9. Āṭānāṭiyasuttaṃ · 9. 阿吒那帝亚经义注
9. Āṭānāṭiyasuttavaṇṇanā阿吒那吒经注释
Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā第一诵品注释
§275
275.Evaṃme sutanti āṭānāṭiyasuttaṃ. Tatrāyamapubbapadavaṇṇanā – catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvāti asurasenāya nivāraṇatthaṃ sakkassa devānamindassa catūsu disāsu ārakkhaṃ ṭhapetvā. Gumbaṃ ṭhapetvāti balagumbaṃ ṭhapetvā. Ovaraṇaṃ ṭhapetvāti catūsu disāsu ārakkhake ṭhapetvā. Evaṃ sakkassa devānamindassa ārakkhaṃ susaṃvihitaṃ katvā āṭānāṭanagare nisinnā satta buddhe ārabbha imaṃ parittaṃ bandhitvā ‘‘ye satthu dhammaāṇaṃ amhākañca rājaāṇaṃ na suṇanti, tesaṃ idañcidañca karissāmā’’ti sāvanaṃ katvā attanopi catūsu disāsu mahatiyā ca yakkhasenāyātiādīhi catūhi senāhi ārakkhaṃ saṃvidahitvā abhikkantāya rattiyā…pe… ekamantaṃ nisīdiṃsu.
如是我闻，这里说起阿跋那提耶经之事。其初解说三事：设立四方护卫者，为阻挡魔军，萨咖天帝在四方布置守护。设立宫殿，即建立强大宫殿。设立围障，即在四方安置护卫障碍。如此，萨咖天帝已周密安排守护后，坐于阿跋那提耶城中，起七佛之名诵此护身咒言：“凡不闻世尊教法者，我必为之作此。”诵毕，即于东南西北以大力四种护卫军队护持，守夜偏侧坐禅。
Abhikkantāya rattiyāti ettha abhikkantasaddo khayasundarābhirūpaabbhanumodanādīsu dissati. Tattha ‘‘abhikkantā, bhante ratti, nikkhanto paṭhamo yāmo, ciranisinno bhikkhusaṅgho uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti (a. ni. 8.20) evamādīsu khaye dissati. ‘‘Ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro paṇītataro cā’’ti (a. ni. 4.100) evamādīsu sundare.
“守夜偏侧坐禅”，此处‘守夜偏侧’之辞常见于美妙华贵诸赞歌中。经中称：“尊者，当夜出，首时守夜，久坐僧团，兴起尊者之比库戒律”，类似说法屡现。“此四众中彼此守夜最优秀者也”之言亦复见于经典之中，形容殊胜无比。
‘‘Ko me vandati pādāni, iddhiyā yasasā jalaṃ;
“谁为我礼拜足？以神通威势，令水起威光；
Abhikkantena vaṇṇena, sabbā obhāsayaṃ disā’’ti. (vi. va. 857);
以守夜之色，令诸方光明照耀。”（《长部祖师传》857经）此等称赞词，颂扬守夜者之美妙。
Evamādīsu abhirūpe. ‘‘Abhikkantaṃ, bho gotamāti (pārā. 15) evamādīsu abbhanumodane . Idha pana khaye. Tena abhikkantāya rattiyā, parikkhīṇāya rattiyāti vuttaṃ hoti.
如是诸美妙赞歌常见，称为“守夜者，哎！果德玛”，显其赞叹之意。此时有“守夜”“夜已消逝”之语，谓守夜者守护夜晚，夜尽时分。
Abhikkantavaṇṇāti idha abhikkantasaddo abhirūpe. Vaṇṇasaddo pana chavithutikulavaggakāraṇasaṇṭhānapamāṇarūpāyatanādīsu dissati. Tattha ‘‘suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā’’ti (ma. ni. 2.399) evamādīsu chaviyaṃ. ‘‘Kadā saññūḷhā pana te, gahapati, ime samaṇassa gotamassa vaṇṇā’’ti (ma. ni. 2.77) evamādīsu thutiyaṃ. ‘‘Cattārome , bho gotama, vaṇṇā’’ti (dī. ni. 1.266) evamādīsu kulavagge. ‘‘Atha kena nu vaṇṇena gandhathenoti vuccatī’’tiādīsu (saṃ. ni. 1.234) kāraṇe. ‘‘Mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā’’ti (saṃ. ni. 1.138) evamādīsu saṇṭhāne. ‘‘Tayo pattassa vaṇṇā’’ti (pārā. 602) evamādīsu pamāṇe. ‘‘Vaṇṇo gandho raso ojā’’ti evamādīsu rūpāyatane. So idha chaviyaṃ daṭṭhabbo. Tena ‘‘abhikkantavaṇṇā abhirūpacchavī’’ti vuttaṃ hoti.
“守夜色”即“守夜者”之声辞，彰显美妙。其“色”之称，多见于诸部族家谱、度量衡、形界之处等。如：“世尊色泽金黄”，“彼豪族，果德玛的色彩”，及“四种颜色”之类皆是。如“何以称色与香”之由，“壮大象王颜色”等亦列于处所度量中。谓守夜色为美妙光明之象征，故有“守夜色为美妙光辉”之言。
Kevalakappanti ettha kevalasaddo anavasesayebhuyyaabyāmissānatirekadaḷhatthavisaṃyogādianekattho. Tathā hissa ‘‘kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariya’’nti (pārā. 1) evamādīsu anavasesatā attho. ‘‘Kevalakappā ca aṅgamāgadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya abhikkamitukāmā hontī’’ti (mahāva. 43) evamādīsu yebhuyyatā. ‘‘Kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti (mahāva. 1) evamādīsu abyāmissatā. ‘‘Kevalaṃ saddhāmattakaṃ nūna ayamāyasmā’’ti (a. ni. 6.55) evamādīsu anatirekatā. ‘‘Āyasmato, bhante, anuruddhassa bāhiko nāma saddhivihāriko kevalakappaṃ saṅghabhedāya ṭhito’’ti (a. ni. 4.243) evamādīsu daḷhatthatā. ‘‘Kevalī vusitavā uttamapurisoti vuccatī’’ti (a. ni. 10.12) evamādīsu visaṃyogo. Idha panassa anavasesattho adhippeto.
“Kevalakappa”一词在此含义为“完全的发语”，因由诸多音节重叠结合、无遗漏及坚固深厚之义有所区别。如经中言“完全充满清净的梵行”（《巴利大藏经·法集部》第一卷）等，意谓无遗漏之义；又如“完全发语是指修行行者带着充足的副食及主食，满怀希求而外出行走”（《大部律藏》第43经），此处表现出充足之义；又如“完全者是苦蕴集起”（《大部律藏》第1经），此示无遗漏之意；又如“这个长老以坚定不移的信心为根本”（《增支部》第6章55经），表现非多义性；又如“长老阿难外面称为信心的持守者，坚定如完全发语，因僧团分裂而立”（《增支部》第4章243经），显现坚固之义；又如“被称为‘完全者’，即成熟之长老”（《增支部》第10章12经），此示组合义。在此文中，以无遗漏的义为主导。
Kappasaddo panāyaṃ abhisaddahanavohārakālapaññattichedanavikappalesasamantabhāvādianekattho. Tathā hissa ‘‘okappaniyametaṃ bhoto gotamassa. Yathā taṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti (ma. ni. 1.387) evamādīsu abhisaddahanamattho. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, pañcahi samaṇakappehi phalaṃ paribhuñjitu’’nti (cūḷava. 250) evamādīsu vohāro. ‘‘Yena sudaṃ niccakappaṃ viharāmī’’ti (ma. ni. 1.387) evamādīsu kālo. ‘‘Iccāyasmā kappo’’ti (su. ni. 1098) evamādīsu paññatti. ‘‘Alaṅkato kappitakesamassū’’ti (vi. va. 1094) evamādīsu chedanaṃ. ‘‘Kappati dvaṅgulakappo’’ti (cūḷava. 446) evamādīsu vikappo, atthi kappo nipajjitu’’nti (a. ni. 8.80) evamādīsu leso. ‘‘Kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā’’ti (saṃ. ni. 1.94) evamādīsu samantabhāvo. Idha pana samantabhāvo attho adhippeto. Tasmā ‘‘kevalakappaṃ gijjhakūṭa’’nti ettha anavasesaṃ samantato gijjhakūṭanti evamattho daṭṭhabbo.
“Kappa”语义因其构造含“音节诉说、发出语气、阶段的定义、斩断及转换等”的多样义。如经中言“假使你，果德玛，能遵守这约束”表达发语含义（《小部律藏》第1卷387经）；“知晓，我等比库能享用五种沙门的果实”（《小部律藏》第250经）此示行为表达；“我修常恒的时期”（《小部律藏》第1卷387经）显现时间义；又如“此长老名为Kappo”（《杂藏》第1098经）是指名称义；“装饰冠发的集会”（《杂藏》第1094经）表达斩断义；“两指幅尺的名为kappo”（《小部律藏》第446经）暗示变化义；“Kappo能沾染”（《增支部》第8章80经）表现残余义；“完全的kappa映照竹林”（《杂藏》第1卷94经）显现整体、周遍义。此处依全部周遍的义为主，用“完全kappa即全体龟藏”比喻全面之意。
Obhāsetvāti vatthamālālaṅkārasarīrasamuṭṭhitāya ābhāya pharitvā, candimā viya sūriyo viya ca ekobhāsaṃ ekapajjotaṃ karitvāti attho. Ekamantaṃ nisīdiṃsūti devatānaṃ dasabalassa santike nisinnaṭṭhānaṃ nāma na bahu, imasmiṃ pana sutte parittagāravavasena nisīdiṃsu.
“映照”意指由根基扎实的装饰、华丽外观及身体所散发的光辉，宛如月光与太阳，发出同样的光辉与明亮。经中言“独自端坐，名为天神十力所存在座位，不是普通之地”，但于此经文中，虽是小环绕者，却如守护严密的威严兴建座位而端坐。
§276
276.Vessavaṇoti kiñcāpi cattāro mahārājāno āgatā, vessavaṇo pana dasabalassa vissāsiko kathāpavattane byatto susikkhito, tasmā vessavaṇo mahārājā bhagavantaṃ etadavoca. Uḷārāti mahesakkhānubhāvasampannā. Pāṇātipātā veramaṇiyāti pāṇātipāte diṭṭhadhammikasamparāyikaṃ ādīnavaṃ dassetvā tato veramaṇiyā dhammaṃ deseti. Sesesupi eseva nayo. Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsinoti tesu senāsanesu santi uḷārā yakkhā nibaddhavāsino. Āṭānāṭiyanti āṭānāṭanagare baddhattā evaṃnāmaṃ. Kiṃ pana bhagavato apaccakkhadhammo nāma atthīti, natthi. Atha kasmā vessavaṇo ‘‘uggaṇhātu, bhante, bhagavā’’tiādimāha? Okāsakaraṇatthaṃ. So hi bhagavantaṃ imaṃ parittaṃ sāvetuṃ okāsaṃ kārento evamāha. Satthu kathite imaṃ parittaṃ garu bhavissatītipi āha. Phāsuvihārāyāti gamanaṭṭhānādīsu catūsu iriyāpathesu sukhavihārāya.
276. 说到韦萨瓦那，述及有四大王降临；其中特别称誉韦萨瓦那是据十力信赖、言语流通而著名，受过良好训诲。于是称之为大王，且尊敬世尊，表明韦萨瓦那具有伟岸显赫之威力。“乌拉”意味着具备极大力量的天神。禁杀戒中，先指出杀生的错误，继而说出禁杀戒的法；其他戒律亦是如此。其中“乌拉”的含意是居住于妖魔之军营中的强大妖神，称为“阿塔纳提安城”，意为被捆绑之地。至于佛陀所说“不退转法”之含义，无此义故不成立。那韦萨瓦那为何请问“愿佛陀接受”？是为了得到契机。此举为守护佛法而造机，因而才言。佛陀说这守护法受尊重无疑。 “福利行住处”即在四行路诸处安行乐住之地。
§277
277.Cakkhumantassāti na vipassīyeva cakkhumā, sattapi buddhā cakkhumanto, tasmā ekekassa buddhassa etāni satta satta nāmāni honti. Sabbepi buddhā cakkhumanto, sabbe sabbabhūtānukampino, sabbe nhātakilesattā nhātakā. Sabbe mārasenāpamaddino, sabbe vusitavanto, sabbe vimuttā, sabbe aṅgato rasmīnaṃ nikkhantattā aṅgīrasā. Na kevalañca buddhānaṃ etāneva satta nāmāni asaṅkhyeyyāni nāmāni saguṇena mahesinoti vuttaṃ.
277. “有眼者”之说不仅指毗婆舍那圣者维帕西，而是所有七位佛皆为“有眼者”，因此，每一佛都有七个名号。所有佛都是“有眼者”，皆对众生怀有慈悲，同斩除烦恼污垢。皆为降伏魔王之帅，皆已成熟，皆已解脱。众佛均以光芒映现，光芒如同炽热的山林火焰一样盛大。不能仅将七个名号简单归于唯一之佛，而要认知佛的无量名号及其大神。
Vessavaṇo pana attano pākaṭanāmavasena evamāha. Te janāti idha khīṇāsavā janāti adhippetā. Apisuṇāthāti desanāsīsamattametaṃ, amusā apisuṇā apharusā mantabhāṇinoti attho . Mahattāti mahantabhāvaṃ pattā. ‘‘Mahantā’’tipi pāṭho, mahantāti attho. Vītasāradāti nissāradā vigatalomahaṃsā.
韦萨瓦那以其显著名称表白自己。他知晓诸多已经证得“断尽烦恼”的人，以及那些被规定、否定不净、非善之人。假说“恶言、非恶言与思维不恶”之意，意谓经过思考而由真诚、非恶言所成之言语。 “伟大”意谓具有广大体量；文中原文为“伟大”，即宽广之义。 “无忧”为移除忧愁、解脱烦恼之意。
Hitanti mettāpharaṇena hitaṃ. Yaṃ namassantīti ettha yanti nipātamattaṃ. Mahattanti mahantaṃ. Ayameva vā pāṭho, idaṃ vuttaṃ hoti ‘‘ye cāpi loke kilesanibbānena nibbutā yathābhūtaṃ vipassisuṃ, vijjādiguṇasampannañca hitaṃ devamanussānaṃ gotamaṃ namassanti, te janā apisuṇā, tesampi namatthū’’ti. Aṭṭhakathāyaṃ pana te janā apisuṇāti te buddhā apisuṇāti evaṃ paṭhamagāthāya buddhānaṃyeva vaṇṇo kathito, tasmā paṭhamagāthā sattannaṃ buddhānaṃ vasena vuttā. Dutiyagāthāya ‘‘gotama’’nti desanāmukhamattametaṃ. Ayampi hi sattannaṃyeva vasena vuttāti veditabbā. Ayañhettha attho – loke paṇḍitā devamanussā yaṃ namassanti gotamaṃ, tassa ca tato purimānañca buddhānaṃ namatthūti.
“Hitanti”者，谓以慈心护持利益。此处“namassanti”乃指言辞简略而趋向敬礼之意。于此道中，或谓“大者”为广大之意。又或以本句为经，或谓有言：“凡世间中，诸有圣者因熄灭烦恼而觉真如，具足智慧福德，众天人及人间皆敬礼果德玛，彼亦称其贤善，为其敬礼者。”然于注疏中，所谓“彼贤善者”即指诸佛，因首句中诸佛昵称而说故，为了正当介绍此为诸佛赞歌的开始，由此得知首句乃出自诸佛序赞，共有七佛名。次句“gotama”为教示主题，亦应明了。此义即云：于世间中，诸天及人类所敬礼者为果德玛，故及先代诸佛亦为敬礼对象。
§278
278.Yato uggacchatīti yato ṭhānato udeti. Ādiccoti aditiyā putto, vevacanamattaṃ vā etaṃ sūriyasaddassa. Mahantaṃ maṇḍalaṃ assāti maṇḍalīmahā. Yassa cuggacchamānassāti yamhi uggacchamāne. Saṃvarīpi nirujjhatīti ratti antaradhāyati. Yassa cuggateti yasmiṃ uggate.
“Yato uggacchati”者，谓升起于地之意；“ācicco”者，谓日之子，或仅指太阳之名。宏大的圆形光辉称为“maṇḍala”，其光轮之大。升起者，乃指太阳升上地平之状。夜间亦称“saṃvarī”意谓隐灭。日升起之处，则称为“cugga”。
Rahadoti udakarahado. Tatthāti yato uggacchati sūriyo, tasmiṃ ṭhāne. Samuddoti yo so rahadoti vutto, so na añño, atha kho samuddo. Saritodakoti visaṭodako, saritā nānappakārā nadiyo assa udake paviṭṭhāti vā saritodako. Evaṃ taṃ tattha jānantīti taṃ rahadaṃ tattha evaṃ jānanti . Kinti jānanti? Samuddo saritodakoti evaṃ jānanti.
『水池』者, 在于水的地方。『海』者, 是所谓之水池，另有其他的海。『流动水』者, 是指各种各样的河流进入水中。如此，他们在彼处如此知道此水池。他们知道什么呢？『海』者就是『流动水』。
Itoti sineruto vā tesaṃ nisinnaṭṭhānato vā. Janoti ayaṃ mahājano. Ekanāmāti indanāmena ekanāmā. Sabbesaṃ kira tesaṃ sakkassa devarañño nāmameva nāmamakaṃsu. Asīti dasa eko cāti ekanavutijanā. Indanāmāti indoti evaṃnāmā. Buddhaṃ ādiccabandhunanti kilesaniddāpagamanenāpi buddhaṃ. Ādiccena samānagottatāyapi ādiccabandhunaṃ. Kusalena samekkhasīti anavajjena nipuṇena vā sabbaññutaññāṇena mahājanaṃ olokesi. Amanussāpi taṃ vandantīti amanussāpi taṃ ‘‘sabbaññutaññāṇena mahājanaṃ olokesī’’ti vatvā vandanti. Sutaṃ netaṃ abhiṇhasoti etaṃ amhehi abhikkhaṇaṃ sutaṃ. Jinaṃ vandatha gotamaṃ, jinaṃ vandāma gotamanti amhehi puṭṭhā jinaṃ vandāma gotamanti vadanti.
“Ito”谓所居坐处或座位之意。“Janoti”指此为众大人。名谓“一名”，此名为“indana”，谓皆以天帝名号自称，人数达九千又一万名。indana即称天帝之意。“Buddhaṃ ādiccabandhun”指佛乃除灭烦恼而生者。因同出一族故名“ādiccabandhunaṃ”。智慧观察善恶，犹如善巧熟练以展示众大人形象。天人亦敬礼曰：以智慧观洋者名，诸贤众皆如此礼敬。闻此讽喻无疑乃解释贾讷嘉然常闻说。称颂胜利者，果德玛，众人即说“敬礼胜利者，敬礼果德玛”。
§279
279.Yenapetā pavuccantīti petā nāma kālaṅkatā, te yena disābhāgena nīhariyantūti vuccanti. Pisuṇā piṭṭhimaṃsikāti pisuṇāvācā ceva piṭṭhimaṃsaṃ khādantā viya parammukhā garahakā ca. Ete ca yena nīhariyantūti vuccanti, sabbepi hete dakkhiṇadvārena nīharitvā dakkhiṇato nagarassa ḍayhantu vā chijjantu vā haññantu vāti evaṃ vuccanti. Ito sā dakkhiṇā disāti yena disābhāgena te petā ca pisuṇādikā ca nīhariyantūti vuccanti, ito sā dakkhiṇā disā. Itoti sineruto vā tesaṃ nisinnaṭṭhānato vā. Kumbhaṇḍānanti te kira devā mahodarā honti, rahassaṅgampi ca nesaṃ kumbho viya mahantaṃ hoti. Tasmā kumbhaṇḍāti vuccanti.
“Yenapetā pavuccanti”者，谓“彼饿鬼名为恶鄙之类，谓其谓以南方暗处被驱逐也”。“Pisuṇā piṭṭhimaṃsikāti”者，谓恶口者，好食恶肉，似以口为前对恐怖毒害者。谓驱除故称，此皆谓以南方为驱逐方向，毁灭及杀害方所拒恶者故称。由此南方之义而称彼诸饿鬼及恶口者亦被驱除。又“ito sā dakkhinā disā”谓坐处亦即南方。“Kumbhaṇḍā”名谓为天之大腹者。形似宝瓶，因其大故称为“kumbhaṇḍā”。
§280
280.Yattha coggacchati sūriyoti yasmiṃ disābhāge sūriyo atthaṃ gacchati.
『在日出之处』者，即是在某个方位上，太阳升起的地方。
§281
281.Yenāti yena disābhāgena. Mahānerūti mahāsineru pabbatarājā. Sudassanoti sovaṇṇamayattā sundaradassano. Sinerussa hi pācīnapassaṃ rajatamayaṃ, dakkhiṇapassaṃ maṇimayaṃ , pacchimapassaṃ phalikamayaṃ, uttarapassaṃ sovaṇṇamayaṃ, taṃ manuññadassanaṃ hoti. Tasmā yena disābhāgena sineru sudassanoti ayametthattho. Manussā tattha jāyantīti tattha uttarakurumhi manussā jāyanti. Amamāti vatthābharaṇapānabhojanādīsupi mamattavirahitā. Apariggahāti itthipariggahena apariggahā. Tesaṃ kira ‘‘ayaṃ mayhaṃ bhariyā’’ti mamattaṃ na hoti, mātaraṃ vā bhaginiṃ vā disvā chandarāgo nuppajjati.
281.『Yenāti』者，谓«以何方分»。所谓『Mahānerūti』，即『大锡努鲁』，为锡努鲁山王。『Sudassanoti』，指黄金色调，意为美丽可观。锡努鲁山之西侧为银色，南侧为宝石色，后侧为翡翠色，北侧为黄金色，于此为人所见之状。由此，根据所分方向称锡努鲁山为『Sudassana』（美观之意）。人于此间生起，所以北俱卢国中有人出生。『Amamāti』，指远离世间衣服、饰物、饮食等的贪著。『Apariggahāti』，意谓无妻妾之贪欲。此等人不生妄念「此为我妻」，观见母亲、姊妹等不生爱欲之心。
Napi nīyanti naṅgalāti naṅgalānipi tattha ‘‘kasikammaṃ karissāmā’’ti na khettaṃ nīyanti. Akaṭṭhapākimanti akaṭṭhe bhūmibhāge araññe sayameva jātaṃ. Taṇḍulapphalanti taṇḍulāva tassa phalaṃ hoti.
不会搬运麦田，麦田之处不会说『我们将进行农业劳动』。『不挖泥地』者, 指在土地的某个地方，自然长出的植物。『禾实』者, 指这禾的果实。
Tuṇḍikīre pacitvānāti ukkhaliyaṃ ākiritvā niddhumaṅgārena agginā pacitvā. Tattha kira jotikapāsāṇā nāma honti. Atha kho te tayo pāsāṇe ṭhapetvā taṃ ukkhaliṃ āropenti. Pāsāṇehi tejo samuṭṭhahitvā taṃ pacati. Tato bhuñjanti bhojananti tato ukkhalito bhojanameva bhuñjanti, añño sūpo vā byañjanaṃ vā na hoti, bhuñjantānaṃ cittānukūloyevassa raso hoti. Te taṃ ṭhānaṃ sampattānaṃ dentiyeva, macchariyacittaṃ nāma na hoti. Buddhapaccekabuddhādayopi mahiddhikā tattha gantvā piṇḍapātaṃ gaṇhanti.
『Tuṇḍikīre pacitvānāti』，指收割稻谷后，将谷物装入竹篓，置于火山中用山火烹熟。此处有称为『jotika-pāsāṇā』的火石。三块此火石互相撞击，借火石生火以烹煮谷物。食用者仅食烹熟谷物，无其他汤药调味，所食味道十分合心意。此境之居者无斗争心，俗称『macchariyacitta』。即使佛陀及辟支佛诸尊者亦常来此地乞食。
Gāviṃekakhuraṃ katvāti gāviṃ gahetvā ekakhuraṃ vāhanameva katvā. Taṃ abhiruyha vessavaṇassa paricārakā yakkhā. Anuyanti disodisanti tāya tāya disāya caranti. Pasuṃ ekakhuraṃ katvāti ṭhapetvā gāviṃ avasesacatuppadajātikaṃ pasuṃ ekakhuraṃ vāhanameva katvā disodisaṃ anuyanti.
『Gāviṃ ekakhuraṃ katvā』，指牵一头牛并装载一根木杅。随行守护者为长夜叉（vesavaṇa）之侍卫灵。此等夜叉分区巡行四方，跟随所指挥之牛头及木杅而行。所牧牛为残缺四足者，仅装一根木杅，随同指挥之灵夜叉巡游四方。
Itthiṃ vā vāhanaṃ katvāti yebhuyyena gabbhiniṃ mātugāmaṃ vāhanaṃ karitvā. Tassā piṭṭhiyā nisīditvā caranti. Tassā kira piṭṭhi onamituṃ sahati. Itarā pana itthiyo yāne yojenti. Purisaṃ vāhanaṃ katvāti purise gahetvā yāne yojenti. Gaṇhantā ca sammādiṭṭhike gahetuṃ na sakkonti. Yebhuyyena paccantimamilakkhuvāsike gaṇhanti. Aññataro kirettha jānapado ekassa therassa samīpe nisīditvā niddāyati, thero ‘‘upāsaka ativiya niddāyasī’’ti pucchi. ‘‘Ajja, bhante, sabbarattiṃ vessavaṇadāsehi kilamitomhī’’ti āha.
『Itthiṃ vā vāhanaṃ katvā』，指女子乘坐，或以女子怀孕期间之宿营地为乘坐之所。女子坐在背部而行。其背可供负重。其他女子则结伴乘坐车马。『Purisaṃ vā vāhanaṃ katvā』，谓男子乘坐，帶上车马。持物者必须具正见，才得以持物。以怀孕的孕妇作为交通工具者常见。某国有一长老座位，因疲乏在此小睡，长老被称作「近事人多睡者」。对他问责曰：“今日整夜受守护夜叉之束缚。”
Kumāriṃ vāhanaṃ katvāti kumāriyo gahetvā ekakhuraṃ vāhanaṃ katvā rathe yojenti. Kumāravāhanepi eseva nayo. Pacārā tassa rājinoti tassa rañño paricārikā. Hatthiyānaṃ assayānanti na kevalaṃ goyānādīniyeva, hatthiassayānādīnipi abhiruhitvā vicaranti. Dibbaṃ yānanti aññampi nesaṃ bahuvidhaṃ dibbayānaṃ upaṭṭhitameva hoti, etāni tāva nesaṃ upakappanayānāni. Te pana pāsāde varasayanamhi nipannāpi pīṭhasivikādīsu ca nisinnāpi vicaranti. Tena vuttaṃ ‘‘pāsādā sivikā cevā’’ti. Mahārājassa yasassinoti evaṃ ānubhāvasampannassa yasassino mahārājassa etāni yānāni nibbattanti.
『Kumāriṃ vāhanaṃ katvā』，意谓公主被接载，牵搭单根木杅，置于车中供乘坐。公主相关之士兵称为『Pacārā』，即王之侍从。大象车非仅限牛马，亦有骑象之士多方巡游。天界诸种诸相之车，皆为彼等所用。诸人即便安坐于宫殿或椅榻上，亦可游行。由此谓之『pāsāda sivikā cevā』。由此可知大王之声望极盛，故生此多样之乘具。
Tassaca nagarā ahu antalikkhe sumāpitāti tassa rañño ākāse suṭṭhu māpitā ete āṭānāṭādikā nagarā ahesuṃ, nagarāni bhaviṃsūti attho. Ekañhissa nagaraṃ āṭānāṭā nāma āsi, ekaṃ kusināṭā nāma, ekaṃ parakusināṭā nāma, ekaṃ nāṭasūriyā nāma, ekaṃ parakusiṭanāṭā nāma.
因此，这个城市被认为在天空中被辉煌地埋藏，这是指这个国王拥有的天空中的辉煌。不同的城市中，有一个名为『阿塔纳塔』，一个名为『库西那塔』，还有一个名为『外库西那塔』，一个名为『纳塔苏里亚』，以及一个名为『外库辛塔』的城市。
Uttarena kasivantoti tasmiṃ ṭhatvā ujuṃ uttaradisāya kasivanto nāma aññaṃ nagaraṃ. Janoghamaparena cāti etassa aparabhāge janoghaṃ nāma aññaṃ nagaraṃ. Navanavatiyoti aññampi navanavatiyo nāma ekaṃ nagaraṃ. Aparaṃ ambaraambaravatiyo nāma. Āḷakamandāti aparampi āḷakamandā nāma rājadhānī.
在北方有名为『种植者』的另一个城市。另有一个名为『人群众多』的城市在该城市的南方。还有另外一个城市叫做『九十城』。再下一座城市名为『露天城』。『阿拉卡曼达』也是另一座名为『阿拉卡曼达』的都城。
Tasmākuvero mahārājāti ayaṃ kira anuppanne buddhe kuvero nāma brāhmaṇo hutvā ucchuvappaṃ kāretvā satta yantāni yojesi. Ekissāya yantasālāya uṭṭhitaṃ āyaṃ āgatāgatassa mahājanassa datvā puññaṃ akāsi. Avasesasālāhi tattheva bahutaro āyo uṭṭhāsi, so tena pasīditvā avasesasālāsupi uppajjanakaṃ gahetvā vīsati vassasahassāni dānaṃ adāsi. So kālaṃ katvā cātumahārājikesu kuvero nāma devaputto jāto. Aparabhāge visāṇāya rājadhāniyā rajjaṃ kāresi. Tato paṭṭhāya vessavaṇoti vuccati.
据说这名为库维罗的大帝王，发生于尚未降生的佛陀时代。他成为一名婆罗门，进行净化仪式，建造七座城墙。其中一座城墙高耸，成为来来往往大量民众的礼物，积累了福德。后来他又建造更多的城墙，经过祝福，进一步施舍达二十万年。过了一段时间，他转生为天界诸王之一的天子，后来掌管名叫Visāṇā的都城，执掌国政，从此称为“patthāya vessavaṇa”。
Paccesanto pakāsentīti paṭiesanto visuṃ visuṃ atthe upaparikkhamānā anusāsamānā aññe dvādasa yakkharaṭṭhikā pakāsenti. Te kira yakkharaṭṭhikā sāsanaṃ gahetvā dvādasannaṃ yakkhadovārikānaṃ nivedenti. Yakkhadovārikā taṃ sāsanaṃ mahārājassa nivedenti. Idāni tesaṃ yakkharaṭṭhikānaṃ nāmaṃ dassento tatolātiādimāha. Tesu kira eko tatolā nāma, eko tattalā nāma, eko tatotalā nāma, eko ojasi nāma, eko tejasi nāma, eko tatojasī nāma. Sūro rājāti eko sūro nāma, eko rājā nāma, eko sūrorājā nāma, ariṭṭho nemīti eko ariṭṭho nāma, eko nemi nāma, eko ariṭṭhanemi nāma.
『照耀着的』者，指他们在查考各种情况，进行指导时，另有其他的十二个天人国的存在。听说这些天人国抓住了教义，向十二位天人领地传达教义。天人领地向大王传达这一教义。现在，为了显示那些天人国家的名称，说『达多拉』等。其间有一个名为『达多拉』，一个名为『称规』，一个名为『称好』，一个名为『手势』，一个名为『刚猛』，一个名为『大刚猛』。还有一个名为『勇敢之王』，有一个名为『王』，另有一个名为『勇敢之王的王』，还有一个名为『阿里特之王』，以及一个名为『王的王』，再有一个名为『阿里特之王的王』。
Rahadopitattha dharaṇī nāmāti tattha paneko nāmena dharaṇī nāma udakarahado atthi, paṇṇāsayojanā mahāpokkharaṇī atthīti vuttaṃ hoti. Yato meghā pavassantīti yato pokkharaṇito udakaṃ gahetvā meghā pavassanti. Vassā yato patāyantīti yato vuṭṭhiyo avattharamānā nigacchanti. Meghesu kira uṭṭhitesu tato pokkharaṇito purāṇaudakaṃ bhassati. Upari megho uṭṭhahitvā taṃ pokkharaṇiṃ navodakena pūreti. Purāṇodakaṃ heṭṭhimaṃ hutvā nikkhamati. Paripuṇṇāya pokkharaṇiyā valāhakā vigacchanti. Sabhāpīti sabhā. Tassā kira pokkharaṇiyā tīre sālavatiyā nāma latāya parikkhitto dvādasayojaniko ratanamaṇḍapo atthi, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
“rahadopitattha dharaṇī”意即“地”，这里说有一条水域称为“udakarahada”，是一个大片的大池塘，长五十由旬。据说云聚之处为“meghā pavassanti”，因积水多而降雨。雨季时水流归入水池。水池中积存着古老的水。云层升起使此水池充盈着新水，古水沉降于下。这池塘满时，水鸟随风飞散。所说的“sabhā”为集会场所。池边有一处名为“sālavatī”的地方，周围长有十二由旬的宝石宫殿，供人观望。
Payirupāsantīti nisīdanti. Tattha niccaphalā rukkhāti tasmiṃ ṭhāne taṃ maṇḍapaṃ parivāretvā sadā phalitā ambajambuādayo rukkhā niccapupphitā ca campakamālādayoti dasseti. Nānādijagaṇāyutāti vividhapakkhisaṅghasamākulā. Mayūrakoñcābhirudāti mayūrehi koñcasakuṇehi ca abhirudā upagītā.
“payirupāsantīti”即“坐下”，即是降坐。此处常绿树环绕着那座亭阁，树木常结多果，如番石榴等，还开着连串的白色玉兰花，意在显示此处植被繁茂。树木种类繁多，人群聚集。孔雀和鹳鸟叫声应和，状若在赞歌歌唱。
Jīvañjīvakasaddetthāti ‘‘jīva jīvā’’ti evaṃ viravantānaṃ jīvañjīvakasakuṇānampi ettha saddo atthi. Oṭṭhavacittakāti ‘‘uṭṭhehi, citta, uṭṭhehi cittā’’ti evaṃ vassamānā uṭṭhavacittakasakuṇāpi tattha vicaranti. Kukkuṭakāti vanakukkuṭakā. Kuḷīrakāti suvaṇṇakakkaṭakā. Vaneti padumavane. Pokkharasātakāti pokkharasātakā nāma sakuṇā.
『命命鸟之声』者，谓『命啊、命啊』如此鸣叫之命命鸟，其声亦存于此处也。『伍塔瓦吉德嘎』者，谓『起来吧，吉德！起来吧，吉德！』如此鸣叫之伍塔瓦吉德嘎鸟，亦游行于彼处也。『野鸡』者，乃林中野鸡也。『蟹』者，乃金色螃蟹也。『林』者，乃莲花林也。『波卡萨德嘎』者，乃名为波卡萨德嘎之鸟也。
Sukasāḷikasaddetthāti sukānañca sāḷikānañca saddo ettha. Daṇḍamāṇavakāni cāti manussamukhasakuṇā. Te kira dvīhi hatthehi suvaṇṇadaṇḍaṃ gahetvā ekaṃ pokkharapattaṃ akkamitvā anantare pokkharapatte suvaṇṇadaṇḍaṃ nikkhipantā vicaranti. Sobhati sabbakālaṃ sāti sā pokkharaṇī sabbakālaṃ sobhati. Kuveranaḷinīti kuverassa naḷinī padumasarabhūtā, sā dharaṇī nāma pokkharaṇī sadā nirantaraṃ sobhati.
“Sukasāḷika”此处意指鹦鹉类。所谓“Daṇḍamāṇavakāni”乃是对人面鸟的称呼。据说它们各持两手金杖，先取一片莲叶，然后放置另一片莲叶于其间，在间隙中活动。“Sobhati sabbakālaṃ”意指那莲蓬始终光彩耀人。“Kuveranaḷinī”即梵王名下的莲花仙子，作为大地莲蓬常保光辉明艳。
§282
282.Yassa kassacīti idaṃ vessavaṇo āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ niṭṭhapetvā tassā parikammaṃ dassento āha. Tattha suggahitāti atthañca byañjanañca parisodhetvā suṭṭhu uggahitā. Samattā pariyāputāti padabyañjanāni ahāpetvā paripuṇṇaṃ uggahitā. Atthampi pāḷimpi visaṃvādetvā sabbaso vā pana appaguṇaṃ katvā bhaṇantassa hi parittaṃ tejavantaṃ na hoti, sabbaso paguṇaṃ katvā bhaṇantasseva tejavantaṃ hoti. Lābhahetu uggahetvā bhaṇantassāpi atthaṃ na sādheti, nissaraṇapakkhe ṭhatvā mettaṃ purecārikaṃ katvā bhaṇantasseva atthāya hotīti dasseti. Yakkhapacāroti yakkhaparicārako.
此处讲述名为“Vessavaṇa”的鬼王在完成某种保护使命后，展示成效并给予说明。“Suggahitāti”即调整词义使之准确完整。“Samattā pariyāputāti”则为完善发音，使词句清晰圆满。即使巴利文有所省略或增补，但只要能使意理精确传达，即为适当。言语者若全面呈现内容但带有缺陷，则无力加强持诵者功德；若妥善使用略有删减的内容，则反得光辉。“Lābhahetu uggahetvā”说明言语若仅为谋取利益，则不得实现其义理；反之若以慈悲推广世间教法，则所说即成就真实功德。最后“Yakkhapacāro”解为鬼神侍者。
Vatthuṃ vāti gharavatthuṃ vā. Vāsaṃ vāti tattha nibaddhavāsaṃ vā. Samitinti samāgamaṃ. Anāvayhanti na āvāhayuttaṃ. Avivayhanti na vivāhayuttaṃ. Tena saha āvāhavivāhaṃ na kareyyunti attho. Attāhipi paripuṇṇāhīti ‘‘kaḷārakkhi kaḷāradantā’’ti evaṃ etesaṃ attabhāvaṃ upanetvā vuttāhi paripuṇṇabyañjanāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ yakkhaakkosehi nāma akkoseyyunti attho. Rittampissa pattanti bhikkhūnaṃ pattasadisameva lohapattaṃ hoti. Taṃ sīse nikkujjitaṃ yāva galavāṭakā bhassati. Atha naṃ majjhe ayokhīlena ākoṭenti.
“Vatthuṃ”意谓住所，此处指屋舍。“Vāsaṃ”即所栖息住处。“Samiti”意指聚会，会合之义。所谓“不邀请者”，是不受邀请而来者；“不离婚者”表示不合法配偶。本段意旨说明与鬼神无邀约婚姻无关。自身虽已圆满，仍以“护体、护齿”等喻指使其本性明显，藉由清楚的修辞来表达其完整状态，因而得名鬼神之责难叱责。鬼神空虚处虽有比库的铁钵相似，头颅中被掏空直至发出声音，且中间以不锈钢柄击打。
Caṇḍāti kodhanā. Ruddhāti viruddhā. Rabhasāti karaṇuttariyā. Neva mahārājānaṃ ādiyantīti vacanaṃ na gaṇhanti, āṇaṃ na karonti. Mahārājānaṃ purisakānanti aṭṭhavīsatiyakkhasenāpatīnaṃ. Purisakānanti yakkhasenāpatīnaṃ ye manassā tesaṃ. Avaruddhā nāmāti paccāmittā verino. Ujjhāpetabbanti parittaṃ vatvā amanusse paṭikkamāpetuṃ asakkontena etesaṃ yakkhānaṃ ujjhāpetabbaṃ, ete jānāpetabbāti attho.
“Caṇḍa”意为忿怒、刚烈；“Ruddha”意指阻碍、反抗；“Rabhasa”是指残暴凶狠，处于上位者施行威权的角色。所谓“不尊重大王言辞”，即不采纳其话语，也不进行挑衅。称“大王人员”乃是指出其二十八位鬼神军长及其属下。这些属下心意为主导，称他们为障碍者。所谓“Ujjhāpetabbanti”即指应当劝导并劝告，特别针对不合人理者，应予以止息和纠正，这便是对这些鬼神应行的教化。
Parittaparikammakathā护卫预备论
Idha pana ṭhatvā parittassa parikammaṃ kathetabbaṃ. Paṭhamameva hi āṭānāṭiyasuttaṃ na bhaṇitabbaṃ, mettasuttaṃ dhajaggasuttaṃ ratanasuttanti imāni sattāhaṃ bhaṇitabbāni. Sace muñcati, sundaraṃ. No ce muñcati, āṭānāṭiyasuttaṃ bhaṇitabbaṃ, taṃ bhaṇantena bhikkhunā piṭṭhaṃ vā maṃsaṃ vā na khāditabbaṃ, susāne na vasitabbaṃ. Kasmā? Amanussā okāsaṃ labhanti. Parittakaraṇaṭṭhānaṃ haritupalittaṃ kāretvā tattha parisuddhaṃ āsanaṃ paññapetvā nisīditabbaṃ.
此段讲述于此应立定并实施保护法义。第一，不应直接宣说“阿恬鬼王经”，而应先说“慈心经”“军旗经”“宝珠经”等七日经文。若放弃，则美好；若不放弃，则必须诵说“阿恬鬼王经”，此时厌恶者不得取用后面的肉食，也不可居于僧舍之中，为何？因不合人伦者会获得机会。修持保护仪轨者，先清扫土地，布置洁净之处作座，方可坐于其上。
Parittakārako bhikkhu vihārato gharaṃ nentehi phalakāvudhehi parivāretvā netabbo. Abbhokāse nisīditvā na vattabbaṃ, dvāravātapānāni pidahitvā nisinnena āvudhahatthehi saṃparivāritena mettacittaṃ purecārikaṃ katvā vattabbaṃ. Paṭhamaṃ sikkhāpadāni gāhāpetvā sīle patiṭṭhitassa parittaṃ kātabbaṃ. Evampi mocetuṃ asakkontena vihāraṃ ānetvā cetiyaṅgaṇe nipajjāpetvā āsanapūjaṃ kāretvā dīpe jālāpetvā cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā maṅgalakathā vattabbā. Sabbasannipāto ghosetabbo. Vihārassa upavane jeṭṭhakarukkho nāma hoti, tattha bhikkhusaṅgho tumhākaṃ āgamanaṃ paṭimānetīti pahiṇitabbaṃ. Sabbasannipātaṭṭhāne anāgantuṃ nāma na labbhati. Tato amanussagahitako ‘‘tvaṃ ko nāmā’’ti pucchitabbo. Nāme kathite nāmeneva ālapitabbo. Itthannāma tuyhaṃ mālāgandhādīsu patti āsanapūjāya patti piṇḍapāte patti, bhikkhusaṅghena tuyhaṃ paṇṇākāratthāya mahāmaṅgalakathā vuttā, bhikkhusaṅghe gāravena etaṃ muñcāhīti mocetabbo. Sace na muñcati, devatānaṃ ārocetabbaṃ ‘‘tumhe jānātha, ayaṃ amanusso amhākaṃ vacanaṃ na karoti, mayaṃ buddhaāṇaṃ karissāmā’’ti parittaṃ kātabbaṃ. Etaṃ tāva gihīnaṃ parikammaṃ. Sace pana bhikkhu amanussena gahito hoti, āsanāni dhovitvā sabbasannipātaṃ ghosāpetvā gandhamālādīsu pattiṃ datvā parittaṃ bhaṇitabbaṃ. Idaṃ bhikkhūnaṃ parikammaṃ.
护持者比库从居所出来时，须以栏杆般的护栏将房屋围绕，防护周全。于空旷处坐下时，不应妄动，且应关闭门窗，坐下后用护栏将自身围束，修持慈心，安住于行脚行者所行持的善行。首要守护戒律的戒条已坚立者，应当有所护持。由此，若不能解脱，应当将居所带出，安放于塔院中，做坐具供养，点灯照明，关闭塔院的门窗，恭敬庄严，并宣说吉祥赞歌。所有聚会的集合必须宣扬。于居所的园中，有一棵名为长老树，应使僧团以尊重心态轻视该处以避其到访。于所有聚会聚处，禁绝外人进入。此后，应以非人者形象作护法，问道：“汝名为何？”名问清楚后，应局限称呼该名。女名者，对汝，当以花香等供养、做坐具供养、布施食施为准则，僧团制定了为汝祝福的大吉祥赞歌，应当弃舍此祝福之歌，若不舍弃，须令诸天告知：“汝等知道，此为非人，不应以我等佛弟子的名义言语，我等将予惩戒。”此法是为居家人制定的防护仪式。若比库已被非人缠绕，应清洗坐具，宣示全部聚会，赠与香花等供养，并宣说防护祈愿。此为比库的防护礼仪。
Vikkanditabbanti sabbasannipātaṃ ghosāpetvā aṭṭhavīsati yakkhasenāpatayo kanditabbā. Viravitabbanti ‘‘ayaṃ yakkho gaṇhātī’’tiādīni bhaṇantena tehi saddhiṃ kathetabbaṃ. Tattha gaṇhātīti sarīre adhimuccati. Āvisatīti tasseva vevacanaṃ. Atha vā laggati na apetīti vuttaṃ hoti. Heṭhetīti uppannaṃ rogaṃ vaḍḍhento bādhati. Viheṭhetīti tasseva vevacanaṃ. Hiṃsatīti appamaṃsalohitaṃ karonto dukkhāpeti. Vihiṃsatīti tasseva vevacanaṃ. Na muñcatīti appamādagāho hutvā muñcituṃ na icchati, evaṃ etesaṃ viravitabbaṃ.
应当使二十八位夜叉军首怒骂，现扬言于所有聚会。头领们须反驳“此夜叉将被拿捕”等言辞。拿捕意指身体被拘束。入侵为同义语。或者追赶，拒绝聚集之言也包括在内。起因指疾病等增长而作祸。加害为加重伤害、造成痛苦之意。破坏为同义词。不释放意指对危险事物疏忽大意，不愿放手，应避免此种行为。
§283
283. Idāni yesaṃ evaṃ viravitabbaṃ, te dassetuṃ katamesaṃ yakkhānantiādimāha. Tattha indo somotiādīni tesaṃ nāmāni. Tesu vessāmittoti vessāmittapabbatavāsī eko yakkho. Yugandharopi yugandharapabbatavāsīyeva. Hiri netti ca mandiyoti hiri ca netti ca mandiyo ca. Maṇi māṇi varo dīghoti maṇi ca māṇi ca varo ca dīgho ca. Atho serīsako sahāti tehi saha añño serīsako nāma. ‘‘Imesaṃ yakkhānaṃ…pe… ujjhāpetabba’’nti ayaṃ yakkho imaṃ heṭheti viheṭheti na muñcatīti evaṃ etesaṃ yakkhasenāpatīnaṃ ārocetabbaṃ. Tato te bhikkhusaṅgho attano dhammaāṇaṃ karoti, mayampi amhākaṃ yakkharājaāṇaṃ karomāti ussukkaṃ karissanti. Evaṃ amanussānaṃ okāso na bhavissati, buddhasāvakānaṃ phāsuvihāro ca bhavissatīti dassento ‘‘ayaṃ kho sā, mārisa, āṭānāṭiyā rakkhā’’tiādimāha. Taṃ sabbaṃ, tato parañca uttānatthamevāti.
283. 今者，对于上述应当躲避的夜叉们，应如何表示？其中有诸如因陀罗、摩诃昙摩等名称。其间有夜叉名为遍三昧山居夜叉。又有与峻岭山为伴者名为瑜伽陀罗。还有羞耻、心智迟钝者。又有宝珠、摩尼珠、吠罗宝、和身形高大的夜叉。另还有被称作蓆师者，并相互为伴者。应当告诫这些夜叉夜叉首领“此诸夜叉……应驱除之”等言，因其本性恃强凌弱、加害他人、不肯放弃。僧团亦应为自己设限，说“我们也属夜叉之王，必当奋起”。如此则无人有机会为非人作祟，佛的弟子亦能安住和睦的生活，因此称此为“恶魔的睚眦守护”。以上便是全部，之后当导入更高殊胜之法。
Sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya · 《吉祥悦意》长部注疏之
Āṭānāṭiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā. · 阿吒那吒经注释完毕。