitāya saṅghāṭiyā yena bhagavā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ aṅgulimālaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āyasmantaṃ aṅgulimālaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsehi tvaṃ, brāhmaṇa, adhivāsehi tvaṃ, brāhmaṇa. Yassa kho tvaṃ, brāhmaṇa, kammassa vipākena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni niraye pacceyyāsi tassa tvaṃ, brāhmaṇa, kammassa vipākaṃ diṭṭheva dhamme paṭisaṃvedesī’’ti. Atha kho āyasmā aṅgulimālo rahogato paṭisallīno vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedi; tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
于是,具寿盎古利马喇在上午时分着衣、持钵衣,进入沙瓦提城乞食。尔时,有人投掷土块落在具寿盎古利马喇身上,有人投掷棍棒落在具寿盎古利马喇身上,有人投掷碎石落在具寿盎古利马喇身上。于是,具寿盎古利马喇头破、血流、钵破、桑喀帝裂开,前往世尊处。世尊看见具寿盎古利马喇从远处走来。看见后,对具寿盎古利马喇如此说:「婆罗门,你要忍受,婆罗门,你要忍受。婆罗门,你因那业的果报,本应在地狱受苦许多年、许多百年、许多千年,婆罗门,你在现法中感受那业的果报。」于是,具寿盎古利马喇独自远离、独坐,感受解脱之乐。那时,他说出这优陀那:
‘‘Yo pubbeva pamajjitvā, pacchā so nappamajjati;
「先前放逸者,其后不放逸;
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
他照耀此世间,犹如离云之月。
‘‘Yassa pāpaṃ kataṃ kammaṃ, kusalena pidhīyati ;
凡已造作恶业者,以善业覆盖之;
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
他照耀此世间,犹如离云之月。
‘‘Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;
凡年轻的比库,致力于佛陀的教法;
Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.
他照耀此世间,犹如离云之月。
‘‘Disā hi me dhammakathaṃ suṇantu,
愿诸方听闻我的法说,
Disā hi me yuñjantu buddhasāsane;
愿诸方致力于佛陀的教法;
Disā hi me te manujā bhajantu,
愿诸方的人们亲近那些
Ye dhammamevādapayanti santo.
那些寂静者只教导法。
‘‘Disā hi me khantivādānaṃ, avirodhappasaṃsīnaṃ;
「对我来说,忍辱说者、赞叹不对抗者的方向;
Suṇantu dhammaṃ kālena, tañca anuvidhīyantu.
愿他们适时听闻法,并且随行于此。
‘‘Na hi jātu so mamaṃ hiṃse, aññaṃ vā pana kiñci naṃ ;
「他确实永不伤害我,也不伤害任何其他人;
Pappuyya paramaṃ santiṃ, rakkheyya tasathāvare.
达到最上寂静后,愿他保护动者与不动者。
‘‘Udakañhi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ;
「引水者引导水,造箭者矫正箭,
Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti paṇḍitā.
木匠弯曲木材,智者调御自己。
‘‘Daṇḍeneke damayanti, aṅkusehi kasāhi ca;
「有些人以棒调御,以钩、以鞭;
Adaṇḍena asatthena, ahaṃ dantomhi tādinā.
无杖无刀,我被如此者所调伏。
‘‘Ahiṃsakoti me nāmaṃ, hiṃsakassa pure sato;
「不害者」是我的名字,我以前是害者而有念;
Ajjāhaṃ saccanāmomhi, na naṃ hiṃsāmi kiñci naṃ .
今天我是真实名者,我不伤害任何众生。
‘‘Coro ahaṃ pure āsiṃ, aṅgulimāloti vissuto;
我以前是盗贼,以央掘利马喇而闻名;
Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ.
被大瀑流冲走,我来到佛陀为归依处。
‘‘Lohitapāṇi pure āsiṃ, aṅgulimāloti vissuto;
我以前是血手者,以央掘利马喇而闻名;
Saraṇagamanaṃ passa, bhavanetti samūhatā.
请看归依,有之引导已被根除。
‘‘Tādisaṃ kammaṃ katvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ;
造作如此之业,许多导向恶趣;
Phuṭṭho kammavipākena, aṇaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.
被业果报所触,无债地享用食物。
‘‘Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā;
「愚痴劣慧之人,从事于放逸;
Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.
而智者守护不放逸,如同守护最上之财。
‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmarati santhavaṃ;
「莫从事于放逸,莫乐于欲乐交往;
Appamatto hi jhāyanto, pappoti vipulaṃ sukhaṃ.
不放逸而禅修者,证得广大之乐。
‘‘Svāgataṃ nāpagataṃ , nayidaṃ dummantitaṃ mama;
「善来非不来,此非我之恶思量;
Saṃvibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamaṃ.
于诸法已分别论中,趣向最上者。
‘‘Svāgataṃ nāpagataṃ, nayidaṃ dummantitaṃ mama;
「善来非不来,此非我之恶思量;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
三明已证得,佛陀的教诫已完成。
Aṅgulimālasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ. · 鸯掘利马喇经完 第六
7. Piyajātikasuttaṃ7. 所爱生经
§353
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarassa gahapatissa ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato hoti. Tassa kālaṃkiriyāya neva kammantā paṭibhanti na bhattaṃ paṭibhāti. So āḷāhanaṃ gantvā kandati – ‘‘kahaṃ, ekaputtaka, kahaṃ, ekaputtakā’’ti! Atha kho so gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘na kho te, gahapati, sake citte ṭhitassa indriyāni, atthi te indriyānaṃ aññathatta’’nti. ‘‘Kiñhi me, bhante, indriyānaṃ nāññathattaṃ bhavissati; mayhañhi, bhante, ekaputto piyo manāpo kālaṅkato. Tassa kālaṃkiriyāya neva kammantā paṭibhanti, na bhattaṃ paṭibhāti. Sohaṃ āḷāhanaṃ gantvā kandāmi – ‘kahaṃ, ekaputtaka, kahaṃ, ekaputtakā’’’ti! ‘‘Evametaṃ, gahapati, evametaṃ, gahapati ! Piyajātikā hi, gahapati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’’ti. ‘‘Kassa kho nāmetaṃ, bhante, evaṃ bhavissati – ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti? Piyajātikā hi kho, bhante, ānandasomanassā piyappabhavikā’’ti. Atha kho so gahapati bhagavato bhāsitaṃ anabhinanditvā paṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
如是我闻——一时,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。尔时,某位屋主的独子,可爱、可意者死了。由于他的死,既不想工作,也不想吃饭。他去到火葬场哭泣:「独子在哪里?独子在哪里?」于是,那位屋主去到世尊那里;到了之后,礼敬世尊,坐在一边。世尊对坐在一边的那位屋主这样说:「屋主,你的诸根不住于自心,你的诸根有变异。」「世尊,我的诸根怎么会没有变异呢?世尊,我的独子,可爱、可意者死了。由于他的死,我既不想工作,也不想吃饭。我去到火葬场哭泣:『独子在哪里?独子在哪里?』」「屋主,确实如此!屋主,确实如此!屋主,从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来。」「世尊,谁会这样认为:『从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来』呢?世尊,从所爱者生起喜悦与快乐,从所爱者而来。」于是,那位屋主不欢喜世尊所说,反驳之后,从座起立离去。
§354
Tena kho pana samayena sambahulā akkhadhuttā bhagavato avidūre akkhehi dibbanti. Atha kho so gahapati yena te akkhadhuttā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā akkhadhutte etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhonto, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā samaṇaṃ gotamaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho maṃ, bhonto, samaṇo gotamo etadavoca – ‘na kho te, gahapati, sake citte ṭhitassa indriyāni, atthi te indriyānaṃ aññathatta’nti. Evaṃ vutte, ahaṃ, bhonto, samaṇaṃ gotamaṃ etadavocaṃ – ‘kiñhi me, bhante, indriyānaṃ nāññathattaṃ bhavissati; mayhañhi, bhante, ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato. Tassa kālaṃkiriyāya neva kammantā paṭibhanti, na bhattaṃ paṭibhāti . Sohaṃ āḷāhanaṃ gantvā kandāmi – kahaṃ, ekaputtaka, kahaṃ, ekaputtakā’ti! ‘Evametaṃ, gahapati, evametaṃ, gahapati! Piyajātikā hi, gahapati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti. ‘Kassa kho nāmetaṃ, bhante, evaṃ bhavissati – piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā? Piyajātikā hi kho, bhante, ānandasomanassā piyappabhavikā’ti. Atha khvāhaṃ, bhonto, samaṇassa gotamassa bhāsitaṃ anabhinanditvā paṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkami’’nti. ‘‘Evametaṃ, gahapati, evametaṃ, gahapati! Piyajātikā hi, gahapati, ānandasomanassā piyappabhavikā’’ti . Atha kho so gahapati ‘‘sameti me akkhadhuttehī’’ti pakkāmi. Atha kho idaṃ kathāvatthu anupubbena rājantepuraṃ pāvisi.
尔时,众多赌徒在世尊不远处掷骰子赌博。于是,那位屋主去到那些赌徒那里;到了之后,对那些赌徒这样说:「诸位,我去到沙门果德玛那里;到了之后,礼敬沙门果德玛,坐在一边。诸位,我坐在一边时,沙门果德玛对我这样说:『屋主,你的诸根不住于自心,你的诸根有变异。』诸位,这样说时,我对沙门果德玛这样说:『世尊,我的诸根怎么会没有变异呢?世尊,我的独子,可爱、可意者死了。由于他的死,我既不想工作,也不想吃饭。我去到火葬场哭泣:独子在哪里?独子在哪里?』『屋主,确实如此!屋主,确实如此!屋主,从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来。』『世尊,谁会这样认为:从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来呢?世尊,从所爱者生起喜悦与快乐,从所爱者而来。』诸位,于是我不欢喜沙门果德玛所说,反驳之后,从座起立离去。」「屋主,确实如此!屋主,确实如此!屋主,从所爱者生起喜悦与快乐,从所爱者而来。」于是,那位屋主「与赌徒们一致」而离去。于是,这个话题逐渐传入王宫。
§355
Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṃ deviṃ āmantesi – ‘‘idaṃ te, mallike, samaṇena gotamena bhāsitaṃ – ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’’’ti. ‘‘Sacetaṃ, mahārāja, bhagavatā bhāsitaṃ, evameta’’nti. ‘‘Evameva panāyaṃ mallikā yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati taṃ tadevassa abbhanumodati’’. ‘‘Sacetaṃ, mahārāja, bhagavatā bhāsitaṃ evametanti. Seyyathāpi nāma, yaññadeva ācariyo antevāsissa bhāsati taṃ tadevassa antevāsī abbhanumodati – ‘evametaṃ, ācariya, evametaṃ, ācariyā’’’ti. ‘‘Evameva kho tvaṃ, mallike, yaññadeva samaṇo gotamo bhāsati taṃ tadevassa abbhanumodasi’’. ‘‘Sacetaṃ, mahārāja , bhagavatā bhāsitaṃ evameta’’nti. ‘‘Carapi, re mallike, vinassā’’ti. Atha kho mallikā devī nāḷijaṅghaṃ brāhmaṇaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, brāhmaṇa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘mallikā, bhante, devī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’ti. Evañca vadehi – ‘bhāsitā nu kho, bhante, bhagavatā esā vācā – piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti . Yathā te bhagavā byākaroti taṃ sādhukaṃ uggahetvā mama āroceyyāsi. Na hi tathāgatā vitathaṃ bhaṇantī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhotī’’ti kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo mallikāya deviyā paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mallikā, bho gotama, devī bhoto gotamassa pāde sirasā vandati; appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati; evañca vadeti – ‘bhāsitā nu kho, bhante, bhagavatā esā vācā – piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’’’ti.
于是,咖沙喇国巴谢那地王对玛利咖王后说:「玛利咖,沙门果德玛说了这个:『从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来。』」「大王,如果这是世尊所说,确实如此。」「这位玛利咖确实是这样,无论沙门果德玛说什么,她都随喜那个:『如果这是世尊所说,确实如此。』就像无论导师对弟子说什么,那位弟子都随喜那个:『确实如此,导师!确实如此,导师!』你也是这样,玛利咖,无论沙门果德玛说什么,你都随喜那个:『如果这是世尊所说,确实如此。』走开,玛利咖,滚!」于是,玛利咖王后对那利将喀婆罗门说:「来,婆罗门,你去到世尊那里;到了之后,以我的名义以头礼敬世尊之足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住:『世尊,玛利咖王后以头礼敬世尊之足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住。』并且这样说:『世尊,世尊是否说了这句话:从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来?』世尊如何解答,你要善加忆持后告诉我。因为诸如来不说虚妄语。』」「是的,夫人。」那利将喀婆罗门应诺玛利咖王后后,去到世尊那里;到了之后,与世尊互相问候。交换了友好、值得忆念的话语后,坐在一边。坐在一边的那利将喀婆罗门对世尊这样说:「果德玛先生,玛利咖王后以头礼敬果德玛先生之足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住;并且这样说:『世尊,世尊是否说了这句话:从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来?』」
§356
‘‘Evametaṃ, brāhmaṇa, evametaṃ, brāhmaṇa! Piyajātikā hi, brāhmaṇa, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti. Tadamināpetaṃ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā. Bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā mātā kālamakāsi. Sā tassā kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘api me mātaraṃ addassatha , api me mātaraṃ addassathā’ti? Imināpi kho etaṃ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
「婆罗门,确实如此!婆罗门,确实如此!婆罗门,从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来。婆罗门,以此理趣也可了知:从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来。婆罗门,过去世,就在这沙瓦提城,某位妇女的母亲死了。她由于那死亡而发狂、心乱,从街到街、从十字路口到十字路口地走着,这样说:『你们见到我的母亲吗?你们见到我的母亲吗?』婆罗门,以此理趣也可了知:从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来。
‘‘Bhūtapubbaṃ , brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā pitā kālamakāsi… bhātā kālamakāsi… bhaginī kālamakāsi… putto kālamakāsi… dhītā kālamakāsi… sāmiko kālamakāsi. Sā tassa kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘api me sāmikaṃ addassatha, api me sāmikaṃ addassathā’ti? Imināpi kho etaṃ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
「婆罗门,过去世,就在这沙瓦提城,某位妇女的父亲死了……兄弟死了……姐妹死了……儿子死了……女儿死了……丈夫死了。她由于那死亡而发狂、心乱,从街到街、从十字路口到十字路口地走着,这样说:『你们见到我的丈夫吗?你们见到我的丈夫吗?』婆罗门,以此理趣也可了知:从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来。
‘‘Bhūtapubbaṃ , brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa mātā kālamakāsi. So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘api me mātaraṃ addassatha, api me mātaraṃ addassathā’ti ? Imināpi kho etaṃ, brāhmaṇa , pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
「婆罗门,过去世,就在这沙瓦提城,某位男子的母亲死了。他由于那死亡而发狂、心乱,从街到街、从十字路口到十字路口地走着,这样说:『你们见到我的母亲吗?你们见到我的母亲吗?』婆罗门,以此理趣也可了知:从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来。
‘‘Bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa pitā kālamakāsi… bhātā kālamakāsi… bhaginī kālamakāsi… putto kālamakāsi… dhītā kālamakāsi… pajāpati kālamakāsi. So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā evamāha – ‘api me pajāpatiṃ addassatha, api me pajāpatiṃ addassathā’ti? Imināpi kho etaṃ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikāti.
「婆罗门,过去世,就在这沙瓦提城,某位男子的父亲死了……兄弟死了……姐妹死了……儿子死了……女儿死了……妻子死了。他由于那死亡而发狂、心乱,从街到街、从十字路口到十字路口地走着,这样说:『你们见到我的妻子吗?你们见到我的妻子吗?』婆罗门,以此理趣也可了知:从所爱者生起愁、悲、苦、忧、恼,从所爱者而来。
‘‘Bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarā itthī ñātikulaṃ agamāsi. Tassā te ñātakā sāmikaṃ acchinditvā aññassa dātukāmā. Sā ca taṃ na icchati. Atha kho sā itthī sāmikaṃ etadavoca – ‘ime, maṃ , ayyaputta, ñātakā tvaṃ acchinditvā aññassa dātukāmā. Ahañca taṃ na icchāmī’ti. Atha kho so puriso taṃ itthiṃ dvidhā chetvā attānaṃ upphālesi – ‘ubho pecca bhavissāmā’ti. Imināpi kho etaṃ, brāhmaṇa, pariyāyena veditabbaṃ yathā piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’’ti.
「婆罗门,过去世时,就在此沙瓦提城,有一位妇女前往亲戚家。她的那些亲戚断绝了她的丈夫,想把她给予另一个人。但她不想要那样。于是那位妇女对丈夫这样说:『尊贵的儿子,这些我的亲戚断绝了你,想把我给予另一个人。而我不想要那样。』于是那位男子将那位妇女切成两半后自杀——『死后我们两人将在一起。』婆罗门,以此方式也应当了知:愁、悲、苦、忧、恼从所爱者生起,以所爱者为因。」
§357
Atha kho nāḷijaṅgho brāhmaṇo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena mallikā devī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ mallikāya deviyā ārocesi. Atha kho mallikā devī yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, piyā te vajirī kumārī’’ti? ‘‘Evaṃ, mallike, piyā me vajirī kumārī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, vajiriyā te kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Vajiriyā me, mallike, kumāriyā vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṃ, kiṃ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ – ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
于是那喇离疆喀婆罗门欢喜、随喜世尊所说后,从座起立,前往玛莉咖天后处;抵达后,将与世尊的一切对话全部告知玛莉咖天后。于是玛莉咖天后前往咖沙喇国巴些那地王处;抵达后,对咖沙喇国巴些那地王这样说:『大王,你怎么想:瓦基莉公主是你所爱的吗?』『玛莉咖,确实,瓦基莉公主是我所爱的。』『大王,你怎么想:由于瓦基莉公主的变易、异变,会生起愁、悲、苦、忧、恼吗?』『玛莉咖,由于我的瓦基莉公主的变易、异变,甚至生命也会有异变,怎么不会生起愁、悲、苦、忧、恼呢?』『大王,这就是彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正等正觉者所说的:「愁、悲、苦、忧、恼从所爱者生起,以所爱者为因。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, piyā te vāsabhā khattiyā’’ti? ‘‘Evaṃ, mallike, piyā me vāsabhā khattiyā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, vāsabhāya te khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Vāsabhāya me, mallike, khattiyāya vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṃ, kiṃ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ – ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
『大王,你怎么想:瓦沙帕刹帝利是你所爱的吗?』『玛莉咖,确实,瓦沙帕刹帝利是我所爱的。』『大王,你怎么想:由于瓦沙帕刹帝利的变易、异变,会生起愁、悲、苦、忧、恼吗?』『玛莉咖,由于我的瓦沙帕刹帝利的变易、异变,甚至生命也会有异变,怎么不会生起愁、悲、苦、忧、恼呢?』『大王,这就是彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正等正觉者所说的:「愁、悲、苦、忧、恼从所爱者生起,以所爱者为因。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, piyo te viṭaṭūbho senāpatī’’ti? ‘‘Evaṃ , mallike, piyo me viṭaṭūbho senāpatī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, viṭaṭūbhassa te senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Viṭaṭūbhassa me, mallike, senāpatissa vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṃ , kiṃ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ – ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
『大王,你怎么想:维塔杜帕将军是你所爱的吗?』『玛莉咖,确实,维塔杜帕将军是我所爱的。』『大王,你怎么想:由于维塔杜帕将军的变易、异变,会生起愁、悲、苦、忧、恼吗?』『玛莉咖,由于我的维塔杜帕将军的变易、异变,甚至生命也会有异变,怎么不会生起愁、悲、苦、忧、恼呢?』『大王,这就是彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正等正觉者所说的:「愁、悲、苦、忧、恼从所爱者生起,以所爱者为因。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, piyā te aha’’nti? ‘‘Evaṃ, mallike, piyā mesi tva’’nti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, mayhaṃ te vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Tuyhañhi me, mallike, vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṃ, kiṃ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ – ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’ti.
『大王,你怎么想:我是你所爱的吗?』『玛莉咖,确实,你是我所爱的。』『大王,你怎么想:由于我的变易、异变,会生起愁、悲、苦、忧、恼吗?』『玛莉咖,由于你的变易、异变,甚至生命也会有异变,怎么不会生起愁、悲、苦、忧、恼呢?』『大王,这就是彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正等正觉者所说的:「愁、悲、苦、忧、恼从所爱者生起,以所爱者为因。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, piyā te kāsikosalā’’ti? ‘‘Evaṃ, mallike, piyā me kāsikosalā. Kāsikosalānaṃ, mallike, ānubhāvena kāsikacandanaṃ paccanubhoma, mālāgandhavilepanaṃ dhāremā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, kāsikosalānaṃ te vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Kāsikosalānañhi, mallike , vipariṇāmaññathābhāvā jīvitassapi siyā aññathattaṃ, kiṃ pana me na uppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? ‘‘Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ – ‘piyajātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā piyappabhavikā’’’ti.
『大王,你怎么想:咖西-咖沙喇是你所爱的吗?』『玛莉咖,确实,咖西-咖沙喇是我所爱的。玛莉咖,依咖西-咖沙喇的威力,我们享用咖西旃檀,佩戴花鬘、香料、涂料。』『大王,你怎么想:由于咖西-咖沙喇的变易、异变,会生起愁、悲、苦、忧、恼吗?』『玛莉咖,由于咖西-咖沙喇的变易、异变,甚至生命也会有异变,怎么不会生起愁、悲、苦、忧、恼呢?』『大王,这就是彼世尊、知者、见者、阿拉汉、正等正觉者所说的:「愁、悲、苦、忧、恼从所爱者生起,以所爱者为因。」』
‘‘Acchariyaṃ, mallike, abbhutaṃ, mallike! Yāvañca so bhagavā paññāya ativijjha maññe passati. Ehi, mallike, ācamehī’’ti . Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi – ‘‘namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa, namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa, namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā’’ti.
「玛莉咖,不可思议!玛莉咖,未曾有!那位世尊以慧通达后,我想是这样见的。来,玛莉咖,给我水。」于是咖沙喇国巴些那地王从座起立,偏袒一肩上衣,向世尊所在方向合掌,三次说出感兴语:『礼敬彼世尊、阿拉汉、正等正觉者,礼敬彼世尊、阿拉汉、正等正觉者,礼敬彼世尊、阿拉汉、正等正觉者。』
Piyajātikasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ. · 所爱生经完 第七
8. Bāhitikasuttaṃ8. 巴希帝咖经
§358
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami divāvihārāya. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo ekapuṇḍarīkaṃ nāgaṃ abhiruhitvā sāvatthiyā niyyāti divā divassa. Addasā kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sirivaḍḍhaṃ mahāmattaṃ āmantesi – ‘‘āyasmā no eso, samma sirivaḍḍha, ānando’’ti . ‘‘Evaṃ, mahārāja, āyasmā eso ānando’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yenāyasmā ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato ānandassa pāde sirasā vandāhi – ‘rājā, bhante, pasenadi kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandatī’ti. Evañca vadehi – ‘sace kira, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṃ karaṇīyaṃ, āgametu kira, bhante, āyasmā ānando muhuttaṃ anukampaṃ upādāyā’’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho so puriso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘rājā, bhante, pasenadi kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandati; evañca vadeti – ‘sace kira, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṃ karaṇīyaṃ, āgametu kira, bhante, āyasmā ānando muhuttaṃ anukampaṃ upādāyā’’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena. Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘sace, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṃ karaṇīyaṃ , sādhu, bhante, āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.
如是我闻:一时,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。于是,具寿阿难在上午时分穿好衣,拿着钵与衣,进入沙瓦提城托钵。在沙瓦提城托钵后,食后从施食处返回,前往东园鹿母讲堂作日中住。当时,咖沙喇国巴些那地王骑着一头白莲花象,在白天从沙瓦提城出发。咖沙喇国巴些那地王从远处看见具寿阿难走来。看见后,对西利瓦塔大臣说:『西利瓦塔朋友,那位是具寿阿难吗?』『大王,确实,那位是具寿阿难。』于是咖沙喇国巴些那地王对某位男子说:『来,你这位男子,前往具寿阿难处;抵达后,以我的名义以头礼敬具寿阿难的足:「尊者,咖沙喇国巴些那地王以头礼敬具寿阿难的足。」并这样说:「尊者,如果具寿阿难没有什么紧急的事务,尊者,请具寿阿难出于慈悲前来片刻。」』『是的,陛下。』那位男子应诺咖沙喇国巴些那地王后,前往具寿阿难处;抵达后,礼敬具寿阿难,站在一旁。站在一旁的那位男子对具寿阿难这样说:『尊者,咖沙喇国巴些那地王以头礼敬具寿阿难的足;并这样说:「尊者,如果具寿阿难没有什么紧急的事务,尊者,请具寿阿难出于慈悲前来片刻。」』具寿阿难以沉默同意了。于是咖沙喇国巴些那地王骑象走到象所能到达的地方后,从象下来,步行前往具寿阿难处;抵达后,礼敬具寿阿难,站在一旁。站在一旁的咖沙喇国巴些那地王对具寿阿难这样说:『尊者,如果具寿阿难没有什么紧急的事务,尊者,请具寿阿难出于慈悲前往阿基喇瓦底河岸。』具寿阿难以沉默同意了。
§359
Atha kho āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, āyasmā ānando hatthatthare nisīdatū’’ti. ‘‘Alaṃ, mahārāja. Nisīda tvaṃ; nisinno ahaṃ sake āsane’’ti. Nisīdi kho rājā pasenadi kosalo paññatte āsane. Nisajja kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante ānanda, so bhagavā tathārūpaṃ kāyasamācāraṃ samācareyya, yvāssa kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehī’’ti ? ‘‘Na kho, mahārāja, so bhagavā tathārūpaṃ kāyasamācāraṃ samācareyya, yvāssa kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
那时,具寿阿难前往阿基拉瓦帝河岸;前往后,在某棵树下设置的座位上坐下。那时,拘萨喇国的巴谢那地王骑象前往,到了象所能到达的地方后,从象上下来,步行前往具寿阿难所在之处;前往后,礼敬具寿阿难,站立在一旁。站立在一旁的拘萨喇国的巴谢那地王对具寿阿难这样说:「尊者,请具寿阿难坐在手织毯上。」「够了,大王。你坐吧;我已坐在自己的座位上。」拘萨喇国的巴谢那地王在设置的座位上坐下。坐下后,拘萨喇国的巴谢那地王对具寿阿难这样说:「尊者阿难,世尊会行那样的身行吗?那身行会被有智慧的沙门、婆罗门所责难吗?」「大王,世尊不会行那样的身行,那身行会被有智慧的沙门、婆罗门所责难。」
‘‘Kiṃ pana, bhante ānanda, so bhagavā tathārūpaṃ vacīsamācāraṃ…pe… manosamācāraṃ samācareyya, yvāssa manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehī’’ti ? ‘‘Na kho, mahārāja, so bhagavā tathārūpaṃ manosamācāraṃ samācareyya, yvāssa manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
「那么,尊者阿难,世尊会行那样的语行……意行吗?那意行会被有智慧的沙门、婆罗门所责难吗?」「大王,世尊不会行那样的意行,那意行会被有智慧的沙门、婆罗门所责难。」
‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yañhi mayaṃ, bhante, nāsakkhimhā pañhena paripūretuṃ taṃ, bhante, āyasmatā ānandena pañhassa veyyākaraṇena paripūritaṃ. Ye te, bhante, bālā abyattā ananuvicca apariyogāhetvā paresaṃ vaṇṇaṃ vā avaṇṇaṃ vā bhāsanti, na mayaṃ taṃ sārato paccāgacchāma; ye pana te, bhante , paṇḍitā viyattā medhāvino anuvicca pariyogāhetvā paresaṃ vaṇṇaṃ vā avaṇṇaṃ vā bhāsanti, mayaṃ taṃ sārato paccāgacchāma’’.
「尊者,不可思议!尊者,未曾有!尊者,我们不能以问题完成的,尊者,被具寿阿难以问题的解答完成了。尊者,那些愚痴、不善巧、不经审察、不经深思而说他人的称赞或毁谤者,我们不认为那是真实的;但是,尊者,那些贤智、善巧、有慧、经审察、经深思而说他人的称赞或毁谤者,我们认为那是真实的。」
§360
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro akusalo’’.
「那么,尊者阿难,什么身行会被有智慧的沙门、婆罗门所责难呢?」「大王,不善的身行。」
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro akusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sāvajjo’’.
「那么,尊者,什么是不善的身行?」「大王,有过失的身行。」
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sāvajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sabyābajjho’’ .
「那么,尊者,什么是有过失的身行?」「大王,有害的身行。」
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sabyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro dukkhavipāko’’.
「那么,尊者,什么是有害的身行?」「大王,苦果报的身行。」
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro dukkhavipāko’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro attabyābādhāyapi saṃvattati, parabyābādhāyapi saṃvattati, ubhayabyābādhāyapi saṃvattati tassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti; evarūpo kho, mahārāja, kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
「那么,尊者,什么是苦果报的身行?」「大王,那身行导向自己的苦恼,也导向他人的苦恼,也导向两者的苦恼,他的不善法增长,善法衰退;大王,这样的身行会被有智慧的沙门、婆罗门所责难。」
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, vacīsamācāro…pe… manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro akusalo’’.
「尊者阿难,什么语正行……(中略)……意正行是诸沙门、婆罗门、智者所呵责的?」「大王,凡是不善的意正行。」
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro akusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro sāvajjo’’.
「尊者,什么是不善的意正行?」「大王,凡是有过失的意正行。」
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro sāvajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro sabyābajjho’’.
「尊者,什么是有过失的意正行?」「大王,凡是有害的意正行。」
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro sabyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro dukkhavipāko’’.
「尊者,什么是有害的意正行?」「大王,凡是苦果报的意正行。」
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro dukkhavipāko’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro attabyābādhāyapi saṃvattati, parabyābādhāyapi saṃvattati, ubhayabyābādhāyapi saṃvattati tassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti; evarūpo kho, mahārāja, manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
「尊者,什么是苦果报的意正行?」「大王,凡是意正行导向自害,也导向害他,也导向俱害,他的诸不善法增长,诸善法衰退;大王,如此的意正行是诸沙门、婆罗门、智者所呵责的。」
‘‘Kiṃ nu kho, bhante ānanda, so bhagavā sabbesaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ vaṇṇetī’’ti? ‘‘Sabbākusaladhammapahīno kho, mahārāja, tathāgato kusaladhammasamannāgato’’ti.
「尊者阿难,那位世尊是否赞叹舍断一切不善法?」「大王,如来已舍断一切不善法,具足诸善法。」
§361
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, kāyasamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro kusalo’’.
「尊者阿难,什么身正行是诸沙门、婆罗门、智者所不呵责的?」「大王,凡是善的身正行。」
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro kusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro anavajjo’’.
「尊者,什么是善的身正行?」「大王,凡是无过失的身正行。」
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro anavajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro abyābajjho’’.
「尊者,什么是无过失的身行呢?」「大王,无恼害的身行。」
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro abyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sukhavipāko’’.
「尊者,什么是无恼害的身行呢?」「大王,乐果报的身行。」
‘‘Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sukhavipāko’’?
「尊者,什么是乐果报的身行呢?」
‘‘Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro nevattabyābādhāyapi saṃvattati, na parabyābādhāyapi saṃvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati tassa akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti; evarūpo kho, mahārāja, kāyasamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
「大王,凡身行既不导向自我恼害,也不导向他人恼害,也不导向两者恼害,他的不善法减退,善法增长;大王,这样的身行是沙门、婆罗门、智者所不责难的。」
‘‘Katamo pana, bhante ānanda, vacīsamācāro…pe… manosamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro kusalo’’.
「尊者阿难,什么是……什么是沙门、婆罗门、智者所不责难的意行呢?」「大王,善的意行。」
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro kusalo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro anavajjo’’.
「尊者,什么是善的意行呢?」「大王,无过失的意行。」
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro anavajjo’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro abyābajjho’’.
「尊者,什么是无过失的意行呢?」「大王,无恼害的意行。」
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro abyābajjho’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro sukhavipāko’’.
「尊者,什么是无恼害的意行呢?」「大王,乐果报的意行。」
‘‘Katamo pana, bhante, manosamācāro sukhavipāko’’? ‘‘Yo kho, mahārāja, manosamācāro nevattabyābādhāyapi saṃvattati, na parabyābādhāyapi saṃvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṃvattati. Tassa akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti. Evarūpo kho, mahārāja, manosamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī’’ti.
「然而,尊者,什么是乐果报的意行?」「大王,凡是意行既不导向自己的恼害,也不导向他人的恼害,也不导向两者的恼害。他的不善法减退,善法增长。大王,这样的意行不被沙门、婆罗门、智者所责难。」
‘‘Kiṃ pana, bhante ānanda, so bhagavā sabbesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ vaṇṇetī’’ti? ‘‘Sabbākusaladhammapahīno kho, mahārāja, tathāgato kusaladhammasamannāgato’’ti.
「然而,尊者阿难,那位世尊赞叹一切善法的具足吗?」「大王,如来已舍断一切不善法,具足善法。」
§362
‘‘Acchariyaṃ , bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ , bhante, āyasmatā ānandena. Iminā ca mayaṃ, bhante, āyasmato ānandassa subhāsitena attamanābhiraddhā. Evaṃ attamanābhiraddhā ca mayaṃ , bhante, āyasmato ānandassa subhāsitena. Sace, bhante, āyasmato ānandassa hatthiratanaṃ kappeyya, hatthiratanampi mayaṃ āyasmato ānandassa dadeyyāma. Sace, bhante, āyasmato ānandassa assaratanaṃ kappeyya, assaratanampi mayaṃ āyasmato ānandassa dadeyyāma. Sace, bhante, āyasmato ānandassa gāmavaraṃ kappeyya, gāmavarampi mayaṃ āyasmato ānandassa dadeyyāma. Api ca, bhante, mayampetaṃ jānāma – ‘netaṃ āyasmato ānandassa kappatī’ti. Ayaṃ me, bhante, bāhitikā raññā māgadhena ajātasattunā vedehiputtena vatthanāḷiyā pakkhipitvā pahitā soḷasasamā āyāmena, aṭṭhasamā vitthārena . Taṃ, bhante, āyasmā ānando paṭiggaṇhātu anukampaṃ upādāyā’’ti. ‘‘Alaṃ, mahārāja, paripuṇṇaṃ me ticīvara’’nti.
「尊者,不可思议!尊者,未曾有!尊者,这确实是具寿阿难的善说。尊者,我们对具寿阿难的善说感到满意、欢喜。我们对具寿阿难的善说如此满意、欢喜。尊者,如果具寿阿难适合象宝,我们也会给具寿阿难象宝。尊者,如果具寿阿难适合马宝,我们也会给具寿阿难马宝。尊者,如果具寿阿难适合上等村庄,我们也会给具寿阿难上等村庄。但是,尊者,我们知道这些不适合具寿阿难。尊者,这是马嘎达王韦提希子未生怨放入衣箱送给我的外衣,长十六手张,宽八手张。尊者,请具寿阿难出于怜悯接受它。」「够了,大王,我的三衣已圆满。」
‘‘Ayaṃ , bhante, aciravatī nadī diṭṭhā āyasmatā ceva ānandena amhehi ca. Yadā uparipabbate mahāmegho abhippavuṭṭho hoti, athāyaṃ aciravatī nadī ubhato kūlāni saṃvissandantī gacchati; evameva kho, bhante, āyasmā ānando imāya bāhitikāya attano ticīvaraṃ karissati. Yaṃ panāyasmato ānandassa purāṇaṃ ticīvaraṃ taṃ sabrahmacārīhi saṃvibhajissati. Evāyaṃ amhākaṃ dakkhiṇā saṃvissandantī maññe gamissati. Paṭiggaṇhātu, bhante, āyasmā ānando bāhitika’’nti. Paṭiggahesi kho āyasmā ānando bāhitikaṃ.
「尊者,具寿阿难和我们都看见了这条阿基拉瓦底河。当上游山上大云降下大雨时,这条阿基拉瓦底河两岸满溢而流;同样地,尊者,具寿阿难将用这件外衣做自己的三衣。而具寿阿难的旧三衣将与梵行者们分享。这样,我们的布施将会满溢而去,我想。尊者,请具寿阿难接受外衣。」于是具寿阿难接受了外衣。
Atha kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘handa ca dāni mayaṃ, bhante ānanda, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo āyasmato ānandassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
于是,国萨拉国巴谢那帝王对具寿阿难说:「那么,尊者阿难,我们现在要走了;我们有许多事务,有许多应作的事。」「大王,现在请你自便。」于是,国萨拉国巴谢那帝王对具寿阿难所说随喜、欢喜后,从座起立,礼敬具寿阿难,作右绕后离去。
§363
Atha kho āyasmā ānando acirapakkantassa rañño pasenadissa kosalassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako ahosi raññā pasenadinā kosalena saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Tañca bāhitikaṃ bhagavato pādāsi. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘lābhā, bhikkhave, rañño pasenadissa kosalassa, suladdhalābhā, bhikkhave, rañño pasenadissa kosalassa; yaṃ rājā pasenadi kosalo labhati ānandaṃ dassanāya, labhati payirupāsanāyā’’ti.
于是,具寿阿难在国萨拉国巴谢那帝王离去不久,前往世尊所在之处;抵达后,礼敬世尊,在一旁坐下。坐在一旁的具寿阿难将与国萨拉国巴谢那帝王的一切谈话全部告诉世尊。并将那件外衣呈献给世尊。于是,世尊召唤比库们:「比库们,国萨拉国巴谢那帝王有利得,比库们,国萨拉国巴谢那帝王善得利得;国萨拉国巴谢那帝王得以见阿难,得以亲近阿难。」
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
世尊如是说。那些比库满意、欢喜世尊所说。
Bāhitikasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ. · 巴希帝咖经完 第八
9. Dhammacetiyasuttaṃ9. 法塔经
§364
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo nagarakaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Atha kho rājā pasenadi kosalo dīghaṃ kārāyanaṃ āmantesi – ‘‘yojehi, samma kārāyana, bhadrāni bhadrāni yānāni, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’’ti . ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho dīgho kārāyano rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā rañño pasenadissa kosalassa paṭivedesi – ‘‘yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni. Yassadāni kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi nagarakamhā niyyāsi mahaccā rājānubhāvena. Yena ārāmo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṃ pāvisi. Addasā kho rājā pasenadi kosalo ārāme jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni. Disvāna bhagavantaṃyeva ārabbha sati udapādi – ‘‘imāni kho tāni rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, yattha sudaṃ mayaṃ taṃ bhagavantaṃ payirupāsāma arahantaṃ sammāsambuddha’’nti.
如是我闻:一时,世尊住在释迦国,名为美德卢的释迦人城镇。尔时,国萨拉国巴谢那帝王因某事来到那个城镇。于是,国萨拉国巴谢那帝王召唤地嘎·咖拉亚那:「咖拉亚那朋友,备好上好的车乘,我们要去园林地观看美地。」「是的,陛下。」地嘎·咖拉亚那应诺国萨拉国巴谢那帝王后,备好上好的车乘,向国萨拉国巴谢那帝王报告:「陛下,上好的车乘已为你备好。现在请你自便。」于是,国萨拉国巴谢那帝王登上上好的车乘,以上好的车乘,以大王的威势从城镇出发。前往园林。只要是车乘所及之地,乘车前往,从车下来后,步行进入园林。国萨拉国巴谢那帝王在园林中经行、游行时,看见树下令人欢喜、令人愉悦、无声、无噪音、远离人群、适合人隐居、适合独坐的地方。看见后,忆念起世尊:『这些树下令人欢喜、令人愉悦、无声、无噪音、远离人群、适合人隐居、适合独坐,我们曾在那里亲近那位世尊、阿拉汉、正等正觉者。』
§365
Atha kho rājā pasenadi kosalo dīghaṃ kārāyanaṃ āmantesi – ‘‘imāni kho, samma kārāyana, tāni rukkhamūlāni pāsādikāni pasādanīyāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni, yattha sudaṃ mayaṃ taṃ bhagavantaṃ payirupāsāma arahantaṃ sammāsambuddhaṃ. Kahaṃ nu kho, samma kārāyana, etarahi so bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti? ‘‘Atthi, mahārāja, medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti. ‘‘Kīvadūre pana, samma kārāyana , nagarakamhā medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamo hotī’’ti? ‘‘Na dūre, mahārāja; tīṇi yojanāni; sakkā divasāvasesena gantu’’nti. ‘‘Tena hi, samma kārāyana, yojehi bhadrāni bhadrāni yānāni, gamissāma mayaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho dīgho kārāyano rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā rañño pasenadissa kosalassa paṭivedesi – ‘‘yuttāni kho te, deva, bhadrāni bhadrāni yānāni. Yassadāni kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi nagarakamhā yena medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamo tena pāyāsi. Teneva divasāvasesena medāḷupaṃ nāma sakyānaṃ nigamaṃ sampāpuṇi. Yena ārāmo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṃ pāvisi.
那时,巴些那地·果萨喇王召唤长咖拉亚那:「贤友咖拉亚那,那些树根处令人欢喜、令人愉悦、少声、少音、有寂静之风、远离人群、适合独坐,在那里我们亲近彼世尊、阿拉汉、正等正觉者。贤友咖拉亚那,现在彼世尊、阿拉汉、正等正觉者住在何处?」「大王,有名为美达喇巴的释迦人村落。彼世尊、阿拉汉、正等正觉者现在住在那里。」「贤友咖拉亚那,从城市到名为美达喇巴的释迦人村落有多远?」「不远,大王,三由旬,可以在日剩时到达。」「那么,贤友咖拉亚那,套上吉祥的吉祥车辆,我们将前往见彼世尊、阿拉汉、正等正觉者。」「是的,陛下。」长咖拉亚那应诺巴些那地·果萨喇王后,套好吉祥的吉祥车辆,向巴些那地·果萨喇王报告:「陛下,吉祥的吉祥车辆已套好。现在请你认为是时候了。」那时,巴些那地·果萨喇王登上吉祥车辆,以吉祥的吉祥车辆从城市前往名为美达喇巴的释迦人村落。就在那日剩时到达名为美达喇巴的释迦人村落。前往园林。车辆能到达之处以车辆前往,从车辆下来后步行进入园林。
§366
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante, etarahi so bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho? Dassanakāmā hi mayaṃ taṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Eso, mahārāja, vihāro saṃvutadvāro. Tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭehi. Vivarissati bhagavā te dvāra’’nti. Atha kho rājā pasenadi kosalo tattheva khaggañca uṇhīsañca dīghassa kārāyanassa pādāsi. Atha kho dīghassa kārāyanassa etadahosi – ‘‘rahāyati kho dāni rājā , idheva dāni mayā ṭhātabba’’nti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena so vihāro saṃvutadvāro tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo vihāraṃ pavisitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo; rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo’’ti.
那时,众多比库在露地经行。那时,巴些那地·果萨喇王前往那些比库处;到达后,对那些比库这样说:「尊者,现在彼世尊、阿拉汉、正等正觉者住在何处?我们想见彼世尊、阿拉汉、正等正觉者。」「大王,那是关闭门的住处。你少声地前往,不要匆忙,进入走廊后咳嗽,敲门闩。世尊将为你开门。」那时,巴些那地·果萨喇王就在那里把剑和头巾交给长咖拉亚那。那时,长咖拉亚那这样想:「现在王独处,我应该就在这里站立。」那时,巴些那地·果萨喇王前往那关闭门的住处,少声地前往,不匆忙地进入走廊后咳嗽,敲门闩。世尊开了门。那时,巴些那地·果萨喇王进入住处后,以头礼拜世尊足,以口亲吻世尊足,以手抚摸,并报上名字:「尊者,我是巴些那地·果萨喇王;尊者,我是巴些那地·果萨喇王。」
§367
‘‘Kiṃ pana tvaṃ, mahārāja, atthavasaṃ sampassamāno imasmiṃ sarīre evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karosi, mittūpahāraṃ upadaṃsesī’’ti? ‘‘Atthi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo – ‘hoti sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti. Idhāhaṃ, bhante, passāmi eke samaṇabrāhmaṇe pariyantakataṃ brahmacariyaṃ carante dasapi vassāni, vīsampi vassāni, tiṃsampi vassāni, cattārīsampi vassāni. Te aparena samayena sunhātā suvilittā kappitakesamassū pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārenti. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi yāvajīvaṃ āpāṇakoṭikaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carante. Na kho panāhaṃ, bhante, ito bahiddhā aññaṃ evaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ samanupassāmi. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’’ti.
「大王,你见到什么义理,对这身体作这样的最高恭敬,显示友爱的供养?」「尊者,我对世尊有法的推论:『世尊是正等正觉者,法由世尊善说,世尊的声闻僧团是善行道者。』尊者,在这里我见到某些沙门婆罗门行有限期的梵行十年、二十年、三十年、四十年。他们过后善洗、善涂油、整理须发,具备、具足五种欲而受用。但在这里,尊者,我见到比库们终生直到命终行圆满、清净的梵行。尊者,我在此外不见其他这样圆满、清净的梵行。尊者,这也是我对世尊的法的推论:『世尊是正等正觉者,法由世尊善说,世尊的声闻僧团是善行道者。』
§368
‘‘Puna caparaṃ, bhante, rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatayopi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati , bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi samagge sammodamāne avivadamāne khīrodakībhūte aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassante viharante. Na kho panāhaṃ, bhante, ito bahiddhā aññaṃ evaṃ samaggaṃ parisaṃ samanupassāmi. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
「尊者,再者,王与王争论,刹帝利与刹帝利争论,婆罗门与婆罗门争论,家主与家主争论,母亲与儿子争论,儿子与母亲争论,父亲与儿子争论,儿子与父亲争论,兄弟与姊妹争论,姊妹与兄弟争论,朋友与朋友争论。但在这里,尊者,我见到比库们和合、欢喜、不争论、如水乳交融、以慈眼互相看待而住。尊者,我在此外不见其他这样和合的团体。尊者,这也是我对世尊的法的推论:『世尊是正等正觉者,法由世尊善说,世尊的声闻僧团是善行道者。』
§369
‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, ārāmena ārāmaṃ, uyyānena uyyānaṃ anucaṅkamāmi anuvicarāmi. Sohaṃ tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe kise lūkhe dubbaṇṇe uppaṇḍuppaṇḍukajāte dhamanisanthatagatte, na viya maññe cakkhuṃ bandhante janassa dassanāya. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘addhā ime āyasmanto anabhiratā vā brahmacariyaṃ caranti, atthi vā tesaṃ kiñci pāpaṃ kammaṃ kataṃ paṭicchannaṃ; tathā hi ime āyasmanto kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā, na viya maññe cakkhuṃ bandhanti janassa dassanāyā’ti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘kiṃ nu kho tumhe āyasmanto kisā lūkhā dubbaṇṇā uppaṇḍuppaṇḍukajātā dhamanisanthatagattā, na viya maññe cakkhuṃ bandhatha janassa dassanāyā’ti? Te evamāhaṃsu – ‘bandhukarogo no , mahārājā’ti. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi haṭṭhapahaṭṭhe udaggudagge abhiratarūpe pīṇindriye appossukke pannalome paradattavutte migabhūtena cetasā viharante. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘addhā ime āyasmanto tassa bhagavato sāsane uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ jānanti; tathā hi ime āyasmanto haṭṭhapahaṭṭhā udaggudaggā abhiratarūpā pīṇindriyā appossukkā pannalomā paradattavuttā migabhūtena cetasā viharantī’ti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
「尊者,再者,我从园林到园林、从公园到公园游行、巡视。我在那里见到某些沙门婆罗门瘦弱、憔悴、面色不佳、萎黄、筋脉显露,我想他们不吸引人们的眼目观看。尊者,我这样想:『确实这些具寿不喜乐而行梵行,或者他们有某些所作的恶业被隐藏;因此这些具寿瘦弱、憔悴、面色不佳、萎黄、筋脉显露,我想他们不吸引人们的眼目观看。』我前往后这样说:『为何你们具寿瘦弱、憔悴、面色不佳、萎黄、筋脉显露,我想你们不吸引人们的眼目观看?』他们这样说:『大王,我们有亲族病。』但在这里,尊者,我见到比库们欢喜、极喜、喜悦相、诸根饱满、无忧、平静、依他人所给而住、以如鹿之心而住。尊者,我这样想:『确实这些具寿在彼世尊的教法中知道殊胜的前所未有的特殊;因此这些具寿欢喜、极喜、喜悦相、诸根饱满、无忧、平静、依他人所给而住、以如鹿之心而住。』尊者,这也是我对世尊的法的推论:『世尊是正等正觉者,法由世尊善说,世尊的声闻僧团是善行道者。』
§370
‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, rājā khattiyo muddhāvasitto; pahomi ghātetāyaṃ vā ghātetuṃ, jāpetāyaṃ vā jāpetuṃ, pabbājetāyaṃ vā pabbājetuṃ . Tassa mayhaṃ, bhante, aḍḍakaraṇe nisinnassa antarantarā kathaṃ opātenti. Sohaṃ na labhāmi – ‘mā me bhonto aḍḍakaraṇe nisinnassa antarantarā kathaṃ opātetha , kathāpariyosānaṃ me bhonto āgamentū’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, antarantarā kathaṃ opātenti. Idha panāhaṃ, bhante, bhikkhū passāmi; yasmiṃ samaye bhagavā anekasatāya parisāya dhammaṃ deseti, neva tasmiṃ samaye bhagavato sāvakānaṃ khipitasaddo vā hoti ukkāsitasaddo vā. Bhūtapubbaṃ, bhante, bhagavā anekasatāya parisāya dhammaṃ deseti. Tatraññataro bhagavato sāvako ukkāsi. Tamenaṃ aññataro sabrahmacārī jaṇṇukena ghaṭṭesi – ‘appasaddo āyasmā hotu, māyasmā saddamakāsi; satthā no bhagavā dhammaṃ desetī’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Adaṇḍena vata kira, bho, asatthena evaṃ suvinītā parisā bhavissatī’ti! Na kho panāhaṃ, bhante, ito bahiddhā aññaṃ evaṃ suvinītaṃ parisaṃ samanupassāmi. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
「尊者,再者,我是灌顶的刹帝利王;我能够命令杀者杀,命令没收者没收,命令驱逐者驱逐。尊者,当我坐在审判厅时,他们在中间打断我的话。我不能得到『诸位尊者,当我坐在审判厅时,请不要在中间打断我的话,诸位尊者请等我说话结束。』尊者,他们在中间打断我的话。但在这里,尊者,我见到当世尊对数百人的集会说法时,在那时世尊的声闻们没有咳嗽声或清喉咙声。尊者,过去,世尊对数百人的集会说法。在那里世尊的某位声闻咳嗽了。另一位同梵行者用膝盖碰他:『具寿请少声,具寿不要作声;我们的导师世尊正在说法。』尊者,我这样想:『实在稀有啊,先生,实在未曾有啊,先生!确实,先生,不用棍、不用刀,竟然会有这样善调御的集会!』尊者,我在此外不见其他这样善调御的集会。尊者,这也是我对世尊的法的推论:『世尊是正等正觉者,法由世尊善说,世尊的声闻僧团是善行道者。』
§371
‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, passāmi idhekacce khattiyapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osarissatī’ti. Te pañhaṃ abhisaṅkharonti – ‘imaṃ mayaṃ pañhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā pucchissāma. Evaṃ ce no puṭṭho evaṃ byākarissati, evamassa mayaṃ vādaṃ āropessāma; evaṃ cepi no puṭṭho evaṃ byākarissati, evampissa mayaṃ vādaṃ āropessāmā’ti. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osaṭo’ti. Te yena bhagavā tenupasaṅkamanti. Te bhagavā dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti . Te bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā na ceva bhagavantaṃ pañhaṃ pucchanti, kuto vādaṃ āropessanti? Aññadatthu bhagavato sāvakā sampajjanti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
「尊者,再者,我见到这里某些刹帝利智者,精明、善于他人的学说、如毛端分裂者。他们我想以慧破坏见而行。他们听到:『先生,沙门果德玛确实将到达某村或某镇。』他们准备问题:『我们前往沙门果德玛处将问这个问题。如果被这样问而这样回答,我们将这样对他提出论难;如果被这样问而这样回答,我们将这样对他提出论难。』他们听到:『先生,沙门果德玛确实已到达某村或某镇。』他们前往世尊处。世尊以法的谈话开示、劝导、鼓励、使他们欢喜。他们被世尊以法的谈话开示、劝导、鼓励、使欢喜后,既不问世尊问题,何况提出论难?反而成为世尊的声闻。尊者,这也是我对世尊的法的推论:『世尊是正等正觉者,法由世尊善说,世尊的声闻僧团是善行道者。』
§372
‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, passāmi idhekacce brāhmaṇapaṇḍite…pe… gahapatipaṇḍite…pe… samaṇapaṇḍite nipuṇe kataparappavāde vālavedhirūpe. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osarissatī’ti. Te pañhaṃ abhisaṅkharonti – ‘imaṃ mayaṃ pañhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā pucchissāma. Evaṃ ce no puṭṭho evaṃ byākarissati, evamassa mayaṃ vādaṃ āropessāma; evaṃ cepi no puṭṭho evaṃ byākarissati, evampissa mayaṃ vādaṃ āropessāmā’ti. Te suṇanti – ‘samaṇo khalu, bho, gotamo amukaṃ nāma gāmaṃ vā nigamaṃ vā osaṭo’ti. Te yena bhagavā tenupasaṅkamanti. Te bhagavā dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā na ceva bhagavantaṃ pañhaṃ pucchanti, kuto vādaṃ āropessanti? Aññadatthu bhagavantaṃyeva okāsaṃ yācanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Te bhagavā pabbājeti. Te tathāpabbajitā samānā ekā vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Te evamāhaṃsu – ‘manaṃ vata, bho, anassāma; manaṃ vata, bho, panassāma’. Mayañhi pubbe assamaṇāva samānā samaṇāmhāti paṭijānimhā, abrāhmaṇāva samānā brāhmaṇāmhāti paṭijānimhā, anarahantova samānā arahantāmhāti paṭijānimhā. ‘Idāni khomha samaṇā, idāni khomha brāhmaṇā, idāni khomha arahanto’ti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
「尊者,再者,我见到这里某些婆罗门智者……家主智者……沙门智者,精明、善于他人的学说、如毛端分裂者。他们我想以慧破坏见而行。他们听到:『先生,沙门果德玛确实将到达某村或某镇。』他们准备问题:『我们前往沙门果德玛处将问这个问题。如果被这样问而这样回答,我们将这样对他提出论难;如果被这样问而这样回答,我们将这样对他提出论难。』他们听到:『先生,沙门果德玛确实已到达某村或某镇。』他们前往世尊处。世尊以法的谈话开示、劝导、鼓励、使他们欢喜。他们被世尊以法的谈话开示、劝导、鼓励、使欢喜后,既不问世尊问题,何况提出论难?反而向世尊乞求从在家到无家的出家机会。世尊使他们出家。他们这样出家后,独居、隐退、不放逸、热诚、自励而住,不久,为了那个目的,善男子们正确地从在家到无家而出家,那无上的梵行终极,在现法中以自己的证智作证、具足后而住。他们这样说:『我们确实差点毁灭啊,先生;我们确实差点完全毁灭啊,先生。我们以前不是沙门却自称是沙门,不是婆罗门却自称是婆罗门,不是阿拉汉却自称是阿拉汉。现在我们是沙门,现在我们是婆罗门,现在我们是阿拉汉。』尊者,这也是我对世尊的法的推论:『世尊是正等正觉者,法由世尊善说,世尊的声闻僧团是善行道者。』
§373
‘‘Puna caparāhaṃ, bhante, ime isidattapurāṇā thapatayo mamabhattā mamayānā, ahaṃ nesaṃ jīvikāya dātā, yasassa āhattā; atha ca pana no tathā mayi nipaccakāraṃ karonti yathā bhagavati. Bhūtapubbāhaṃ, bhante, senaṃ abbhuyyāto samāno ime ca isidattapurāṇā thapatayo vīmaṃsamāno aññatarasmiṃ sambādhe āvasathe vāsaṃ upagacchiṃ. Atha kho, bhante, ime isidattapurāṇā thapatayo bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya vītināmetvā, yato ahosi bhagavā tato sīsaṃ katvā maṃ pādato karitvā nipajjiṃsu. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ime isidattapurāṇā thapatayo mamabhattā mamayānā, ahaṃ nesaṃ jīvikāya dātā, yasassa āhattā; atha ca pana no tathā mayi nipaccakāraṃ karonti yathā bhagavati. Addhā ime āyasmanto tassa bhagavato sāsane uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ jānantī’ti. Ayampi kho me, bhante, bhagavati dhammanvayo hoti – ‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto bhagavatā dhammo, suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho’ti.
「尊者,再者,这些伊西达答与布拉那长老是我的食客、我的乘客,我是他们生活的给予者、名声的带来者;然而他们对我的恭敬不如对世尊的恭敬。尊者,过去我曾出征军队,考察这些伊西达答与布拉那长老,在某个狭窄的住处过夜。尊者,那时这些伊西达答与布拉那长老以如法的谈话度过大半夜后,头朝向世尊所在的方向,以我为足方而卧。尊者,我当时这样想:『实在稀有啊,先生!实在未曾有啊,先生!这些伊西达答与布拉那长老是我的食客、我的乘客,我是他们生活的给予者、名声的带来者;然而他们对我的恭敬不如对世尊的恭敬。确实这些具寿知道世尊教法中前后殊胜的增上。』尊者,这也是我对世尊的随法:『世尊是正等正觉者,法由世尊善说,世尊的声闻僧团是善行道者。』」
§374
‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhagavāpi khattiyo, ahampi khattiyo; bhagavāpi kosalo, ahampi kosalo; bhagavāpi āsītiko, ahampi āsītiko. Yampi, bhante, bhagavāpi khattiyo ahampi khattiyo, bhagavāpi kosalo ahampi kosalo, bhagavāpi āsītiko ahampi āsītiko; imināvārahāmevāhaṃ , bhante, bhagavati paramanipaccakāraṃ kātuṃ, mittūpahāraṃ upadaṃsetuṃ. Handa, ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho bhagavā acirapakkantassa rañño pasenadissa kosalassa bhikkhū āmantesi – ‘‘eso, bhikkhave, rājā pasenadi kosalo dhammacetiyāni bhāsitvā uṭṭhāyāsanā pakkanto. Uggaṇhatha, bhikkhave, dhammacetiyāni; pariyāpuṇātha, bhikkhave , dhammacetiyāni; dhāretha, bhikkhave, dhammacetiyāni. Atthasaṃhitāni, bhikkhave, dhammacetiyāni ādibrahmacariyakānī’’ti.
「尊者,再者,世尊是刹帝利,我也是刹帝利;世尊是国萨拉人,我也是国萨拉人;世尊八十岁,我也八十岁。尊者,因为世尊是刹帝利我也是刹帝利,世尊是国萨拉人我也是国萨拉人,世尊八十岁我也八十岁;尊者,仅以此理由,我对世尊作最高的恭敬,显示友谊的供养。尊者,那么现在我们该走了;我们有很多事务,有很多应作的事。」「大王,现在你认为是时候了。」于是国萨拉国巴谢那地王从座起立,礼敬世尊,作右绕后离去。那时世尊在国萨拉国巴谢那地王离去不久,对诸比库说:「诸比库,这位国萨拉国巴谢那地王说了法塔后,从座起立离去。诸比库,你们要学习法塔;诸比库,你们要通达法塔;诸比库,你们要忆持法塔。诸比库,法塔是有义利的,是梵行之初。」
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
世尊说此。那些比库满意,欢喜世尊所说。
Dhammacetiyasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ. · 法塔经完 第九
10. Kaṇṇakatthalasuttaṃ10. 刊纳咖塔喇经
§375
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruññāyaṃ viharati kaṇṇakatthale migadāye. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo uruññaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘rājā, bhante, pasenadi kosalo bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’ti. Evañca vadehi – ‘ajja kira, bhante, rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘rājā, bhante, pasenadi kosalo bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati; evañca vadeti – ‘ajja kira bhante, rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’’ti. Assosuṃ kho somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī – ‘‘ajja kira rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’’ti. Atha kho somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhattābhihāre upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘‘tena hi, mahārāja, amhākampi vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘somā ca, bhante, bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’’ti.
如是我闻:一时,世尊住在伍汝那亚的甘那咖他喇鹿野苑。那时,国萨拉国巴谢那地王因某事来到伍汝那。于是国萨拉国巴谢那地王对某人说:「来,你这位先生,去见世尊;到了之后,以我的名义以头礼敬世尊足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住:『尊者,国萨拉国巴谢那地王以头礼敬世尊足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住。』并这样说:『尊者,据说今天国萨拉国巴谢那地王午后用完早餐后将来见世尊。』」「是的,陛下。」那人应诺国萨拉国巴谢那地王后,去见世尊;到了之后,礼敬世尊,在一旁坐下。在一旁坐下的那人对世尊这样说:「尊者,国萨拉国巴谢那地王以头礼敬世尊足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住;并这样说:『尊者,据说今天国萨拉国巴谢那地王午后用完早餐后将来见世尊。』」索玛姊妹与沙古喇姊妹听说:「据说今天国萨拉国巴谢那地王午后用完早餐后将来见世尊。」于是索玛姊妹与沙古喇姊妹去见国萨拉国巴谢那地王在食物供养处,到了之后对他这样说:「那么,大王,也请以我们的名义以头礼敬世尊足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住:『尊者,索玛姊妹与沙古喇姊妹以头礼敬世尊足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住。』」
§376
Atha kho rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘somā ca, bhante, bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati , appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’ti . ‘‘Kiṃ pana, mahārāja, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī aññaṃ dūtaṃ nālatthu’’nti? ‘‘Assosuṃ kho, bhante, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī – ‘ajja kira rājā pasenadi kosalo pacchābhattaṃ bhuttapātarāso bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamissatī’ti. Atha kho, bhante, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī maṃ bhattābhihāre upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘tena hi, mahārāja, amhākampi vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’’ti. ‘‘Sukhiniyo hontu tā, mahārāja, somā ca bhaginī sakulā ca bhaginī’’ti.
于是国萨拉国巴谢那地王午后用完早餐后去见世尊;到了之后,礼敬世尊,在一旁坐下。在一旁坐下的国萨拉国巴谢那地王对世尊这样说:「尊者,索玛姊妹与沙古喇姊妹以头礼敬世尊足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住。」「大王,难道索玛姊妹与沙古喇姊妹找不到其他使者吗?」「尊者,索玛姊妹与沙古喇姊妹听说:『据说今天国萨拉国巴谢那地王午后用完早餐后将来见世尊。』尊者,于是索玛姊妹与沙古喇姊妹来见我在食物供养处,到了之后对我这样说:『那么,大王,也请以我们的名义以头礼敬世尊足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住:索玛姊妹与沙古喇姊妹以头礼敬世尊足,问讯少病、少恼、轻安、有力、安乐住。』」「大王,愿索玛姊妹与沙古喇姊妹安乐。」
§377
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante, samaṇo gotamo evamāha – ‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti. Ye te, bhante, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo evamāha – natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti; kacci te, bhante, bhagavato vuttavādino, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatī’’ti? ‘‘Ye te, mahārāja, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo evamāha – natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti; na me te vuttavādino, abbhācikkhanti ca pana maṃ te asatā abhūtenā’’ti.
于是国萨拉国巴谢那地王对世尊这样说:「尊者,我听说:『沙门果德玛这样说:「没有任何沙门或婆罗门能主张无余的一切知、一切见的智见,这是须跋的。」』尊者,那些这样说的人:『沙门果德玛这样说:没有任何沙门或婆罗门能主张无余的一切知、一切见的智见,这是须跋的』——尊者,他们是世尊的所说者吗?他们不是以非实诽谤世尊吗?他们是依法而随法分别论吗?不会有任何如法的论难者来到应受呵责之处吗?」「大王,那些这样说的人:『沙门果德玛这样说:没有任何沙门或婆罗门能主张无余的一切知、一切见的智见,这是须跋的』——他们不是我的所说者,而且他们以非实、非真诽谤我。」
§378
Atha kho rājā pasenadi kosalo viṭaṭūbhaṃ senāpatiṃ āmantesi – ‘‘ko nu kho, senāpati, imaṃ kathāvatthuṃ rājantepure abbhudāhāsī’’ti? ‘‘Sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ , ambho purisa, mama vacanena sañjayaṃ brāhmaṇaṃ ākāsagottaṃ āmantehi – ‘rājā taṃ, bhante, pasenadi kosalo āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yena sañjayo brāhmaṇo ākāsagotto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sañjayaṃ brāhmaṇaṃ ākāsagottaṃ etadavoca – ‘‘rājā taṃ, bhante, pasenadi kosalo āmantetī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘siyā nu kho, bhante, bhagavatā aññadeva kiñci sandhāya bhāsitaṃ, tañca jano aññathāpi paccāgaccheyya . Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā abhijānāti vācaṃ bhāsitā’’ti? ‘‘Evaṃ kho ahaṃ, mahārāja, abhijānāmi vācaṃ bhāsitā – ‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sakideva sabbaṃ ñassati, sabbaṃ dakkhiti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’’ti. ‘‘Heturūpaṃ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṃ, bhante, bhagavā āha – ‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo sakideva sabbaṃ ñassati, sabbaṃ dakkhiti, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’’ti. ‘‘Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Imesaṃ nu kho, bhante, catunnaṃ vaṇṇānaṃ siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti? ‘‘Cattārome, mahārāja, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Imesaṃ kho, mahārāja, catunnaṃ vaṇṇānaṃ dve vaṇṇā aggamakkhāyanti – khattiyā ca brāhmaṇā ca – yadidaṃ abhivādanapaccuṭṭhānaañjalikammasāmīcikammānī’’ti . ‘‘Nāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ diṭṭhadhammikaṃ pucchāmi; samparāyikāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ pucchāmi. Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Imesaṃ nu kho, bhante, catunnaṃ vaṇṇānaṃ siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti?
于是国萨拉国巴谢那地王对维塔杜巴将军说:「将军,是谁在王宫中提出这个话题?」「大王,是阿咖沙果答婆罗门桑加亚。」于是国萨拉国巴谢那地王对某人说:「来,你这位先生,以我的名义召唤阿咖沙果答婆罗门桑加亚:『尊者,国萨拉国巴谢那地王召唤你。』」「是的,陛下。」那人应诺国萨拉国巴谢那地王后,去见阿咖沙果答婆罗门桑加亚;到了之后,对阿咖沙果答婆罗门桑加亚这样说:「尊者,国萨拉国巴谢那地王召唤你。」于是国萨拉国巴谢那地王对世尊这样说:「尊者,世尊可能有所指而说,而人们也可能以其他方式理解。尊者,世尊忆念所说的话是怎样的呢?」「大王,我这样忆念所说的话:『没有任何沙门或婆罗门能一次知一切、见一切,这是须跋的。』」「尊者,世尊说的有理;尊者,世尊说的有因有理:『没有任何沙门或婆罗门能一次知一切、见一切,这是须跋的。』」「尊者,有这四种种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。尊者,这四种种姓会有差别、会有不同吗?」「大王,有这四种种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。大王,这四种种姓中,两种种姓被称为最上——即刹帝利与婆罗门——在礼敬、起迎、合掌、恭敬业方面。」「尊者,我不问世尊现法的事;尊者,我问世尊来世的事。尊者,有这四种种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。尊者,这四种种姓会有差别、会有不同吗?」
§379
‘‘Pañcimāni, mahārāja, padhāniyaṅgāni. Katamāni pañca? Idha, mahārāja, bhikkhu saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti; appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya; asaṭho hoti amāyāvī yathābhūtaṃ attānaṃ āvikattā satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu; āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu; paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā – imāni kho, mahārāja, pañca padhāniyaṅgāni. Cattārome, mahārāja, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā. Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā ; ettha pana nesaṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. ‘‘Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā . Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā; ettha pana nesaṃ, bhante, siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti? ‘‘Ettha kho nesāhaṃ, mahārāja, padhānavemattataṃ vadāmi. Seyyathāpissu, mahārāja, dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā, dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā adantā avinītā. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, ye te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā, api nu te dantāva dantakāraṇaṃ gaccheyyuṃ, dantāva dantabhūmiṃ sampāpuṇeyyu’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Ye pana te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā adantā avinītā, api nu te adantāva dantakāraṇaṃ gaccheyyuṃ, adantāva dantabhūmiṃ sampāpuṇeyyuṃ, seyyathāpi te dve hatthidammā vā assadammā vā godammā vā sudantā suvinītā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yaṃ taṃ saddhena pattabbaṃ appābādhena asaṭhena amāyāvinā āraddhavīriyena paññavatā taṃ vata assaddho bahvābādho saṭho māyāvī kusīto duppañño pāpuṇissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti.
「大王,有这五种精勤支。哪五种?大王,这里,比库有信,信如来的菩提:『如此,彼世尊是阿拉汉、正等正觉者、明行具足者、善逝、世间解、无上调御丈夫者、天人师、佛陀、世尊』;少病、少恼,具足不太冷不太热、中等的、堪忍精勤的消化力;不虚伪、不奸诈,如实地向导师或有智的同梵行者显示自己;住于精进,为断不善法、为具足善法,努力、坚固精进,于诸善法不舍负担;有慧,具足导向生灭的慧,具足圣者的、洞察的、导向正确灭苦的慧——大王,这是五种精勤支。大王,有这四种种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。若他们具足这五种精勤支;这对他们会长久有利益、安乐。」「尊者,有这四种种姓:刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。若他们具足这五种精勤支;尊者,在这里他们会有差别、会有不同吗?」「大王,在这里我说精勤的差别。大王,譬如有两头调象、调马或调牛,善调御、善训练,另有两头未调御、未训练的象、马或牛。大王,你怎么想:那两头善调御、善训练的调象、调马或调牛,它们已调御而会去调御之处,已调御而会到达调御之地吗?」「是的,尊者。」「那么那两头未调御、未训练的象、马或牛,它们未调御而会去调御之处,未调御而会到达调御之地,如同那两头善调御、善训练的调象、调马或调牛吗?」「不会,尊者。」「大王,同样地,有信者、少病者、不虚伪者、不奸诈者、精进者、有慧者所应得的,无信者、多病者、虚伪者、奸诈者、懈怠者、劣慧者会得到——这是须跋的。」
§380
‘‘Heturūpaṃ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṃ, bhante, bhagavā āha. Cattārome, bhante, vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā , suddā. Te cassu imehi pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā te cassu sammappadhānā; ettha pana nesaṃ, bhante, siyā viseso siyā nānākaraṇa’’nti? ‘‘Ettha kho nesāhaṃ, mahārāja, na kiñci nānākaraṇaṃ vadāmi – yadidaṃ vimuttiyā vimuttiṃ. Seyyathāpi, mahārāja, puriso sukkhaṃ sākakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya ; athāparo puriso sukkhaṃ sālakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya; athāparo puriso sukkhaṃ ambakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya; athāparo puriso sukkhaṃ udumbarakaṭṭhaṃ ādāya aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyya. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, siyā nu kho tesaṃ aggīnaṃ nānādāruto abhinibbattānaṃ kiñci nānākaraṇaṃ acciyā vā acciṃ, vaṇṇena vā vaṇṇaṃ, ābhāya vā ābha’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yaṃ taṃ tejaṃ vīriyā nimmathitaṃ padhānābhinibbattaṃ , nāhaṃ tattha kiñci nānākaraṇaṃ vadāmi – yadidaṃ vimuttiyā vimutti’’nti. ‘‘Heturūpaṃ, bhante, bhagavā āha; saheturūpaṃ, bhante, bhagavā āha. Kiṃ pana, bhante, atthi devā’’ti? ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, mahārāja, evaṃ vadesi – ‘kiṃ pana, bhante, atthi devā’’’ti? ‘‘Yadi vā te, bhante, devā āgantāro itthattaṃ yadi vā anāgantāro itthattaṃ’’? ‘‘Ye te, mahārāja, devā sabyābajjhā te devā āgantāro itthattaṃ, ye te devā abyābajjhā te devā anāgantāro itthatta’’nti.
「尊者,世尊说有因之色;尊者,世尊说有缘之色。尊者,有此四种种姓——刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗。若他们具足此五种精勤支,若他们正精勤;尊者,于此,他们之间会有差别、会有不同吗?」「大王,于此我不说有任何不同——即就解脱而言的解脱。譬如,大王,某人取干燥的萨咖木生起火,显现火焰;另一人取干燥的沙喇木生起火,显现火焰;另一人取干燥的芒果木生起火,显现火焰;另一人取干燥的优昙婆罗木生起火,显现火焰。大王,你怎么想:那些从不同木材生起的火,火焰与火焰之间、颜色与颜色之间、光明与光明之间,会有什么不同吗?」「不会,尊者。」「同样地,大王,凡是以精进摩擦出的火焰、以精勤生起的,我不说那里有任何不同——即就解脱而言的解脱。」「尊者,世尊说有因之色;尊者,世尊说有缘之色。尊者,那么,有天人吗?」「大王,你为何如此说——『尊者,那么,有天人吗?』」「尊者,那些天人是会来此有的,还是不会来此有的?」「大王,那些有恼害的天人是会来此有的,那些无恼害的天人是不会来此有的。」
§381
Evaṃ vutte, viṭṭūbho senāpati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ye te, bhante, devā sabyābajjhā āgantāro itthattaṃ te devā, ye te devā abyābajjhā anāgantāro itthattaṃ te deve tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vā’’ti?
如是说时,韦咖都巴将军对世尊如此说:「尊者,那些有恼害、会来此有的天人,那些无恼害、不会来此有的天人,能使他们从那个处所退堕或驱逐吗?」
Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho viṭaṭūbho senāpati rañño pasenadissa kosalassa putto; ahaṃ bhagavato putto. Ayaṃ kho kālo yaṃ putto puttena manteyyā’’ti. Atha kho āyasmā ānando viṭaṭūbhaṃ senāpatiṃ āmantesi – ‘‘tena hi, senāpati, taṃ yevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, yāvatā rañño pasenadissa kosalassa vijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, pahoti tattha rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti? ‘‘Yāvatā, bho, rañño pasenadissa kosalassa vijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, pahoti tattha rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti.
那时,具寿阿难生起此念:『此韦咖都巴将军是憍萨喇国巴些那地王之子;我是世尊之子。现在正是子与子商议之时。』那时,具寿阿难对韦咖都巴将军说:「那么,将军,我就此问你;你认为适当的,就那样回答。将军,你怎么想:凡憍萨喇国巴些那地王所征服之处,凡巴些那地王行使自在主权统治之处,巴些那地王能在那里使沙门或婆罗门、有福德者或无福德者、有梵行者或无梵行者从那个处所退堕或驱逐吗?」「尊者,凡憍萨喇国巴些那地王所征服之处,凡巴些那地王行使自在主权统治之处,巴些那地王能在那里使沙门或婆罗门、有福德者或无福德者、有梵行者或无梵行者从那个处所退堕或驱逐。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, yāvatā rañño pasenadissa kosalassa avijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo na issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tattha pahoti rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti? ‘‘Yāvatā, bho, rañño pasenadissa kosalassa avijitaṃ yattha ca rājā pasenadi kosalo na issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, na tattha pahoti rājā pasenadi kosalo samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā puññavantaṃ vā apuññavantaṃ vā brahmacariyavantaṃ vā abrahmacariyavantaṃ vā tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti.
「将军,你怎么想:凡憍萨喇国巴些那地王所未征服之处,凡巴些那地王不行使自在主权统治之处,巴些那地王能在那里使沙门或婆罗门、有福德者或无福德者、有梵行者或无梵行者从那个处所退堕或驱逐吗?」「尊者,凡憍萨喇国巴些那地王所未征服之处,凡巴些那地王不行使自在主权统治之处,巴些那地王不能在那里使沙门或婆罗门、有福德者或无福德者、有梵行者或无梵行者从那个处所退堕或驱逐。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, sutā te devā tāvatiṃsā’’ti? ‘‘Evaṃ, bho. Sutā me devā tāvatiṃsā. Idhāpi bhotā raññā pasenadinā kosalena sutā devā tāvatiṃsā’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, senāpati, pahoti rājā pasenadi kosalo deve tāvatiṃse tamhā ṭhānā cāvetuṃ vā pabbājetuṃ vā’’ti? ‘‘Dassanampi, bho, rājā pasenadi kosalo deve tāvatiṃse nappahoti, kuto pana tamhā ṭhānā cāvessati vā pabbājessati vā’’ti? ‘‘Evameva kho, senāpati, ye te devā sabyābajjhā āgantāro itthattaṃ te devā, ye te devā abyābajjhā anāgantāro itthattaṃ te deve dassanāyapi nappahonti; kuto pana tamhā ṭhānā cāvessanti vā pabbājessanti vā’’ti?
「将军,你怎么想:你听说过三十三天吗?」「是的,尊者。我听说过三十三天。憍萨喇国巴些那地王也听说过三十三天。」「将军,你怎么想:憍萨喇国巴些那地王能使三十三天从那个处所退堕或驱逐吗?」「尊者,憍萨喇国巴些那地王连见三十三天都不能,何况能使他们从那个处所退堕或驱逐呢?」「同样地,将军,那些有恼害、会来此有的天人,那些无恼害、不会来此有的天人,连见他们都不能;何况能使他们从那个处所退堕或驱逐呢?」
§382
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘konāmo ayaṃ, bhante, bhikkhū’’ti? ‘‘Ānando nāma, mahārājā’’ti. ‘‘Ānando vata, bho, ānandarūpo vata, bho! Heturūpaṃ, bhante , āyasmā ānando āha; saheturūpaṃ, bhante, āyasmā ānando āha. Kiṃ pana, bhante, atthi brahmā’’ti? ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, mahārāja, evaṃ vadesi – ‘kiṃ pana, bhante, atthi brahmā’’’ti? ‘‘Yadi vā so, bhante, brahmā āgantā itthattaṃ, yadi vā anāgantā itthatta’’nti? ‘‘Yo so, mahārāja, brahmā sabyābajjho so brahmā āgantā itthattaṃ, yo so brahmā abyābajjho so brahmā anāgantā itthatta’’nti. Atha kho aññataro puriso rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto āgato’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo sañjayaṃ brāhmaṇaṃ ākāsagottaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, brāhmaṇa, imaṃ kathāvatthuṃ rājantepure abbhudāhāsī’’ti? ‘‘Viṭaṭūbho, mahārāja, senāpatī’’ti. Viṭaṭūbho senāpati evamāha – ‘‘sañjayo, mahārāja, brāhmaṇo ākāsagotto’’ti. Atha kho aññataro puriso rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca – ‘‘yānakālo, mahārājā’’ti.
那时,憍萨喇国巴些那地王对世尊如此说:「尊者,此比库名叫什么?」「大王,名叫阿难。」「阿难确实令人欢喜,尊者,确实具欢喜之相!尊者,具寿阿难说有因之色;尊者,具寿阿难说有缘之色。尊者,那么,有梵天吗?」「大王,你为何如此说——『尊者,那么,有梵天吗?』」「尊者,那位梵天是会来此有的,还是不会来此有的?」「大王,凡有恼害的梵天是会来此有的,凡无恼害的梵天是不会来此有的。」那时,某人对憍萨喇国巴些那地王如此说:「大王,阿咖沙果答的桑加亚婆罗门来了。」那时,憍萨喇国巴些那地王对阿咖沙果答的桑加亚婆罗门如此说:「婆罗门,谁在王宫中提起此话题?」「大王,韦咖都巴将军。」韦咖都巴将军如此说:「大王,阿咖沙果答的桑加亚婆罗门。」那时,某人对憍萨喇国巴些那地王如此说:「大王,是乘车之时了。」
Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sabbaññutaṃ mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, sabbaññutaṃ bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Cātuvaṇṇisuddhiṃ mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, cātuvaṇṇisuddhiṃ bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Adhideve mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, adhideve bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Adhibrahmānaṃ mayaṃ, bhante, bhagavantaṃ apucchimhā, adhibrahmānaṃ bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Yaṃ yadeva ca mayaṃ bhagavantaṃ apucchimhā taṃ tadeva bhagavā byākāsi; tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā. Handa, ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma; bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmīti.
那时,憍萨喇国巴些那地王对世尊如此说:「尊者,我们问世尊一切知,世尊分别论一切知;那令我们满意且认可,我们对此感到欢喜。尊者,我们问世尊四种姓清净,世尊分别论四种姓清净;那令我们满意且认可,我们对此感到欢喜。尊者,我们问世尊关于天人,世尊分别论关于天人;那令我们满意且认可,我们对此感到欢喜。尊者,我们问世尊关于梵天,世尊分别论关于梵天;那令我们满意且认可,我们对此感到欢喜。凡我们问世尊什么,世尊就分别论那个;那令我们满意且认可,我们对此感到欢喜。尊者,现在我们要走了;我们有许多事务,有许多应作之事。」「大王,现在你认为是时候了。」那时,憍萨喇国巴些那地王欢喜、随喜世尊所说,从座起立,礼敬世尊,作右绕后离去。
Kaṇṇakatthalasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ. · 刊纳咖塔喇经完 第十
Rājavaggo niṭṭhito catuttho. · 王品完 第四
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Ghaṭikāro raṭṭhapālo, maghadevo madhuriyaṃ;
嘎帝咖拉、拉塔巴喇、马哈德瓦、马杜利亚；
Bodhi aṅgulimālo ca, piyajātaṃ bāhitikaṃ;
菩提、安古利马喇、毕亚佳答、巴希帝咖；
Dhammacetiyasuttañca, dasamaṃ kaṇṇakatthalaṃ.
法塔经，第十为康纳咖他喇。