三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外TelakaṭāhagāthāTelakaṭāhagāthā

Telakaṭāhagāthā · Telakaṭāhagāthā

499 段 · CSCD 巴利原典
Telakaṭāhagāthā油锅偈
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · 礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
§1
1.
Laṃkissaro jayatu vāraṇarājagāmī
无上尊者,愿胜利归于观世音王,愿所行吉祥如意,殊胜圆满。
Bhogindabhoga rucirāyata pīṇa bāhu,
乐享于美妙华贵,身健体强,四肢有力,
Sādhupacāranirato guṇasannivāso
善行不断,沉醉于善事,品德汇聚同居,
Dhamme ṭhito vīgatakodhamadāvalepo;
立于正法,不流愤怒,无有骄慢,清净庄严;
§2
2.
Yo sabbalokamahito karuṇādhivāso
为普世之善行者,住于慈悲之中,
Mokkhākaro ravikulambara puṇṇa cando,
为解脱者,穿净光如兰花之衣,满月般圆满,
Ñeyyodadhiṃ suvipulaṃ sakalaṃ vibuddho
应当依止广大深深的教海,具足智慧的世尊。
Lokuttamaṃ namatha taṃ sirasā munindaṃ;
顶礼那世间尊最胜的圣者,圣贤之王。
§3
3.
Sopānamālamamalaṃ tidasālayassa
洁净无垢的阶梯,宛如水上之树。
Saṃsāra sāgarasamuttaraṇāya setuṃ,
为渡过轮回苦海所建起的桥梁,
Sabbāgatībhaya vivajjita khema maggaṃ
使众生远离一切恐怖,安稳无碍的道途,
Dhammaṃ namassatha sadā muninā paṇītaṃ;
当恒常顶礼贤哲高贵圣者所宣扬的法。
§4
4.
Deyyaṃ tadappamapi yattha pasanna cittā
即使是给与那些心境清净喜悦者的,也应当施予,
Datvā narā phalamuḷārataraṃ labhante,
给施主们果实丰盈、甘露般甜美的馈赠,
Taṃ sabbadā dasabalenapi suppasatthaṃ
这般时常以十种力量所护持的,利益广大且圆满的,
Saṅghaṃ namassatha sadāmitapuññakhettaṃ;
当常向僧团恭敬礼拜,此团乃善根的庄严之所;
§5
5.
Tejo balena mahatā ratanattayassa
以极大的威力和光明,作为尊宝三宝之力,
Lokattayaṃ samadhigacchati yena mokkhaṃ,
可以借此超越三界,达到解脱无漏之位。
Rakkhā na catthi ca samā ratanattayassa
并无护持的均等宝之所在,
Tasmā sadā bhajatha taṃ ratanattayaṃ bho;
因此常当亲近此均等宝,诸贤!
§6
6.
Laṃkissaro parahitekarato nirāso
弃弃着挂碍恶行,远离他利,心无希冀,
Rattimpi jāgararato karuṇādhivāso,
夜亦常守清醒,慈悲之所依,
Lokaṃ vibodhayati lokahitāya kāmaṃ
为利乐世人而启发众生之心,
Dhammaṃ samācaratha jāgariyānuyuttā;
修行法门,专心致志于觉醒之事。
§7
7.
Sattopakāra niratā kusale sahāyā
善法同行,勤于七种利益者。
Bho dullabhā bhuvi narā vihatappamādā,
人间难得谨慎不懈怠者,如此难得。
Laṃkādhipaṃ guṇadhanaṃ kusale sahāyaṃ
如兰卡诸王,财富美德,俱为善行同伴者。
Āgamma saṃcaratha dhammamalaṃ pamādaṃ;
当亲近行走,远离染污懈怠之法。
§8
8.
Dhammo tiloka saraṇo paramo rasānaṃ
法为三界依止,最尊至味者。
Dhammo mahaggharatano ratanesu loke,
法乃世间宝库中最宝贵之宝石。
Dhammo bhave tibhavadukkha vināsahetu
法是三种生死苦的灭除因。
Dhammaṃ samācaratha jāgariyānuyuttā;
当修持法,常当勤勉,专注清醒。
§9
9.
Niddaṃ vinodayatha bhāvayathappameyyaṃ
当不眠以自慰,调柔其念,恒勤修习不动摇。
Dukkhaṃ aniccampi ceha anattatañca,
若知苦无常且无我,
Dehe ratiṃ jahatha ja jajjarabhājanābho
应断身爱,远离播种生死的根本缘起。
Dhammaṃ samācaratha jāgariyānuyuttā;
当修持法,常当勤勉,专注清醒。
§10
10.
Okāsa majja mama natthi suve karissaṃ
时机与我无缘,我不善于把握时机。
Dhammaṃ itīhalasatā kusalappayoge,
所谓法者,是指具备真诚热心、善行之利的法。
Nā’laṃ tiyaddhasu tathā bhuvanattaye ca
对于那些善法与世间之事,不可掉以轻心或废弃。
Kāmaṃ na catthi manujo maraṇā pamutto;
人在生死之间无法执着于欲望之中;
§11
11.
Khitto yathā nabhasi kenacideva leḍḍu
如同天空中的某物被吹散,
Bhūmiṃ samāpatti bhāratayā khaṇena,
地面在重力与挖掘之力作用下陷落。
Jātattameva khalu kāraṇamekamatra
生死真的是唯一的因缘所在。
Lokaṃ sadā nanu dhuvaṃ maraṇāya gantuṃ;
世间常常无常,确实必然要去往死亡;
§12
12.
Kāmaṃ narassa patato girimuddhanāto
人在欲望中沉沦,如同攀登高山跌落谷底,
Majjhe na kiñci bhayanissaraṇāya hetu,
中道却无任何能令心安定无畏的因缘,
Kāmaṃ vajanti maraṇaṃ tibhavesu sattā
众生在三界中沉溺于欲望,
Bhoge ratiṃ pajahathāpi ca jīvite ca;
即使舍弃对于享乐的贪恋,却仍困于生存之中。
§13
13.
Kāmaṃ patanti mahiyā khalu vassadhārā
欲念如同雨季时由大地流泻的水,
Vijjullatā vitatamegha mukhā pamuttā,
如同展开的藤蔓似的云幕开口释放,
Evaṃ narā maraṇabhīma papātamajjhe
人们因此在生死恐怖之中堕落,
Kāmaṃ patanti nahi koci bhavesu nicco;
欲望在世间诸有中无一时常存在;
§14
14.
Velātaṭe paṭutaroru taraṃgamālā
层层波浪在近岸浅水中涌起,
Nāsaṃ vajanti satataṃ salilālayassa,
水波不断地击打着,永不停息。
Nāsaṃ tathā samupayanti narāmarānaṃ
人类和众生亦如是同于灭亡,
Pāṇāni dāruṇatare maraṇodadhimhi;
于凶恶的死亡深渊中,其手极其残暴;
§15
15.
Ruddhopi so rathavarassagajādhipehi
即便被强大的战车队长及象王所阻挡,
Yodhehi cāpi sabalehi ca sāyudhehi,
以及由勇猛的战士和强力同伴所护卫,
Lokaṃ vivaṃciya sadā maraṇūsabho so
此生死牛常常撕裂世界,
Kāmaṃ nihanti bhuvanattaya sāli daṇḍaṃ;
以其饥渴之鞭笞殆尽诸世界的欲望。
§16
16.
Bho mārutena mahatā vihato padīpo
如同遭受强烈风暴吹袭的灯火,
Khippaṃ vināsa mukhameti mahappabhopi,
即便是最宏大的灯火,也会迅速熄灭,
Loke tathā maraṇacaṇḍa samīraṇena
世间亦如临近死亡的狂风吹袭,
Khippaṃ vinassati narāyumahā padīpo;
众生这一宏大之灯火迅速消灭;
§17
17
Rāmajjunappabhūti bhūpati puṃgavā ca
诸如统辖广大领域的王侯贵族,
Sūrā pure raṇamukhe vijitāri saṅghā,
在城中敌军阵前曾经获胜的勇士们,
Tepīha caṇḍa maraṇogha nimuggadehā
如热焰般猛烈,沉沦于死亡灾害的火海之中,身心俱苦受折磨。
Nāsaṃ gatā jagati ke maraṇā pamuttā?
在这世间消失不见的,是何者?死亡已经离开了谁,令其得解脱?
§18
18.
Lakkhī ca sāgarapaṭā sadharādharā ca
特征如大海那样广大深厚,如此坚定不移,恒久不变,
Sampattiyo ca vividhā api rūpasobhā,
财富种类繁多,各种形态的美妙色相,
Sabbā ca tā api ca mittasutā ca dārā
全都存在,乃至亲友、妻子,
Ke cāpi kaṃ anugatā maraṇaṃ vajantaṃ?
那么,究竟有谁随从着这死亡而战胜它呢?
§19
19.
Brahmāsurāsuragaṇā ca mahānubhāvā
梵天、魔神及阿修罗众等诸大德众,
Gandhabbakinnaramahoragarakkhasā ca,
香界天、奇异神鸟及恶鬼也,
Te cā pare ca maraṇaggisikhāya sabbe
他们又在死的烈焰火苗之上,
Ante patanti salabhā iva khīṇapuññā;
如同蜂群涣散一般,灭尽善业消散;
§20
20.
Ye sāriputtapamukhā munisāvakā ca
那诸如沙利迦者般正直圣贤的比库弟子,
Suddhā sadāsavanudā paramiddhipattā,
清净无染,永断烦恼,具足最高的果德,
Te cāpi maccuvaḷabhā mukha sannimuggā
那些面容俱为死亡覆盖,显露枯槁与凋残;
Dīpānivānalahatā khayataṃ upetā;
如同灯火被风吹熄,火焰消散殆尽;
§21
21.
Buddhāpi buddhakamalāmalacārunettā
即便是佛陀,佛陀之莲花般洁净美丽的明净眼睛,
Battiṃsalakkhaṇa virājita rūpasobhā,
其形相端庄庄严,光彩照人,
Sabbāsacakkhayakarāpi ca lokanāthā
是断除一切眼界者,也是世间诸主宰,
Sammadditā maraṇamattamahāgajena;
但也必定会被那如大象般强烈的死亡所压制,灭尽无遗;
§22
22.
Rogāturesu karuṇā na jarāturesu
于所患病者当起慈悲,非于衰老者。
Khiḍḍāparesu sukumārakumārakesu,
于衰老者不能起慈悲,唯于柔弱幼小者。
Lokaṃ sadā hanati maccu mahāgajindo
犹如恶龙大象常常毁灭世间,
Davānalo vanamivāvarataṃ asesaṃ;
如猛火环绕森林,焚烧无遗;
§23
23.
Āpuṇṇatā na salile na jalāsayassa
水中无足之缺,水面无破坏,
Kaṭṭhassa cāpi bahutā na hutāsanassa,
木柴虽众,却未被完全焚尽,
Bhutvāna so tibhūvanampi tathā asesaṃ
成就之后,彼等乃至三界诸处亦皆俱足无余,
Bho niddayo na khalu pītimupeti maccu;
啊,沉溺于欲乐者,实无真喜悦得见生死。
§24
24.
Bho moha mohitatayā vivaso adhañño
啊,无明之惑以无明所蔽愚钝之心,
Loko patatyapipi maccumukhe subhīme,
世间如同堕落入死门,虽美好亦难长久,
Bhoge ratiṃ samupayāti nihīnapañño
乐于资财则随无智者趋向堕落,
Dolā taraṅgacapale supinopameyye;
如波浪摇荡之船般动摇,譬如沉睡梦境。
§25
25.
Ekopi maccurabhihantumalaṃ tilokaṃ
唯有死亡能够消除世间一切污秽。
Kiṃ niddayā api jarāmaraṇānuyāyī,
即便如此,什么能驱除必随老死而来的苦难?
Ko vā kareyya vibhasuvesu ca jīvitāsaṃ
在生灭变坏中,究竟谁能保全生命?
Jāto naro supina saṃgama sannibhesu;
人生刚降生,便陷于沉睡、交会、聚集等诸种事象之中;
§26
26.
Niccāturaṃ jagadidaṃ sabhayaṃ sasokaṃ
此天地常在四方,充满恐怖与忧愁之感;
Disvā ca kodhamadamohajarābhibhūtaṃ,
见诸烦恼、瞋恚、愚痴以及老朽入侵时,内心亦随之动摇。
Ubbegamattamapi yassa na vijjatī ce
若不知晓烦恼的根源所在,
So dāruṇona maraṇaṃ vata taṃ dhiratthu!
那如实面对可怕的死亡吧,勇士!
Bho bho na passatha jarāsidharañhi maccu
噫噫,你可曾见过老死这可怖的敌人?
Māhaññamānamakhilaṃ satataṃ tilokaṃ,
它尽毁一切,无有余地,常常遍布三界,
Kiṃ niddayā nayatha vītabhayā tiyāmaṃ
为何安睡而不自警?为何无惧而放逸?
Dhammaṃ sadā’savanudaṃ caratha’ppamattā;
当常行无漏之法,时刻精进,不得松懈。
§28
28.
Bhāvetha bho maraṇamāravivajjanāya
当欲生起念头,以远离死之苦难。
Loke sadā maraṇa saññamimaṃ yatattā,
世间常有死亡之观,正因知此,
Evañhi bhāvanaratassa narassa tassa
故修习如是念者,
Taṇhā pahīyati sarīragatā asesā;
贪欲即从身中断除,不存一分。
§29
29.
Rūpaṃ jarā piyataraṃ malinīkaroti
老病使色身渐颓败污秽,
Sabbaṃ balaṃ harati attani ghorarogo,
恐怖之疾夺去一切力量于自身。
Nānūpabhoga parirakkhita mattabhāvaṃ
各种享乐的保护,是对自我的执著。
Bho maccu saṃharati kiṃ phalamattabhāve?
啊,死者究竟能否摧毁执著自我的果报?
§30
30.
Kammānilāpahatarogataraṃgabhaṃge
业力未灭,疾病缠身,步履蹒跚,身躯衰败。
Saṃsāra sāgara mukhe vitate vipannā,
生死轮回如大海在口,随波漂流四散迷失,
Mā māpamādamakarittha karotha mokkhaṃ
不要作无明轻慢的行为,应当努力求得解脱,
Dukkhodayo nanu pamādamayaṃ narānaṃ;
苦的生起,实乃众生因轻慢而生的结果;
§31
31.
Bhogā ca mittasutaporisa bandhavā ca
享乐、朋友、同乡、亲属
Nārī ca jīvitasamā api khettavatthu,
女人和生命一样,犹如田地和土地,
Sabbāni tāni paralokamito vajantaṃ
这一切都是远离他世者所恐惧的,
Nānubbajanti kusalākusalaṃva loke;
众生在世间对善恶分别不一;
§32
32.
Bho vijjucaṃcalatare bhavasāgaramhi
于是,在这个充满烦乱的生死海中,
Khittā purā katamahāpavanena tena,
过去曾被怎样那股大风所摧毁,
Kāmaṃ vibhijjati khaṇena sarīranāvā
欲念如同猛兽,迅疾刺入身躯,分裂破碎。
Hatthe karotha paramaṃ guṇahatthasāraṃ;
以手掌行事,应力求表现手掌之最佳德行精华。
§33
33.
Niccaṃ vibhijjatiha āmaka bhājanaṃva
如腋下之食常被撕裂割裂,欲念亦不断侵袭。
Saṃrakkhitopi bahudhā iha attabhāvo,
虽自守护,但此处自性却多种多样变化纷纭。
Dhammaṃ samācaratha saggapatippatiṭṭhaṃ
应行持法,安立于天界之所依,以法为本。
Dhammo suciṇṇamihameva phalaṃ dadāti;
此处法若纯净清洁,自然给予真实的果报成就。
§34
34.
Rantvā sadā piyatare divi devarajje
一旦离别,心所爱护的天界诸天常住之处,
Namhā cavanti vibudhā api khīṇapuññā,
那些圣者们虽垂名,却因善业已尽而消逝,
Sabbaṃ sukhaṃ divi bhuvīha viyoganiṭṭhaṃ
一切欢悦于天地间终必断散,
Ko paññavā bhavasukhesu ratiṃ kareyya?
孰为智慧,能在生存幸福之境中生趣向往?
§35
35.
Buddho sasāvakagaṇo jagadekanātho
如来及其弟子众,世间唯一依止,
Tārāvalīparivutopi ca puṇṇacando,
如满月般环绕着星辰般的光明,
Indopi devamakuṭaṃkita pādakañjo
连天人冠饰的脚趾如莲花般美妙,
Ko pheṇapiṇḍa-na-samo tibhavesu jāto?
谁能在三界中生出如蜂聚蜜般的精微呢?
§36
36.
Līlāvataṃsamapi yobbana rūpasobhaṃ
就算是嬉戏般流露的青春容颜之美,
Attūpamaṃ piyajanena ca sampayogaṃ,
与至爱之人的亲密相处,
Disvāpi vijjucapalaṃ kurute pamādaṃ
目睹之后仍如见水上浮萍般不定,产生疏忽大意,
Bho mohamohitajano bhavarāgaratto;
是因被愚痴所迷惑的人,沉溺于生死轮回的欲望中;
§37
37.
Putto pitā bhavati mātu patīha putto
儿子是父亲,母亲是妻子,诸如此类,儿子常于此生存;
Nārī kadāci jananī ca pitā ca putto,
女人有时既是母亲,且是父亲之所生的儿子,
Evaṃ sadā viparivattati jīvaloko
生命世间常以此类相互转变,周而复始;
Citte sadāticapale khalu jātiraṅge;
心中恒常极为轻率,岂非因生命之戏乐?
§38
38.
Rantvā pure vividhaphullalatākulehi
昔日游赏于各类花木繁茂林中,
Devāpi nandanavane surasundarīhi,
连天神亦在那仙乐园中,与众美丽女天共处,
Te ve’kadā vitatakaṇṭakasaṃkaṭesu
他们曾经处于思想如荆棘般盘结困苦的状态,
Bho koṭisimbalivanesu phusanti dukkhaṃ;
犹如进入千万密林中,遭遇种种苦难;
§39
39.
Bhutvā sudhannamapi kañcanabhājanesu
即便曾拥有大量珍贵财富和黄金饮食,
Sagge pure suravarā paramiddhipattā,
以及天界人间极致荣华富贵,
Te cāpi pajjalitalohagulaṃ gilanti
他们亦然吞噬如火焰般灼热的铁块,
Kāmaṃ kadāci narakālaya vāsabhūtā;
曾经染着地狱苦难之欲,遭受痛苦贬居。
§40
40.
Bhutvā narissaravarā ca mahiṃ asesaṃ
成为世间最为尊贵的女人,遍满大地,毫无缺漏。
Devādhipā ca divi dibbasukhaṃ surammaṃ,
天王们也在天空中享受天上的快乐,守护空中的城池,
Vāsaṃ kadāci khurasañcitabhūtalesu
有时栖居于被碎石覆盖的土地上,
Te vā mahārathagaṇānugatā divīha;
他们或随从着大车队,在天界;
§41
41.
Devaṅganā lalitabhinnataraṅgamāle
天女们身着华丽的衣饰,长袍绣满波浪花纹,
Raṅge mahissarajaṭāmakuṭānuyāte,
在舞台上,紧随猛兽之鬃冠般的装饰,随着他们的步伐舞动,
Rantvā pure suravarā pamadāsahāyā
过去那些沉迷于酒色、无助而懈怠者,
Te cāpi ghorataravetaraṇiṃ patanti;
他们同样陷入更为惊怖苦难之中;
§42
42.
Phullāni pallavalatāphalasaṃkulāni
那些盛开的鲜花、缠绕缀结果实的藤蔓,
Rammāni nandanavanāni manoramāni,
以及幽美妍丽的花园和景致宜人的乐园,
Dibbaccharālalitapuṇṇadarīmukhāni
天神们优雅游走、珠光满面,
Kelāsamerusikharāni ca yanti nāsaṃ;
欢娱于犹如须弥山峰般险峻的山峦,最终都归于灭尽。
§43
43.
Dolā’nilā’nalataraṃgasamā hi bhogā
痛苦如同流水、风吹、波浪般的感受确实是世俗之乐,
Vijjuppabhāticapalāni ca jīvitāni,
生命也像闪烁不定的光亮一样不稳定,
Māyāmarīcijalasomasamaṃ sarīraṃ
身体如同幻影、空气、闪光、水和月亮般虚幻,
Ko jīvite ca vibhave ca kareyya rāgaṃ?
在生命和财富面前,谁会生起贪爱呢?
§44
44.
Kiṃ dukkhamatthi na bhavesu ca dāruṇesu
在痛苦和水深火热中,苦难为何不生起?
Sattopi tassa vividhassa na bhājano ko,
众生众多,难道没有人分享他的苦难吗?
Jāto yathā maraṇarogajarābhibhūto
生者如同被死亡、疾病、老衰所压迫,
Ko sajjano bhavaratiṃ pihayeyya’bālo?
孰为智者,会断除轮回之苦?愚者岂能如此?
§45
45.
Ke vāpi pajjalitalohagulaṃ gilanti
犹如有人吞咽炽烧之铁砂,
Sakkā kathañcidapi pāṇitalena bhīmaṃ,
即便能力所及,用利器峻猛,
Dukkhodayaṃ asucinissavanaṃ anantaṃ
仍无法消灭痛苦之起、污秽之心、无量无边之烦恼,
Ko kāmayetha khalu dehamimaṃ abālo?
愚者岂愿欲取此肉身乎?
§46
46.
Loke na maccusamamatthi bhayaṃ narānaṃ
在人世间,没有比死亡更为可怕的事,这是对众生而言的恐惧。
Na vyādhidukkhasamamatthi ca kiṃci dukkhaṃ,
也没有比疾病痛苦更为难忍的苦难存在。
Evaṃ virūpakaraṇaṃ na jarāsamānaṃ
这样的恶劣境遇,不亚于衰老所带来的苦难。
Mohena bho ratimupeti tathāpi dehe;
尽管身体受此影响,人们由于无明仍然执着于感官享乐。
§47
47.
Nissārato nalakalīkadalīsamānaṃ
没有超脱束缚,犹如泥泞中的莲花污秽不净,无法洁净自身。
Attānameva parihaññati attahetu,
自身因自身的原因而受苦,正是自己为自己制造痛苦的根源。
Sampositopi kusahāya ivākataññū
合成的事物如同恶口般苦恼难忍。
Kāyo na yassa anugacchati kālakerā;
此人身躯无一刻不被时间劫掠而随行。
§48
48.
Taṃ pheṇapiṇḍasadisaṃ visasūlakappaṃ
此身犹如满布脓液脓疮的腐肉。
Toyā’nilā’nalamahīuragādhivāsaṃ,
好比浸泡在水、风、火、地四大元素的生灵之中。
Jiṇṇālayaṃva paridubbalamattabhāvaṃ
如同腐朽破败的屋舍,非常脆弱不堪。
Disvā naro kathamupeti ratiṃ sapañño?
人见此,智慧者如何还能生起欢喜?
§49
49.
Āyukkhayaṃ samupayāti khaṇe khaṇepi
寿命的消亡紧随而来,瞬息之间临近无疑。
Anveti maccu hananāya jarāsipāṇī,
死亡接踵而来,乃至衰老与病痛相随不舍,
Kālaṃ tathā na parivattati taṃ atītaṃ
时光亦复不转回,过去的已然不复返还。
Dukkhaṃ idaṃ nanu bhavesu acintanīyaṃ?
这苦果在轮回中岂非难以思量、难以预见乎?
§50
50.
Appāyukassa maraṇaṃ sulabhaṃ bhavesu
寿命短暂者,其死亡于世间极为容易届至,
Dīghāyukassa ca jarā vyasanaṃ ca’nekaṃ,
寿命长久者,则衰老与各种苦难纷至沓来。
Evaṃ bhave ubhayatopi ca dukkhameva
如是,当存在时,二者皆为苦。
Dhammaṃ samācaratha dukkhavināsanāya;
应当遵行法,致苦灭除;
§51
51.
Dukkhagginā sumahatā paripīḷitesu
在被剧烈苦火焚烧而极大受苦之中,
Lokattayassa vasato bhavavārakesu,
于三界之中轮回不断的生存者,
Sabbattatā sucaritassa pamādakālo
普遍而言,于善行之时,乃为懈怠之时,
Bho bho na hoti paramaṃ kusalaṃ ciṇātha;
哦,决非至上善行将永远不失去。
§52
52.
Appaṃ sukhaṃ jalalavaṃ viya bho tiṇagge
譬如少有清凉之水在沼泽中,
Dukkhantu sāgarajalaṃ viya sabbaloke,
苦难则如大海之水在遍及诸世,
Saṃkappanā tadapi hoti sabhāvato hi
思虑之所生亦本自其性如此,
Sabbaṃ tilokamapi kevaladukkhameva;
整个三界皆不过是纯苦而已;
§53
53.
Kāyo na yassa anugacchati kāyahetu
若身无所依止身因亦不生,
Bālo anekavidhamācaratīha dukkhaṃ,
愚人此处行种种恶事而受苦,
Kāyo sadā kali malākalilañhi loke
色身常受污秽混浊之苦于世间,
Kāye rato’navarataṃ vyasanaṃ pareti
色身所爱不断受苦难折磨难以超越,
§54
54.
Mīḷhākaraṃ kalimalākaramāmagandhaṃ
生满恶秽污秽呈现腐臭难闻气味,
Sūḷāsisallavisapannagarogabhūtaṃ,
如被矛刺手剑割,染患郁积疾病,
Dehaṃ vipassatha jarāmaraṇādhivāsaṃ
应洞察身为老死之所罩所缠绕,
Tucchaṃ sadā vigatasāramimaṃ vinindyaṃ;
常当远离虚妄无益,恒除此身苛责之念。
§55
55.
Dukkhaṃ aniccamasubhaṃ vata attabhāvaṃ
痛苦、不常、不美好,这正是自体之相。
Mā saṃkilesaya na vijjati jātu nicco,
切莫生染污,因永无常可得。
Ambho na vijjati hi appamapīha sāraṃ
如水在此,虽不多,然仍无实质。
Sāraṃ samācaratha dhammamalaṃ pamādaṃ;
务须持守净法,远离污垢与懈怠;
§56
56.
Māyāmarīcikadalīnalapheṇapuñja-
譬如幻影、彩雾、幻叶、苍蝇、蜂群,
Gaṃgātaraṅgajalabubbulasannibhesu,
又如江波、水泡、气泡之类相似。
Khandhesu pañcasu chaḷāyatanesu tesu
在六入中及五蕴内
Attā na vijjati hi ko na vadeyya’bālo?
我执无有,实无我,愚人何以言我执?
§57
57.
Vañjhāsuto sasavisāṇamaye rathe tu,
残缺之车已布满木钉的车轮,
Dhāveyya ce cirataraṃ sadhuraṃ gahetvā,
若长久驱逐载着强韧的马匹,
Dīpaccimālamiva taṃ khaṇabhaṅgabhūtaṃ
如同破碎残缺的灯芯不堪久明,
Attāti dubbalatarantu vadeyya dehaṃ;
若言身即是我,则言我必尤为脆弱。
§58
58.
Bālo yathā salilabubbulabhājanena
愚者如同泡沫所沾粘者,
Ākaṇṭhato vata pibeyya marīcitoyaṃ,
实应彻底饮用此腐败之物,
Attāni sārarahitaṃ kadalīsamānaṃ
其身无实质,如同香蕉果般,
Mohā bhaṇeyya khalu dehamimaṃ anattaṃ;
以愚痴言说此身乃无我;
§59
59.
Yo’dumbarassa kusumena marīcitoyaṃ
若以榕树之花所沾者,
Vāsaṃ yadicchati sa khedamupeti bālo,
愿居所者,愚者必致苦恼。
Attānameva parihaññati attahetu
自体自身得以保护,原因乃自体所致。
Attā na vijjati kadācidapīha dehe;
自体在此身中绝不存在,何时何地亦无其有,绝非真实存在。
§60
60.
Poso yathā hi kadalī suvinibbhujanto
戒食如同完全吃尽熟透的香蕉,
Sāraṃ tadappampi nopalabheyya kāmaṃ,
即便如此,也无法感受任何欲乐之精髓,
Khandhesu paṃcasu chaḷāyatanesu tesu
若于五蕴六入中,
Suññesu kiñcidapi nopalabheyya sāraṃ;
于虚无之处根本无所感受真正之精髓。
§61
61.
Suttaṃ vinā na paṭabhāvamihatthi kiṃci
在此教法中,若无经文则无自相成就,毫无所成。
Dehaṃ vinā na khalu koci mihatthi satto,
确实无有生命者离开此身体而独存,
Deho sabhāvarahito khaṇabhaṃgayutto,
身体乃为众物所聚合,短暂而易散,
Ko attahetu aparo bhuvi vijjatīha?
世间谁有他种自性之因而存在乎?
§62
62.
Disvā marīcisalilañhi sudūrato bho
远远见水晶般清澈的水,
Bālo migo samupadhāvati toyasaññī,
愚者如野兽奔逐,误以为水即为实有。
Evaṃ sabhāvarahite viparītasiddhe
如是,若离于众会无益乃至反效果,
Dehe pareti parikappanayā hi rāgaṃ;
则因身心迁流及反复思惟,使贪欲生起;
§63
63.
Dehe sabhāvarahite parikappasiddhe
若离于众会无益并因反复思惟而成熟,
Attā na vijjati hi vijjumivantalikkhe,
自性实不存在,恰如虚空不生有物,
Bhāvetha bhāvanaratā vigatappamādā
应当修学,乐于修习,断除懈怠,
Sabbāsavappahananāya anattasaññaṃ;
为断除诸漏,以无我见观法。
§64
64.
Lālākarīsarudhirassuvasānulittaṃ
缠绕着红色脉络鲜血的末端,
Dehaṃ imaṃ kalimalākalilaṃ asāraṃ,
这具身体是污秽混浊且无常的躯体,
Sattā sadā pariharanti jigucchanīyaṃ
众生常常远离它,因其令人厌恶,
Nānāsucīhi paripuṇṇaghaṭaṃ yatheva;
如同各种污秽之物充满的脏器一般;
§65
65.
Ṇahātvā jalañhi sakalaṃ catusāgarassa
用水洗净,连同四大之体一同清洁,
Meruppamāṇamapi gandhamanuttarañca,
虽如美好香气般,仍属于极其粗重的臭气,
Pappoti neva manujo hi suciṃ kadāci
人绝不能得至清净的境界。
Kiṃ bho vipassatha guṇaṃ kimu attabhāve?
阿赖耶果何?具有何等功德?或者何等自性?
§66
66.
Deho sa eva vividhāsucisannidhāno
身即是那多种清净的所在。
Deho sa eva vadhabandhanarogabhūto,
身即是生于杀戮、束缚及疾病的根本所在,
Deho sa eva navadhā paribhinnagaṇḍo
身即是生于九种分裂的坟墓,
Dehaṃ vinā bhayakaraṃ na susānamatthi;
离开身则无恐怖之清净所。
§67
67.
Antogataṃ yadiva muttakarīsabhāgo
所谓内隐者,指的是已经解脱的最高贵者,
Dehā bahiṃ aticareyya vinikkhamitvā,
身体离开外境,自行出离,
Mātā pitā vikaruṇā ca vinaṭṭhapemā
母亲、父亲、怜悯心与贪恋皆已断绝,
Kāmaṃ bhaveyyu kimu bandhusutā ca dārā?
欲乐如何存在?亲族、子女和配偶又有何义?
§68
68.
Dehaṃ yathā navamukhaṃ kimisaṅghagehaṃ
身体如同新面孔,何须这集会之所?
Maṃsaṭṭhisedarudhirākalilaṃ vigandhaṃ,
肉体腐烂,血液污浊,恶臭难耐,
Posenti ye vividhapāpamihācaritvā
那些行诸多恶业者,
Te mohitā maraṇadhammamaho vatevaṃ!
他们如大醉者般为死法所蒙蔽!
§69
69.
Gaṇḍūpame vividharoga nivāsabhūte
如大脓疮般的各种疾病,寄居于躯体,
Kāye sadā rudhiramuttakarīsapuṇṇe,
身中常有血液流出,好似脓液汇集,
Yo ettha nandati naro sasigālabhakkhe
此处有人在遭受桑蚕吞噬般之苦痛而哀号,
Kāmañhi socati parattha sa bālabuddhi;
对欲望而感伤忧愁,其心无智慧乃是愚痴。
§70
70.
Bho pheṇapiṇḍasadiso viya sārahīno
其如蜜蜂聚集花粉般,无有益处者,
Mīḷhālayo viya sadā paṭikūlagandho,
如污泥潭中常生令人厌恶的恶臭,
Āsīvisālayanibho sabhayo sadukkho
如瘰疠病所破恶臭之处,满眼惶恐大苦,
Deho sadā savati loṇaghaṭova bhinno;
身体常受折磨,好似盛有盐的器皿破碎;
§71
71.
Jātaṃ yathā na kamalaṃ bhuvi nindanīyaṃ
所生之物,犹如世间谴责之不洁莲花,
Paṅkesu bho asucitoya samākulesu,
生于淤泥污秽、混沌之处,
Jātaṃ tathā parahitampi ca dehabhūtaṃ
生起的身躯以及于世间存在的身体,
Taṃ nindanīyamiha jātu na hoti loke;
我绝不轻慢它,因为世间绝无轻视之理;
§72
72.
Dvattiṃsabhāgaparipūrataro viseso
二十二部分具足的殊胜,
Kāyo yathā hi naranāri gaṇassa loke,
身体犹如男女众生集体于世间所共有,
Kāyesu kiṃ phalamihatthi ca paṇḍitānaṃ
于身体上,智者究竟能得何果报?
Kāmaṃ tadeva nanu hoti paropakāraṃ;
其欲望难道不正是利于他人的吗?
§73
73.
Posona paṇḍitatarena tathāpi deho
尽管具有高明学识,然而身体
Sabbattanā cirataraṃ paripālanīyo,
必须始终更长久地被保护维持,
Dhammaṃ careyya suciraṃ khalu jīvamāno
若要长久生存,确实应当修持法,
Dhamme have maṇivaro iva kāmado bho
法乃珍宝良药,比之欲望。
§74
74.
Khīre yathā suparibhāvitamosadhamhi
如同珍酿牛乳被美酒掩盖,
Snehena osadhabalaṃ paribhāsateva,
又如药力被爱意的包覆所掩盖,
Dhammo tathā iha samācarito hi loke
法若如是,在世间流行行用者,
Chāyāva yāti paraloka mito vajantaṃ;
如同影子一般,虽定限于他方,亦随形体变化;
§75
75.
Kāyassa bho viracitassa yathānukūlaṃ
譬如身体之形状,依其真实适合而成,
Chāyā vibhāti rucirāmaladappaṇe tu,
影子显现出光色之鲜明,在良好境界中,
Katvā tatheva paramaṃ kusalaṃ parattha
作如是法,自他作善最上品,
Sambhūsitā iva bhavanti phalena tena;
因其所结之果报,彼其果相亦随之显现。
§76
76.
Dehe tathā vividhadukkha nivāsabhūte
身中于多种痛苦之所,乃其所在之居。
Mohā pamādavasagā sukhasaññamūḷhā,
无明及懈怠所生,因迷于安乐感受之根本。
Tikkhe yathā khuramukhe madhulehamāno
如同刀锋锐利处苦痛临近,所谓甜美者也亦然。
Bāḷhañca dukkhamanugacchati hīnapañño;
愚者随之而受苦难,因无明且见自己卑劣。
§77
77.
Saṃkapparāgavigate niratattabhāve
嗜好执著于瞬息快感而无真常所依,
Dukkhaṃ sadā samadhigacchati appapañño,
愚昧者恒常承受痛苦。
Mūḷhassa ceva sukhasaññamihatthiloke
愚昧者亦于此世间有乐受识。
Kiṃpakkameva nanu hoti vicāramāne;
思惟时难道非必然之事乎?
§78
78.
Sabbopabhoga dhanadhaññavisesalābhī
一切享受、财富、食物及特别所得者,
Rūpena bho sa makaraddhajasannibhopi,
其形态虽如海象般巨大,
Yo yobbanepi maraṇaṃ labhate akāmaṃ
然即使年轻时亦不愿得死,
Kāmaṃ paratthaparapāṇaharo naro hi;
实因人心有所欲故,他者无法夺取其渴爱。
§79
79.
So yācako bhavati bhinnakapālahattho
所以,乞讨者若成为断发破衣的人,
Muṇḍo dhigakkharasatehi ca tajjayanto,
剃除头发,使用苦荼水清洁自己的身体,
Bhikkhaṃ sadāribhavane sakucelavāso
住在比库众多的住所中,穿着粗布衣服,
Dehe paratthi paracittaharo naro yo;
为此躯体遣除他心的人;
§80
80.
Itthī namuñcati sadā puna itthibhāvā
女人恒常放弃女人的本性,复又恢复,
Nārī sadā bhavati so puriso parattha,
男人则恒常成为他处的男人,
Yo ācareyya paradāramalaṅghanīyaṃ
彼若行违犯他人妻戒之事,
Ghorañca vindati sadā vyasanañca nekaṃ;
时时受极苦恼,且获诸多严重灾难;
§81
81.
Dīno vigandhavadano ca jaḷo apañño
穷困人贪污秽,言辞不智,
Mūgo sadā bhavati appiyadassano ca,
愚痴者恒常为人所厌恶,面貌不受欢迎,
Pappoti dukkhamatulañca manussabhūto
遭受重大苦痛,虽为人身,亦难堪忍,
Vācaṃ musā bhaṇati yo hi apaññasatto;
彼若无智慧,常出虚妄之语。
§82
82.
Ummattakā vigatalajjaguṇā bhavanti
狂乱者丧失羞耻之德性。
Dīnā sadā vyasanasokaparāyaṇā ca,
悲苦深重者终日沉溺于灾难与忧愁。
Jātā bhavesu vividhesu virūpadehā
于生死诸多苦境中生起丑陋恶劣之身形。
Pītvā halāhalavisaṃva suraṃ vipaññā;
饮用苦毒猛毒般的酒,失去理智。
§83
83.
Pāpāni yena iha ācaritāni yāni
诸如此处所行之恶业。
Yo vassakoṭinahutāni anappakāni,
那些虽历经数十年、却未曾成熟的业报,
Laddhāna ghoramatulaṃ narakesu dukkhaṃ
获得深重剧烈的地狱痛苦。
Pappoti cettha vividhavyasanañca nekaṃ;
因而遭受种种极大的苦难;
§84
84.
Lokattayesu sakalesu samaṃ na kiṃci
在世间万象中,没有任何事物是恒常的。
Lokassa santikaraṇaṃ ratanattayena,
世间所依赖的宝藏,
Taṃtejasā sumahatā jitasabbapāpo
以炽烈强大的威力,克服一切恶业,
Sohaṃ sadādhigatasabbasukho bhaveyyaṃ;
我恒应成就无上安乐。
§85
85.
Lokattayesu sakalesu ca sabbasattā
世间所有众生以及世间万物
Mittā ca majjharipubandhujanā ca sabbe,
乃至亲友和亲密伙伴均是如此,
Te sabbadā vigatarogabhayā visokā
他们恒常无恙,远离病灾与怖畏,心无烦恼,
Sabbaṃ sukhaṃ adhigatā muditā bhavantu;
全然得安乐,恒生欢喜;
§86
86.
Kāyo karīsabharito viya bhinnakumbho
身体如满藏器皿般,时现破损,
Kāyo sadā kalimalavyasanādhivāso,
身则常居污秽堕落恶习之中,
Kāye vihaññati ca sabbasukhanti loko
世间一切众生皆为身体所苦恼,因身受损,诸苦皆生。
Kāyo sadā maraṇarogajarādhivāso;
身躯恒常为死亡、疾病、老病诸苦所侵扰而居;
§87
87.
So yobbanoti thaviroti ca bālakoti
所谓青年、壮年、老年和幼年,
Satte na pekkhati vihaññatireva maccu,
生死之流中无人能逃身体损坏之苦,
Sohaṃ ṭhitopi sayitopi ca pakkamanto
无论我立正时、卧倒时或起身时,
Gacchāmi maccuvadanaṃ niyataṃ tathā hi;
我恒常朝向死亡之境界,如实无疑。
§88
88.
Evaṃ yathā vihitadosamidaṃ sarīraṃ
如是,如实观照此具身之种种烦恼,
Niccaṃva taggatamanā hadaye karotha,
恒常以清净无染的正念安住于心中,
Mettaṃ parittamasubhaṃ maraṇassatiñca
常怀护持爱心与正向之情,了知死无常,
Bhāvetha bhāvanaratā satataṃ yatattā;
堪当如此,常以精勤修习,恒久努力增长善法;
§89
89.
Dānādi puññakiriyāni sukhudrayāni
行施等诸功德业,宛如味美之甘露,
Katvā ca tamphalamasesa mihappameyyaṃ,
作成全满无缺之功德,如无量之宝藏珍宝。
Deyyaṃ sadā parahitāya sukhāya ceva
所授者常为众生利益与安乐而设。
Kimbho tadeva nanu hatthagatañhi sāraṃ?
何故此即为入灭者的要义乎?
§90
90.
Hetuṃ vinā na bhavatī hi ca kiṃci loke
无因则世间何物能生?
Saddova pāṇitalaghaṭṭanahetujāto,
若如声音能生轻重之因,
Evañca hetuphala bhāvavibhāgabhinno
因果依此,性相各别。
Loko udeti ca vinassati tiṭṭhatī ca;
世间因缘而生,因缘消灭,如是兴起、如是灭亡、如是存在。
§91
91.
Kammassa kāraṇāmayañhi yathā avijjā
业的果因中,如无明为其根本原因,故此称为业因缘。
Bho kammanā samadhigacchati jātibhedaṃ,
凭借何种业力而得生死轮回的不同生类,
Jātiṃ paṭicca ca jarāmaraṇādidukkhaṃ
此生类依赖于生起,继而生老病死等苦受随之而来,
Sattā sadā paṭilabhanti anādikāle;
众生自无始以来,恒久不断承受此种苦难。
§92
92.
Kammaṃ yathā na bhavatīha ca mohanāsā
业力如实存在,但在愚痴和迷惑的愿望中却不显明,
Kammakkhayāpi ca na hoti bhavesu jāti,
即使业力断灭,在六道轮回中仍无停止再生之由。
Jātikkhayā iha jarāmaraṇādidukkhaṃ
因出生灭故,此中有老死等苦,
Sabbakkhayo bhavati dīpevānilena;
万事终尽,如同灯火遇风即熄;
§93
93.
Yo passatīha satataṃ munidhammakāyaṃ
恒常观察此贤圣法体者,
Buddhaṃ sa passati naro iti so avoca,
见世尊者乃谓人也,
Buddhañca dhammamamalañca tilokanāthaṃ
且欲观察世尊与清净法,彼为三界之主;
Sampassituṃ vicinathā’pi ca dhammataṃ bho;
且当思惟法之真谛,以求观察。
§94
94.
Sallaṃva bho sunisitaṃ hadaye nimuggaṃ
如同矢般深刺入精密坚定的心中,
Dosattayaṃ vividhapāpamalena littaṃ,
被三种烦恼与各种恶业污秽缠绕,
Nānāvidhabyasanabhājanamappasannaṃ
因各种恶习与杂乱妨碍而不清净,
Paññāmayena balisena nirākarotha;
以智慧的强大力量将其斩断除灭;
§95
95.
Nākampayanti sakalāpi ca lokadhammā
世间万法却无法动摇,
Cittaṃ sadāpagatapāpakilesasallaṃ,
那心常被深锁牢固的恶染毒矢所侵扰,
Rūpādayo ca vividhā visayā samaggā
色等诸根,诸种界境,悉皆相摄,
Phuṭṭhaṃva merusikharaṃ mahatānilena;
如被伟大狂风击打之山巅,
§96
96.
Saṃsāradukkhamagaṇeyya yathā munindo
如圣王谓之轮回之苦,
Gambhirapāramita sāgaramuttaritvā,
越彼深广渡彼波瀚海洋者,
Ñeyyaṃ abodhi nipuṇaṃ hatamohajālo
当弃掉无明精妙,滞愚之网,
Tasmā sadā parahitaṃ paramaṃ ciṇātha;
故常当以拔济他人为最高之行。
§97
97.
Ohāya so’dhigatamokkhasukhaṃ paresaṃ
断除此处已得之出离的安乐,以利于他者,
Atthāya saṃcari bhavesu mahabbhayesu,
行于世间,身处大怖畏中,
Evaṃ sadā parahitaṃ purato karitvā
于是常常为他人利益在前努力,
Dhammo mayānucarito jagadatthameva;
所行之法随从我,恰为众生利益;
§98
98.
Laddhāna dullabhatarañca manussayoniṃ
已得此法极为难得于人间,
Sabbaṃ papañcarahitaṃ khaṇasampadañca,
一切无谰言,乃瞬间具足的财富,
Ñatvāna āsavanudekahitañca dhammaṃ
了知烦恼之害及一切法,
Ko paññavā anavaraṃ na bhajeyya dhammaṃ?
哪位有智慧者会不断地不亲近法呢?
§99
99.
Laddhāna buddhasamayaṃ atidullabhaṃca
当得遇佛之时期中极为难得之际,
Saddhamma maggamasamaṃ sivadaṃ tatheva,
正法、圣道如法之音由是而现,
Kalyāṇamittapavare matisampadañca
在善友群中荣盛有智慧与明达,
Ko buddhimā anavaraṃ na bhajeyya dhammaṃ?
哪位聪明者会不断地不亲近法呢?
§100
100.
Evampi dullabhataraṃ vibhave suladdhā
如是,难得而殊胜的善业,已然容易获得,
Maccheradosa viratā ubhayatthakāmā,
远离杀生和恶不善法,双方面皆斩除欲望,
Saddhādidhammasahitā satatappamattā
信心及诸善法相佐,常常勤勉不懈怠,
Bho! Bho! Karotha amatādhigamāya puññaṃ;
啊!啊!当行之,以求无死之果,福报无量;