13. Tevijjasuttavaṇṇanā · 13. Tevijjasutta解释
13. Tevijjasuttavaṇṇanā第十三《三明经》注释
§518
518.Uttarenāti ettha ena-saddo disāvācīsaddato pañcamīantato adūrattho icchito, tasmā uttarena-saddena adūratthajotanaṃ dassento ‘‘adūre uttarapasse’’ti āha. Akkharacintakā pana ena-saddayoge avadhivācini pade upayogavacanaṃ icchanti. Attho pana sāmivaseneva icchitoti idha sāmivacanavaseneva vuttaṃ.
518.所谓北方之音，指此处所称的方位言语声中，于第五位之后发出的无远近意义之声。故以北方之音指示无远近义之示现，谓『远处可见北方』。然专注于字母构思者，欲于此合音中，于限定词中使用欲求语词。然其义欲近似普通话语辞，所以此处依普通语辞说法。
§519
519.Kulacārittādīti ādi-saddena mantajjhenābhirūpatādisampattiṃ saṅgaṇhāti. Mantasajjhāyakaraṇatthanti āthabbaṇamantānaṃ sajjhāyakaraṇatthaṃ, tenāha ‘‘aññesaṃ bahūnaṃ pavesanaṃ nivāretvā’’ti.
519.所谓家风之戒，是以开头词涵摄意念内心之趣味等诸功德。所谓意念引起，是引生依他，谓生起监条规定之用意，以此故说『为他人多种介入行为加以禁止』。
Maggāmaggakathāvaṇṇanā道与非道之论的注释
§520
520.‘‘Jaṅghacāra’’nti caṅkamato ito cito ca caraṇamāha. So hi jaṅghāsu kilamathavinodanattho cāroti tathā vutto. Tenāha ‘‘anucaṅkamantānaṃ anuvicarantāna’’nti. Tenāti ubhosupi anucaṅkamanānuvicāraṇānaṃ labbhanato. Sahāyā hi te aññamañña sabhāgavuttikā. ‘‘Maggo’’ti icchitaṭṭhānaṃ ujukaṃ maggati upagacchati etenāti maggo, ujumaggo. Tadañño amaggo, tasmiṃ magge ca amagge ca. Paṭipadanti brahmalokagāmimaggassa pubbabhāgapaṭipadaṃ.
520.“膝行”言行走时脚步之义。如是说是因膝下有筋骨活动之用，所以曰行走。故称『步行者追随而徘徊者』。此言指二者皆有徘徊追随之行为。彼等相互为伴随共相商议而言。所谓‘道’者，意指意向之处，谓通往坦直大道也。彼时有道无道，或在道中或不在道中。所谓道路，即梵天界往生道之初段行路。
Niyyātīti niyyānīyo, so eva ‘‘niyyāniko’’ti vuttoti āha ‘‘niyyāyanto’’ti. Yasmā niyyātapuggalavasenassa niyyānikabhāvo , tasmā ‘‘niyyāyanto’’ti puggalassa yoniso paṭipajjanavasena niyyāyanto maggo ‘‘niyyātī’’ti vutto. Karotīti attano santāne uppādeti. Uppādentoyeva hi tattha paṭipajjati nāma. Saha byeti vattatīti sahabyo, sahavattanako . Tassa bhāvo sahabyatāti āha ‘‘sahabhāvāyā’’tiādi. Sahabhāvoti ca salokatā, samīpatā vā veditabbā, tenāha ‘‘ekaṭṭhāne pātubhāvāyā’’ti. Sakameva ācariyavādanti attano ācariyena pokkharasātinā kathitameva ācariyavādaṃ. Thometvā paggaṇhitvā ‘‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano’’ti pasaṃsitvā ukkaṃsitvā. Bhāradvājopisakamevāti bhāradvājopi māṇavo attano ācariyena tārukkhena kathitameva ācariyavādaṃ thometvā paggaṇhitvā vicaratīti yojanā. Tena vuttanti tena yathā tathā vā abhiniviṭṭhabhāvena vuttaṃ pāḷiyaṃ.
521.所谓‘必行’者，即应必行之义。彼云‘必行者’者，意为‘正在赴行’。盖因‘必行者’乃示范人物之必行状态，故曰为‘正在赴行’。‘造作’者，自身世代之创立。此‘创立者’即彼正当赴行者。‘共同行’者，意含共同或相伴同行。此状态谓‘相共存有’。‘相共存有’指彼等互相可识当面相近，即彼说『同所处处有共存有』。所谓‘即行者教诲论’者，指其由父师波叉罗施基所说教诲之论。其后赞誉列述言：“此乃正道，彼同明王。” 比喻如同父师所说之正道般，彼亦正行禀承。以此为由故，所谓巴利文之论释称为本体者。
§521-2
521-2.Aniyyānikā vāti appāṭihāriyāva aññamaññassa vāde dosaṃ dassetvā aviparītatthadassanatthaṃ uttararahitā eva. Aññamaññassa vādassa ādito viruddhaggahaṇaṃ viggaho, sveva vivadanavasena aparāparaṃ uppanno vivādoti āha ‘‘pubbuppattiko viggaho aparabhāge vivādo’’ti. Duvidhopi eso viggaho, vivādoti dvidhā vuttopi virodho. Nānāācariyānaṃ vādatoti nānārucikānaṃ ācariyānaṃ vādabhāvato. Nānāvādo nānāvidho vādoti katvā.
521-2.所谓非一味者，或可谓难以震惊之意，亦或于彼此辩论显露恶感，且不能见其逆义，却不能作答反驳。彼此论敌间，各自以相反论断相攻，故曰「前起争执，后续互争」。此争执虽二，然不论争论之异可分为二，争论即为对立。各种师承间之不同说法，乃因各异兴趣师傅之论战。诸多争论，种类繁多，言论种种。
§523
523.Ekassāpīti tumhesu dvīsu ekassāpi. Ekasminti sakavādaparavādesu ekasmimpi. Saṃsayo natthīti ‘‘maggo nu kho, na maggo nu kho’’ti saṃsayo vicikicchā natthi. Añjasāyanabhāve pana saṃsayo. Tenāha ‘‘esa kirā’’tiādi. Bhagavā pana yadi sabbattha maggasaññino, evaṃ sati ‘‘kismiṃ vo viggaho’’ti pucchati.
523.所谓某一数量，指你们中二人中仅一人，“某人”是指维摩诘辩论时仅一人。此处所言‘毫无疑问’，谓疑惑不存在，即“道则是道，非道则非道”之辩无疑无惑。若于安逸睡眠状态则有疑惑，故曰“那是”之类质疑。世尊若普遍于一切处皆觉知道之真，有此觉知而问‘你们中有何争端’。
§524
524. ‘‘Icchitaṭṭhānaṃ ujukaṃ maggati upagacchati etenāti maggo, ujumaggo. Tadañño amaggo’’ti vutto vāyamattho. Sabbe teti sabbepi te nānāācariyehi vuttamaggā.
524. “意欲之所”的意思是指正直道路的进入者，因此称为“正道”。由此后来又说“他道则非道路”。这种说法的意义在于所有这些，都是由众多老师们所称谓的种种道路。
Ye pāḷiyaṃ ‘‘addhariyā brāhmaṇā’’tiādinā vuttā. Addharo nāma yaññaviseso, tadupayogibhāvato ‘‘addhariyā’’ tveva vuccanti yajūni, tāni sajjhāyantīti addhariyā, yajubbedino. Ye ca tittiriisinā kate mante sajjhāyanti, te tittiriyā, yajubbedino eva. Yajubbedasākhā hesā, yadidaṃ tittiraṃ. Chando vuccati visesato sāmavedo, taṃ sarena kāyantīti chandokā, sāmavedino. ‘‘Chandogā’’tipi paṭhanti, so evattho. Bahavo irayo etthāti bavhāri, irubbedo. Taṃ adhīyantīti bavhārijjhā.
那些用巴利语称为“加护婆罗门”等的说法。加护是指特殊的祭祀器具，因其用途而被称为“加护”，即祭器之意，用于祭祀的工具。那用鹪鹩鸟作巫术的则称为“鹪鹩婆”，也是祭祀用具。加护分为诸枝，这是指鹪鹩鸟。韵律称为“专属于萨玛韵部”，因用诗组合而称为韵部萨玛韵。也有人诵读为“韵调”，此乃此义。诸多“双音”称为“二声”，研究此谓之“二声智”。
‘‘Bahūnī’’ti etthāyaṃ upamāsaṃsandanā – yathā te nānāmaggā ekaṃsato tassa gāmassa vā nigamassa vā pavesāya honti, evaṃ brāhmaṇehi paññāpiyamānāpi nānāmaggā brahmalokūpagamanāya brahmunā sahabyatāya ekaṃseneva hontīti.
“诸多”的意思在此指比喻——正如那些多种道路中最终只有一条通入村庄或城镇一般，师长们表示诸多不同道路最终归于通向梵天境界、与梵体相应者仅有唯一一条。
§527-529
527-529.Va-kāro āgamasandhimattanti anatthako va-kāro, tena vaṇṇāgamena padantarasandhimattaṃ katanti attho. Andhapaveṇīti andhapanti. ‘‘Paññāsasaṭṭhi andhā’’ti idaṃ tassā andhapaveṇiyā mahato gacchagumbassa anuparigamanayogyatādassanaṃ. Evañhi te ‘‘suciraṃ velaṃ maggaṃ gacchāmā’’ti evaṃ saññino honti. Nāmakaṃyevāti atthābhāvato nāmamattaṃyeva, taṃ pana bhāsitaṃ tehi sārasaññitampi nāmamattatāya asārabhāvato nihīnamevāti āha ‘‘lāmakaṃyevā’’ti.
527-529. “韵尾”指的是经文连接处的不正之韵尾，通过此韵尾，词与词之间经文才得以衔接。所谓“瞎笛管”即瞎音。“五十六瞎音”是指瞎笛管的大型音节结构，类似大洞音室的组成，显示其适合经文传递。故此有“长久时节行走道路”之意。所谓“名字本身”没有意义，词音也无实用，则称其为“无用名字”。
§530
530.Yatoti bhummatthe nissakkavacanaṃ, sāmaññajotanā ca visese avatiṭṭhatīti āha ‘‘yasmiṃ kāle’’ti. Āyācantīti patthenti. Uggamanaṃ lokassa bahukārabhāvato tathā thomanāti. Ayaṃ kira brāhmaṇānaṃ laddhi ‘‘brāhmaṇānaṃ āyācanāya candimasūriyā gantvā loke obhāsaṃ karontī’’ti.
530. “在此”是指对本土之词义的说明，包含共通之光辉。故称“当时”、“一时”。“祈求”意志的意思。世界产生作多样之始为称赞。此意谓婆罗门传说：“婆罗门以祈求时，月日星辰遍照世界”。
§532
532.Idha pana kiṃ vattabbanti imasmiṃ pana appaccakkhabhūtassa brahmuno sahabyatāya maggadesane tevijjānaṃ kiṃ vattabbaṃ atthi, ye paccakkhabhūtānampi candimasūriyānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetuṃ na sakkontīti adhippāyo. ‘‘Yatthā’’ti ‘‘idha panā’’ti vuttamevatthaṃ paccāmasati.
532. 那么在此，关于无缘起婆罗门同志之道路宣说（兼三明），有何应说？无缘起者即使不能以月日星辰伴随宣说其道路之义理，也可如何？以上语句“如此”“在此”阐述前言。
Aciravatīnadīupamākathāvaṇṇanā阿致罗筏底河譬喻之论的注释
§542
542.Samabharitāti sampuṇṇā. Tato eva kākapeyyā. Pārāti paratīraṃ. Apāranti orimatīraṃ. Ehīti āgaccha.
542.『充满』者，即盈满之义。正因如此，乃至乌鸦可饮。『彼岸』者，即对岸也。『此岸』者，即近岸也。『来』者，即前来之义。
§544
544.Pañcasīla…pe… veditabbā yamaniyamādibrāhmaṇadhammānaṃ tadantogadhabhāvato. Tabbiparītāti pañcasīlādiviparītā pañca verādayo. ‘‘Punapī’’ti vatvā ‘‘aparampī’’ti vacanaṃ itarāyapi nadi upamāya saṅgaṇhanatthaṃ.
544.五戒……乃至……应知，此乃因为持戒、禁戒等婆罗门法门皆摄含其中。『与彼相违』者，即与五戒等相违之五种怨恨等。说『复次』之后又说『另者』，乃是为了以另一条河流的譬喻加以摄括。
§546
546.Kāmayitabbaṭṭhenāti kāmanīyabhāvena. Bandhanaṭṭhenāti teneva kāmetabbabhāvena sattānaṃ cittassa ābandhanabhāvena. Kāmañcāyaṃ guṇa-saddo atthantaresupi diṭṭhappayogo, tesaṃ panettha asambhavato pārisesañāyena bandhanaṭṭheyeva yuttoti dassetuṃ ‘‘anujānāmī’’tiādinā atthuddhāro āraddho, esevāti bandhanaṭṭho eva. Na hi rūpādīnaṃ kāmetabbabhāve vuccamāne paṭalaṭṭho yujjati tathā kāmetabbatāya anadhippetattā. Rāsaṭṭhaānisaṃsaṭṭhesupi eseva nayo tathāpi kāmetabbatāya anadhippetattā. Pārisesato pana bandhanaṭṭho gahito. Yadaggena hi nesaṃ kāmetabbatā, tadaggena bandhanabhāvo cāti.
546.『以可欲之义』者，即以可爱悦之性质而言。『以系缚之义』者，即以那同样可欲之性质，令诸众生之心被束缚之状态。诚然，此『功德』一词在其他义项中亦见于现前用例，然而因彼等义项于此处不得成立，故依排除余义之原则，为显示唯以系缚之义方为适当，遂以『我允许』等语起首展开释义，意即唯此——系缚之义也。盖若说色等为可欲之性质，则以帘障之义解之便不相应，因如此之可欲性并非所意指之义故。就积聚之义与功德之义而言，亦同此理，然彼等亦非所意指之可欲性故。依排除余义之原则，遂取系缚之义。盖彼等可欲性之极，即系缚性之极也。
Koṭṭhāsaṭṭhopi tesu yujjateva cakkhuviññeyyādikoṭṭhāsabhāvena nesaṃ kāmetabbato. Koṭṭhāse ca guṇa-saddo dissati ‘‘diguṇaṃ vaḍḍhetabba’’ntiādīsu, sampadāṭṭhopi –
「Koṭṭhāsaṭṭhopi tesu yujjateva」即使在六处（眼识等）中，此欲望亦与六处相契合，名为欲着。此处「guṇa-saddo」表明此义，即如『应当加倍增长』等用语被见于六处，亦类推于十种完成境地──
‘‘Asaṅkhyeyyāni nāmāni, saguṇena mahesino;
『无数名称，如大圣所具之财富；','20':'凭此贤者应求名号，即使有如千名之多』。（引诸经：法集经八卷第1313偈 ，犹如经八卷第53偈，《小部》法义集八卷第76偈）
Guṇena nāmamuddheyyaṃ, api nāmasahassato’’ti. (dha. sa. aṭṭha. 1313; udā. aṭṭha. 53; paṭi. ma. aṭṭha. 76);
『以功德立名，胜于千种名』。（法集论注疏第1313条；自说经注疏第53条；无碍解道注疏第76条）
Ādīsu sopi idha na yujjatīti anuddhaṭo.
起初时段的法不成立，此义不可违背。
Cakkhuviññeyyāti cakkhuviññāṇena vijānitabbā, tena pana vijānanaṃ dassanamevāti āha ‘‘passitabbā’’ti. ‘‘Sotaviññāṇena sotabbā’’ti evamādi etenupāyenāti atidisati. Gavesitampi ‘‘iṭṭha’’nti vuccati, taṃ idha nādhippetanti āha ‘‘pariyiṭṭhā vā hontu mā vā’’ti. Iṭṭhārammaṇabhūtāti sukhārammaṇabhūtā. Kāmanīyāti kāmetabbā. Iṭṭhabhāvena manaṃ appāyantīti manāpā. Piyajātikāti piyasabhāvā.
所谓眼识者，必须由眼识知，所以称为“应见”，因见故谓之“应视”。“应闻”亦复如是，以耳识知道为准，是故说法意在提醒此道理。探求时谓之“欲」，此处非指属主，故言“可胜任或不可胜任”。“胜任”谓悦乐之相。“可爱”谓应生欢喜之意。若怀喜则不生不悦，称为心不悦。至亲即指亲爱之人。
Gedhenāti lobhena abhibhūtā hutvā pañcakāmaguṇe paribhuñjantīti yojanā. Mucchākāranti mohanākāraṃ. Adhiosannāti adhiggayha ajjhosāya avasannā, tenāha ‘‘ogāḷhā’’ti. Pariniṭṭhānappattāti gilitvā pariniṭṭhāpanavasena pariniṭṭhānaṃ upagatā. Ādīnavanti kāmaparibhoge sampati, āyatiñca dosaṃ apassantā. Ghāsacchādanādisambhoganimittasaṃkilesato nissaranti apagacchanti etenāti nissaraṇaṃ, yoniso paccavekkhitvā tesaṃ paribhogapaññā. Tadabhāvato anissaraṇapaññāti imamatthaṃ dassento ‘‘idametthā’’tiādimāha.
贪欲即嗜欲所覆盖，受制于五欲之性而役使，故称羁绊。愚痴即迷惑之相。交涉即取得属已及放任，故称困覆。终了则摧毁，既废除之始即表明终止。所谓烦恼不净，即因沉溺于欲乐过度，未来亦不见谛知之益。由蔓生草木等物之覆盖，而生离去之意，此谓离欲之智。基于此理，言“此义”以示确指。
§548-9
548-9.Āvarantīti kusalappavattiṃ āditova nivārenti. Nivārentīti niravasesato vārayanti. Onandhantīti ogāhantā viya chādenti. Pariyonandhantīti sabbaso chādenti. Āvaraṇādīnaṃ vasenāti āvaraṇādiatthānaṃ vasena. Te hi āsevanabalavatāya purimapurimehi pacchimapacchimā daḷhataratamādibhāvappattā vuttā.
障碍者，如善行之起点阻止者。阻止者指断绝或禁止。沉没者，譬如淹没遮蔽。普遍阻没者指全面覆盖。关于障碍等言，因其力量强盛，先后各种受压之异相皆具，故有此说。
Saṃsandanakathāvaṇṇanā对照论的注释
§550
550. Itthipariggahe sati purisassa pañcakāmaguṇapariggaho paripuṇṇo eva hotīti vuttaṃ ‘‘sapariggahoti itthipariggahena sapariggaho’’ti. ‘‘Itthipariggahena apariggaho’’ti ca idaṃ tevijjabrāhmaṇesu dissamānapariggahānaṃ duṭṭhullatamapariggahābhāvadassanaṃ. Evaṃbhūtānaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ kā brahmunā saṃsandanā, brahmā pana sabbena sabbaṃ apariggahoti. Veracittena avero, kuto etassa verappayogoti adhippāyo. Cittagelaññasaṅkhātenāti cittuppādagelaññasaññitena, tenassa sabbarūpakāyagelaññabhāvo vutto hoti. Byāpajjhenāti dukkhena. Uddhaccakukkuccādīhīti ādi-saddena tadekaṭṭhā saṃkilesadhammā saṅgayhanti. Appaṭipattihetubhūtāya vicikicchāya sati na kadāci cittaṃ purisassa vase vattati, pahīnāya pana siyā vasavattananti āha ‘‘vicikicchāya abhāvato cittaṃ vase vattetī’’ti. Cittagatikāti cittavasikā, tenāha cittassa vase vattantī’’ti. Na tādisoti brāhmaṇā viya cittavasiko na hoti, atha kho vasībhūtajjhānābhiññatāya cittaṃ attano vase vattetīti vasavattī.
于女子之聚会中，男子完全具备五欲性，称为“俱摄”。“俱摄于女子者”即指能够与女子俱摄者。以此反观三明婆罗门中表现之差异，则可见恶之俱摄未具足的显相。如是三明婆罗门之合作，婆罗门彼得以成就一切，而梵天则以无俱摄即全然虚妄。以恶意心无嗔恨，何由得称嗔恨管理呢。心业恶称为心污，谓依心所生之恶相形色成污。扰乱者指苦恼。掉举追悔等，是由该等一类恶染法所缠缚相连。疑惑之故，心中不住，为无故违犯者既已斩断，则心不复住，谓“无疑惑则心常住”是也。所谓心之作用，即心迹依住，是为心常住之说。非如此，婆罗门之说无常，继而为定境禅定和三明所通达之心而依住。
§552
552.Brahmalokamaggeti brahmalokagāmimagge paṭipajjitabbe, paññapetabbe vā, taṃ paññapentāti adhippāyo. Upagantvāti amaggameva ‘‘maggo’’ti micchāpaṭipajjanena upagantvā, paṭijānitvā vā. Paṅkaṃ otiṇṇā viyāti matthake ekaṅgulaṃ vā upaḍḍhaṅgulaṃ vā sukkhatāya ‘‘samatala’’nti saññāya anekaporisaṃ mahāpaṅkaṃ otiṇṇā viya. Anuppavisantīti apāyamaggaṃ brahmalokamaggasaññāya ogāhayanti. Tato eva saṃsīditvā visādaṃ pāpuṇanti. Evanti ‘‘samatala’’ntiādinā vuttanayena. Saṃsīditvāti nimmujjitvā. Sukkhataraṇaṃ maññe tarantīti sukkhanaditaraṇaṃ taranti maññe. Tasmāti yasmā tevijjā amaggameva ‘‘maggo’’ti upagantvā saṃsīdanti, tasmā. Yathāteti yathā te ‘‘samatala’’nti saññāya paṅkaṃ otiṇṇā. Idheva cāti imasmiñca attabhāve. Sukhaṃ vā sātaṃ vā na labhantīti jhānasukhaṃ vā vipassanāsātaṃ vā na labhanti, kuto maggasukhaṃ vā nibbānasātaṃ vāti adhippāyo. Maggadīpakanti maggadīpakābhimataṃ. ‘‘Iriṇa’’nti araññāniyā idaṃ adhivacananti āha ‘‘agāmakaṃ mahārañña’’nti . Migaruruādīnampi anupabhogarukkhehi. Parivattitumpi na sakkā honti mahākaṇṭakatāya. Ñātīnaṃ byasanaṃ vināso ñātibyasanaṃ. Evaṃ bhogasīlabyasanāni veditabbāni. Rogo eva byasati vibādhatīti rogabyasanaṃ. Evaṃ diṭṭhibyasanampi daṭṭhabbaṃ.
入梵天界之道者，应当修习或断除，谓之管理。诳语修习之谓入道，破坏修习之谓弃道。越过泥淖，似涉水一步或多步，谓为平坦之相。不能入者，谓以无返逸道的相，作逐逸之意。由此即陷溺而致忧愁。是因“平坦”等语而说。堕落谓沉没。言“平坦”者，谓诸人以此平坦之相视泥淖。此理即是此身性。本处说，既不能得禅悦或观悦，何况得道悦或涅槃乐乎，谓之所言。灯指引，谓灯所照之意。野林，谓此语指大野林之义。鹿群等亦不能出生其中。因荆棘繁密，不得翻转。亲族亡故则亲族殃灭。由此应知乐业及殃业之义。病患必受苦害，谓之病之殃害。愚见之害亦应见受。
§554
554.Jātasaṃvaḍḍhoti jāto hutvā saṃvaḍḍhito. Na sabbaso paccakkhā honti paricayābhāvato. Ciranikkhantoti nikkhanto hutvā cirakālo. Dandhāyitattanti vissajjane mandattaṃ saṇikavutti, taṃ pana saṃsayavasena cirāyanaṃ nāma hotīti āha ‘‘kaṅkhāvasena cirāyitatta’’nti. Vitthāyitattanti sārajjitattaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana vitthāyitattaṃ nāma chambhitattanti adhippāyena ‘‘thaddhabhāvaggahaṇa’’nti vuttaṃ.
生起增长者者，谓生起已然后增长。因无相应之缘故，不是全然同时俱现。久远出离者者，谓出离已然后经过长久之时。缓慢消减者，谓放逸过失渐生，虽有疑惑而名曰长远消减，故言「疑惑为长远消减」。彻底增长者，谓精勤修习力。注疏中所谓彻底增长，别释为稳固之聚合。
§555
555.U-iti upasaggayoge lumpa-saddo uddharaṇattho hotīti ‘‘ullumpatū’’ti padassa uddharatūti atthamāha. Upasaggavasena hi dhātu-saddā atthavisesavuttino honti yathā ‘‘uddharatū’’ti.
「U-」者，为前缀接续，「lumpa」者为音节之响，意为拟声，故为「弹跳」之意。谓以此前缀，使词根「ullumpatū」有所强化，表示「向上弹跳」之意。此处以接头辞说明字根的意义变化。
Brahmalokamaggadesanāvaṇṇanā通往梵天界之道的开示注释
§556
556. Yassa atisayena balaṃ atthi, so ‘‘balavā’’ti vuttoti āha ‘‘balasampanno’’ti. Saṅkhaṃ dhamayatīti saṅkhadhamako, taṃ dhamayitvā tato saddapavattako. Appanāva vaṭṭati paṭipakkhato sammadeva cetaso vimuttibhāvato.
谓有极大力量者，称为“有力者”。又称为“力具足者”。“驯算者”者，为能治伏数量之意。能以此使发声通顺。名为专精以正向心灵解脱为对立面之正法安住。
Pamāṇakataṃ kammaṃ nāma kāmāvacaraṃ pamāṇakarānaṃ saṃkilesadhammānaṃ avikkhambhanato. Tathā hi taṃ brahmavihārapubbabhāgabhūtaṃ pamāṇaṃ atikkamitvā odissakaanodissakadisāpharaṇavasena vaḍḍhetuṃ na sakkā. Vuttavipariyāyato pana appamāṇakataṃ kammaṃ nāma rūpārūpāvacaraṃ, tenāha ‘‘tañhī’’tiādi. Tattha arūpāvacare odissakānodissakavasena pharaṇaṃ na labbhati, tathā disāpharaṇaṃ.
所谓受限业者，是指因不止欲乐行为所生之染污行为。譬如，先前皈依梵天之修行境界，不及其限度，故无法增广对彼方地域之覆盖。相反而言，不限制之业，是指无形无色之行为，故名为“渴欲”等。无色行为无法转至彼方地域，故无对应覆盖地域。
Keci pana taṃ āgamanavasena labbhatīti vadanti, tadayuttaṃ. Na hi brahmavihāranissando āruppaṃ, atha kho kasiṇanissando, tasmā yaṃ suvibhāvitaṃ vasībhāvaṃ pāpitaṃ āruppaṃ, taṃ ‘‘appamāṇakata’’nti vuttanti daṭṭhabbaṃ. Yaṃ vā sātisayaṃ brahmavihārabhāvanāya abhisaṅkhatena santānena nibbattitaṃ, yañca brahmavihārasamāpattito vuṭṭhāya samāpannaṃ arūpāvacarajjhānaṃ, taṃ iminā pariyāyena pharaṇappamāṇavasena appamāṇakatanti vattuṃ vaṭṭatīti apare. Vīmaṃsitvā gahetabbaṃ.
虽有些人说因外来而获此业力，其说可取。因为对梵天净修未能置于无色境界，反而依托于色界定境，因此称为“无量业”。应当以此事理深入思考。凡因专注于梵天禅定之生起，借由净众缘而产生，及由梵天禅定而起无色界之止想静虑，即以此反转增长业力覆盖称为无量业。此说尚需进一步考察。
Rūpāvacarārūpāvacarakammeti rūpāvacarakamme, arūpāvacarakamme ca sati. Na ohīyati na tiṭṭhatīti katūpacitampi kāmāvacarakammaṃ yathādhigate mahaggatajjhāne aparihīne taṃ abhibhavitvā paṭibāhitvā sayaṃ ohīyakaṃ hutvā paṭisandhiṃ dātuṃ samatthabhāve na tiṭṭhati. Laggitunti āvarituṃ nisedhetuṃ. Ṭhātunti paṭibalo hutvā ṭhātuṃ. Pharitvāti paṭippharitvā. Pariyādiyitvāti tassa sāmatthiyaṃ khepetvā. Kammassa pariyādiyanaṃ nāma tassa vipākuppādanaṃ nisedhetvā attano vipākuppādananti āha ‘‘tassa vipākaṃ paṭibāhitvā’’tiādi. Evaṃ mettādivihārīti evaṃ vuttānaṃ mettādīnaṃ brahmavihārānaṃ vasena mettādivihārī.
色界业与无色业之行为皆有。非断非常，亦非本质使用，应依其类型区别。欲界行为虽有戏剧转趋，然而如依其本来行为与大禅有错不失者，将此行为去除或抑制，则不再复存。所谓阻碍者，能防止及禁止。所谓驻立者者，指固执留住。所谓转覆者，谓反复改变。所谓覆掩者，成就其障碍势力。行为之覆掩，谓妨碍其结果之出现，故有说「其果被遮蔽」。如是修习慈心等者，乃为已述慈等梵行之住持者。
§559
559.Aggaññasutte…pe… alatthunti aggaññasutte āgatanayena upasampadañceva arahattañca alatthuṃ paṭilabhiṃsu. Sesaṃ suviññeyyameva.
559.关于《阿耨菩提经》等多经文中所说：在《阿耨菩提经》来到之后，譬如达上沙弥式的具足受具足戒与阿拉汉果，也都获得了相应的成就。其余内容理应善知。
Tevijjasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā. · 《三明经》注释中隐义的阐明。
Niṭṭhitā ca terasasuttapaṭimaṇḍitassa sīlakkhandhavaggassa atthavaṇṇanāya · 以十三经庄严的戒蕴品之义注释已完成
Līnatthappakāsanāti. · 「隐义显明」者。
Sīlakkhandhavaggaṭīkā niṭṭhitā. · 戒蕴品复注已完成。