13. Tevijjasuttaṃ13. 三明经

72 段 · CSCD 巴利原典

§518

Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi yena manasākaṭaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā manasākaṭe viharati uttarena manasākaṭassa aciravatiyā nadiyā tīre ambavane.

如是我闻。一时，世尊在高沙喇国游行，与大比库僧团——约五百位比库一起，到达高沙喇国的一个婆罗门村——名为马那萨咖嗒。于此，世尊住在马那萨咖嗒北方阿致拉瓦帝河岸边的庵婆罗园。

§519

Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā manasākaṭe paṭivasanti, seyyathidaṃ – caṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti brāhmaṇo jāṇusoṇi brāhmaṇo todeyyo brāhmaṇo aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā.

其时，众多著名的大富婆罗门住在马那萨咖嗒，即：婆罗门灿吉、婆罗门达卢咖、婆罗门朴咖拉萨帝、婆罗门迦奴索宁、婆罗门托黛雅，以及其他著名的大富婆罗门。

§520

Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṃ māṇavānaṃ jaṅghavihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ maggāmagge kathā udapādi. Atha kho vāseṭṭho māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’’ti. Bhāradvājopi māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’’ti. Neva kho asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ, na pana asakkhi bhāradvājo māṇavopi vāseṭṭhaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ.

其时，青年婆罗门瓦谢德与青年婆罗门巴拉德瓦奢在经行时来回行走，生起了关于「是道」与「非道」的议论。青年婆罗门瓦谢德如此说：「唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住——此乃婆罗门朴咖拉萨帝所说。」青年婆罗门巴拉德瓦奢如此说：「唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住——此乃婆罗门达卢咖所说。」青年婆罗门瓦谢德无法说服青年婆罗门巴拉德瓦奢，青年婆罗门巴拉德瓦奢亦无法说服青年婆罗门瓦谢德。

§521

Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ayaṃ kho, bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito manasākaṭe viharati uttarena manasākaṭassa aciravatiyā nadiyā tīre ambavane. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’’ti . Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṃ samaṇaṃ gotamaṃ pucchissāma. Yathā no samaṇo gotamo byākarissati, tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.

于是，青年婆罗门瓦谢德对青年婆罗门巴拉德瓦奢如此说：「巴拉德瓦奢，此释迦族之子、从释迦族出家的沙门果德玛住在马那萨咖嗒北方阿致拉瓦帝河岸边的庵婆罗园。关于彼尊者果德玛，如此善美的名声传扬：『彼世尊亦即是阿拉汉、正等正觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛、世尊。』我们前往彼沙门果德玛处；前往后，将此事询问彼沙门果德玛。彼沙门果德玛如何回答，我们即如此受持。」「是，尊者。」青年婆罗门巴拉德瓦奢答应青年婆罗门瓦谢德。

Maggāmaggakathā道与非道论

§522

Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bho gotama, amhākaṃ jaṅghavihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ maggāmagge kathā udapādi. Ahaṃ evaṃ vadāmi – ‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’ti. Bhāradvājo māṇavo evamāha – ‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’ti. Ettha, bho gotama, attheva viggaho, atthi vivādo, atthi nānāvādo’’ti.

于是，青年婆罗门瓦谢德、巴拉德瓦奢前往世尊处；前往后，与世尊互相问候。交换了友好的寒暄之语后，坐在一旁。坐在一旁的青年婆罗门瓦谢德对世尊如此说：「尊者果德玛，我们两人在经行时生起了关于是道、非道的议论。我如此说：『唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住——此乃婆罗门朴咖拉萨帝所说。』青年婆罗门巴拉德瓦奢如此说：『唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住——此乃婆罗门达卢咖所说。』尊者果德玛，这是诤论，这是争议，于此意见不合。」

§523

‘‘Iti kira , vāseṭṭha, tvaṃ evaṃ vadesi – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena pokkharasātinā’’ti. Bhāradvājo māṇavo evamāha – ‘‘ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāya, yvāyaṃ akkhāto brāhmaṇena tārukkhenā’’ti. Atha kismiṃ pana vo, vāseṭṭha, viggaho, kismiṃ vivādo, kismiṃ nānāvādo’’ti?

「瓦谢德，如是你如此说：『唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住——此乃婆罗门朴咖拉萨帝所说。』青年婆罗门巴拉德瓦奢如此说：『唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住——此乃婆罗门达卢咖所说。』瓦谢德，你们之间对何事意见不合，诤论，争议呢？」

§524

‘‘Maggāmagge, bho gotama. Kiñcāpi, bho gotama, brāhmaṇā nānāmagge paññapenti, addhariyā brāhmaṇā tittiriyā brāhmaṇā chandokā brāhmaṇā bavhārijjhā brāhmaṇā, atha kho sabbāni tāni niyyānikā niyyanti takkarassa brahmasahabyatāya.

「尊者果德玛，是道与非道之事。尊者果德玛，虽然婆罗门们施设种种道路——阿达里亚婆罗门、帝帝利亚婆罗门、羌多咖婆罗门、婆沃利嘉婆罗门——然而所有这些道路都能出离，引导依此实行者通往与梵天共住。

‘‘Seyyathāpi , bho gotama, gāmassa vā nigamassa vā avidūre bahūni cepi nānāmaggāni bhavanti, atha kho sabbāni tāni gāmasamosaraṇāni bhavanti; evameva kho, bho gotama, kiñcāpi brāhmaṇā nānāmagge paññapenti, addhariyā brāhmaṇā tittiriyā brāhmaṇā chandokā brāhmaṇā bavhārijjhā brāhmaṇā, atha kho sabbāni tāni niyyānikā niyyanti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

「譬如，尊者果德玛，于村庄或市镇近处有种种不同道路，然而所有这些道路皆汇于村庄。同样地，尊者果德玛，虽然婆罗门们施设种种道路——阿达里亚婆罗门、帝帝利亚婆罗门、羌多咖婆罗门、婆沃利嘉婆罗门——然而所有这些道路都能出离，引导依此实行者通往与梵天共住。」

Vāseṭṭhamāṇavānuyogo瓦谢德学童之问

§525

‘‘Niyyantīti vāseṭṭha vadesi’’? ‘‘Niyyantīti, bho gotama, vadāmi’’. ‘‘Niyyantīti, vāseṭṭha, vadesi’’? ‘‘Niyyantīti, bho gotama, vadāmi’’. ‘‘Niyyantīti, vāseṭṭha, vadesi’’? ‘‘Niyyantī’’ti, bho gotama, vadāmi’’.

「瓦谢德，你说『能出离』吗？」「尊者果德玛，我说『能出离』。」「瓦谢德，你说『能出离』吗？」「尊者果德玛，我说『能出离』。」「瓦谢德，你说『能出离』吗？」「尊者果德玛，我说『能出离』。」

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekabrāhmaṇopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’ .

「那么，瓦谢德，在这些通达三明的婆罗门中，是否有任何一位婆罗门亲眼见过梵天？」「没有，尊者果德玛。」

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

「那么，瓦谢德，在这些通达三明的婆罗门中，是否有任何一位导师亲眼见过梵天？」「没有，尊者果德玛。」

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyapācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

「那么，瓦谢德，在这些通达三明的婆罗门中，是否有任何一位祖师亲眼见过梵天？」「没有，尊者果德玛。」

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, atthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugā yena brahmā sakkhidiṭṭho’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

「那么，瓦谢德，在这些通达三明的婆罗门中，乃至七代前之师，是否有人亲眼见过梵天？」「没有，尊者果德玛。」

§526

‘‘Kiṃ pana, vāseṭṭha, yepi tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ , tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu. Tepi evamāhaṃsu – ‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

「那么，瓦谢德，这些通达三明的婆罗门之古仙人——咒语的创作者、咒语的传诵者；现今通达三明之婆罗门所歌唱、所诵持、所传讲之古咒语，即是他们所歌唱、所诵持、所传讲者——如：阿达咖、瓦马咖、瓦马迭瓦、韦沙密达、亚马达吉、阿吉拉萨、巴拉德瓦奢、瓦谢德、咖沙巴、婆咕——他们是否曾说：『我们了知，我们见到；梵天于何处、梵天在何方、梵天之处所为何？』」「没有，尊者果德玛。」

§527

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekabrāhmaṇopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho. Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho . Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ekācariyapācariyopi, yena brahmā sakkhidiṭṭho. Natthi koci tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugā yena brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema. Ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’’ti.

「如是，瓦谢德，在这些通达三明的婆罗门中，没有任何一位婆罗门亲眼见过梵天。在这些通达三明的婆罗门中，没有任何一位导师亲眼见过梵天。在这些通达三明的婆罗门中，没有任何一位祖师亲眼见过梵天。在这些通达三明的婆罗门中，乃至七代前之师，没有人亲眼见过梵天。这些通达三明的婆罗门之古仙人——咒语的创作者、咒语的传诵者；现今通达三明之婆罗门所歌唱、所诵持、所传讲之古咒语，即是他们所歌唱、所诵持、所传讲者——如：阿达咖……乃至……婆咕——他们亦未曾说：『我们了知，我们见到；梵天于何处、梵天在何方、梵天之处所为何？』然而此诸通达三明的婆罗门却如此说：『我等宣说通往与那我等所不知、所不见者共住之道。唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住。』」

§528

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

「瓦谢德，你如何思惟？如是，此诸通达三明之婆罗门的言说岂不成为无根据之说？」「确实如此，尊者果德玛，如是，此诸通达三明之婆罗门的言说成为无根据之说。」

‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata , vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti. ‘Ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

「善哉，瓦谢德！那些通达三明之婆罗门对于他们所不知、所不见者，却宣说通往与之共住之道，曰：『唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住』——这是须跋的。

§529

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, andhaveṇi paramparasaṃsattā purimopi na passati, majjhimopi na passati, pacchimopi na passati. Evameva kho, vāseṭṭha, andhaveṇūpamaṃ maññe tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ bhāsitaṃ, purimopi na passati, majjhimopi na passati, pacchimopi na passati. Tesamidaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ bhāsitaṃ hassakaññeva sampajjati, nāmakaññeva sampajjati, rittakaññeva sampajjati, tucchakaññeva sampajjati.

「瓦谢德，譬如一列盲人互相牵连，前者不见，中者不见，后者亦不见。同样地，瓦谢德，我认为通达三明婆罗门之言犹如盲人之列——前者不见，中者不见，后者亦不见；此诸通达三明婆罗门的言说成为可笑之说，徒具空名之说，空无之说。

§530

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattantī’’ti?

「瓦谢德，你如何思惟？通达三明的婆罗门以及其他众人看得见月亮和太阳吗？看得见日月从何处升起、于何处落下，看得见众人祈祷、赞叹、合掌礼敬它们吗？」

‘‘Evaṃ, bho gotama, passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattantī’’ti.

「是的，尊者果德玛。通达三明的婆罗门以及其他众人看得见月亮和太阳，看得见日月从何处升起、于何处落下，看得见众人祈祷、赞叹、合掌礼敬它们。」

§531

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, yaṃ passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattanti, pahonti tevijjā brāhmaṇā candimasūriyānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetuṃ – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa candimasūriyānaṃ sahabyatāyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

「瓦谢德，你如何思惟？通达三明的婆罗门以及其他众人看得见月亮和太阳，看得见日月从何处升起、于何处落下，祈祷、赞叹、合掌礼敬它们——他们能否宣说通往与月亮和太阳共住之道：『唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与月亮和太阳共住』？」「不能，尊者果德玛。」

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, yaṃ passanti tevijjā brāhmaṇā candimasūriye, aññe cāpi bahujanā, yato ca candimasūriyā uggacchanti, yattha ca ogacchanti, āyācanti thomayanti pañjalikā namassamānā anuparivattanti, tesampi nappahonti candimasūriyānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetuṃ – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa candimasūriyānaṃ sahabyatāyā’’ti.

「如是，瓦谢德，通达三明的婆罗门以及其他众人看得见月亮和太阳，看得见日月从何处升起、于何处落下，祈祷、赞叹、合掌礼敬它们——然而他们不能宣说通往与月亮和太阳共住之道：『唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与月亮和太阳共住』。

§532

‘‘Iti pana na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

「如是，通达三明的婆罗门未曾亲见梵天。通达三明的婆罗门的导师亦未曾亲见梵天。通达三明的婆罗门的祖师亦未曾亲见梵天。通达三明的婆罗门乃至七代前之师亦未曾亲见梵天。通达三明婆罗门之古仙人——咒语的创作者、咒语的传诵者……乃至……亦未曾说：『我们了知，我们见到；梵天于何处、梵天在何方、梵天之处所为何？』然而通达三明的婆罗门却如此说：『我等宣说通往与那我等所不知、所不见者共住之道。唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住。』」

§533

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama , evaṃ sante tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti – ‘‘ayameva ujumaggo, ayamañjasāyano niyyāniko, niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

「善哉，瓦谢德！那些通达三明之婆罗门对于他们所不知、所不见者，却宣说通往与之共住之道，曰：『唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住』——这是须跋的。」

Janapadakalyāṇīupamā国中美女譬喻

§534

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī, taṃ icchāmi, taṃ kāmemī’’ti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’’ti? Iti puṭṭho ‘‘no’’ti vadeyya.

「瓦谢德，譬如有人如此说：『我欲得、我爱此国中第一美女。』人们对他如此说：『喂，你欲得、爱此国中第一美女，你是否知道此国第一美女——名如是、姓如是；是高是矮是中等；黑色、褐色、金色；在某村某市某城？』如是被问时，他说：『不知。』人们又对他如此说：『喂，你欲得、爱那你既不知、亦不见的国中第一美女吗？』如是被问时，他说：『是的。』

‘‘Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ – evaṃnāmā evaṃgottāti vā, dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti, amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vā’’ti? Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesī’’ti? Iti puṭṭho ‘‘āmā’’ti vadeyya.

「人们对他如此说：『喂，你欲得、爱此国中第一美女，你是否知道此国第一美女——名如是、姓如是；是高是矮是中等；黑色、褐色、金色；在某村某市某城？』如是被问时，他说：『不知。』人们又对他如此说：『喂，你欲得、爱那你既不知、亦不见的国中第一美女吗？』如是被问时，他说：『是的。』

§535

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti? ‘‘Addhā kho, bho gotama, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatī’’ti.

「瓦谢德，你如何思惟？如是，此人之言说岂不成为无根据之说？」「确实如此，尊者果德玛，如是，此人之言说成为无根据之说。」

§536

‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho. Napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti , seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – ‘‘mayametaṃ jānāma, mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmā’’ti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

「同样地，瓦谢德，通达三明的婆罗门未曾亲见梵天，通达三明的婆罗门的导师亦未曾亲见梵天，通达三明的婆罗门的祖师亦未曾亲见梵天，乃至七代前之师亦未曾亲见梵天。通达三明婆罗门之古仙人——咒语的创作者、咒语的传诵者……乃至……亦未曾说：『我们了知，我们见到；梵天于何处、梵天在何方、梵天之处所为何？』然而通达三明的婆罗门却如此说：『我等宣说通往与那我等所不知、所不见者共住之道。唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住。』」

§537

‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti – ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyāti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

Nisseṇīupamā阶梯譬喻

§538

‘‘Seyyathāpi , vāseṭṭha, puriso cātumahāpathe nisseṇiṃ kareyya – pāsādassa ārohaṇāya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi, jānāsi taṃ pāsādaṃ – puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vā’’ti? Iti puṭṭho ‘‘no’’ti vadeyya.

「瓦谢德，譬如有人欲登楼阁而于四衢街口造梯。人们对他如此说：『喂，你欲登楼阁而造梯，你是否知道那楼阁——在东方、南方、西方或北方；是高是低是中等？』如是被问时，他说：『不知。』

‘‘Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ – ‘‘ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi, na passasi, tassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosī’’ti? Iti puṭṭho ‘‘āmā’’ti vadeyya.

「人们又对他如此说：『喂，你欲登造梯于那你既不知、亦不见之楼阁吗？』如是被问时，他说：『是的。』

§539

「瓦谢德，你如何思惟？如是，此人之言说岂不成为无根据之说？」「确实如此，尊者果德玛，如是，此人之言说成为无根据之说。」

§540

‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, na kira tevijjehi brāhmaṇehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ ācariyapācariyehi brahmā sakkhidiṭṭho, napi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ yāva sattamā ācariyāmahayugehi brahmā sakkhidiṭṭho. Yepi kira tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi tevijjā brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti, tadanubhāsanti, bhāsitamanubhāsanti, vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ – aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, tepi na evamāhaṃsu – mayametaṃ jānāma , mayametaṃ passāma, yattha vā brahmā, yena vā brahmā, yahiṃ vā brahmāti. Teva tevijjā brāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘yaṃ na jānāma, yaṃ na passāma, tassa sahabyatāya maggaṃ desema, ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasahabyatāyā’’ti.

「同样地，瓦谢德，通达三明的婆罗门未曾亲见梵天，通达三明的婆罗门的导师亦未曾亲见梵天，通达三明的婆罗门的祖师亦未曾亲见梵天……乃至……然而通达三明的婆罗门却如此说：『我等宣说通往与那我等所不知、所不见者共住之道。唯此是直道，此是正道，能出离，引导依此实行者通往与梵天共住。』」

§541

‘‘Sādhu, vāseṭṭha. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā yaṃ na jānanti, yaṃ na passanti, tassa sahabyatāya maggaṃ desessanti. Ayameva ujumaggo ayamañjasāyano niyyāniko niyyāti takkarassa brahmasabyatāyāti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

Aciravatīnadīupamā阿吉拉瓦帝河譬喻

§542

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre ṭhito pārimaṃ tīraṃ avheyya – ‘‘ehi pārāpāraṃ, ehi pārāpāra’’nti.

「瓦谢德，譬如此阿致拉瓦帝河，水满至岸，可为乌鸦所饮。于是有人来到——欲到对岸、寻对岸、去对岸，欲渡到对岸。他站在此岸呼唤对岸：『对岸啊，来！对岸啊，来！』

§543

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu tassa purisassa avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā aciravatiyā nadiyā pārimaṃ tīraṃ orimaṃ tīraṃ āgaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

「瓦谢德，你如何思惟？那人因呼唤、因祈求、因希愿、因欢喜，能否使阿致拉瓦帝河之对岸来到此岸？」「不能，尊者果德玛。」

§544

‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā evamāhaṃsu – ‘‘indamavhayāma, somamavhayāma, varuṇamavhayāma, īsānamavhayāma, pajāpatimavhayāma, brahmamavhayāma, mahiddhimavhayāma, yamamavhayāmā’’ti.

「同样地，瓦谢德，通达三明的婆罗门舍弃那些作婆罗门之法而实践；受持那些非作婆罗门之法而实践；却如此说：『我们呼唤因陀罗，我们呼唤苏摩，我们呼唤瓦卢那，我们呼唤伊沙那，我们呼唤巴迦波帝，我们呼唤梵天，我们呼唤马韩蒂，我们呼唤夜摩。』

‘‘Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā avhāyanahetu vā āyācanahetu vā patthanahetu vā abhinandanahetu vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

「瓦谢德，此诸通达三明之婆罗门舍弃那些作婆罗门之法而实践，受持那些非作婆罗门之法而实践；却因呼唤、因祈求、因希愿、因欢喜——他们于身坏命终后能否与梵天共住？这是须跋的。

§545

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre daḷhāya anduyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ baddho.

「瓦谢德，譬如此阿致拉瓦帝河，水满至岸，可为乌鸦所饮。于是有人来到——欲到对岸、寻对岸、去对岸，欲渡到对岸。然而他在此岸以坚固之锁链反缚双臂。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu so puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimaṃ tīraṃ gaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

「瓦谢德，你如何思惟？那人能否从阿致拉瓦帝河的此岸到达对岸？」「不能，尊者果德玛。」

§546

‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, pañcime kāmaguṇā ariyassa vinaye andūtipi vuccanti, bandhanantipi vuccanti. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā.

「同样地，瓦谢德，此五欲在圣者之律中被称为『锁』，亦被称为『缚』。哪五种呢？眼所识之色——可爱、悦意、喜人、可爱之相、引生欲、染着；耳所识之声……鼻所识之香……舌所识之味……身所识之触——可爱、悦意、喜人、可爱之相、引生欲、染着。

‘‘Ime kho, vāseṭṭha, pañca kāmaguṇā ariyassa vinaye andūtipi vuccanti, bandhanantipi vuccanti . Ime kho vāseṭṭha pañca kāmaguṇe tevijjā brāhmaṇā gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā, te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā, te dhamme samādāya vattamānā pañca kāmaguṇe gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjantā kāmandubandhanabaddhā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

「瓦谢德，此五欲在圣者之律中被称为『锁』，亦被称为『缚』。瓦谢德，此诸通达三明之婆罗门对于此五欲贪着、迷恋、执取，不见过患、不知出离而享用。此诸通达三明之婆罗门舍弃那些作婆罗门之法，受持那些非作婆罗门之法，为五欲所缚，贪着、迷恋、执取，不见过患、不知出离——他们于身坏命终后能否与梵天共住？这是须跋的。

§547

‘‘Seyyathāpi , vāseṭṭha, ayaṃ aciravatī nadī pūrā udakassa samatittikā kākapeyyā. Atha puriso āgaccheyya pāratthiko pāragavesī pāragāmī pāraṃ taritukāmo. So orime tīre sasīsaṃ pārupitvā nipajjeyya.

「瓦谢德，譬如此阿致拉瓦帝河，水满至岸，可为乌鸦所饮。于是有人来到——欲到对岸、寻对岸、去对岸，欲渡到对岸。他从头至脚披覆而卧于此岸。

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, api nu so puriso aciravatiyā nadiyā orimā tīrā pārimaṃ tīraṃ gaccheyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’.

「瓦谢德，你如何思惟？那人能否从阿致拉瓦帝河的此岸到达对岸？」「不能，尊者果德玛。」

§548

‘‘Evameva kho, vāseṭṭha, pañcime nīvaraṇā ariyassa vinaye āvaraṇātipi vuccanti, nīvaraṇātipi vuccanti, onāhanātipi vuccanti, pariyonāhanātipi vuccanti. Katame pañca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ. Ime kho, vāseṭṭha, pañca nīvaraṇā ariyassa vinaye āvaraṇātipi vuccanti, nīvaraṇātipi vuccanti, onāhanātipi vuccanti, pariyonāhanātipi vuccanti.

「同样地，瓦谢德，此五盖在圣者之律中被称为『障』，亦被称为『盖』，亦被称为『遮蔽』，亦被称为『遍覆』。哪五种呢？欲欲盖、嗔恨盖、昏沉睡眠盖、掉举追悔盖、疑盖。瓦谢德，此五盖在圣者之律中被称为『障』，亦被称为『盖』，亦被称为『遮蔽』，亦被称为『遍覆』。

§549

‘‘Imehi kho, vāseṭṭha, pañcahi nīvaraṇehi tevijjā brāhmaṇā āvuṭā nivuṭā onaddhā pariyonaddhā. Te vata, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā ye dhammā brāhmaṇakārakā te dhamme pahāya vattamānā, ye dhammā abrāhmaṇakārakā te dhamme samādāya vattamānā pañcahi nīvaraṇehi āvuṭā nivuṭā onaddhā pariyonaddhā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmānaṃ sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

「瓦谢德，此诸通达三明之婆罗门被此五盖所障、所盖、所遮、所覆。此诸通达三明之婆罗门舍弃那些作婆罗门之法，受持那些非作婆罗门之法，为五盖所障、所盖、所遮、所覆——他们于身坏命终后能否与梵天共住？这是须跋的。

Saṃsandanakathā会合论

§550

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ, sapariggaho vā brahmā apariggaho vā’’ti? ‘‘Apariggaho, bho gotama’’. ‘‘Saveracitto vā averacitto vā’’ti? ‘‘Averacitto, bho gotama’’. ‘‘Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā’’ti? ‘‘Abyāpajjacitto, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacitto vā asaṃkiliṭṭhacitto vā’’ti? ‘‘Asaṃkiliṭṭhacitto, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Vasavattī, bho gotama’’.

「瓦谢德，你如何思惟？你曾听那些年长、大德的婆罗门导师及祖师们所说，梵天是有妻室者还是无妻室者？」「是无妻室者，尊者果德玛。」「有敌意之心还是无敌意之心？」「无敌意之心，尊者果德玛。」「有嗔恼之心还是无嗔恼之心？」「无嗔恼之心，尊者果德玛。」「染污之心还是不染污之心？」「不染污之心，尊者果德玛。」「自在还是不自在？」「自在，尊者果德玛。」

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, sapariggahā vā tevijjā brāhmaṇā apariggahā vā’’ti? ‘‘Sapariggahā, bho gotama’’. ‘‘Saveracittā vā averacittā vā’’ti? ‘‘Saveracittā, bho gotama’’ . ‘‘Sabyāpajjacittā vā abyāpajjacittā vā’’ti? ‘‘Sabyāpajjacittā, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacittā vā asaṃkiliṭṭhacittā vā’’ti? ‘‘Saṃkiliṭṭhacittā, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Avasavattī, bho gotama’’.

「瓦谢德，你如何思惟？通达三明的婆罗门是有妻室者还是无妻室者？」「是有妻室者，尊者果德玛。」「有敌意之心还是无敌意之心？」「有敌意之心，尊者果德玛。」「有嗔恼之心还是无嗔恼之心？」「有嗔恼之心，尊者果德玛。」「染污之心还是不染污之心？」「染污之心，尊者果德玛。」「自在还是不自在？」「不自在，尊者果德玛。」

§551

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, sapariggahā tevijjā brāhmaṇā apariggaho brahmā. Api nu kho sapariggahānaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ apariggahena brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, sapariggahā tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

「如是，瓦谢德，通达三明的婆罗门是有妻室者，而梵天是无妻室者。有妻室之通达三明的婆罗门与无妻室之梵天有相合、相契吗？」「不，尊者果德玛。」

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, saveracittā tevijjā brāhmaṇā, averacitto brahmā…pe… sabyāpajjacittā tevijjā brāhmaṇā abyāpajjacitto brahmā… saṃkiliṭṭhacittā tevijjā brāhmaṇā asaṃkiliṭṭhacitto brahmā… avasavattī tevijjā brāhmaṇā vasavattī brahmā, api nu kho avasavattīnaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ vasavattinā brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, te vata, vāseṭṭha, avasavattī tevijjā brāhmaṇā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpagā bhavissantī’’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

「如是，瓦谢德，通达三明的婆罗门有敌意之心，而梵天无敌意之心……乃至……通达三明的婆罗门有嗔恼之心，而梵天无嗔恼之心……染污之心的通达三明的婆罗门与不染污之心的梵天……不自在的通达三明的婆罗门与自在的梵天——他们有相合、相契吗？」「不，尊者果德玛。」

§552

‘‘Idha kho pana te, vāseṭṭha, tevijjā brāhmaṇā āsīditvā saṃsīdanti, saṃsīditvā visāraṃ pāpuṇanti, sukkhataraṃ maññe taranti. Tasmā idaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ tevijjāiriṇantipi vuccati, tevijjāvivanantipi vuccati, tevijjābyasanantipi vuccatī’’ti.

「此中，瓦谢德，此诸通达三明的婆罗门坐已而陷，陷已至沉没，我想他们是试图以干燥而渡。因此，此诸通达三明之婆罗门的三明被称为『三明之荒野』，亦被称为『三明之林丛』，亦被称为『三明之灾难』。」

§553

Evaṃ vutte, vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ jānātī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha. Āsanne ito manasākaṭaṃ, na ito dūre manasākaṭa’’nti? ‘‘Evaṃ, bho gotama, āsanne ito manasākaṭaṃ, na ito dūre manasākaṭa’’nti.

如是说已，青年婆罗门瓦谢德对世尊如此说：「尊者果德玛，我曾听闻：『沙门果德玛了知通往与梵天共住之道。』」「瓦谢德，你如何思惟？马那萨咖嗒离此不远，不是远的？」「是的，尊者果德玛。马那萨咖嗒离此不远，不是远的。」「瓦谢德，你如何思惟？假设有一人在马那萨咖嗒出生、长大，他刚从马那萨咖嗒离开，若有人问他通往马那萨咖嗒之道，那生长于马那萨咖嗒者被问通往马那萨咖嗒之道时，会有迟钝或犹豫吗？」「不，尊者果德玛。为什么呢？尊者果德玛，因为那人在马那萨咖嗒出生、长大，马那萨咖嗒的一切道路他皆善知。」

§554

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, idhassa puriso manasākaṭe jātasaṃvaddho. Tamenaṃ manasākaṭato tāvadeva avasaṭaṃ manasākaṭassa maggaṃ puccheyyuṃ. Siyā nu kho, vāseṭṭha, tassa purisassa manasākaṭe jātasaṃvaddhassa manasākaṭassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Amu hi, bho gotama, puriso manasākaṭe jātasaṃvaddho, tassa sabbāneva manasākaṭassa maggāni suviditānī’’ti.

「瓦谢德，生长于马那萨咖嗒之人被问通往马那萨咖嗒之道时或许有迟钝或犹豫，但如来被问梵天界或通往梵天界之道时，无迟钝亦无犹豫。瓦谢德，我了知梵天、梵天界，以及通往梵天界之道，我亦知依何行道而生于梵天界。」

‘‘Siyā kho, vāseṭṭha, tassa purisassa manasākaṭe jātasaṃvaddhassa manasākaṭassa maggaṃ puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā, na tveva tathāgatassa brahmaloke vā brahmalokagāminiyā vā paṭipadāya puṭṭhassa dandhāyitattaṃ vā vitthāyitattaṃ vā. Brahmānaṃ cāhaṃ, vāseṭṭha, pajānāmi brahmalokañca brahmalokagāminiñca paṭipadaṃ, yathā paṭipanno ca brahmalokaṃ upapanno, tañca pajānāmī’’ti.

§555

Evaṃ vutte, vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, samaṇo gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetī’’ti. ‘‘Sādhu no bhavaṃ gotamo brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ desetu ullumpatu bhavaṃ gotamo brāhmaṇiṃ paja’’nti. ‘‘Tena hi, vāseṭṭha, suṇāhi; sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ bho’’ti kho vāseṭṭho māṇavo bhagavato paccassosi.

如是说已，青年婆罗门瓦谢德对世尊如此说：「尊者果德玛，我曾听闻：『沙门果德玛宣说通往与梵天共住之道。』善哉，尊者果德玛，愿尊者果德玛为我们宣说通往与梵天共住之道。愿尊者果德玛度化婆罗门众。」「那么，瓦谢德，谛听，善思念之，我将说。」「是，尊者。」青年婆罗门瓦谢德回答世尊。

Brahmalokamaggadesanā梵天界道之开示

§556

Bhagavā etadavoca – ‘‘idha, vāseṭṭha, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddho…pe… (yathā 190-212 anucchedesu evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, vāseṭṭha, bhikkhu sīlasampanno hoti…pe… tassime pañca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati.

世尊如此说：「瓦谢德，于此，如来出现于世，阿拉汉、正等正觉者……乃至……（如同第190-212段应详说）。如是，瓦谢德，比库成就戒……乃至……成就并安住于初禅那。瓦谢德，彼比库……乃至……」

‘‘So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati . Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

「他以具慈之心遍满一方而住。如是第二方，如是第三方，如是第四方。如是上、下、四维，一切处一切皆视为自己，以具慈、广大、极大、无量、无怨、无嗔之心遍满一切世界而住。」

‘‘Seyyathāpi, vāseṭṭha, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya; evameva kho, vāseṭṭha, evaṃ bhāvitāya mettāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Ayampi kho, vāseṭṭha, brahmānaṃ sahabyatāya maggo.

「瓦谢德，譬如强有力之吹螺者不费力而能令四方了知其声。同样地，瓦谢德，如是修习的慈心解脱，任何有量之业皆不住立于此，不停留于此。瓦谢德，此即是通往与梵天共住之道。」

‘‘Puna caparaṃ, vāseṭṭha, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā…pe… muditāsahagatena cetasā…pe… upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati. Tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.

「复次，瓦谢德，比库以具悲之心……乃至……以具喜之心……乃至……以具舍之心遍满一方而住。如是第二方，如是第三方，如是第四方。如是上、下、四维，一切处一切皆视为自己，以具舍、广大、极大、无量、无怨、无嗔之心遍满一切世界而住。」

‘‘Seyyathāpi , vāseṭṭha, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya. Evameva kho, vāseṭṭha, evaṃ bhāvitāya upekkhāya cetovimuttiyā yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati. Ayaṃ kho, vāseṭṭha, brahmānaṃ sahabyatāya maggo.

「瓦谢德，譬如强有力之吹螺者不费力而能令四方了知其声。同样地，瓦谢德，如是修习的舍心解脱，任何有量之业皆不住立于此，不停留于此。瓦谢德，此亦是通往与梵天共住之道。」

§557

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vāseṭṭha, evaṃvihārī bhikkhu sapariggaho vā apariggaho vā’’ti? ‘‘Apariggaho, bho gotama’’. ‘‘Saveracitto vā averacitto vā’’ti? ‘‘Averacitto, bho gotama’’. ‘‘Sabyāpajjacitto vā abyāpajjacitto vā’’ti? ‘‘Abyāpajjacitto, bho gotama’’. ‘‘Saṃkiliṭṭhacitto vā asaṃkiliṭṭhacitto vā’’ti? ‘‘Asaṃkiliṭṭhacitto, bho gotama’’. ‘‘Vasavattī vā avasavattī vā’’ti? ‘‘Vasavattī, bho gotama’’.

「瓦谢德，你如何思惟？如是而住之比库是有妻室者还是无妻室者？」「无妻室者，尊者果德玛。」「有敌意之心还是无敌意之心？」「无敌意之心，尊者果德玛。」「有嗔恼之心还是无嗔恼之心？」「无嗔恼之心，尊者果德玛。」「染污之心还是不染污之心？」「不染污之心，尊者果德玛。」「自在还是不自在？」「自在，尊者果德玛。」

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, apariggaho bhikkhu, apariggaho brahmā. Api nu kho apariggahassa bhikkhuno apariggahena brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, so vata vāseṭṭha apariggaho bhikkhu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apariggahassa brahmuno sahabyūpago bhavissatī’’ti, ṭhānametaṃ vijjati.

「如是，瓦谢德，比库无妻室，梵天亦无妻室。无妻室之比库与无妻室之梵天有相合、相契吗？」「是的，尊者果德玛。」

§558

‘‘Iti kira, vāseṭṭha, averacitto bhikkhu, averacitto brahmā…pe… abyāpajjacitto bhikkhu, abyāpajjacitto brahmā… asaṃkiliṭṭhacitto bhikkhu, asaṃkiliṭṭhacitto brahmā… vasavattī bhikkhu, vasavattī brahmā, api nu kho vasavattissa bhikkhuno vasavattinā brahmunā saddhiṃ saṃsandati sametī’’ti ? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Sādhu, vāseṭṭha, so vata, vāseṭṭha, vasavattī bhikkhu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā vasavattissa brahmuno sahabyūpago bhavissatīti, ṭhānametaṃ vijjatī’’ti.

「如是，瓦谢德，比库无敌意之心，梵天无敌意之心……乃至……比库无嗔恼之心，梵天无嗔恼之心……比库无染污之心，梵天无染污之心……比库自在，梵天自在——有相合、相契吗？」「是的，尊者果德玛。」

§559

Evaṃ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti. Evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito . Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma, dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti.

如是说已，青年婆罗门瓦谢德与巴拉德瓦奢对世尊如此说：「奇哉，尊者果德玛！奇哉，尊者果德玛！尊者果德玛，譬如令倒者竖立、覆者开显、为迷者指路、于黑暗中持灯——『具眼者得见诸色』——同样地，尊者果德玛以种种方便开示了法。我等皈依尊者果德玛、法与比库僧团。愿尊者果德玛接受我们为近事男，从今日起，尽形寿皈依。

Tevijjasuttaṃ niṭṭhitaṃ terasamaṃ. · 三明经完第十三

Sīlakkhandhavaggo niṭṭhito. · 戒蕴品完

Tassuddānaṃ –

其摄颂——

Brahmāsāmaññaambaṭṭha ,

梵网、沙门果、阿摩昼，

Soṇakūṭamahālijālinī;

种德、究罗檀头、摩诃梨、阇利；

Sīhapoṭṭhapādasubho kevaṭṭo,

迦叶狮子吼、布吒婆楼、须跋、坚固，

Lohiccatevijjā terasāti.

洛希遮、三明，凡十三经。

Sīlakkhandhavaggapāḷi niṭṭhitā. · 戒蕴品部完