三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页义注经藏义注中部义注1. 根本法门品义注

1. Mūlapariyāyavaggo · 1. 根本法门品义注

41 段 · CSCD 巴利原典
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Majjhimanikāye · 中部
Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā · 根本五十经注疏
(Paṭhamo bhāgo)(第一分)
Ganthārambhakathā
《经卷起首语》
Karuṇāsītalahadayaṃ , paññāpajjotavihatamohatamaṃ;
慈悲宽厚、心地清净轻安,智慧之灯驱除最重的无明;
Sanarāmaralokagaruṃ, vande sugataṃ gativimuttaṃ.
世间最美妙最庄严者,敬礼那善逝者、得自在者。
Buddhopi buddhabhāvaṃ, bhāvetvā ceva sacchikatvā ca;
即使是佛陀,亦曾修习佛道,且证得真实;
Yaṃ upagato gatamalaṃ, vande tamanuttaraṃ dhammaṃ.
那至高无上的法,震荡一切污垢者,吾等顶礼。
Sugatassa orasānaṃ, puttānaṃ mārasenamathanānaṃ;
如善逝之儿子,破除魔众,坚决抑制魔军。
Aṭṭhannampi samūhaṃ, sirasā vande ariyasaṅghaṃ.
『八种』即八众,顶礼圣众。
Iti me pasannamatino, ratanattayavandanāmayaṃ puññaṃ;
如是我心经意明了,谨以舍利子三宝敬礼功德行。
Yaṃ suvihatantarāyo, hutvā tassānubhāvena.
所有恶劫障碍,已于此中因为庄严庄重而消除。
Majjhimapamāṇasuttaṅkitassa idha majjhimāgamavarassa;
此处为法中中间行次第,属中道正法流转。
Buddhānubuddhasaṃvaṇṇitassa paravādamathanassa.
述说佛陀及诸佛觉者的教诲,破除异论。
Atthappakāsanatthaṃ, aṭṭhakathā ādito vasisatehi;
为开示义理,注疏由贤士依教讲述存留。
Pañcahi yā saṅgītā, anusaṅgītā ca pacchāpi.
五种音乐,及其伴奏,随后随之而来。
Sīhaḷadīpaṃ pana ābhatātha vasinā mahāmahindena;
至于锡兰岛,由住持大摩诃摩 Hin登者榻设,
Ṭhapitā sīhaḷabhāsāya, dīpavāsīnamatthāya.
以锡兰语,为岛上居民之意而设。
Apanetvāna tatohaṃ, sīhaḷabhāsaṃ manoramaṃ bhāsaṃ;
扛载着此锡兰语,悦耳的语言,
Tantinayānucchavikaṃ, āropento vigatadosaṃ.
随琴弦奏响,调和无过失。
Samayaṃ avilomento, therānaṃ theravaṃsadīpānaṃ;
常照耀于长老长辈之岛屿。
Sunipuṇavinicchayānaṃ, mahāvihāre nivāsīnaṃ.
因果善恶的详细分析,住于大寺院中的诸比库们。
Hitvā punappunāgatamatthaṃ, atthaṃ pakāsayissāmi;
放下反复来往的目的,我将揭示其义理;
Sujanassa ca tuṭṭhatthaṃ, ciraṭṭhitatthañca dhammassa.
以及善知识所求的满意,和长久坚住教法的意义。
Sīlakathā dhutadhammā, kammaṭṭhānāni ceva sabbāni;
戒律的教义与清净法门,圆满呈现于所有业处;
Cariyāvidhānasahito, jhānasamāpattivitthāro.
并包含行为规约的种类,以及禅那修习的完成开示。
Sabbā ca abhiññāyo, paññāsaṅkalananicchayo ceva;
乃至诸种三明神通,和智慧圆满无余的归结。
Khandhādhātāyatanindriyāni ariyāni ceva cattāri.
五蕴、六入、十八界皆为圣法。
Saccāni paccayākāradesanā suparisuddhanipuṇanayā;
此乃真实之谛,缘起形态之宣说,且以清净圆满之善巧加以表述;
Avimuttatantimaggā, vipassanābhāvanā ceva.
更有超脱之道的彻底生起,以及观照修习之法。
Iti pana sabbaṃ yasmā, visuddhimagge mayā suparisuddhaṃ;
因此,诸法皆由我于清净道上清净成熟,
Vuttaṃ tasmā bhiyyo, na taṃ idha vicārayissāmi.
已宣说者甚多,故此不欲在此多加思索。
‘‘Majjhe visuddhimaggo, esa catunnampi āgamānañhi;
“在清净道中,此乃四法之中居中者;
Ṭhatvā pakāsayissati, tattha yathābhāsitamatthaṃ’’.
释明之后,必将阐明其所说的意义。
Icceva kato tasmā, tampi gahetvāna saddhimetāya;
因此,仅此而已,采纳这点,以生起信解;
Aṭṭhakathāya vijānatha, majjhimasaṅgītiyā atthanti.
应知此为注疏,此即中部三聚经的义论。
Nidānakathā
因缘论
§1
1. Tattha majjhimasaṅgīti nāma paṇṇāsato mūlapaṇṇāsā majjhimapaṇṇāsā uparipaṇṇāsāti paṇṇāsattayasaṅgahā. Vaggato ekekāya paṇṇāsāya pañca pañca vagge katvā pannarasavaggasamāyogā. Suttato diyaḍḍhasuttasataṃ dve ca suttantā. Padato tevīsuttarapañcasatādhikāni asītipadasahassāni. Tenāhu porāṇā –
1. 此处所称中部三聚经者,谓三十五卷,根本三十五卷,中部三十五卷及附录三十五卷之总称。分为十五卷,每卷五卷,合为一十五卷集合。经文共计一百五十二部,两卷经典。语句计有三十五万余句,约三万八千余行。故谓曰古文曰──
‘‘Asītipadasahassāni, bhiyyo pañcasatāni ca;
“三万八千余行,比此更有五百余行;
Puna tevīsati vuttā, padamevaṃ vavatthita’’nti.
再次说起三十二句,以此语句作为开端。
Akkharato satta akkharasatasahassāni cattālīsañca sahassāni tepaññāsañca akkharāni. Bhāṇavārato asīti bhāṇavārā tevīsapadādhiko ca upaḍḍhabhāṇavāro. Anusandhito pucchānusandhi-ajjhāsayānusandhi-yathānusandhivasena saṅkhepato tividho anusandhi. Vitthārato panettha tīṇi anusandhisahassāni nava ca satāni honti. Tenāhu porāṇā –
从字母计数,有七个字母,数百千字母,及四千余万的约数,合计共有三十五个字母。说话期间称为“说话的期间”,三十二句以上的期间称为“附加说话期间”。按照问答的追随、意念的追随,依照对应关系,概括为三种追随法。详尽讲述则此处有三千个追随字和九百个左右。故古文曰——
‘‘Tīṇi sandhisahassāni, tathā navasatāni ca;
“三千个追随字,以及九百个多字;
Anusandhinayā ete, majjhimassa pakāsitā’’ti.
这些以追随法,置于中心位置,显现其中。”
Tattha paṇṇāsāsu mūlapaṇṇāsā ādi, vaggesu mūlapariyāyavaggo, suttesu mūlapariyāyasuttaṃ. Tassāpi ‘‘evaṃ me suta’’ntiādikaṃ āyasmatā ānandena paṭhamamahāsaṅgītikāle vuttaṃ nidānamādi. Sā panesā paṭhamamahāsaṅgīti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya ādimhi vitthāritā. Tasmā sā tattha vitthāritanayeneva veditabbā.
其中按五十个章段开始,起于根本章段,篇章层次称“根本章节”,经文则称“根本章节经”。其开头如“如是我闻”等,曾由尊者阿难在首次大集会上,作为开端及结尾而宣说。此内容最初在大集经长部注疏中得到详尽阐述。因此应当依此详细阐释而了解此处。