三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 玛欣德尊者标准中译
首页经藏长部巴提咖品部7. 相经

7. Lakkhaṇasuttaṃ7. 相经

408 段 · CSCD 巴利原典
7. Lakkhaṇasuttaṃ7. 相经
Dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni三十二大人相
§198
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhaddante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
如是我闻——一时,世尊住在沙瓦提城揭德林给孤独园。在那里,世尊称呼诸比库:「诸比库。」「尊师。」那些比库回答世尊。世尊说此:
§199
‘‘Dvattiṃsimāni, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti; seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado .
「诸比库,这三十二种大丈夫相是大丈夫的大丈夫相,具足这些相的大丈夫只有两种趣向,没有其他。如果住在家中,他成为转轮王,如法的法王,征服四方,获得国土的安稳,具足七宝。他有这七宝,即:轮宝、象宝、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝、主兵臣宝为第七。他有超过一千个儿子,勇敢、英勇之身、能摧毁敌军。他以法征服这大地至海洋为边际后而住,不用刑杖、不用刀剑。但如果他从在家出家成为非家,他成为阿拉汉、正等正觉者,在世间揭开覆盖者。
§200
‘‘Katamāni ca tāni, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā? Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.
「诸比库,什么是那三十二种大丈夫的大丈夫相,具足这些相的大丈夫只有两种趣向,没有其他?如果住在家中,他成为转轮王……(中略)……但如果他从在家出家成为非家,他成为阿拉汉、正等正觉者,在世间揭开覆盖者。
‘‘Idha, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.
「诸比库,在此,大丈夫足安立善。诸比库,凡大丈夫足安立善,诸比库,这也是大丈夫的大丈夫相。
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni . Yampi , bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.
「再者,诸比库,大丈夫的两足底下生有轮相,具千辐、有轮缘、有轮毂、一切行相圆满。诸比库,凡大丈夫的两足底下生有轮相,具千辐、有轮缘、有轮毂、一切行相圆满,诸比库,这也是大丈夫的大丈夫相。
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpuriso āyatapaṇhi hoti…pe… dīghaṅguli hoti… mudutalunahatthapādo hoti… jālahatthapādo hoti… ussaṅkhapādo hoti… eṇijaṅgho hoti… ṭhitakova anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati… kosohitavatthaguyho hoti… suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco… sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalimpati… ekekalomo hoti, ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni… uddhaggalomo hoti, uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni … brahmujugatto hoti… sattussado hoti… sīhapubbaddhakāyo hoti… citantaraṃso hoti… nigrodhaparimaṇḍalo hoti, yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo… samavaṭṭakkhandho hoti… rasaggasaggī hoti… sīhahanu hoti… cattālīsadanto hoti … samadanto hoti… aviraḷadanto hoti… susukkadāṭho hoti… pahūtajivho hoti… brahmassaro hoti karavīkabhāṇī… abhinīlanetto hoti… gopakhumo hoti… uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.
「再者,诸比库,大丈夫足跟长……(中略)……手指长……手足柔软细滑……手足有网缦……足踝高……小腿如鹿王……站立时不弯身即能以两手掌摩触膝盖……阴藏隐密如马……皮肤金色如黄金……皮肤细滑,因皮肤细滑故尘垢不着身……一孔一毛,诸毛孔各生一毛……毛向上旋,所生诸毛向上、青色、如眼药色、作螺旋状、右旋而生……身躯梵直……身有须跋隆满……身前半如狮子……两肩圆满……身如尼拘律树,其身长等于两臂展开之长,两臂展开之长等于其身长……肩膀均匀……味觉最上……颔如狮子……有四十齿……齿平齐……齿无间隙……齿洁白……舌广大……声如梵天,音如迦陵频伽鸟……眼睛深青……睫毛如牛王……眉间生白毫,洁白柔软如棉。诸比库,凡大丈夫眉间生白毫,洁白柔软如棉,诸比库,这也是大丈夫的大丈夫相。
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati.
「再者,诸比库,大丈夫头如宝冠。诸比库,凡大丈夫头如宝冠,诸比库,这也是大丈夫的大丈夫相。
‘‘Imāni kho tāni, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.
「诸比库,这些就是那三十二种大丈夫的大丈夫相,具足这些相的大丈夫只有两种趣向,没有其他。如果住在家中,他成为转轮王……(中略)……但如果他从在家出家成为非家,他成为阿拉汉、正等正觉者,在世间揭开覆盖者。
‘‘Imāni kho, bhikkhave, dvattiṃsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni bāhirakāpi isayo dhārenti, no ca kho te jānanti – ‘imassa kammassa kaṭattā idaṃ lakkhaṇaṃ paṭilabhatī’ti.
「诸比库,这些三十二大人相,外道的仙人们也持有,但他们不知道——『因为做了这个业,所以获得这个相』。
(1) Suppatiṭṭhitapādatālakkhaṇaṃ(1) 足善安立相
§201
‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno daḷhasamādāno ahosi kusalesu dhammesu, avatthitasamādāno kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṃvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu . So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Suppatiṭṭhitapādo hoti. Samaṃ pādaṃ bhūmiyaṃ nikkhipati, samaṃ uddharati, samaṃ sabbāvantehi pādatalehi bhūmiṃ phusati.
「诸比库,如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,对诸善法是坚固受持者,对身善行、语善行、意善行、布施分享、持戒、守伍波萨他、对母之义务、对父之义务、对沙门之义务、对婆罗门之义务、对家族中长者的尊敬,以及对其他种种增上善法是坚定受持者。由于那个业的造作、积累、充满、广大,身坏命终后,他往生于善趣、天界。在那里,他以十种状态超越其他诸天:天寿、天色、天乐、天名声、天主权、天色、天声、天香、天味、天触。从那里死后,来到此处,他获得这个大人相:足善安立。他平稳地把足放在地上,平稳地抬起,以全部足底平稳地触地。
§202
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti; seyyathidaṃ, cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ akhilamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati . Rājā samāno kiṃ labhati? Akkhambhiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati. ‘‘Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Akkhambhiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足那个相者,如果住于在家,他成为转轮王,如法的法王,征服四方,获得国土的安稳,具足七宝。他有这七宝,即:轮宝、象宝、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝、主兵臣宝为第七。他有超过一千个儿子,勇敢、雄健之身、能摧毁敌军。他以法征服这大地直至海洋边际——无荆棘、无障碍、繁荣、兴盛、安全、吉祥、无恼乱——不用棍棒、不用刀剑而住。作为王,他获得什么?他不被任何人类的敌对者、仇敌所胜。作为王,他获得这个。但如果他从在家出家为无家,他成为阿拉汉、正等正觉者,在世间揭开覆盖。作为佛陀,他获得什么?他不被内在的或外在的敌对者、仇敌所胜——不被贪或嗔或痴,不被沙门或婆罗门或天人或魔或梵天或世间的任何者所胜。作为佛陀,他获得这个」。世尊说了这个义理。
§203
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Sacce ca dhamme ca dame ca saṃyame,
「于真谛与法与调御与自制,
Soceyyasīlālayuposathesu ca;
于清净戒、住所、伍波萨他中,
Dāne ahiṃsāya asāhase rato,
乐于布施、不害、不粗暴,
Daḷhaṃ samādāya samattamācari .
坚固受持后,平等地行持。」
‘‘So tena kammena divaṃ samakkami ,
「他以那业登上天界,」
Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi ;
「享受快乐与游戏之乐;」
Tato cavitvā punarāgato idha,
「从那里死后再来到此处,」
Samehi pādehi phusī vasundharaṃ.
「以平稳的双足触地。」
‘‘Byākaṃsu veyyañjanikā samāgatā,
「聚集的相师们宣说:」
Samappatiṭṭhassa na hoti khambhanā;
「平稳站立者不会动摇;」
Gihissa vā pabbajitassa vā puna ,
「无论是在家者或出家者,」
Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotakaṃ.
「那相是显示其义的。」
‘‘Akkhambhiyo hoti agāramāvasaṃ,
「他不可动摇地住于家中,
Parābhibhū sattubhi nappamaddano;
征服他人,不被敌人所压伏;
Manussabhūtenidha hoti kenaci,
在此人间,他不被任何人所胜,
Akkhambhiyo tassa phalena kammuno.
因其业的果报,他不可动摇。
‘‘Sace ca pabbajjamupeti tādiso,
「若如是之人出家,
Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;
喜乐于出离,具慧者;
Aggo na so gacchati jātu khambhanaṃ,
他最胜,绝不动摇,
Naruttamo esa hi tassa dhammatā’’ti.
此人中至上者,这确实是他的法性。」
(2) Pādatalacakkalakkhaṇaṃ(2) 足底轮相
§204
‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanassa sukhāvaho ahosi, ubbegauttāsabhayaṃ apanuditā, dhammikañca rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidhātā, saparivārañca dānaṃ adāsi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni suvibhattantarāni.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,曾为众人带来安乐,驱除恐怖、惊慌、畏惧,提供如法的保护、防护与守护,并施与有眷属的布施。由于那业的已作、积累、增长、广大,身坏命终后往生善趣、天界……从彼处死后来到此处,获得此大人相:在两足底生有轮,具千辐、有轮缘、有轮毂、一切行相圆满、各部分善分明。」
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāparivāro hoti; mahāssa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Mahāparivāro hoti; mahāssa honti parivārā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足此相者,若住于家,则成为转轮王……作为王,获得什么?有大眷属;他有大眷属——婆罗门、居士、城邑与乡村之民、计算大臣、军队统帅、守门者、大臣、随从者、诸王、富豪、王子。作为王,获得此。但若从家出家成为无家者,则成为阿拉汉、正等正觉者,于世间揭开覆盖。作为佛陀,获得什么?有大眷属;他有大眷属——比库、比库尼、近事男、近事女、天人、人、阿修罗、龙、乾达婆。作为佛陀,获得此。」世尊说此义。
§205
Tatthetaṃ vuccati –
于此,这样说——
‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,
「以前在东方,在过去诸生中,」
Manussabhūto bahunaṃ sukhāvaho;
「作为人,为众人带来安乐;」
Ubbhegauttāsabhayāpanūdano,
「驱除恐怖、惊慌与畏惧,」
Guttīsu rakkhāvaraṇesu ussuko.
「于诸守护、防护中勤勉。」
‘‘So tena kammena divaṃ samakkami,
「以那业,他到达天界,」
Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;
以及乐与游戏之乐;
Tato cavitvā punarāgato idha,
从彼处死后再来到此处,
Cakkāni pādesu duvesu vindati.
在两足上获得轮相。
‘‘Samantanemīni sahassarāni ca,
「具有圆满轮辋与千辐,
Byākaṃsu veyyañjanikā samāgatā;
聚集的相师们分别论;
Disvā kumāraṃ satapuññalakkhaṇaṃ,
见到具百福德相的童子,
Parivāravā hessati sattumaddano.
降伏敌者将有眷属围绕。
Tathā hī cakkāni samantanemini,
确实如此,圆满轮辋的轮相,
Sace na pabbajjamupeti tādiso;
若如此之人不出家;
Vatteti cakkaṃ pathaviṃ pasāsati,
他转轮,统治大地,
Tassānuyantādha bhavanti khattiyā.
刹帝利们在此成为他的随从。
‘‘Mahāyasaṃ saṃparivārayanti naṃ,
「大名声者围绕着他,
Sace ca pabbajjamupeti tādiso;
若如此之人出家;
Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo,
喜乐于出离欲,有慧者,
Devāmanussāsurasakkarakkhasā .
天人、人、阿修罗、萨咖、罗刹。
‘‘Gandhabbanāgā vihagā catuppadā,
「乾达婆、龙、飞禽、四足兽,
Anuttaraṃ devamanussapūjitaṃ;
无上的、为天人所礼敬的;
Mahāyasaṃ saṃparivārayanti na’’nti.
大名声者围绕着他。」
(3-5) Āyatapaṇhitāditilakkhaṇaṃ(3-5) 长指等三相
§206
‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato ahosi nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī vihāsi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Āyatapaṇhi ca hoti, dīghaṅguli ca brahmujugatto ca.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,舍断杀生,离杀生,已放下棍棒,已放下刀剑,有惭,有悲悯,住于对一切有息生类的利益怜悯。由于那业的已作、已积集、已增盛、已广大……他从那里死后来到此处,获得这三种大人相:足跟长,手指长,身躯正直。
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko, dīghamāyuṃ pāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṃ kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena . Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Dīghāyuko hoti ciraṭṭhitiko, dīghamāyuṃ pāleti, na sakkā hoti antarā jīvitā voropetuṃ paccatthikehi paccāmittehi samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足这些相者,如果住在家,成为转轮王……作为王获得什么?长寿、久住,护持长命,任何人类的敌对者、敌人都不能在中途夺取生命。作为王获得此。……作为佛陀获得什么?长寿、久住,护持长命,敌对者、敌人、沙门、婆罗门、天、魔、梵天或世间任何者都不能在中途夺取生命。作为佛陀获得此。」世尊说了这个义理。
§207
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Māraṇavadhabhayattano viditvā,
「知道杀戮、屠杀、恐怖的危险,
Paṭivirato paraṃ māraṇāyahosi;
离杀害他人;
Tena sucaritena saggamagamā ,
以那善行前往天界,
Sukataphalavipākamanubhosi.
他体验善作之果报。
‘‘Caviya punaridhāgato samāno,
「死后再来此处时,
Paṭilabhati idha tīṇi lakkhaṇāni;
他在此获得三种相:
Bhavati vipuladīghapāsaṇhiko,
成为广大、长、圆满肢体者,
Brahmāva suju subho sujātagatto.
如梵天般正直、美好、善生肢体。
‘‘Subhujo susu susaṇṭhito sujāto,
「善臂、善手、善安立、善生,
Mudutalunaṅguliyassa honti;
柔软、细嫩的手指,
Dīghā tībhi purisavaraggalakkhaṇehi,
长,具有三种上士相,
Cirayapanāya kumāramādisanti.
为了长久生活,他们欢喜童子。
‘‘Bhavati yadi gihī ciraṃ yapeti,
「如果在家人长久生活,则有;
Cirataraṃ pabbajati yadi tato hi;
如果从那出家,则更长久;
Yāpayati ca vasiddhibhāvanāya,
并且以成就修习而生活,
Iti dīghāyukatāya taṃ nimitta’’nti.
如此,那是长寿的相。」
(6) Sattussadatālakkhaṇaṃ(6) 七处隆满相
§208
‘‘Yampi , bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno dātā ahosi paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sattussado hoti, sattassa ussadā honti; ubhosu hatthesu ussadā honti, ubhosu pādesu ussadā honti, ubhosu aṃsakūṭesu ussadā honti, khandhe ussado hoti.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作人时,曾是上妙美味的副食、主食、副食、舐食、饮料的布施者。他因那业已作……(中略)……他从那里死后,来到此处,获得此大人相:有须跋隆满,须跋隆满;两手隆满,两足隆满,两肩隆满,颈隆满。
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti paṇītānaṃ rasitānaṃ khādanīyānaṃ bhojanīyānaṃ sāyanīyānaṃ lehanīyānaṃ pānānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足那相者,如果住在家,则成为转轮王……(中略)……作王时获得什么?获得上妙美味的副食、主食、副食、舐食、饮料。作王时获得此……作佛时获得什么?获得上妙美味的副食、主食、副食、舐食、饮料。作佛时获得此。」世尊说此义。
§209
Tatthetaṃ vuccati –
于此,这样说——
‘‘Khajjabhojjamatha leyya sāyiyaṃ,
「副食、主食、可啖食、可尝食、饮料,
Uttamaggarasadāyako ahu;
他是最上美味的施与者;
Tena so sucaritena kammunā,
以那善行之业,
Nandane ciramabhippamodati.
他在难陀那天长久欢喜。
‘‘Satta cussade idhādhigacchati,
「他在此世获得七种高贵,
Hatthapādamudutañca vindati;
获得手足柔软;
Āhu byañjananimittakovidā,
精通相好之人说,
Khajjabhojjarasalābhitāya naṃ.
这是由于获得副食、主食之美味。」
‘‘Yaṃ gihissapi tadatthajotakaṃ,
「凡对在家者显示其义者,
Pabbajjampi ca tadādhigacchati;
出家也能证得那个;
Khajjabhojjarasalābhiruttamaṃ,
获得殊胜的副食、主食、美味,
Āhu sabbagihibandhanacchida’’nti.
他们说是一切在家束缚的断除者。」
(7-8) Karacaraṇamudujālatālakkhaṇāni(7-8) 手足柔软网缦相
§210
‘‘Yampi , bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgāhako ahosi – dānena peyyavajjena atthacariyāya samānattatāya. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Mudutalunahatthapādo ca hoti jālahatthapādo ca.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,以四摄事摄受众人——以布施、爱语、利行、同事。由于那业已作……他从那里死后来到此处,获得这两种大人相:柔软的手足和网缦的手足。
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitāssa honti brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Susaṅgahitaparijano hoti, susaṅgahitāssa honti bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足这些相者,如果住在家,成为转轮王……作为王获得什么?眷属善被摄受,婆罗门、居士、城镇村落的人、计算大臣、军队、守门者、大臣、随从者、诸王、富豪、王子们都善被摄受。作为王获得这个……作为佛陀获得什么?眷属善被摄受,比库、比库尼、近事男、近事女、天人、人、阿修罗、龙、乾达婆都善被摄受。作为佛陀获得这个。」世尊说了这个义理。
§211
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Dānampi catthacariyatañca ,
「布施、利行,
Piyavāditañca samānattatañca ;
以及可爱的言语与平等性;
Kariyacariyasusaṅgahaṃ bahūnaṃ,
对众人的行为、品行与善摄受,
Anavamatena guṇena yāti saggaṃ.
以无过失的功德前往天界。
‘‘Caviya punaridhāgato samāno,
「死后再来到此处时,
Karacaraṇamudutañca jālino ca;
手足柔软与网缦;
Atirucirasuvaggudassaneyyaṃ,
极为明净、善分、可见的,
Paṭilabhati daharo susu kumāro.
获得非常美好的童子。
‘‘Bhavati parijanassavo vidheyyo,
「成为随从们所顺从的,
Mahimaṃ āvasito susaṅgahito;
已住于伟大,善摄持;
Piyavadū hitasukhataṃ jigīsamāno ,
欲求可爱语、利益与安乐,
Abhirucitāni guṇāni ācarati.
他行持所喜爱的诸德。
‘‘Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṃ,
「若舍弃一切欲乐,
Kathayati dhammakathaṃ jino janassa;
胜者为人们宣说法语;
Vacanapaṭikarassābhippasannā ,
对言语的回应极为净信,
Sutvāna dhammānudhammamācarantī’’ti.
听闻后随法而行。」
(9-10) Ussaṅkhapādauddhaggalomatālakkhaṇāni(9-10) 足跟高起毛上向相
§212
‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno atthūpasaṃhitaṃ dhammūpasaṃhitaṃ vācaṃ bhāsitā ahosi, bahujanaṃ nidaṃsesi, pāṇīnaṃ hitasukhāvaho dhammayāgī. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Ussaṅkhapādo ca hoti, uddhaggalomo ca.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,曾说与义相应、与法相应之语,教导众人,是有情的利益与安乐的带来者,是法施者。由于那业已作……(中略)……他从那里死后来到此处,获得这两种大人相:足跟圆满,毛向上竖。
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca kāmabhogīnaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Aggo ca hoti seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca sabbasattānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足这些相的他,如果住在家,则成为转轮王……(中略)……作为王,他获得什么?他是诸欲乐享受者中最上、最胜、最高、至上、最尊。作为王,他获得这个……作为佛,他获得什么?他是一切有情中最上、最胜、最高、至上、最尊。作为佛,他获得这个。」世尊说了这个义理。
§213
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Atthadhammasahitaṃ pure giraṃ,
「先前具足义与法的语言,
Erayaṃ bahujanaṃ nidaṃsayi;
他对众人教示;
Pāṇinaṃ hitasukhāvaho ahu,
他为众生带来利益与安乐,
Dhammayāgamayajī amaccharī.
以法施行祭祀,不悭吝。
‘‘Tena so sucaritena kammunā,
「以那善行的业,
Suggatiṃ vajati tattha modati;
他去往善趣,在那里欢喜;」
Lakkhaṇāni ca duve idhāgato,
他来此获得两种相,
Uttamappamukhatāya vindati.
为了获得最上首位。
‘‘Ubbhamuppatitalomavā saso,
「兔子的毛向上生长,
Pādagaṇṭhirahu sādhusaṇṭhitā;
足踝无骨善安立;
Maṃsalohitācitā tacotthatā,
肉血充满皮肤覆,
Uparicaraṇasobhanā ahu.
上足庄严美好。
‘‘Gehamāvasati ce tathāvidho,
「若如是者住于家,
Aggataṃ vajati kāmabhoginaṃ;
诸欲受用者中达最上;
Tena uttaritaro na vijjati,
由此,没有更超越者,
Jambudīpamabhibhuyya iriyati.
征服阎浮提而行。
‘‘Pabbajampi ca anomanikkamo,
「出家也是无上的精进,
Aggataṃ vajati sabbapāṇinaṃ;
达到一切有情的最上;
Tena uttaritaro na vijjati,
由此,没有更超越者,
Sabbalokamabhibhuyya viharatī’’ti.
征服一切世间而住。」
(11) Eṇijaṅghalakkhaṇaṃ(11) 鹿王腨相
§214
‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ vācetā ahosi sippaṃ vā vijjaṃ vā caraṇaṃ vā kammaṃ vā – ‘kiṃ time khippaṃ vijāneyyuṃ, khippaṃ paṭipajjeyyuṃ, na ciraṃ kilisseyyu’’nti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Eṇijaṅgho hoti.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,是恭敬的教导者,教导技艺、明、行或业——『愿他们迅速了知,迅速实践,不长久疲劳』。由于那业的已作……他从那里死后来到此处,获得这大人相。他是鹿腨腿。
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Yāni tāni rājārahāni rājaṅgāni rājūpabhogāni rājānucchavikāni tāni khippaṃ paṭilabhati. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Yāni tāni samaṇārahāni samaṇaṅgāni samaṇūpabhogāni samaṇānucchavikāni, tāni khippaṃ paṭilabhati. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足那相者,如果住在家,成为转轮王……作为王获得什么?那些适合王的王支、王受用、王相应的,迅速获得。作为王获得这个……作为佛陀获得什么?那些适合沙门的沙门支、沙门受用、沙门相应的,迅速获得。作为佛陀获得这个。」世尊说了这个义理。
§215
Tatthetaṃ vuccati –
在那里,这样说——
‘‘Sippesu vijjācaraṇesu kammesu ,
「于诸工巧、明行、业中,
Kathaṃ vijāneyyuṃ lahunti icchati;
如何能迅速了知?他如此希望;
Yadūpaghātāya na hoti kassaci,
凡不伤害任何人者,
Vāceti khippaṃ na ciraṃ kilissati.
迅速教导,不久即精通。
‘‘Taṃ kammaṃ katvā kusalaṃ sukhudrayaṃ ,
「作了那善业,生起安乐,
Jaṅghā manuññā labhate susaṇṭhitā;
获得可爱、善安立的小腿;
Vaṭṭā sujātā anupubbamuggatā,
善生、次第隆起的小腿肚,
Uddhaggalomā sukhumattacotthatā.
毛向上竖立、细软、右旋。
‘‘Eṇeyyajaṅghoti tamāhu puggalaṃ,
「伊内亚将喀」,他们如此称呼此人,
Sampattiyā khippamidhāhu lakkhaṇaṃ;
成就之相,他们在此说为迅速;
Gehānulomāni yadābhikaṅkhati,
当他希求与在家相应之事时,
Apabbajaṃ khippamidhādhigacchati .
迅速在此获得不出家。
‘‘Sace ca pabbajjamupeti tādiso,
「若如是之人趣向出家,
Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;
乐于出离欲之有慧者;
Anucchavikassa yadānulomikaṃ,
当与无上相应之事相顺时,
Taṃ vindati khippamanomavikkamo ’’ti.
他以迅速的意行获得它。」
(12) Sukhumacchavilakkhaṇaṃ(12) 细薄皮相
§216
‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā paripucchitā ahosi – ‘‘kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajjaṃ, kiṃ sevitabbaṃ, kiṃ na sevitabbaṃ, kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya assa, kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya assā’’ti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalimpati.
「诸比库,如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,前往沙门或婆罗门处,询问:『尊者,什么是善?什么是不善?什么是有罪?什么是无罪?什么应亲近?什么不应亲近?什么被我做了会长久导致不利与苦?或者什么被我做了会长久导致利益与乐?』由于那业已做……(中略)……他从那里死后来到此处,获得这大人相。他皮肤细滑,由于皮肤细滑,尘垢不附着于身。
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāpañño hoti, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho vā kāmabhogīnaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāpañño hoti puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño, nāssa hoti koci paññāya sadiso vā seṭṭho vā sabbasattānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足那相者,如果住在家,成为转轮王……(中略)……作为王获得什么?他有大慧,没有任何人在慧上与他相等或更胜,在诸欲乐者中。作为王获得此……作为佛陀获得什么?他有大慧、广慧、速慧、捷慧、利慧、择法慧,没有任何人在慧上与他相等或更胜,在一切有情中。作为佛陀获得此。」世尊说此义。
§217
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说:
‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,
「在以前、先前、过去诸生中,
Aññātukāmo paripucchitā ahu;
欲知者曾被询问;
Sussūsitā pabbajitaṃ upāsitā,
恭听、亲近出家者,
Atthantaro atthakathaṃ nisāmayi.
深入义理,谛听义理的分别论。」
‘‘Paññāpaṭilābhagatena kammunā,
「以获得智慧的业,
Manussabhūto sukhumacchavī ahu;
他成为具细嫩皮肤的人;
Byākaṃsu uppādanimittakovidā,
善巧于出生之相者宣说,
Sukhumāni atthāni avecca dakkhiti.
通达微细之义后,他将见到。
‘‘Sace na pabbajjamupeti tādiso,
「若如此者不出家,
Vatteti cakkaṃ pathaviṃ pasāsati;
他转轮、统治大地;
Atthānusiṭṭhīsu pariggahesu ca,
在利益、教诫、摄受中,
Na tena seyyo sadiso ca vijjati.
无有比他更胜或与他相等者。」
‘‘Sace ca pabbajjamupeti tādiso,
「如果这样的人出家,」
Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;
「聪慧者乐于出离欲,」
Paññāvisiṭṭhaṃ labhate anuttaraṃ,
「获得无上的殊胜慧,」
Pappoti bodhiṃ varabhūrimedhaso’’ti.
「这位具有殊胜智慧者证得菩提。」
(13) Suvaṇṇavaṇṇalakkhaṇaṃ(13) 金色相
§218
‘‘Yampi , bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno akkodhano ahosi anupāyāsabahulo, bahumpi vutto samāno nābhisajji na kuppi na byāpajji na patitthīyi, na kopañca dosañca appaccayañca pātvākāsi. Dātā ca ahosi sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati. Suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco.
「诸比库,如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,不嗔怒,不多恼害,即使被多次辱骂也不愤怒、不生气、不嗔恨、不固执,不显示嗔怒、憎恨和不满。而且他是细软的、柔软的敷具、覆盖物、细亚麻布、细棉布、细丝绸、细毛毯的布施者。由于那业的已作、已积集……他从那里死后来到此处,获得这大人相。他是金色的,皮肤如黄金色。」
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Lābhī hoti sukhumānaṃ mudukānaṃ attharaṇānaṃ pāvuraṇānaṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足那相者,如果住在家中,成为转轮王……作为王,获得什么?获得细软的、柔软的敷具、覆盖物、细亚麻布、细棉布、细丝绸、细毛毯。作为王,获得这个……作为佛,获得什么?获得细软的、柔软的敷具、覆盖物、细亚麻布、细棉布、细丝绸、细毛毯。作为佛,获得这个。」世尊说了这个义理。
§219
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Akkodhañca adhiṭṭhahi adāsi ,
「他确立了无嗔,并且布施,」
Dānañca vatthāni sukhumāni succhavīni;
布施诸衣物,细致且柔软;
Purimatarabhave ṭhito abhivissaji,
住于前世时,他施予了,
Mahimiva suro abhivassaṃ.
如天神降雨般。
‘‘Taṃ katvāna ito cuto dibbaṃ,
「作了那个后从此处死去,往生天界,
Upapajji sukataphalavipākamanubhutvā;
受用善作果报之后;
Kanakatanusannibho idhābhibhavati,
在此处出生,身如金色,
Suravarataroriva indo.
如天神中最胜者因陀罗。
‘‘Gehañcāvasati naro apabbajja,
「若人住于家中而不出家,
Micchaṃ mahatimahiṃ anusāsati ;
他错误地统治大地;
Pasayha sahidha sattaratanaṃ ,
以力征服七宝,
Paṭilabhati vimala sukhumacchaviṃ suciñca.
获得清净、细滑的皮肤和纯净。
‘‘Lābhī acchādanavatthamokkhapāvuraṇānaṃ,
「若获得衣服、衣物、覆盖物、披衣,
Bhavati yadi anāgāriyataṃ upeti;
若出家为无家者;
Sahito purimakataphalaṃ anubhavati,
具足享受先前所作之果,
Na bhavati katassa panāso’’ti.
所作不会失坏。」
(14) Kosohitavatthaguyhalakkhaṇaṃ(14) 阴藏马藏相
§220
Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno cirappanaṭṭhe sucirappavāsino ñātimitte suhajje sakhino samānetā ahosi. Mātarampi puttena samānetā ahosi, puttampi mātarā samānetā ahosi, pitarampi puttena samānetā ahosi, puttampi pitarā samānetā ahosi, bhātarampi bhātarā samānetā ahosi, bhātarampi bhaginiyā samānetā ahosi, bhaginimpi bhātarā samānetā ahosi, bhaginimpi bhaginiyā samānetā ahosi, samaṅgīkatvā ca abbhanumoditā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati – kosohitavatthaguyho hoti.
诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作人时,曾是久别离、久远行的亲戚、朋友、同伴、伙伴的会合者。他曾是母亲与儿子的会合者,儿子与母亲的会合者,父亲与儿子的会合者,儿子与父亲的会合者,兄弟与兄弟的会合者,兄弟与姊妹的会合者,姊妹与兄弟的会合者,姊妹与姊妹的会合者,并且使之和合而随喜。由于那业的已作……(中略)……他从那里死后来到此处,获得此大人相——阴藏隐密。
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Pahūtaputto hoti, parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Pahūtaputto hoti, anekasahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「他具足那个相,如果住在家,则成为转轮王……(中略)……作为王,他获得什么?他有众多儿子,他有超过一千的儿子,勇敢、具英雄之相、能摧伏敌军。作为王,他获得此……作为佛,他获得什么?他有众多儿子,他有数千的儿子,勇敢、具英雄之相、能摧伏敌军。作为佛,他获得此。」世尊说了此义。
§221
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Pure puratthā purimāsu jātisu,
「在以前东方的过去诸生中,
Cirappanaṭṭhe sucirappavāsino;
长久失散、长久离别者;
Ñātī suhajje sakhino samānayi,
亲戚、朋友、同伴聚集,
Samaṅgikatvā anumoditā ahu.
集合后随喜了。
‘‘So tena kammena divaṃ samakkami,
「他以那业到达天界,
Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;
享受快乐与游戏之乐;」
Tato cavitvā punarāgato idha,
从彼处死后再来此处,
Kosohitaṃ vindati vatthachādiyaṃ.
他获得库首希答的衣服遮蔽。
‘‘Pahūtaputto bhavatī tathāvidho,
「如是之人成为多子者,
Parosahassañca bhavanti atrajā;
在此有五千之子;
Sūrā ca vīrā ca amittatāpanā,
勇敢、英雄、令敌人苦恼者,
Gihissa pītiṃjananā piyaṃvadā.
令在家者生喜、说可爱语者。
‘‘Bahūtarā pabbajitassa iriyato,
「对于出家行者而言,更多的
Bhavanti puttā vacanānusārino;
子弟随顺其言教而住;
Gihissa vā pabbajitassa vā puna,
无论是在家者或出家者,再次,
Taṃ lakkhaṇaṃ jāyati tadatthajotaka’’nti.
那相生起,显示那义。
Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito. · 第一诵品完
(15-16) Parimaṇḍalaanonamajaṇṇuparimasanalakkhaṇāni(15-16) 圆满不曲膝触相
§222
‘‘Yampi , bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno mahājanasaṅgahaṃ samekkhamāno samaṃ jānāti sāmaṃ jānāti, purisaṃ jānāti purisavisesaṃ jānāti – ‘ayamidamarahati ayamidamarahatī’ti tattha tattha purisavisesakaro ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Nigrodha parimaṇḍalo ca hoti, ṭhitakoyeva ca anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,观察大众的摄受,平等地知、自己知,知人、知人的殊胜——『此人适合此,此人适合此』,在那里那里作人的殊胜者。由于那业的已作……(中略)……他从那里死后,来到此处,获得这两种大人相:尼拘律树圆满,站立时不弯身,以两手掌触摸、抚摸膝盖。
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati ? Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Rājā samāno idaṃ labhati…pe… buddho samāno kiṃ labhati? Aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo. Tassimāni dhanāni honti, seyyathidaṃ, saddhādhanaṃ sīladhanaṃ hiridhanaṃ ottappadhanaṃ sutadhanaṃ cāgadhanaṃ paññādhanaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足那些相,如果住在家中,成为转轮王……(中略)……作为王获得什么?富有、大富、大财,多金银,多财物资具,多谷物财富,仓库宝库充满。作为王获得此……(中略)……作为佛陀获得什么?富有、大富、大财。他有这些财富,即:信财、戒财、惭财、愧财、闻财、施财、慧财。作为佛陀获得此。」世尊说此义。
§223
Tatthetaṃ vuccati –
于此说:
‘‘Tuliya paṭivicaya cintayitvā,
「以秤量、观察、思惟,
Mahājanasaṅgahanaṃ samekkhamāno;
观察大众的摄受;
Ayamidamarahati tattha tattha,
此人适合此,在那里那里,
Purisavisesakaro pure ahosi.
他先前是造作人之殊胜者。
‘‘Mahiñca pana ṭhito anonamanto,
「站在地上而不弯曲,
Phusati karehi ubhohi jaṇṇukāni;
以双手触及两膝;
Mahiruhaparimaṇḍalo ahosi,
他身躯圆满,
Sucaritakammavipākasesakena.
这是善业果报的残余。
‘‘Bahuvividhanimittalakkhaṇaññū,
「通晓众多种种相与特征,
Atinipuṇā manujā byākariṃsu;
极精巧的人们分别论;
Bahuvividhā gihīnaṃ arahāni,
众多种种在家者的应供,
Paṭilabhati daharo susu kumāro.
幼小的婴儿获得。
‘‘Idha ca mahīpatissa kāmabhogī,
「在此,大王的欲乐享受者,
Gihipatirūpakā bahū bhavanti;
具在家主形相者众多;
Yadi ca jahati sabbakāmabhogaṃ,
若舍弃一切欲乐享受,
Labhati anuttaraṃ uttamadhanagga’’nti.
获得无上最胜财顶。」
(17-19) Sīhapubbaddhakāyāditilakkhaṇaṃ(17-19) 狮子前半身等三相
§224
‘‘Yampi , bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanassa atthakāmo ahosi hitakāmo phāsukāmo yogakkhemakāmo – ‘kintime saddhāya vaḍḍheyyuṃ, sīlena vaḍḍheyyuṃ, sutena vaḍḍheyyuṃ , cāgena vaḍḍheyyuṃ, dhammena vaḍḍheyyuṃ, paññāya vaḍḍheyyuṃ, dhanadhaññena vaḍḍheyyuṃ, khettavatthunā vaḍḍheyyuṃ, dvipadacatuppadehi vaḍḍheyyuṃ, puttadārehi vaḍḍheyyuṃ, dāsakammakaraporisehi vaḍḍheyyuṃ, ñātīhi vaḍḍheyyuṃ, mittehi vaḍḍheyyuṃ, bandhavehi vaḍḍheyyu’nti. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni tīṇi mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Sīhapubbaddhakāyo ca hoti citantaraṃso ca samavaṭṭakkhandho ca.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作人时,是众人的利益欲求者、利益者、安乐者、轭安稳者——『如何这些人以信增长、以戒增长、以闻增长、以施增长、以法增长、以慧增长、以财谷增长、以田地增长、以二足四足增长、以子妻增长、以奴仆作者人众增长、以亲族增长、以朋友增长、以亲属增长』。他因那业的已作……他从那里死后来到此有,获得这三种大人相:狮子前半身、肩间充满、圆满肩。
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Aparihānadhammo hoti, na parihāyati dhanadhaññena khettavatthunā dvipadacatuppadehi puttadārehi dāsakammakaraporisehi ñātīhi mittehi bandhavehi, na parihāyati sabbasampattiyā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Aparihānadhammo hoti, na parihāyati saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya, na parihāyati sabbasampattiyā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足那些相者,若住于家,成为转轮王……作王时获得什么?成为不衰退法者,不衰退于财谷、田地、二足四足、子妻、奴仆作者人众、亲族、朋友、亲属,不衰退于一切圆满。作王时获得此。……作佛时获得什么?成为不衰退法者,不衰退于信、戒、闻、施、慧,不衰退于一切圆满。作佛时获得此。」世尊说此义。
§225
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Saddhāya sīlena sutena buddhiyā,
「以信、以戒、以闻、以慧,
Cāgena dhammena bahūhi sādhuhi;
以施、以法、以众多善人;
Dhanena dhaññena ca khettavatthunā,
以财富、以谷物、以田地,
Puttehi dārehi catuppadehi ca.
以儿子、以妻子、以四足兽。
‘‘Ñātīhi mittehi ca bandhavehi ca,
「以亲族、以朋友、以眷属,
Balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṃ;
以力、以色、以乐,两者皆然;
Kathaṃ na hāyeyyuṃ pareti icchati,
如何不减损,他希望离去,
Atthassa middhī ca panābhikaṅkhati.
利益的希求者,他期望智慧。」
‘‘Sa sīhapubbaddhasusaṇṭhito ahu,
「他具有狮子般的前半身善妙端正,
Samavaṭṭakkhandho ca citantaraṃso;
肩膀平整,胸部宽广;
Pubbe suciṇṇena katena kammunā,
由于过去所作的善业,
Ahāniyaṃ pubbanimittamassa taṃ.
那是他不会退失的前兆。
‘‘Gihīpi dhaññena dhanena vaḍḍhati,
「在家者以谷物、财富而增长,
Puttehi dārehi catuppadehi ca;
以儿子、妻子和四足兽而增长;
Akiñcano pabbajito anuttaraṃ,
无所有的出家者证得无上
Pappoti bodhiṃ asahānadhammata’’nti .
菩提,因为无伴之法性。」
(20) Rasaggasaggitālakkhaṇaṃ(20) 最上味觉相
§226
‘‘Yampi , bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno sattānaṃ aviheṭhakajātiko ahosi pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, rasaggasaggī hoti, uddhaggāssa rasaharaṇīyo gīvāya jātā honti samābhivāhiniyo .
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,对众生是不恼害之性者,不以手、或土块、或棍、或刀剑(恼害)。由于那业的已作、已积集……(中略)……他从那里死后来到此处,获得这大人相:他是味中最上者,从上方取味的诸脉从颈部生起,遍布(全身)。」
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Appābādho hoti appātaṅko, samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Appābādho hoti appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya majjhimāya padhānakkhamāya. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足那相者,如果住在家中,成为转轮王……(中略)……作为王获得什么?少病、少恼,具足不太冷、不太热的均衡消化力。作为王获得这个……作为佛陀获得什么?少病、少恼,具足不太冷、不太热、中等的、堪能精进的均衡消化力。作为佛陀获得这个。」这义理世尊说了。
§227
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Na pāṇidaṇḍehi panātha leḍḍunā,
「他不以手、棍或土块,」
Satthena vā maraṇavadhena vā pana;
「或以刀剑或以死刑,」
Ubbādhanāya paritajjanāya vā,
「或为了驱逐、为了恐吓,」
Na heṭhayī janatamaheṭhako ahu.
「不恼害众人,他是不恼害者。」
‘‘Teneva so sugatimupecca modati,
「因此他到达善趣而欢喜,」
Sukhapphalaṃ kariya sukhāni vindati;
作乐果之业,获得诸乐;
Samojasā rasaharaṇī susaṇṭhitā,
和合地、取味者、善安住,
Idhāgato labhati rasaggasaggitaṃ.
来此者获得最上味之集合。
‘‘Tenāhu naṃ atinipuṇā vicakkhaṇā,
「因此,极善巧者、有慧者说他:
Ayaṃ naro sukhabahulo bhavissati;
此人将成为多乐者;
Gihissa vā pabbajitassa vā puna ,
无论是在家者或出家者,
Taṃ lakkhaṇaṃ bhavati tadatthajotaka’’nti.
那相成为显示其义者。」
(21-22) Abhinīlanettagopakhumalakkhaṇāni(21-22) 绀青眼睫毛相
§228
‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno na ca visaṭaṃ, na ca visāci , na ca pana viceyya pekkhitā, ujuṃ tathā pasaṭamujumano, piyacakkhunā bahujanaṃ udikkhitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Abhinīlanetto ca hoti gopakhumo ca.
「诸比库!又,如来在前生、前有、前住处,以前作人时,不散乱、不散播,也不四处观看,如此正直、心正直,以亲爱之眼观看众人。由于那业已作……(中略)……他从那里死后来到此处,获得这两种大人相:眼睛深蓝色,且睫毛如牛王。
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Piyadassano hoti bahuno janassa, piyo hoti manāpo brāhmaṇagahapatikānaṃ negamajānapadānaṃ gaṇakamahāmattānaṃ anīkaṭṭhānaṃ dovārikānaṃ amaccānaṃ pārisajjānaṃ rājūnaṃ bhogiyānaṃ kumārānaṃ. Rājā samāno idaṃ labhati…pe… buddho samāno kiṃ labhati? Piyadassano hoti bahuno janassa, piyo hoti manāpo bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ devānaṃ manussānaṃ asurānaṃ nāgānaṃ gandhabbānaṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足这些相,如果住在家中,他将成为转轮王……(中略)……作为王,他获得什么?他为众人所喜见,为婆罗门、家主、城邑人、乡村人、计算大臣、军队、守门者、大臣、侍从、王族、富豪、王子们所喜爱、所喜悦。作为王,他获得这个……(中略)……作为佛,他获得什么?他为众人所喜见,为比库、比库尼、近事男、近事女、天人、人、阿修罗、龙、乾达婆所喜爱、所喜悦。作为佛,他获得这个」。世尊说了此义。
§229
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Na ca visaṭaṃ na ca visāci , na ca pana viceyyapekkhitā;
「不散乱、不斜视,也不以歪斜的眼光看;
Ujuṃ tathā pasaṭamujumano, piyacakkhunā bahujanaṃ udikkhitā.
正直、平直、心正直,以喜爱的眼看众人。
‘‘Sugatīsu so phalavipākaṃ,
「他在善趣中,
Anubhavati tattha modati;
体验果报,在那里欢喜;
Idha ca pana bhavati gopakhumo,
而在此处,他是隐密的,
Abhinīlanettanayano sudassano.
眼睛深蓝、眼目美好、容貌端严。」
‘‘Abhiyogino ca nipuṇā,
「诸勤修者与精通者,
Bahū pana nimittakovidā;
众多善巧于相者;
Sukhumanayanakusalā manujā,
善巧于微细观察的人们,
Piyadassanoti abhiniddisanti naṃ.
称他为『可喜见者』。
‘‘Piyadassano gihīpi santo ca,
「可喜见者即使作为在家人,
Bhavati bahujanapiyāyito;
也成为众人所喜爱者;
Yadi ca na bhavati gihī samaṇo hoti,
若他不成为在家人而成为沙门,
Piyo bahūnaṃ sokanāsano’’ti.
则为众多人所喜爱的除忧者。」
(23) Uṇhīsasīsalakkhaṇaṃ(23) 肉髻头相
§230
‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno bahujanapubbaṅgamo ahosi kusalesu dhammesu bahujanapāmokkho kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṃvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati – uṇhīsasīso hoti.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,在诸善法中是众人的先导者、众人的首要者——在身善行、语善行、意善行、布施分享、持戒、守伍波萨他、对母亲的义务、对父亲的义务、对沙门的义务、对婆罗门的义务、对家族长辈的尊敬,以及在其他某些殊胜善法中。他因那业已作……(中略)……他从那里死后来到此处,获得这大人相——他有肉髻头。
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano anvāyiko hoti, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano anvāyiko hoti, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足那相者,如果住在家中,他成为转轮王……(中略)……作为王,他获得什么?他有大众随从——婆罗门、居士、城镇与乡村的人、会计大臣、军队长官、守门者、大臣、随从者、诸王、富豪、王子们。作为王,他获得这个……作为佛,他获得什么?他有大众随从——比库、比库尼、近事男、近事女、天人、人、阿修罗、龙、乾达婆。作为佛,他获得这个。」世尊说了这个义理。
§231
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Pubbaṅgamo sucaritesu ahu,
「他是诸善行的先导者,
Dhammesu dhammacariyābhirato;
乐于诸法中的法行;
Anvāyiko bahujanassa ahu,
他是众人的随从者,
Saggesu vedayittha puññaphalaṃ.
在诸天界享受福果。
‘‘Veditvā so sucaritassa phalaṃ,
「知道善行的果报后,
Uṇhīsasīsattamidhajjhagamā;
「他已达到头顶上的肉髻,
Byākaṃsu byañjananimittadharā,
那些持相者们宣说诸相:
Pubbaṅgamo bahujanaṃ hessati.
『他将成为众人的领导者。』
‘‘Paṭibhogiyā manujesu idha,
「在此人间中,可享用之物,
Pubbeva tassa abhiharanti tadā;
在那时,人们预先就为他带来;
Yadi khattiyo bhavati bhūmipati,
如果他成为刹帝利、大地之主,
Paṭihārakaṃ bahujane labhati.
他将获得众人的侍卫。
‘‘Atha cepi pabbajati so manujo,
「然而,如果那人出家,
Dhammesu hoti paguṇo visavī;
他于诸法精通、熟练;
Tassānusāsaniguṇābhirato,
喜乐于他的教诫功德,
Anvāyiko bahujano bhavatī’’ti.
随从者众人成为。
(24-25) Ekekalomatāuṇṇālakkhaṇāni(24-25) 一一孔毛眉间毫相
§232
‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato ahosi, saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa . So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Ekekalomo ca hoti, uṇṇā ca bhamukantare jātā hoti odātā mudutūlasannibhā.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作人时,舍断妄语,离妄语,是真实语者、真实结合者、坚固者、可信赖者、对世间不欺诳者。由于那业的已作、已积集……从彼处死后,来到此处,获得这两种大人相:一一毛孔生一毛,眉间生白毫,柔软如兜罗绵。
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato, sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano upavattati, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Mahāssa jano upavattati, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足这些相,如果住在家,成为转轮王……作转轮王,获得什么?大众须跋他——婆罗门、居士、城邑人、乡村人、计算大臣、军队长、守门者、大臣、随从者、诸王、富豪、王子们。作转轮王,获得这个……作佛,获得什么?大众须跋他——比库、比库尼、近事男、近事女、天人、人、阿修罗、龙、乾达婆。作佛,获得这个。」世尊说此义。
§233
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Saccappaṭiñño purimāsu jātisu,
「在前诸生中,真实承诺者,
Advejjhavāco alikaṃ vivajjayi;
不欺诳语者,避离虚伪;
Na so visaṃvādayitāpi kassaci,
他不会欺骗任何人,
Bhūtena tacchena tathena bhāsayi .
以真实、准确、如实之语说。
‘‘Setā susukkā mudutūlasannibhā,
「白色、极柔软、如棉花一般,
Uṇṇā sujātā bhamukantare ahu;
善生的毛在眉间生起;
Na lomakūpesu duve ajāyisuṃ,
毛孔中不生二根,
Ekekalomūpacitaṅgavā ahu.
每一毛孔生一根毛的身体。
‘‘Taṃ lakkhaṇaññū bahavo samāgatā,
「那些知相的众多人聚集,
Byākaṃsu uppādanimittakovidā;
精通出生征相者作了记说;
Uṇṇā ca lomā ca yathā susaṇṭhitā,
毛发如何善安立,
Upavattatī īdisakaṃ bahujjano.
如此众人须跋。
‘‘Gihimpi santaṃ upavattatī jano,
「众人须跋寂静的在家人,
Bahu puratthāpakatena kammunā;
以许多先前所作的业;
Akiñcanaṃ pabbajitaṃ anuttaraṃ,
众人须跋无所有的出家者、无上者,
Buddhampi santaṃ upavattati jano’’ti.
寂静的佛陀。」
(26-27) Cattālīsaaviraḷadantalakkhaṇāni(26-27) 四十齿不疏齿相
§234
‘‘Yampi, bhikkhave tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato ahosi. Ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya , iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Cattālīsadanto ca hoti aviraḷadanto ca.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作人时,舍断两舌,离两舌。从此处听闻后,不在彼处宣说以破坏这些人;或在彼处听闻后,不向这些人宣说以破坏那些人。如此,他是已破裂者的结合者,或已和合者的支持者,乐于和合、喜于和合、欢喜和合,说作和合之语。他因那业的已作……(中略)……他从彼处死后,来到此处,获得这两种大人相:具四十齿,齿无间隙。
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Abhejjapariso hoti, abhejjāssa honti parisā, brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati … buddho samāno kiṃ labhati? Abhejjapariso hoti, abhejjāssa honti parisā, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足这些相者,如果住在家,成为转轮王……(中略)……作为王,获得什么?众不可破,他的众不可破:婆罗门、家主、城邑人、乡村人、计算大臣、军队、守门者、大臣、随从者、诸王、富豪、王子。作为王,获得此……作为佛陀,获得什么?众不可破,他的众不可破:诸比库、诸比库尼、诸近事男、诸近事女、诸天、诸人、诸阿修罗、诸龙、诸乾达婆。作为佛陀,获得此。」世尊说了此义。
§235
Tatthetaṃ vuccati –
在那里,这样说——
‘‘Vebhūtiyaṃ sahitabhedakāriṃ,
「在繁荣中,造作和合者的破坏,
Bhedappavaḍḍhanavivādakāriṃ;
造作破坏的增长、诤论;
Kalahappavaḍḍhanaākiccakāriṃ,
造作诤论的增长、非事;
Sahitānaṃ bhedajananiṃ na bhaṇi.
不应说和合者的破坏之生起。
‘‘Avivādavaḍḍhanakariṃ sugiraṃ,
「应说善语,增长无诤,
Bhinnānusandhijananiṃ abhaṇi;
不应说破裂者的和解之生起;
Kalahaṃ janassa panudī samaṅgī,
具平等者,驱除人们的诤论,」
Sahitehi nandati pamodati ca.
他与和合者一起欢喜、喜悦。
‘‘Sugatīsu so phalavipākaṃ,
「他在善趣中体验果报,
Anubhavati tattha modati;
在那里欢喜;
Dantā idha honti aviraḷā sahitā,
在此处的牙齿无缺、不稀疏、和合,
Caturo dasassa mukhajā susaṇṭhitā.
他口中生的四十颗牙齿善安立。
‘‘Yadi khattiyo bhavati bhūmipati,
「若他成为刹帝利、地主,
Avibhediyāssa parisā bhavati;
他的众会不可分裂;
Samaṇo ca hoti virajo vimalo,
若成为沙门,则离尘、无垢,
Parisāssa hoti anugatā acalā’’ti.
众会随顺于他、不动摇。
(28-29) Pahūtajivhābrahmassaralakkhaṇāni(28-29) 广长舌梵音声相
§236
‘‘Yampi , bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato ahosi. Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā, tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati. Pahūtajivho ca hoti brahmassaro ca karavīkabhāṇī.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,舍断粗恶语,离粗恶语。他说那柔和的、悦耳的、可爱的、深入人心的、优雅的、为众人所喜的、为众人所爱的语言。由于那业的已作、已积集……从彼处死后,来到此处,他获得这两种大人相:广长舌与梵音声、迦陵频伽音。
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Ādeyyavāco hoti, ādiyantissa vacanaṃ brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Ādeyyavāco hoti, ādiyantissa vacanaṃ bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足这些相,如果他住在家,他成为转轮王……作为王,他获得什么?他的语言值得接受,婆罗门、家主、城镇与乡村的人、会计大臣、军队、守门者、大臣、随从、诸王、富豪、王子们接受他的语言。作为王,他获得这个……作为佛陀,他获得什么?他的语言值得接受,比库、比库尼、近事男、近事女、天人、人、阿修罗、龙、乾达婆接受他的语言。作为佛陀,他获得这个。」世尊说了这个义理。
§237
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Akkosabhaṇḍanavihesakāriṃ,
「辱骂、争吵、伤害的作者,
Ubbādhikaṃ bahujanappamaddanaṃ;
恼害者、众人的压迫者;
Abāḷhaṃ giraṃ so na bhaṇi pharusaṃ,
他不说愚钝的、粗恶的语言,
Madhuraṃ bhaṇi susaṃhitaṃ sakhilaṃ.
他说柔和的、善安置的、友善的语言。
‘‘Manaso piyā hadayagāminiyo,
「意所喜爱的、入心的,
Vācā so erayati kaṇṇasukhā;
他发出悦耳的语言;
Vācāsuciṇṇaphalamanubhavi,
他体验语善行之果,
Saggesu vedayatha puññaphalaṃ.
在诸天界感受福德之果。
‘‘Veditvā so sucaritassa phalaṃ,
「知晓善行之果后,
Brahmassarattamidhamajjhagamā;
他获得梵天的声音;
Jivhāssa hoti vipulā puthulā,
他的舌变得宽广、宽大,
Ādeyyavākyavacano bhavati.
他成为说可信受之语者。
‘‘Gihinopi ijjhati yathā bhaṇato,
「在家者也成就如所说,」
Atha ce pabbajati so manujo;
「若此人出家;」
Ādiyantissa vacanaṃ janatā,
「众人接受他的言语,」
Bahuno bahuṃ subhaṇitaṃ bhaṇato’’ti.
「多人多说善说之语。」
(30) Sīhahanulakkhaṇaṃ(30) 狮子颔相
§238
‘‘Yampi , bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato ahosi kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā ahosi kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. So tassa kammassa kaṭattā…pe… so tato cuto itthattaṃ āgato samāno imaṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sīhahanu hoti.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,舍断杂秽语,离杂秽语,是时语者、真实语者、利益语者、法语者、律语者,说有价值之语,适时、有理由、有限度、与利益相应。由于造作了那业……(中略)……他从那里死后来到此处,获得此大人相,即狮子颚。」
‘‘So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī…pe… rājā samāno kiṃ labhati? Appadhaṃsiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena. Rājā samāno idaṃ labhati… buddho samāno kiṃ labhati? Appadhaṃsiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi, rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「具足那相者,若住在家,则成为转轮王……(中略)……作为王获得什么?不被任何人类的敌对者、敌人所击败。作为王获得此……作为佛陀获得什么?不被内在或外在的敌对者、敌人,或贪、或嗔、或痴、或沙门、或婆罗门、或天人、或魔、或梵天、或世间的任何者所击败。作为佛陀获得此。」世尊说了此义。」
§239
Tatthetaṃ vuccati –
「于此,这样说——」
‘‘Na samphappalāpaṃ na muddhataṃ ,
「不杂秽语,不愚痴,」
Avikiṇṇavacanabyappatho ahosi;
他的言语之道不混乱;
Ahitamapi ca apanudi,
他也驱除了无益之事,
Hitamapi ca bahujanasukhañca abhaṇi.
也说了有益及众人之乐的话。
‘‘Taṃ katvā ito cuto divamupapajji,
「做了那个之后,从此处死去,往生天界,
Sukataphalavipākamanubhosi;
体验了善作果报的异熟;
Caviya punaridhāgato samāno,
死后再来到此处,
Dvidugamavaratarahanuttamalattha.
获得了二足中最胜、最上、无上的阿拉汉果。
‘‘Rājā hoti suduppadhaṃsiyo,
「他成为极难战胜的国王,
Manujindo manujādhipati mahānubhāvo;
人中之王、人中之主、具大威力;
Tidivapuravarasamo bhavati,
他等同于三十三天的殊胜天城,
Suravarataroriva indo.
犹如天中之王萨咖。
‘‘Gandhabbāsurayakkharakkhasebhi ,
「被乾达婆、阿修罗、亚卡、罗刹所须跋,
Surehi na hi bhavati suppadhaṃsiyo;
诸天人确实不能轻易征服他;
Tathatto yadi bhavati tathāvidho,
如果如来是如此,如果他是这样的,
Idha disā ca paṭidisā ca vidisā cā’’ti.
在此方、彼方及诸方。」
(31-32) Samadantasusukkadāṭhālakkhaṇāni(31-32) 齐齿极白齿相
§240
‘‘Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṃ jātiṃ purimaṃ bhavaṃ purimaṃ niketaṃ pubbe manussabhūto samāno micchājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvikaṃ kappesi, tulākūṭa kaṃsakūṭa mānakūṭa ukkoṭana vañcana nikati sāciyoga chedana vadha bandhana viparāmosa ālopa sahasākārā paṭivirato ahosi. So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. So tato cuto itthattaṃ āgato samāno imāni dve mahāpurisalakkhaṇāni paṭilabhati, samadanto ca hoti susukkadāṭho ca.
「诸比库!如来在前生、前有、前住处,以前作为人时,舍断邪命,以正命维持生活,远离秤杆欺诈、升斗欺诈、度量欺诈、贿赂、欺骗、诡诈、割截、杀害、捆绑、抢夺、掠夺、强暴行为。由于那业的已作、积集、增盛、广大,身坏命终后,往生善趣、天界。在那里,他以十种状态胜过其他诸天:以天寿、天色、天乐、天名声、天主权、天色、天声、天香、天味、天触。从那里死后,来到此处,他获得这两种大人相:牙齿平整、牙齿极白净。
‘‘So tehi lakkhaṇehi samannāgato sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ hatthiratanaṃ assaratanaṃ maṇiratanaṃ itthiratanaṃ gahapatiratanaṃ pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ akhilamanimittamakaṇṭakaṃ iddhaṃ phītaṃ khemaṃ sivaṃ nirabbudaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Rājā samāno kiṃ labhati? Suciparivāro hoti sucissa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā. Rājā samāno idaṃ labhati.
「具足这些相者,如果住于家,他将成为转轮王,如法的法王,征服四方,获得国土的安稳,具足七宝。他有这七宝,即:轮宝、象宝、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝、主兵臣宝为第七。他有超过一千个儿子,勇敢、英勇之身、能摧毁敌军。他以法征服这大地直至海洋为边际,无荆棘、无标记、无刺、繁荣、兴盛、安全、吉祥、无恐怖,不用刀杖而住。作为王,他获得什么?他有清净的眷属,清净者有清净的眷属——婆罗门、居士、城镇与乡村的人民、计算大臣、军队长官、守门者、大臣、随从、诸王、富豪、王子们。作为王,他获得这些。」
‘‘Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Buddho samāno kiṃ labhati? Suciparivāro hoti, sucissa honti parivārā, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā. Buddho samāno idaṃ labhati’’. Etamatthaṃ bhagavā avoca.
「但如果他从家出家成为无家者,他将成为阿拉汉、正等正觉者,揭开世间的覆盖。作为佛陀,他获得什么?他有清净的眷属,清净者有清净的眷属——比库、比库尼、近事男、近事女、天人、人、阿修罗、龙、乾达婆。作为佛陀,他获得这些。」世尊说了这个义理。
§241
Tatthetaṃ vuccati –
在那里这样说——
‘‘Micchājīvañca avassaji samena vuttiṃ,
「他舍弃了邪命,以平等的生活,
Sucinā so janayittha dhammikena;
以清净、如法而生活;
Ahitamapi ca apanudi,
他也驱除了无益之事,
Hitamapi ca bahujanasukhañca acari.
也行有益与众人之乐。
‘‘Sagge vedayati naro sukhapphalāni,
「人在天界感受乐果报,」
Karitvā nipuṇebhi vidūhi sabbhi;
由诸精通者、智者所作;
Vaṇṇitāni tidivapuravarasamo,
被赞叹者,如三十三天宫殿之最胜者,
Abhiramati ratikhiḍḍāsamaṅgī.
具足喜乐、嬉戏,他欢喜。
‘‘Laddhānaṃ mānusakaṃ bhavaṃ tato,
「得到人的存在之后,
Cavitvāna sukataphalavipākaṃ;
从彼处死去,善业果报之异熟;
Sesakena paṭilabhati lapanajaṃ,
以残余业,他获得言说所生的,
Samamapi sucisusukkaṃ .
平等且清净、极白的。
‘‘Taṃ veyyañjanikā samāgatā bahavo,
「彼文法师们,众多聚集者,
Byākaṃsu nipuṇasammatā manujā;
精通者、被认可的人们宣说;
Sucijanaparivāragaṇo bhavati,
有清净人众随从之群,
Dijasamasukkasucisobhanadanto.
牙齿如鸟、如贝、清净、庄严。
‘‘Rañño hoti bahujano,
「国王有众多人民,
Suciparivāro mahatiṃ mahiṃ anusāsato;
有清净随从,统治广大国土;
Pasayha na ca janapadatudanaṃ,
不以强力压迫国土人民,
Hitamapi ca bahujanasukhañca caranti.
行利益与众人之乐。
‘‘Atha ce pabbajati bhavati vipāpo,
「若出家则成为无罪者,
Samaṇo samitarajo vivaṭṭacchado;
沙门已平息尘垢,已揭开覆盖;
Vigatadarathakilamatho,
已离去污垢、疲劳,
Imamapi ca paramapi ca passati lokaṃ.
他见此世与彼世。
‘‘Tassovādakarā bahugihī ca pabbajitā ca,
「他的教诫者,众多在家人与出家者,
Asuciṃ garahitaṃ dhunanti pāpaṃ;
摇落须跋的、应呵责的、恶的;
Sa hi sucibhi parivuto bhavati,
他确实被清净者围绕,
Malakhilakalikilese panudehī’’ti .
你们应驱除垢、障碍、烦恼、随烦恼。」
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
世尊说了这个。那些比库们心满意足,欢喜世尊所说。
Lakkhaṇasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ. · 相经完,第七