5. Dhātunidhānādhikāro · 5. Dhātunidhānādhikāro
5. Dhātunidhānādhikāro五、舍利安奉章
Tato vimaṃsetvā bhumibhāgaṃ gahetuṃ vaṭṭatī’ti bhūmi bhāgaṃ vīmaṃsento maṅgalasammate aṭṭha goṇe āharāpetvā gandhodakena nahāpetvā siṅgesu suvaṇṇakañcukaṃ patimuñcāpetvā gandhapañcaṅgulikaṃ dāpetvā gīvāya mālādāmaṃ bandhāpetvā ayodāmena bandhāpetvā evaṃ cintesi? Yadi pana bhagavato nalāṭadhātu yasmiṃ ṭhāne patiṭṭhahitvā lokatthacariyaṃ karontī pañcavassasahassāni sāsanaṃ patiṭṭhahissati tasmiṃ ṭhāne goṇā sayameva ayodāmato muñcitvā thupaṭṭhānaṃ samantato vicaritvā catusu disāsu sayantuti adhiṭṭhahitvā purise āṇāpesi. Te tatheva akaṃsu. Tato vibhātāya rattiyā rājāgoṇe gāhāpanatthāya āyuttake āṇāpesi. Te manussā gantvā goṇe apassitvā na passāma devā’ti rañño ārocesuṃ. Gaccha bhaṇe, goṇānaṃ gataṭṭhānaṃ olokethā’ti āha. Te gavesamānā bandhanaṭṭhāne adisvā padānupadaṃ gantvā thūpakaraṇaṭṭhānaṃ samantā vicaritvā catusu disāsu sayitagoṇe disvā sayitaṭṭhānato naṅguṭṭhādīni maddantāpi uṭṭhāpetuṃ asakkontā gantvā rañño ārocesuṃ; deva, goṇā na uṭṭhahanti, ekaṃ ṭhānaṃ samantā vicaritvā catusu disāsu sayitā’ti. Taṃ sutvā rājā senaṅgaparivuto sayameva gantvā’pi goṇe uṭṭhāpetuṃ asakkonto rājā evaṃ adhiṭṭhāsi; yadi imasmiṃ ṭhāne dhātu patiṭṭhāpetabbā bhaveyya goṇā uṭṭhahitvā gacchantu’ti. Goṇā cittakkhaṇeyeva uṭṭhahitvā palāyiṃsu. Rājā taṃ acchariyaṃ disvā pasannamano hutvā punekadivasaṃ vuttaniyāmeneva asse alaṅkārāpetvā ayodāmena bandhāpetvā ṭhapesi. Assāpi te goṇā viya gantvā nipajjiṃsu. Rājā gantvā tatheva adhiṭṭhahitvā asse uṭṭhāpesi. Punekadivasaṃ hatthīṃ alaṅkārāpetvā tatheva adhiṭṭhāsi. Sopi bandhadāme chinditvā pacchimayāmasamanantare gantvā cetiyakaraṇaṭṭhāne nipajji. Pabhātāya rattiyā rājā hatthīgopake pakkosāpetvā hatthiṃ ānethā’ti āha. Hatthigopakā hatthiṃ bandhanaṭṭhāne adisvā, hatthiṃ bandhanaṭṭhāne na passāma devā’ti āhaṃsu. Tenahi bhaṇe, sīghaṃ upadhārethā’ti vutte hatthigopakā padānupadaṃ gavesamānā cetiyaṭṭhāne nipannaṃ hatthiṃ disvā āgantvā rañño ārocesuṃ. Taṃ sutvā rājā heṭṭhā vuttappakārena paṭipajjitvā hatthiṃ pure katvā āgacchi.
继而审察地界应当摄取之事，谓地界，当按照吉祥法规范进行划分，聚集八个部落，沐浴以香水，置挂金臂环于狮颈上，戴上香指环，系缚颈项之花环，用铜环束缚，心中默念：若世尊将其额头之界立于此处，且于五千年间令法制立于世间，则此处的部落当自行放松铜环，四处巡游坛基，面朝四方卧卧以示安住，自守戒持。他们确实如此而为。继而天明时分，为了管理部落，王唤其近侍人员吩咐他们：‘去观察部落所居之地。’他们出门寻查拘束场所，步行前后，巡视坛基周围，观望四方卧着的部落，见卧地之处绳索缚着，即使缚住脚踝等处，也不能唤醒他们起来。遂回告国王：‘天人说：部落不起身，四处都有卧者也。’闻言，王随军卫巡察，虽亲往观察，部落仍不能起身，王乃发命：‘若是此处须立界，则诸部落当起身前行。’部落一旦意识到王意，即起身逃散。王见此事感到诧异，心情安稳，再次于次日照常置挂花环，用铜环系缚，部落似乎往返如常下来。王再前往，亦同样发命起身。次日装饰大象，继续监视，仍然发命。大象挣脱缆绳，向西行去，至造舍场所卧下。晨昏时代，王遣象夫派遣大象前来。象夫寻至缚象处，谓天人说：‘未见象在缚象处。’遂急令：‘速去寻找！’寻访途中，见象卧于造舍处，入内迎至王前。王闻此事，依前所令，分付象夫置大象于前。
Evaṃ tīhi vimaṃsanāhi vīmaṃsetvā bhumigahitabhāvaṃ therassa santikaṃ gantvā vanditvā upaṭṭhahamāno ārocesi. Tasmiṃ kāle serunagare sivarājā bahū paṇṇākāre gāhāpetvā rājānaṃ passissāmi’ti āgantvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Rājā tena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ katvā nisinnakāle loṇanagare mahānāgarājā’pi bahupaṇṇākāraṃ gāhāpetvā rājānaṃ passissāmi’ti āgantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Tena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ akāsi; imasmiṃ ṭhāne dasabaladhātuṃ patiṭṭhāpessāmi, tumhe mama sahāyā hothā’ti te gahetvā gantvā dhātuṃ vandathā’ti vandāpesi. Tasmiṃ khaṇe dhātuto chabbaṇṇaraṃsiyo uggacchiṃsu. Devā sādhukāraṃ karontā ākāsato mālāyo khipiṃsu. Rājāno somanassappattā amhākaṃ laṅkāyaṃ dasabalassa nalāṭadhātu amhākaṃ raṭṭhe patiṭṭhahissati. Esā dhātu mahā janassa satthukiccaṃ sādheyyāti vanditvā gatā. Rājā tesaṃ gatakāle giriabhayaṃ pakkosāpetvā tāta, iṭṭhakaṃ janassa pīḷanaṃ akatvā kārāpemā’tī āha. Mā cintayittha deva, ahaṃ iṭṭhakaṃ kārāpessāmīti. Evañhi sati papañco bhavissatī’ti āha. Amhākaṃ santike suvaṇṇarajatāni mandāni kuto labhissāmā’ti vutte giriabhayo evamāha; deva, satthā mahāpuñño mahantaṃ pūjāsakkārasammānaṃ labhissati. Tvaṃ acintetvā cetiyakammaṃ paṭṭhapehī’ti āha.
如此三度审察完毕，确认地界已夺得时，前往长老处，恭敬礼拜，在旁侍立报告。当时舍卢城中，赤王广集多种高价饰物，欲往朝见国王，前来礼敬而立于一旁。国王亦兴高采烈共话，背靠盐城，尊贵大城之王也带着多种华丽饰物来到，欲往朝见国王，恭敬礼拜而坐。一同欢谈，其间国王言：‘我将在此立十象之界，你等愿为我助手。’众人接受后转往地界顶礼。此时天际天众呈献六弯数量的花环，天人称赞其善行。国王欢喜招得这十象额头之界为我王国庄严立界。礼毕离去。国王驱遣护山者，曰：‘儿啊，勿让民众受苦，勿做伤害。’彼时护山者心生忧愁，曰：‘神啊，吾必定护卫民众，不使苦害。’又曰：‘如此意念，必起烦恼纷争。’护山者曰：‘神啊，圣者具有大功德，必能受大庄严敬礼。请勿轻视地界立成之事。’
So tassa taṃ acintanīyaṃ kathaṃ sutvā somanassappatto therassa santike dhammaṃ sutvā dhātuṃ vanditvā nagaraṃ gantvā bhuttasāyamāso sayane nipanno niddaṃ okkami. Vibhātāya rattiyā pabujjhitvā iṭṭhakaṃ cintayamānassa domanassaṃ ahosi. Tasmiṃ kāle sakko devarājā vissakammaṃ devaputtaṃ āmantetvā; tāta, vissakamma, kākavaṇṇatissamahārājā amhākaṃ satthuno nalāṭa dhātuṃ nidahitvā mahantaṃ cetiyaṃ kārāpetukāmo iṭṭhakaṃ cintayi. Tvaṃ gantvā phāsukaṭṭhāne iṭṭhakaṃ māpehīti āha. Taṃ sutvā vissakammadevaputto duggatassa brāhmaṇassa khette iṭṭhakaṃ māpetvā devalokameva gato. Tasmiṃ khaṇe khettasāmiko duggatabrāhmaṇo pātova attano khettaṃ olokanatthāya gato itovito olokento iṭṭhakarāsiṃ disvā cintesi; hīyo rājā iṭṭhakaṃ kathaṃ labhissāmīti kathesi. Mahantaṃ vata paṇṇākāraṃ mayā laddhanti tuṭṭho devैṭṭhakāni kājena gahetvā rañño dassanatthāya gantvā rājadvāre ṭhatvā sāsanaṃ pahiṇi. Taṃ pakkosāpetvā kasmā pāto’va āgatosī’ti pucchi. Deva mayhaṃ khette iṭṭhakarāsiṃ disvā pāto’va iṭṭhakāni gahetvā āgatomhī’ti. Īdisāni iṭṭhakāni cetiyassa anucchavikānīti dassesi. Rājā passitvā somanassappatto brāhmaṇassa bahuṃ dhanaṃ dāpesi.
彼时，闻此不可思议事，尼姑通达法义，礼拜地界，往诣城中，晚饭后安卧而睡。黎明天明之际，醒来思念地界，心生忧愁。此时萨咖天帝维萨卡摩遣其神子告示曰：‘护山者维萨卡摩，国王额头之界已立，欲立伟大圣坛，以地界维系地域。汝前往测量所需木材。’闻言，神子至林中测木。继之，神天献花环于空中。国王等心喜满意，曰吾等斯兰卡国之十象额头地界必立于我国，此界将为众生所赞。礼毕而去。国王遣护山者，问曰：‘何故还未到来？’神子答曰：‘护山者见地界，采伐木材，已至。’现以此木为圣坛之构材。国王见此心欢喜，向护山者施以重礼与财。‘
Tasmiṃ khaṇe aññaṃ sāsanaṃ āhari. Madanapaṭṭanadvārato catasso rajatanāvā suvaṇṇabhumito catasso suvaṇṇanāvā ukkamiṃsūti paṭṭanamukhadvāre viharanto ārakkhaka jeṭṭhako dhammapālo nāma āgantvā rañño ārocesi. Rājā tuṭṭho suvaṇṇarajate āharāpesi.
彼时，另一法教将传入，来自马丹巴达城门，有四座银门，遍地金土，有四个金门，有守护者长老名为法护者维摩帕罗，前来通知国王。国王欣悦，命人从金土中取出。
(Iṭṭhakaṃ rajatañceva suvaṇṇañca mahārahaṃ;
（木材银材与黄金皆为巨大财富，
Āharitvāna taṃ sabbaṃ kammaṃ ārabhi cetiye.
取来后开始一切作业于坛场。）
Satthu puññānubhāvena rañño puññabalena ca;
因承受世尊的功德加被，又因王的善力支持；
Cintitacintitaṃ sabbaṃ khaṇeneva samijjhati.)
所有思虑与忧虑，于刹那之间皆得熄灭。
Tato rājā cūḷapiṇḍapātiyatissattherassa santikaṃ gantvā? Ayya iṭṭhakabhumiṃ gamissāmīti āha. Thero sutvā tuṭṭho attano parivārehi pañcasatabhikkhūhi saddhiṃ iṭṭhaka bhūmiṃ gato. Tato mahāsāgalatthero ca mahindatthero ca attano parivārehi bhikkhuhi saddhiṃ iṭṭhakabhumiṃ gatā. Siva nagare rājāpi iṭṭhakabhumiṃ gato. Loṇanagare nāgarājāpi iṭṭhakabhumiṃ gato. Somanagare giriabhayarājāpi attano senaṅgehi parivāretvā iṭṭhakabhumiṃ gato. Tesaṃ samaṇa brāhmaṇānaṃ rājabaḷānañca sampiṇḍitattā so piṭṭhipāsāṇo balavāhano nāma jāto. Te sabbe iṭṭhakabhumiṃ samosariṃsu. Thero iṭṭhakarāsiṃ oloketvā rājānaṃ evamāha? Mahārāja, ayaṃ iṭṭhakarāsi cetiye sabbakammatthāya pahotī’ti. Rājā attamano senaṅgaparivuto sayameva paṭhamaṃ iṭṭhakaṃ gaṇhi. Taṃ disvā sesarājāno ca amaccādayo ca parisā ca sabbe bhikkhu ca iṭṭhakāni gaṇhiṃsu tasmiṃ kāle bhāraṃ ukkhipitvā gamanaṃ papañcaṃ bhavissatī’ti rājā cintesi. Thero tassa cittaṃ jānitvā evamāha? Mā cintayittha mahārāja, iṭṭhakāni gahetvā gaccha. Pacchā devanāgādayo iṭṭhakabhumito paṭṭhāya yāva cetiyaṭṭhānaṃ nirantarā ṭhitā āharissantī’ti. Te āharitvā cetiyaṭṭhāne rāsiṃ karonti. Teneva nīyāmena yāva cetiyassa niṭṭhaṅgamā tāva devanāgasupaṇṇādayo nirantaraṃ ṭhatvā iṭṭhakāni āharitvā cetiyakaraṇaṭṭhāneva catusu disāsu rāsiṃ akaṃsu.
于是国王往见小宾多般踏长老，说道：『尊者，我们要去依止般踏净土。』长老听闻，欢喜与自己僧侣五百比库一同前往般踏净土。继而大萨迦拉长老及摩诃因长老亦分别率各自弟子同行。锡伐城的国王也往般踏净土去，洛讷城的城主亦往般踏净土去，苏摩城的吉利阿婆罗王率领军队包围般踏净土而至。诸沙门、婆罗门及诸王兵力聚集，遂生一名号曰『石磨者，强力勇士』的人。诸人俱往般踏净土聚合。长老观察般踏诸宝积后，对王说：『大王，此般踏宝积乃种种善事之总聚所发。』国王亲自领率军众，首次接受宝积。群臣及诸王子等行政人员与众比库皆承领宝积。国王心念：『此时承受此宝积，将来行止必生重责与烦恼。』长老知国王之心，劝言曰：『大王，勿须忧虑，承领宝积而去。后来诸天龙众将不断从般踏净土收集宝积，连续供养于宝塔所在。』诸天龙众取宝积献于宝塔台座处。因如是而不断将宝积置于宝塔建造地，在宝塔完工之前，天龙众持续护持，常住四方，采集宝积，堆置并形成数处宝积。
Tato rājā sabbe iṭṭhakavaḍḍhakī rāsiṃ kārāpetvā tesaṃ vaḍḍhakīnaṃ antare jayasenaṃ nāma iṭṭhakavaḍḍhakiṃ parigaṇhitvā tassa pana satasahassagghanakāni dve sāṭakāni kahāpaṇasatasahassāni ca suvaṇṇakuṇḍalādayo ābharaṇāni ca dāpesi. Tassa parivārānaṃ vaḍḍhakīnaṃ ahatavatthādīni sabbupakaraṇāni dāpesi. Anekavidhaṃ mahantaṃ sammānaṃ kāretvā therena saddhiṃ mantento; ayya ajja visākhapuṇṇamī uposathadivaso, tasmā nalāṭadhātuyā maṅgalaṃ karitvā cetiyaṭṭhāne iṭṭhakaṃ patiṭṭhāpetuṃ vaṭṭatī’ti āha. Taṃ sutvā thero; bhaddakaṃ mahārāja, buddhassa bhagavato jātadivaso’ti vatvā cetiyakammakaraṇatthāya pañca jane gaṇhi. Tesu eko varadevo nāma, eko saṅkho nāma, eko vijjo nāma, eko pussadevo nāma, eko mahādevo nāma. Imesaṃ vaḍḍhakīnaṃ maṅgalaṃ kārāpetvā chaṇavesaṃ gahetvā sabbālaṅkārena alaṅkārāpetvā rājā sayampi sabbālaṅkārena patimaṇḍito maṅgalavidhānaṃ kārāpetvā bhikkhusaṅghaṃ gandhamālādīhi pūjetvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā catusu ṭhānesu pañcapatiṭṭhitena vanditvā vijamhetvā suvaṇṇaghaṭṭhānaṃ pavisitvā suvaṇṇakhacitaṃ maṇimuttāratanamayaṃ paribbhamanadaṇḍaṃ jīvamānakamātāpitarena ubhatosumaṇḍitapasādhitena abhimaṅgalasammatena amaccaputtena gāhāpetvā mahantaṃ cetiyaṃ tattha karonto sayampi paribbhamanadaṇḍaṃ gahetvā parikammakatabhumiyaṃ paribbhamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Tato mahāvaḍḍhakī sunakkhattena sumuhuttena cetiyaṭṭhāne iṭṭhakaṃ patiṭṭhāpesi.
于是国王筑成诸宝积，称之为宝积增益物，在众宝积之间，选出一座名为吉祥胜宝积。为使宝积增益，国王献上百万金币及两千万金币的金耳环等华丽宝饰，赠与宝积随从。宝积随从一一赐予丰富物资。诸多殊胜盛大礼敬施舍后，与长老共商议曰：『今日是维萨卡月圆日是持戒日，故以头顶宝珠吉祥之物，在宝塔基础上设立宝积。』长老闻言曰：『善哉，国王，今日亦是佛陀圣诞日，故请五位贤者共取宝积以建宝塔。』其中有一位名为法王、一位名为响角、一位名为智慧、一位名为福德、一位名为大明。这诸宝积随从设立吉祥仪轨，盛服华丽装饰，国王同样身着华丽服饰，设吉庆法事。供养僧团以香花，恭敬三遍绕塔，四处恭敬行礼。入黄金亭，手持镂刻珠宝之权杖，坐于精致床榻。权杖两侧布满鲜花装饰，受嘉会祝福，与数位皇子共修大宝塔，国王手持权杖巡行维护，环绕修建地，按一方立定。继而巨型宝积塔用绳索围绕庄严地，投入安放。
Tasmiṃ khaṇe catunahutādhika dviyojana satasahassabahulā ayaṃ mahāpathavī sādhukāraṃ pavattentī viya mahānādaṃ pavattesi. Devamanussā divase divase pahonaka-mattikaṃ nisadena piṃsitvā suppehi papphoṭhetvā denti. Evaṃ karonto katipayeneva divasena pupphādhānattayaṃ cinitvā mahābhikkhu saṅghassa nivedesi. Taṃ sutvā saṅgho cunduttaranāmake dve sāmaṇere āṇāpesi? Tumhe himavantaṃ gantvā medavaṇṇapāsāṇe āharathā’ti. Te pana sāmaṇerā jātiyā soḷasavassikā chaḷabhiññāppabhedena paṭisambhidappattā. Mahākhīṇāsavabhikkhusaṅghassa santikā bhikkhusaṅghassa vacanaṃ sampaṭicchitvā ākāsaṃ abbhuggantvā himavantato attano iddhibalena medavaṇṇapāsāṇe āhariṃsu. Etesu ekaṃ pāsāṇaṃ dhātugabbhassa bhumiyaṃ pattharitvā catusu passesu cattāro pāsāṇe patiṭṭhāpetvā aparaṃ dhātugabbhaṃ pidahituṃ adassanaṃ katvā ṭhapayiṃsu.
那时，四十九万余二重单位大土地开始产生好作场所的一切适宜，自诸天人间日复一日供养花土，盛花火焰。做完毕数日，便采集花土献给大比库僧团。僧团以僧侣名曰瞿多迦，有两位沙玛内拉，嘱咐说：『你们前往喜马拉雅采集珠宝蓝石。』两名沙玛内拉年龄十六，具六种通达智慧，证得正觉。与大阿含比库僧团商议后，腾空而起，以神通力从喜马拉雅采集蓝宝石。经选一块石头为宝塔骨藏主位，四面分别建四基石，令另一神力不可见其毁坏，设置安稳。
Tadā rājā dhātugabbhe kammaṃ niṭṭhapento nava koṭippamāṇaṃ suvaṇṇaṃ āharāpetvā suvaṇṇakārānaṃ datvā dhātugabbhassa iṭṭhakāni karothā’ti āṇāpesi. Te suvaṇṇakārā dīghato ratanappamāṇaṃ puthulato vidatthīppamāṇaṃ bahalato caturaṅgulappamāṇaṃ iṭṭhakaṃ katvā dhātugabbhaṃ ciniṃsu. Taṃ pana dhātugabbhaṃ uccato soḷasahatthaṃ vitthāratopi itocito dasadasaratanaṃ katvā suvaṇṇiṭṭhakeheva niṭṭhapetvā dhātugabbhassa majjhe sattaratanamayaṃ sineruṃ kārāpetvā sinerussa upari jātihiṅgulakena paṇḍukambalasilāsanaṃ sattaratanena pāricchattakarukkhaṃ rajatamayaṃ setacchattaṃ brahmunā gāhāpetvā satthuno paṭimāya upari dhāriyamānaṃ kāresi. Sinerupādamūle gandhakalalapūrita nīluppalavibhusitasuvaṇṇamayaaṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritaratnapadumavibhusitarajatamayaaṭṭhuttara- sataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūrita setuppalamālāvibhusitamaṇimayaaṭṭhuttarasataghaṭapattiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritasetuppalavibhusita-masāragallamaya aṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritacampakapupphavibhusitalohitaṅkamayaaṭṭhuttarasata ghaṭapattiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritapañcuppalavibhusitamattikāmayaaṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tāsaṃ ghaṭapantīnaṃ antare gandhakalalapūritasattaratanamayasarāvake ṭhapāpesi. Kañcanamaya-sattaratanamaya-vicittamālālatāpuṇṇaghaṭasirivacchanandiyāvaṭṭabhaddapīṭhādayo ca hatthiassasīhavyagghosabhapantiādayo ca kāresi. Devorohaṇaṃ yamakapāṭihīrādayo dhanapāla-aṅgulimāla-āḷavakadamanādayo, sāriputta-moggallāna-mahākassapattherādayo, asītimahāsāvakarūpādīni ca kārāpesi. Sinerussa majjhimabhāge tārāgaṇaparivāritaṃ rajatamayaṃ candamaṇḍalañca kārāpesi. Raṃsijālavibhusitaṃ kanakamayaṃ sūriyamaṇḍalañca kārāpesi.
时国王在骨塔竣工之际，筹集九千亿金币，赠与金匠吩咐筑造般踏宝积。金匠以长条宝石打造卓绝宝积，长约百分之十有余宝石，置于金座上，镶嵌七宝纂成宽大宝座，以珠宝装饰塔基。塔基之上安置七宝金银装饰丝绸宝座，置于塔基中央。塔顶以宝珠环绕，雕刻座椅华丽，作银色百叶帐幔，以上承如来圣像。座基周围以蓝色莲花浸香环绕。随后分别置放满香莲的六十八层百叶帘幔，红宝帘幔，五彩花帘幔，贝壳造饰帘幔，金银装饰钟帘，花瓣造饰帘幔，五色宝石装饰帘幔等。各宝帘间置放满香莲的七宝银轮，为饰华丽光明宝座。并造象、狮、虎、猿等象征佛法威猛之物装饰。彼时诸天神剧院、如来圣人及诸大圣长老等悉集而事奉典礼。塔基中央安置星轮银盘与金光日轮，贤者之光辉闪耀四方。
Tato sinerussa matthake pāricchattakamule paṇḍukambalasilāsane amhākaṃ satthuno paṭimaṃ ghanakoṭṭima rattasuvaṇṇamayaṃ kārāpetvā mātudevapāmokkha dasasahassa cakkavāḷadevatānaṃ sattappakaraṇaṃ abhidhammaṃ desanākārena nisīdāpesi. Tassa vīsatinakhā akkhitalānaṃ setaṭṭhānāni jātiphalikamayāni. Aṅguliyo suvaṇṇamayā hatthapādatalāni ca dantāvaraṇāni ca akkhīnaṃ rattaṭṭhānāni ca jātipavāḷamayāni, kesamassubhamukaṭṭhānāni indanīlamayāni, samacattālīsa dantā vajiramayā ahesuṃ. Uṇṇalomaṃ pana suvaṇṇa bhittiyaṃ ṭhapitarajatabubbuḷavilāsaṃ rajatamayaṃ ahosi. Bhagavato anavalokita muddhani matthake sattaratanamayaṃ vicittakiṃkiṇijālaṃ parikkhipāpesi. Maṇḍapassa anto navasatasahassagghanakaṃ muttākalāpamolambakaṃ manoramaṃ celavitānaṃ bandhāpetvā maṇḍapakoṭiyaṃ muttājālaṃ tadanantaraṃ satta ratanavicittaṃ kiṃkiṇijālaṃ parikkhipāpesi.
于是，在银瓮的边缘覆盖处和青铜毡木椅上，我们的师尊安坐，放置了光芒耀眼的密集宝盒，盒身镶嵌红宝和黄金。母天的解脱者、万千天界之王，以及超过七百余位天界护法，悉数环绕其侧，法义讲说在此坐席。宝盒二十齿状雕纹处饰以象牙质白色根基，形如果实条纹。指环皆为黄金制，手掌与足底装饰金质，牙齿罩套亦为象牙，眼部镶嵌红宝，眼眶饰以象牙纹饰。头发覆着土蓝色的丝织帽，整整四十一颗牙似金刚石坚硬。世尊所凝视的手杖上布满七颗珍宝制成的镶嵌，呈玲珑珠网状排列。殿堂内部挂有九十万缕珍珠链垂饰，精美异常又为活泼灵动。随后又布置七颗宝石镶嵌的珠网，妙华灿烂。
Amhākaṃ bhagavato mātudevaputtampi sattaratanena kārāpesi. Tathā erāvaṇavissakammadevaputtādayo ca saparivāro sakko devarājā ca cattāro mahārājāno ca pañcasikhadevaputtādayo gandhabbadevaputtā ca sahampati mahā brahmādayo mahābrahmano ca kārāpesi. Vessantarajātakaṃ karonto saṃjayamahārājā phusatīdevī ādayo ca maddīdevī dve dārake ca jūjakabrāhmaṇādayo ca kārāpesi. Vidhura-soṇadatta mahānāradakassapa-sutasoma-suppāraka-saṅkhapālajātakādīni ca, dhammacakkappavattana-mahāsamayasuttādi desanākāro ca, suddhodanamahārājā mahāmāyā mahāpajāpatī gotamī bhaddakaccānā rāhulamātādevī ca rāhulakumāro ca channañca kanthakañca mahābhinikkhamanaṃ mahābodhimaṇḍalaṃ asītimahāsāvakā kosalamahārājā anāthapiṇḍikamahāseṭṭhi cūḷaanāthapiṇḍika-visākhā suppavāsā ca pacchā cūḷapiṇḍapātiya tissattherañca attānañca kārāpetvā te sabbe dhātu gabbhe patiṭṭhāpesi.
我们的世尊及其母天子也以七颗宝石打造此物。尔时，伊罗洹天、毗沙迦天子等众随侍，以及萨咖天帝、四大王、五顶天子、天乐天子及摩诃梵天等皆参与制作。讲述毗舍离王生经的散迦大王、普萨蒂天女，以及麦蒂天女、两位儿童，朱迦婆罗门等也参与制作。功德导师、索那达塔、摩诃那拉达、咖萨巴长老的儿子苏多摩、苏婆囊、桑伽波罗等护法出家众，讲述初转法轮伟大道理之众，净头王、摩诃摩耶、摩诃跋阇波提果德弥、善慧长者、罗睺罗母天、罗睺罗童子、舍财奴童子、堪陀夜匹童子、大出世时诸大弟子、迦萨拉国王、给孤独长者、大长者、小给孤独、维萨迦、剃度僧等，也悉皆将各类珍宝安置于宝盒之中。
Dhātugabbhavaṇṇaṇā samattā. · 舍利藏室的解说完毕。
Evaṃ dhātugabbhe pūjāvidhānaṃ suvibhattaṃ sumanoramaṃ kārāpetvā therena saddhiṃ kathesi? Bhante dhātugabbhe mayā kattabbaṃ niṭṭhāpitaṃ. Sve rohiṇīnakkhattena dhātu nidhānaṃ karissāmī. Ayyā pana kesadhātuyo gahetvā āgacchantuti. Tissattherassa bhāramakāsi. Thero taṃ sutvā bhaddakaṃ mahārāja, kesadhātuyo vicinitvā āharāpessāmāti vatvā attano saddhivihārikaṃ sivattheraṃ pakkosāpetvā āvuso bhūmindharanāgavimāne jayaseno nāma nāgarājā vasati. Tassa santike (kesadhātuyo santi.) Tapussa bhallikānaṃ dvebhātikavāṇijānaṃ paricaraṇakāle tesaṃ pamādaṃ ñatvā nāgarājā dve kesadhātuyo gahetvā nāgabhavane ṭhapesi. Tvaṃ tā dhātuyo āharitvā rañño dehīti āṇāpesi. Thero taṃ vacanaṃ sampaṭicchitvā gato.
于是，宝盒中供奉仪轨完备华美而雅致，长老与我共议。尊者，我应当负责宝盒的安置，并定于自身的夜星日为宝盒安置之日。然而，一位头发舍利忽然到来，此乃敬重尊者的供养侍者。得闻此事后，善瑞大王便言，发誓将以头发舍利供奉尊者，并派遣我的信使前往僧王天龙宫殿。天龙王亲近时，曾在托钵仙人两位姐妹商贩侍奉时察觉失误，遂将舍利取回置于龙宫。并嘱咐曰：“你务必将舍利取回献呈国王。”长老遂遵命离开。
Tato rājā attano bhaginiyā somadeviyā ca bhāgineyyassa giriabhayarañño ca sāsanaṃ pesesi? Sve dhātunidhānaṃkarissāma. Tumhe senaṅgaṃ gahetvā āgacchathā’ti. Loṇanagare mahānāgarañño ca seru nagare sivarañño ca tatheva sāsanaṃ pesetvā sayampi attano vijite yena mayhaṃ hatthato antamaso ekakarīsamattampi laddhaṃ tadupādāya sabbepi tumhe saddhiṃ parivārena āgacchathā’ti bheriṃ carāpesi. Taṃ sutvā somanassappattā mahājanā attano attano vibhavānurūpena alaṅkatapaṭiyattā agamiṃsu. Rājā pabhātāya rattiyā sabbe seniyo gandhamālādhūpadhajādayo gahetvā dhātunidhānaṃ āgacchantuti vatvā bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā tivīvaratthāya mahagghavatthādīni datvā sayampi sabbālaṅkārapatimaṇḍito nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā uposathaṃ adhiṭṭhāya maṇikuṇḍalamekhalānūpura valayādivicittasabbālaṅkāravibhūsitāhi koseyyādisukhumanānāvidhavicittavatthanivatthāhi naccagītavāditaturiyabhaṇḍagahita hatthāhi devaccharāpaṭibhāganāṭakitthīhi parivārito vuttappakārehi saddhiṃ cetiyaṭṭhānaṃ gantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā aṭṭhāsi.
当时，国王将该舍利奉呈给他的亲姐姐索摩天女及亲叔父喜密迦天帝，并吩咐：“我将为此设立宝盒。尔等集结随从，前来参加。”于是一同前往盐城、大都市首领塞留以及锡瓦拉等地，也各自奉献宝盒。我亦为持金礼物，由胜利者取得亲手安全传递，命你们同伴联袂而来。”敲鼓吹号后，索摩天女闻言欢喜，民众庄严依其财富修饰服饰，兴高采烈前往圣迹所。国王于黎明夜晚，挥舞香花串、香炉等供品，赠与比库僧团以巨大献捐，且献上大红花等众多美物。我亦衣冠整齐典雅，食用美味珍馐，严守伍波萨他日，佩带以宝石耳环、臂环、戒指及其他华丽饰物装饰。并由多艺演奏者歌舞围绕，天界轨道如常在侧。如此庄严盛大，众比库法师前往圣迹礼拜。
Tato somanagare giriabhayarājā’pi sabbe nāgarā attano attano vibhavānurūpena dhātunidhānaṭṭhānaṃ āgacchantuti nagare bheriṃ carāpetvā sayaṃ sabbālaṅkārapatimaṇḍito susajjitaamaccagaṇaparivārito nikkhami. Soma devīpi sīsaṃ nahātvā ahatavatthanivatthā sabbālaṅkārapatimaṇḍitā devaccharā viya attano parivārā pañcasatakumāriyo nīlavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā puṇṇaghaṭe gāhāpetvā tāsaṃ anantarā pañcasatakumāriyo pītavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā pūjābhaṇḍāni gāhāpetvā, tāsaṃ anantarā pañcasata kumāriyo rattavatthehi paridahāpetvā tatheva. Alaṅkāretvā vicitrapupphapūritamañjusāyo gāhāpetvā tāsaṃ anantarā pañcasatakumāriyo setavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā dhūma kaṭacchuke gāhāpetvā evaṃ pūjāvidhānaṃ saṃvidahitvā parivārena cetiṅgaṇaṃ gantvā mahābhikkhusaṅghaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā gandhamālādīhi pūjaṃ katvā attano sāminā giriabhayarājena saddhiṃ ekapasse ṭhītā.
接着索摩天女所在之索摩城，天帝及诸众按各自财富庄严庄饰前来宝盒安置地。城中吹响号角仪式，我亦衣冠整齐，少年侍从众环绕而出。索摩天女洗净头颅，宛如被击打过的庄严物，各种华丽饰物簇拥如众天女，年约五百少女披着蓝袍，焚烧装饰品，妆点之处皆依然整齐，如同满载鲜花芬芳的香席般绚丽。连续安排五百少女披红袍，妆点妥帖，装饰及祭品井然存放，接着又五百少女披白袍，装饰完毕后焚烧香火，设置于烟香炉中。如此祀拜仪式均依法规整理妥当，随后带领众人往拜访圣迹，向五百位大比库僧团礼敬，以香花等供养。并与我的主索摩天女一同驻立。
Loṇanagare mahānāgarājā’pi sabbālaṅkārehi patimaṇḍito sabbābharaṇehi susajjītaamaccamaṇḍalaparivuto naccagītaturīyāni paggaṇhāpayamāno gandhamālā dhūmakaṭacchu gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā bhikkhusaṅghaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
盐城的城主大臣也盛装庄重，佩戴全套妆饰，身旁围绕众多少年侍从，持续歌舞吹奏三部合成曲，摆放香花与烟炉，踱步至圣迹处，向比库僧团敬礼后，独自站立一旁。
Serunagare sivarājā’pi attānaṃ sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā mahantena parivārena pūjāvidhānaṃ gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Rājaparisā attano vibhavānurūpena vatthālaṅkārehi candana mālādīhi ca sobhamānā nalāṭe muttākalāpamolambaka vicittasuvaṇṇapaṭṭāni bandhitvā hatthābharaṇādi anekābharaṇehi dibbaparisā viya sumaṇḍitapasādhitā vesānurūpāni vividhāvudhāni gahetvā ekapasse ṭhītā. Sīhavyagghadīpicammehi pasādhitasuvaṇṇālaṅkārasuvaṇṇadhajahemajālasañchanne ratha vare ca sabbālaṅkāravibhusitā rathikā āruyha ekapasse ṭhītā. Brāhmaṇaputtādayo maṇḍitacamme pārupitvā upasobhayamānā ekapasse ṭhītā. Bahu amaccā attano attano vesānurūpena mahagghavatthābharaṇavibhūsitā saparivārā ekapasse ṭhītā. Gandhodaka pūrita dakkhiṇāvatta saṅkhaṃ gahetvā upavītasuttaṃ ekaṃsaṃ karitvā brāhmaṇaveṭhanaṃ veṭhetvā purohitabrāhmaṇā mahantena parivārena pūjāvidhānaṃ gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā jayaghosaṃ sāventā evamāhaṃsu?
狮城中，即使是锡伐拉贾王也以自身佩戴的各种华丽装饰庄严自己，随从众多，制定供养礼仪，前往佛塔所在之地，礼敬众多长老比库后，独自一旁立定。王宫侍从们依其势力大小，穿戴华丽衣饰，佩戴檀香花环等光彩夺目，额头饰以飘逸的头饰，缠绕着色泽斑斓的金丝绸带，手腕上佩戴众多黄金饰品，如同天众所装备一般，服饰庄严美观，各种兵器亦多样齐备，整齐列队站立。狮虎表皮覆盖的金银装饰、金色旗帜编织交错，华丽装饰的战车上，衬托着装饰华丽的马车夫，骑乘马车，就立于一旁。婆罗门之子等着华丽服饰整备、盛装打扮，也站立于一旁。众多长者依各自的服装风格，着华丽高级织物衣饰，携带家眷一起站立于一旁。南面满是香水水盛的海螺，在胸前束腰布的同侧，一手执以帆布，用布包裹着婆罗门钵盂，婆罗门首领随从众多，设定供养礼仪，前来佛塔所在之地，礼敬众多长老比库后，赞叹声中如此说道：
Khemaṃ subhikkhaṃ bhavatu niccaṃ janapadaṃ sivaṃ;
愿佛陀法门宏扬，国家丰饶长久，繁荣兴盛；
Sassāni samuppajjantu rañño evaṃ jayā siyuṃ.
愿王的胜利持续生起，如此荣耀不绝。
Avasesā mahājanā evamāhaṃsu? Samuddapariyantaṃ hi mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ vasundharaṃ āvasatu amaccaparivārito. Evaṃ vatvā? Amhākaṃ ayyo kākavaṇṇatisso mahā rājā sadevake loke ekapuggalassa lokanāthassanalāṭadhātuṃ patiṭṭhāpetī’ti attano attano vibhavānurūpena sumaṇḍitapasādhitā. Khujjavāmanakādayo’pi sabbe janā pūjābhaṇḍāni gahetvā sādhukāraṃ dadamānā aṭṭhaṃsu. Imasmiṃ cetiyaṭṭhāne rāsībhūtā parisā evaṃ veditabbā? Khattiyā brāhmaṇā vessā negamā ca samāgatā pupphādigahitā sabbe alaṅkāravibhūsitā.
大众们如此同声称说：海洋环绕大地，诸天环绕人间，王宫庄严美丽，充满护卫随从。如此而言，我们尊敬的王，卡卡笈多迪窣大王(音译)乃世间唯一一位举世无双、佛之世界主，他所居之地为如来宝光庄严之所在。又如拐杖人、跛人等众皆携供养之物，供奉善行，齐聚一起。在此佛塔所在之地，聚集的贤士们应当知道：刹帝利、婆罗门、犹如牛马等各阶层百姓齐聚一堂，满载花卉等装饰华丽仪式整齐。
Gaṇanā vītivattā te aneke ca mahājanā;
大批民众不可计数，众多贤众齐聚；
Samuddo pattharantova khattiyā samupāgatā.
如潮水退去，又如诸刹帝利士兵集结一般，纷纷来到此处。
Alaṅkato mahārājā sarājaparivārito;
装饰华丽的伟大国王，被众多王子环绕着；
Devarājā yathā sakko aṭṭhāsi cetiyaṅgaṇe.
如同萨咖天帝立于八方佛塔环绕之中一样。
Sādhuvādena sattānaṃ pañcaṅgaturiyehi ca;
以善言教化众生，行于五足四足。
Hatthassarathasaddena samākiṇṇaṃ mahītalaṃ.
如象车铃声齐鸣，遍响于大地。
Tato cūḷapiṇḍapātiyatissatthero attano saddhivihārīke pañcasata khīṇāsave parivāretvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Mahāsāgalatthero’pi pañcasata khīṇāsave parivāretvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Mahindatthero’pi attano sāvake saṭṭhimatte khiṇāsave gahetvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Iti iminā niyāmeneva eko dve tayo cattāro pañca khīṇāsavā āgacchantā satta sahassamattā ahesuṃ. Tato cūḷapiṇḍapātiyatissatthero ettake bhikkhū parivāretvā cetiyaṅgaṇe nisīdī. Tato rājā āgantvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā therena saddhiṃ kathesi? Kesadhātu kuto labhissāma ayyā’ti. Tasmiṃ khaṇe tissatthero attano saddhivihārikaṃ sivattheraṃ olokesi. So olokitakkhaṇeyeva nisinnaṭṭhānato uṭṭhāya cīvaraṃ pārupitvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā chaḷabhiñño mahākhīṇāsavo catutthajjhānaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya pathaviyaṃ nimujjitvā bhumindharanāgavimāne pāturahosi.
然后小宾多帕提阿提雅长老，携其信仰修行者众五百余名，围绕佛塔而来。伟大萨迦拉长老亦携五百善根净除者，围绕佛塔而至。摩诃因陀长老同携其六十弟子，悉皆断尽染污，来到佛塔所。就此规律，一二三四五众多断染者，约达七千余人，陆续而至。随后小宾多帕提阿提雅长老等众比库环绕佛塔，在佛塔场所安坐。国王亦来到此处，以五十敬重之礼拜趋向长老，并与之对话曰：『尊者，我们如何得此舍利宝藏？』此时，长老望其与信仰修行同伴悉皆纯净正行长老。观其即刻自坐处起身，袒露法衣，礼拜大众长老，神通广大，断尽诸染，入第四禅定。然后起身，伏身于大地之上，居于地主龙宫之门前。
(Sutvāssa sivathero ca vasippatto visārado;
（闻此，悉婆陀长老与华萨拔多善知识……）
Pākaṭo abhavi nāganagaraṃ purato khaṇe.)
在前面的时刻，有一座显露的龙城。
Tasmiṃ kho pana samaye jayaseno nāgarājā attano bhāgineyyaṃ dvikoṭimatte nāge parivāretvā mahā yasaṃ anubhavamānaṃ nisinnaṃ iṅgitasaññaṃ datvā theraṃ duratova āgacchantaṃ disvā cintesi? Imasmiṃ nāgabhavane samaṇehi kattabbakiccaṃ natthī. Nissaṃsayaṃ kesadhātuṃ nissāya āgato bhavissatīti uṭṭhāya dhātugharaṃ pavisitvā dhātukaraṇḍakaṃ gilitvā kiñci ajānanto viya nisīdi. Tasmiṃ kāle thero tassa santikaṃ agamāsi. Nāgarājā paccuggantvā paṭisanthāraṃ karonto therena saddhiṃ kathesi. Kasmā ayyo āgato’ti vutte evamāha? Tilokanāthassa amhākaṃ sambuddhassa kesadhātūnaṃ atthāya āgato, tuyhaṃ santike ṭhapitakesadhātuyo papañcaṃ akatvā mayhaṃ dehi, teyeva sandhāya upajjhāyena pesitomhī’ti vutte amhākaṃ sammā sambuddhassa kesadhātuyo mama santike natthī’ti āha. Thero dhātukaraṇḍakaṃ gilitabhāvaṃ ñatvā gaṇhāmi mahārājā kesadhātuyo’ti vutte āma passanto gahetvā gacchāhīti āha. Evaṃ tayo vāre paṭiññaṃ gahetvā tatheva ṭhīto?
当时，龙王贾耶森围绕着属于自己的两城广大府邸，坐在那里正享受着极大的荣光。看到长老远远而来，便以手势传达意愿，心想：在这条龙的宅邸中，沙门没有应当做的事情，无疑他是凭借发丝聚集而来到这里的。于是他起身进入发丝屋，吞食了发丝收集器，好像什么也不知道似的坐下。此时长老来到他身边。龙王前来迎接，与长老一同交谈，说：“尊者为什么说您是来到此地？”据说他说：“他是为了世尊——世界主——即我们的正觉者，则尔，为了保存您的发丝，我派遣您到您附近，您抛弃纷扰，将发丝交给我，然后由我作为具足戒律的上师来保管。”长老知道发丝收集器已被吞下，并说：“我接受，伟大的国王，发丝我具足保管。”听了此言，龙王满意地接受后同行离去。事后他们三人一同庄重地立下了约定，就如此坚守。
Iddhiyā māpayitvāna tato so sukhumaṃ karaṃ,
以神通力量展现奇妙机巧，
Pavesetvā mukhe tassa gaṇhī dhātukaraṇḍakaṃ;
进入那口中，那吐喻发丝收集器；
Nāgālayābhinikkhami tiṭṭha nāgā’ti bhāsiya.
说：“从龙穴中出，请等住，诸龙！”
Tasmiṃ khaṇe jayaseno nāgarājā samaṇaṃ vañcetvā pesitomhī’ti vatvā tassa gatakāle dhātukaraṇḍakaṃ oloketvā dhātu apassitvā samaṇena nāsitomhī’ti dve hatthe ukkhipitvā ṭhapetvā attano sakalanāgabhavanaṃ eka kolāhalaṃ katvā mahantena saddena paridevanto? Amhākaṃ cakkhuni uppāṭetvā gato viya sadevakassa lokassa patiṭṭhānabhūtassa sammāsambuddhassa kesadhātuyo apāyadukkhato amuñcantānaṃ amhākaṃ abhibhavitvā dhātuyo gahetvā gatasamaṇaṃ anubandhitvā gaṇhissāmā’ti dvekoṭimatte nāge gahetvā attano bhāgineyyena saddhiṃ tassa piṭṭhito piṭṭhito anubandhitvā ākāsaṃ uggacchiṃ (su). Tasmiṃ khaṇe pana sivatthero akāsato otaritvā pathaviyaṃ pāvisi. Puna tepi pathaviyaṃ pavisiṃsu. Evaṃ thero tehi saddhiṃ ummujja nimujjaṃ karonto pāṭihāriyaṃ dassetvā serunagarassa nātidūre piṭṭhipāsāṇe uggañji. Tattheva te saṃvejetvā cetiyaṅgaṇe mahābhikkhusaṅghassa purato pākaṭo ahosi. Nāgā taṃ gahetuṃ asakkontā mahantena saddena ravaṃ patiravaṃ datvā. Ito paṭṭhāya naṭṭhamhā’ti tasmiṃ piṭṭhi pāsāṇe sabbe samāgamaṃ katvā mahāsaddena parideviṃsu? Naṭṭhambhā vata bho’ti. Tato paṭṭhāya so piṭṭhipāsāṇo nāgānaṃ ravaṃ patiravaṃ datvā paridevitahāvena nāgagallaṃ nāma ahosi.
当时，龙王贾耶森为了诱请沙门，命令我们派遣。归来时察看发丝收集器，并望见发丝，即以两手拾起，置放于自己整个龙宫之中。由此引起一声巨响，大声哀号。此时，我们睁开眼睛，犹如世间的守护者萨咖，正是那无上正觉者，承载着众生的苦难，不舍不弃，我们带着发丝，追随着这位来访的沙门，携带着约两城大小的龙，依着自己的住所紧紧跟随其背后，直冲天际。此时，尊者西瓦尊者从天空降落，进入大地。又有其他尊者进入大地。长老们与他们同声龙吟，展现神通奇迹，于舍卢城不远的岩石上激起烟尘。顿时，那里显现出一处圣地，庄严着大比库僧团。诸龙无法御取他，呜咽着发出巨响，绕着并回响。向后退去，随即在这岩石后皆集结起来，震天声响令人悲伤哀叹。彼时这块岩石因此名为“纳塔巴萨岩”。
Nāgo therassa piṭṭhitoyeva anubandhitvā cetiyaṅgaṇaṃ gantvā rājānaṃ evamāha? Deva, eso bhikkhu mayā adinnadhātu gahetvā āgato’ti. Taṃ sutvā rājā? Saccaṃ kira ayya nāgassa vacananti vutte naheva mahārāja, iminā dinnaṃ eva dhātuṃ aggahesinti vutte? Nāgo tava sakkhiṃ dehīti āha. Thero tassa bhāginyeṃ samaṇuppala nāgarājānaṃ sakkhiṃ akāsi. Rājā tassa bhāgineyyassa sabbavacanaṃ sutvā saddahi. Tasmiṃ kāle dukkhābhibhūto nāgarājā gantvā bahi ṭhīto. Tato paṭṭhāya so nāgarājā bahi hutvā nisinnattā bahināgarājā nāma ahosi. Tassa pana bhāgineyyaṃ anto cetiyaṅgaṇe nisīdāpesi. Imassa pana cetiyassa ārakkhaṃ gahitanāgā kathetabbā. Sumananāgarañño parivārā chakoṭimattā nāgā, jayasenassa parivārā koṭisatamattā nāgā, samaṇuppalanāgarañño parivārā dvikoṭimattā nāgā ahesuṃ. Sabbe dhātuyā ārakkhaṃ gaṇhiṃsu. Rājā therassa hatthato kesadhātuṃ gahetvā ratanacaṅegāṭake ṭhapetvā mahindassa nāma amaccassa adāsi. Tasmiṃ samāgame tipiṭakamahāphussadevattherassa saddhivihārikā paṭisambhidappattā cattāro sāmaṇerā ahesuṃ. Tesu eko malaya rājaputto sumanasāmaṇero nāma, eko serunagare sivarājabhāgineyyassa putto uttara sāmaṇero nāma. Eko mahāgāme mālākāraputto cunda sāmaṇero nāma eko mahāgāme ekassa kuṭumbikassa putto mahākassapasāmaṇero nāma, ime cattāro sāmaṇerā ajja kākavaṇṇatissamahārājā mahācetiye dhātu nidhānaṃ karissati, mayaṃ himavantaṃ gantvā sukusumāni āharissāmāti theraṃ vanditvā ākāsato himavantaṃ gantvā campakanāgasalalādayo pūjanīyamālaṃ gahetvā tāvatiṃsadeva lokaṃ gatā.
那条那伽比长老紧随其后，来到舍利塔园，对国王如此说：「天子，有位比库携带非法得来的舍利来到这里。」国王闻言便问：「此言真实不虚吗？」答曰：「确实是世尊所言，不是虚假，尊者必定接受这舍利。」那条那伽说：「我作你见证。」比长老的妹妹沙曼乌帕拉比库尼作了那那伽王的证人。国王听其全部言辞深信不疑。当时陷于忧苦的那那伽王来到外边，离开坐处。于是他建立起那那伽王外舍利塔。那长老的妹妹坐在这舍利塔内。须当知此舍利塔由护法那伽构成，住着苏摩那那伽长老周围有三千六百那伽，迦耶多萨长老周围有一万那伽，沙曼乌帕拉那伽长老周围有两万那伽，悉皆守护舍利。国王亲手取下棕榈叶舍利，置于宝蕾座上，奉献给名为摩诃因陀的王子。在供养会时，得到三藏通达、信心充足的四位新沙门。他们一位是马来亚国王子，名为苏摩那沙门，一位住王宫城，是西方公主之子，名为乌塔拉沙门；一位在大城，是宝珠之子，名为准达沙门；一位家中独子，名为摩诃咖萨巴沙门。这四位沙门今日将于迦毗罗卫城摩诃舍利塔立舍利瓶，届时我们将前往喜马拉雅峰采集芳华献供。」长老告别后，驾空飞往喜马拉雅，采集含有樱花、那伽花香气的花环，供奉世间天住处。
Tasmiṃ kāle sakko devarājā sabbābharaṇapatimaṇḍito dvisu devalokesu devatāyo gahetvā erāvaṇahatthīkkhandhamāruyha aḍḍhateyyakoṭidevaccharāparivārito sudassanamahā vīthiyaṃ vicaranto savaṅgoṭake te cattāro sāmaṇere duratova āgacchante disvā hatthīkkhandhato oruyha pañca patiṭṭhitena vanditvā tesaṃ hatthe mālācaṅgoṭake disvā? Kiṃ ayyā tumhākaṃ hatthe’ti pucchi. Taṃ sutvā sāmaṇerā mahārāja, kiṃ tvaṃ na jānāsi. Laṅkāyaṃ kākavaṇṇatissa mahārājā dasabalassa nalāṭadhātuṃ gahetvā mahāvālukagaṅagāya dakkhiṇapasse seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍimatthake cetiyaṃ kārāpetuṃ tumhākaṃ niyogena vissakammadevaputtena nimmitैṭṭhakāni gahetvā cetiyaṃ kārāpetvā ajja dhātunidhānaṃ karoti. Tattha pūjanatthāya himavantato ānītapupphamidanti vatvā itopi kusumaṃ gahetuṃ āgatamhā’ti vadiṃsu. Sakko tesaṃ vacanaṃ sutvā?
当时，天帝萨咖端庄华丽，身佩遍饰装饰，率诸天众环绕，从二天界而来，骑乘耶尼天象，携带八十八万天兵，环绕着清净大街，在萨咖的护卫下，远远望见那四位沙门苦行者前来，萨咖下象背至地，合掌敬礼，并问：「尊者们，你们手中拿的是什么？」沙门向大王答曰：「尊者，难道您不知？在兰卡国，国王迦毗罗卫的裴头王，手持十万重宝的额舍利，于大沙伽迦河南岸塞鲁部族所属的大坝末端，有一座顶上有猪头的舍利塔，托付您所委派的毗湿迦魔天子护持；今日他正在设立舍利塔，以便奉供。正值时节，我们专程前来采集鲜花以供奉。」萨咖闻此言如何回复？
Ayya tumhākaṃ hatthe pupphāni cūḷāmaṇicetiye pujetvā amhākaṃ uyyānato pupphāni gahetvā gacchathāti vatvā tehi saddhiṃ gantvā tesaṃ pupphehi cūḷāmaṇicetiyaṃ pūjesi. Tato papañcaṃ na bhavitabbanti sakkassa nivedesuṃ. Taṃ sutvā sakko sāmaṇerānaṃ pañcamahāuyyānato pāricchatta-koviḷārādīni pupphāni ca candanacuṇṇañca gahetvā dāpesi. Sāmaṇerā pupphāni gahetvā devalokato otaritvā himavantaṃ pavisitvā suvaṇṇamaṇipabbate santacchāyāya nasīditvā divāvihāraṃ katvā nakkhattavelāya sampattāya maṇī gavesamānā cattāro maṇayo addasaṃsu. Tesaṃ eko indanīlamaṇī, eko pahassarajotiraṅga maṇī, eko veluriyamaṇi, eko masāragallamaṇi, cattāro maṇayo ca dibbapupphāni ca gahetvā therānaṃ dassesuṃ. Thero? Mahārāja, ime sāmaṇerā pāricchattakakoviḷārādīni pupphāni ca candanacuṇṇañca cattāro maṇayo ca gahetvā āgatā’ti rañño ārocesuṃ.
萨咖答曰：「尊者，你们手中的花是采自小宝石舍利塔吗？从我庭苑摘取花朵而来，以前曾来此地以花敬礼小宝石舍利塔。」遂同去至舍利塔，以花供养。萨咖因此消除纷乱心念。后来，萨咖从五大庭苑采集栽种的竹笼花、檀香粉等供品，赠与沙门。沙门将花朵携带，从天界下来，进入喜马拉雅，坐于金宝山阴凉处，白昼游赏，星辰时分，看见四颗宝石：一颗印有蓝焰，一颗闪烁耀眼光辉，一颗通体透明，一颗似金丝罩着。四颗宝石与天花一同呈现在长老面前。长老告知国王：「尊者，这些四位沙门带来了竹笼花、檀香粉及四颗宝石。」
Rājā taṃ sutvā somanassajāto sāmaṇere pañca patiṭṭhītena vanditvā tesamāhatamaṇayo gahetvā mahānanda nāma amaccassa datvā therehī saddhiṃ mahantena parivārena cetiyaṅgaṇaṃ gantvā maṇikaraṇḍakena dhātuṃ gahetvā attano sīse dhātuṃ ṭhapetvā upari setacchattaṃ kārāpetvā cetiyaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā pācīnadvāre ṭhīto? Ayaṃ dasabalassa nalāṭadhātu amhehi kārāpitāya buddhapaṭimāya nalāṭe uṇṇalomākāraṃ hutvā patiṭṭhahatūti adhiṭṭhāsi. Tassa cintitakkhaṇeyeva dhātu karaṇḍato nabhamuggantvā ākāse sattatālappamāṇe ṭhatvā chabbaṇṇa raṃsiyo vissajjesi. Tā raṃsiyo kuṭena āsiñcamānavilīna suvaṇṇaṃ viya antalikkhato nikkhantasuvaṇṇarasadhārā viya sakalalaṅkādīpaṃ raṃsijālehi ekobhāsaṃ katvā gaṇhiṃsu. Tasmiṃ kāle yamakapāṭihāriyasadisaṃ pāṭihāriyaṃ ahosi. Mahākāruṇikassa bhagavato adiṭṭhapubbaṃ pāṭihāriyaṃ disvā mahājanā tathāgatassa rūpakāyaṃ paccakkhabhutā viya ahesuṃ.
国王闻言欣喜，立刻以五个供座敬礼，并收受花宝石，赠与名曰摩诃难陀的侍者。然后与长老僧团一同前往舍利塔，用金罐盛舍利，安置于头顶。上方设白伞盖，绕三匝绕行，站立于东门。此舍利为十万重宝额舍利，安奉于佛像额上，形似绒毛佛跖，庄严华美。思惟间，舍利罐倏然升空，悬于天际如七宝楼阁，如彩虹光带，散发七彩光芒，笼罩四方岛屿，熠熠生辉。此时出现如双影神迹般异相。众人见得此由慈悲世尊所示威灵，犹如如来的显现。
Adiṭṭhapubbaṃ satthussa pāṭihīraṃ mahājanā;
大众见到世尊之前所示神迹，
Disvā pītiparā jātā pasādamajjhaguṃ jine.
皆生欢喜，中心安乐，成为众生敬仰之所。
Pūjesuṃ gandhamālañca alaṅkāraṃ sakaṃ sakaṃ;
供养者献上花香与装饰品，彼此平等，互相相称；
Sabbe vandiṃsu sirasā-cetiyaṃ īdisaṃ varaṃ.
众人以头顶顶礼此尊圣者，视为最上至尊。
Tasmiṃ samāgame eko paṇḍitapuriso jinaṃ thomento evamāha?
于此集会中，有一智者向圣者王者如此称赞：
Nibbutassāpi buddhassa yaso bhavati īdiso;
即使是已证灭度佛陀，其名声亦如是殊胜；
Ṭhītassa lokanāthassa kīdisā āsi sampadā.
常立世尊，世界主宰，其功德究竟如何？
Anubhāvamidaṃ sabbaṃ puññeneva mahesino;
此间一切境界皆因大梵王之功德所感得。
Kareyya ñatvā puññaṃ taṃ patthento bodhimuttamaṃ.
知晓应当作善，奉持殊胜觉悟之道。
Tasmiṃ kāle nānāratanavicittaṃ anekālaṅkārapatimaṇḍitaṃ mahārahaṃ samussitadhajapatākaṃ nānāvidhakusumasamākiṇṇaṃ anekapūjāvidhānaṃ gahetvā manussā chaṇavesaṃ gaṇhiṃsu. Anekavidhaturiyasaṅghuṭṭaṃ ahosi. Tasmiṃ khaṇe devatāyo pupphavassaṃ vassāpenti. Mahānubhāvasampannā nāgā pūjaṃ karonti. Evaṃ sabbe devā nāgā manussā sādhukāraṃ denti, apphoṭenti, velukkhepaṃ karonti, hatthīno kuñcanādaṃ nadanti. Assā tuṭṭhiravaṃ ravanti, bahalaghana mahāpathavī yāva udakapariyantaṃ kampi. Disāsu vijjullatā nicchariṃsu. Sakalalaṅkādīpe sumanakūṭādayo mahānagā kusumagaṇasamākiṇṇā ahesuṃ. Sabbe jalāsayā pañcavidha padumasañchantā, devatānamantare manussā, manussānaṃ antare yakkhanāgasupaṇṇādayo ca ahesuṃ. Bhikkhubhikkhunīupāsaka upāsikā aparimāṇā ahesuṃ. Mahantena sādhukārena mahā nigghosena sakalalaṅkādīpe tibbavātābhihatasamuddo viya ekaninnādaṃ ekanigghosaṃ ahosi. Iminā pūjāvidhānena pasādakabhūtamahājanakāyamajjhe dhātu pāṭihāriyaṃ dassetvā ākāsato otaritvā buddhapaṭimāya nalāṭe puṇṇacandasassirīkaṃ abhibhavantamiva virocamānā patiṭṭhāsi.
当时，人们心怀诸宝，佩戴众多装饰，手持大型宝盖和人孔，上缀繁华旗帜，插以各色繁花，承受多种礼敬仪轨，众人怀揣四分之一金币。各种四胜义的聚合成团。此刻，诸天洒落花雨，具大威德的龙众恭敬供奉。诸天、龙、人悉皆赞许善事，吹响壶铃，发出蹄声，象群鸣响金铃，鬼神欢呼盛大，坚实宽广的大地震颤波动至水际。诸方闪耀光明，遍起花香大堆；普遍灯光宝塔、宫殿美妙如峰，众龙缠绕花海汇聚。所有水域布满五色莲花，天神人间互相陪伴，人、人间夹杂夜叉、龙、天马等多种存在。比库、比库尼、在家男女人数无量。因众善行宏大之因，整个灯光宝塔如遭猛烈风暴吹袭，海洋哀鸣如同雷鸣巨响。以此礼敬仪式为因缘，众多善行者于法器中显现奇迹，破空降临于佛像顶端，宛若满月光辉，灿烂照耀安立于彼处。
Rājā mahānandanāmakassa amaccassa hatthato kesadhātuṃ gahetvā vihāradeviyā datvā tvaṃ imā kesadhātuyo dasabalassa anavalokita matthake patiṭṭhāpehī’ti āha. Sā kesadhātuyo gahetvā tattheva patiṭṭhahantu’ti adhiṭṭhānaṃ akāsi. Tasmiṃ khaṇe kesadhātuyo karaṇḍato nabhaṃ uggantvā mayūragīvasaṃkāsanīlaraṃsiyo vissajjentī ākāsato otaritvā buddhapaṭimāya uttamaṅge sirasmiṃ patiṭṭhahiṃsu.
大臣名为大难陀者，手持佛发舍利，赐予修行女神，告诫曰：「请你将此发舍利安置于无人见者之中。」她手执舍利，当场决定安置。于此刻，舍利由容器飞升天空，发出孔雀尾羽般斑斓光明，破空而降，稳稳立于佛像最上端之额头。
Tato rājā therena saddhiṃ dhātugabbhaṃ pavisitvā dibbacandanacuṇṇasamākiṇṇaṃ pāricchattakakoviḷārādi sugandhapupphasantharaṃ viyūhitvā pabhāsamudayasamākiṇṇe cattāro maṇi pāsāṇe ṭhapesi. Tesaṃ ālokābhibhūto dhātugabbho ativiya virocittha. Sabbanāṭakitthīyo attano attano ābharaṇāni omuñcitvā dhātugabbheyeva pūjesuṃ. Tato rājā dhātunidhānaṃ katvā buddharūpassa pādatale sīsaṃ ṭhapetvā nipanno evaṃ paridevi; mayhaṃ pitupitāmahaparamparāgatādhātu ajja ādiṃ katvā ito paṭṭhāya viyogā jātā ahaṃ dāni tumhākaṃ aticiraṃ (ṭhītā) ramaṇīyā rohaṇajanapadā āharitvā imasmiṃ ṭhāne patiṭṭhāpesinti vatvā sineru muddhani samujjalamahāpadīpo viya tumhe idheva ṭhītā. Idāni na gamissāma mayaṃ khamatha bhagavā’ti paridevamāno dhātu gabbheyeva patitvā āha?
随后国王与长老同进舍利龛，周围布满天香檀粉、各类花伞、芳香鲜花，辉光绽放如日出般明亮，此舍利龛镶嵌四颗宝石。宝光耀眼，吸引众多贵宾脱去饰物，俯首供奉舍利龛。国王造起舍利宝藏，将佛像脚下置入其头，跪地而泣哀悼，言说：「吾祖父辈世代护持此舍利，今已奏首告终。吾今将为你们择选一处美善修行之地，建立安置。愿汝宛如明亮火炬，绽放光辉，常驻此地。今后吾等不再远行，愿世尊护佑。」哀思涕泣，俯伏于舍利龛。
Aho viyogaṃ dukkhaṃ me etā bādhenti dhātuyo;
啊，分别之苦令吾心伤痛，舍利之分散令吾极悲苦；
Vatvā so paridevanto dhātugabbhe sayī tadā.
如此言说，悲恸国王当时倒卧于舍利龛旁。
Marissāmi no gamissaṃ ayyaṃ hitvā idheva’haṃ;
我将死去，不再前往；尊者，我已舍弃此处。
Dullabhaṃ dassanaṃ tassa saṃsāre carato mamā’ti.
在这轮回中行走，我难得能见到他的面容。
Vatvā paridevanto nipajji. Tassa pana bhikkhusaṅghassa antare sahadevo nāma thero rājānaṃ dhātugabbhe rodamānaṃ nipannaṃ disvā kimajjhāsayo etassā’ti cetopariyañāṇena samantāharitvā idha nipanno marissāmī’ti nipannabhāvaṃ jānitvā iddhiyā saṃsaraṃ piyarūpaṃ māpetvā dhātugabbhato taṃ bahi akāsi.
说完后，我悲伤地俯伏。此时，在比库僧团中，有一位名为沙哈德迦的长老，见国王因腹中生病而哀泣，便默默观照其心意，运用心知觉察，一切尽显于目，随即知晓：“我将就在这里死去。”他了知自己已处灭尽状态，便以神通收摄轮回，怜爱地熄灭这腹中药症，令其消失。
(Iddhiyā so vasipatto chaḷabhiñño visārado;
（他以神通降临，熟练于六通；
Taṃ khaṇaññeva sappañño rājānaṃ taṃ bahiṃ akā.)
在那一刻，有智慧的国王便显现那光明。）
Tato paṭhamānītajotiraṅga pāsāṇaṃ dhātugabbhassa upari vitānaṃ viya ṭhapetvā arahantā? Dhātugabbho samantato caturassamañcaṃ viya ekaghano hotu. Dhātu gabbhe gandhā mā sussantu, pupphāni mā milāyantu, ratanāni mā vivaṇṇā hontu, pūjanīyabhaṇḍāni mā nassantu, paccatthikapaccāmittānaṃ okāso vā vivaro vā mā hotu’ti adhiṭṭhahiṃsu. Tato rājā dhātuyo mahantaṃ pūjaṃ katvā maṅgalacetiye caturassakoṭṭhakaṃ atimanoramaṃ chattakammañca kelāsakūṭaṃ viya sudhākammañca vālukapādato paṭṭhāya sabbañca kattabbaṃ kammaṃ niṭṭhāpesi. So pana seta nimmalacandaraṃsi viya udakabubbuḷakelāsakūṭapaṭibhāgo chattadharo acalappatiṭṭhito sujanappasādako aññatitthīya maddanakaro maṅgalathūpo virocittha.
于是，长老首先将光明罩布如同帷幔一般置于国王腹上，使腹部结晶坚硬如石。整个腹部坚实如铁壁四面环绕，要其香气不散，鲜花不凋，宝物不褪色，供养之物不毁坏，前后亲友亦有充足的空间与空气。长老以此加持。随后，国王之遗骨受到了隆重礼拜，庄严安置于功德塔中。四方各悬挂华丽的伞盖，仿佛华美的云端宝座，筑成盛大堆积似露水晶莹的细沙基座，全面完备地履行各种应行功德。其遗骨犹如纯白净月之光，晶莹如水珠，冠盖如华丽云座，稳固端坐如山岳，广受善士赞誉，是外邦来访者喜爱的吉祥塔，烁烁发辉。
Vilāsamāno aṭṭhāsi tosayanto mahājane;
他以欢悦之情站立着，令大众心生愉快；
Maṅgalakelāsathūpo acalo suppatiṭṭhito.
如吉祥游乐的重宝，稳固不动，安然住世；
Sujanappasādanakaro titthiyadiṭṭhimaddano;
以善人欢喜之心造福，远离邪见，穷尽世间见解；
Bhavi saddhākaro seṭṭho sabbajanapasādako.
他是信心造作之人，最为尊贵，令一切大众欢喜；
Cetiyo pavaro loke mahājananisevito;
他是世间显赫的圣地，受众多大众恭敬侍奉；
Dhajapupphasamākiṇṇo sadā pūjāraho bhavi.
昼夜如旗帜与花朵一般遍布其上，常常精勤供养敬礼。
Bahū janā samāgamma nānā desā samāgatā;
众多众生聚集于各处不同的地方，
Pūjesuṃ taṃ mahāthūpaṃ sabbadāpi atanditā.
敬仰那伟大的佛塔，时时不懈怠。
Īdiso patirūpavāso so deso dullabho bhave;
此处国土庄严华美，此地难得可遇；
Appamattā sadā santā vinātha kusalaṃ bahunti.
其人民常怀谨慎，善行繁多而无过失。
Rājā kappāsikasukhumavatthena mahārahaṃ cetiyaṃ veṭhetvā, sirivaḍḍhanaṃ nāma mahābodhiṃ patiṭṭhapetvā tattha bodhigharañca kārāpetvā tibhūmakaṃ uposathāgāraṃ kārāpetvā rattiṭṭhāna divāṭṭhānādīni katvā sabbaṃ vihāre kattabbaṃ kāresi. Ettakaṃ kārāpetvā vihāraṃ dakkhiṇodakaṃ dassāmī’ti cintetvā asītisahassamattānaṃ bhikkhūnaṃ sattadivasāni nānāvidha sūpavyañjanehi mahādānaṃ datvā sattame divase mahābhikkhu saṅghassa ticīvaratthāya vatthāni dāpetvā pātova pātarāsabhattaṃ bhuñjitvā therassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ ṭhīto evamāha? Ayyā, cātuddasike mahābhikkhusaṅghassa dakkhiṇaṃ dātumicchāmī’ti. So panāyasmā evamāha; upakaṭṭha puṇṇamāyaṃ uposathadivase assayujanakkhattena dakkhiṇaṃ dhātuṃ bhaddakanti. So therassa vacanaṃ sutvā pañcapatiṭṭhitena theraṃ vanditvā somanagare attano bhaginiṃ deviṃ kathesi? Bhagini, dasabalassa nalāṭadhātuṃ nidahitvā maṅgalamahācetiyānurūpaṃ pāsādaṃ alaṅkatadvāraṭṭālakatoraṇaṃ seta vattha anekadhajasamākiṇṇaṃ vihārañca kārāpetvā dakkhiṇaṃ dassāmī’ti ayyassa kathesiṃ. So panāyasmā; upakaṭṭha puṇṇamāya uposathadivase dātuṃ yuttanti āhā’ti. Deva, kiṃ kathesi, ayyassa kathītaniyāmeneva upakaṭṭha puṇṇamāya uposathadivase dakkhiṇaṃ dehī’ti āha. So tassā kathaṃ sutvā somanassapatto sādhu bhadde’ti sampaṭicchitvā somanagare viharanto, upakaṭṭha puṇṇamāya uposathe sampatteyeva ajjuposatho’ti ñatvā giriabhayaṃ pakkosāpetvā, tāta sve dakkhiṇaṃ dātabbaṃ tvaṃ senaṅgaṃ alaṅkaritvā sve amhehi saddhiṃ ehī’ti vatvā serunagare sivarañño loṇanagare mahānāgarañño paṇṇaṃ pahiṇī. Sve tumhākaṃ hatthiassarathapattādīni suvaṇṇālaṅkārehi alaṅkaritvā sve amhehi saddhiṃ chaṇa vesaṃ gāhāpetvā ayyassa tissattherassa dakkhiṇaṃ dīyamānaṃ samosarantuti. Te pana rājāno sāsanaṃ sutvā attano attano vibhavānurūpena hatthiassarathapattādīni alaṅkaritvā gandhapañcaṅgulikaṃ datvā suvaṇṇamālādīni pilandhāpetvā mahā goṇepi tatheva alaṅkaritvā siṅgesu suvaṇṇakañcukaṃ (paṭi) muñcāpetvā amaccagahapati-brāhmaṇaputta-ajagopaka-khujjavāmanaka-senāpatiādayo ca vicittavatthāni nivāsetvā nānāvidhavilepanāni vilimpetvā āgantvā rañño dassayiṃsu. Rājāpi caturaṅginiyā senāya parivuto alaṅkatahatthikkhandhaṃ āruhi. Sesarājāno ca attano attano senaṅgehi parivāretvā hatthikkhandhe nisīditvā rājānaṃ majjhe katvā vāmadakkhiṇapassato namassamānā nikkhamiṃsu. Tassa pana gamanaṃ ajātasattuno tathāgatassa dassanatthāya jīvakambavanagamanaṃ viya tiṃsayojanappamāṇaṃ erāvaṇahatthikkhandhaṃ āruhitvā dvīsu devalokesu devehi parivāretvā sakkassa devānamindassa nandanavanagamanakālo viya ca ahosi. So vaḍḍhamāsakacchāyāya sampattāya somanagarato nikkhamitvā serudahassa ante nānāvidha alaṅkatapaṭiyattanāṭakitthīnaṃ pañcaṅgikaturiyaṃ paggaṇhāpayamāno aṭṭhāsi.
国王用细密棉布织成宏伟的舍利塔覆匾，建造名为增长光明的大菩提塔，又在那里设立护卫菩提的守望楼，建造三层的于波萨节寺院，安排夜宿处及白昼停留处，一切寺务悉皆办理妥当。国王规划完这些建筑后，决定将寺院赐予南方水域来分享观看，便发心施出大量布施，供养近三万名比库，历时七天，七日当天下午为大比库僧团奉献三衣，修建建筑物，享用开斋饭，前往长老面前礼敬，独自站立而说：『尊者，我愿将南方供养送与十四岁以上大比库僧团。』尊者如此答曰：『于近处于波萨满月之日，结合三聚戒而供养南方舍利非常吉祥。』尊者闻言，向那尊长老顶礼，回到娑摩纳城，将此事告知其妹妹——慧觉女王曰：『妹妹啊，愿以十万军威将国姓舍利奉献于吉祥大塔，筑造相称的殿堂，装饰以门廊及廊柱，覆以白布，悬挂众多旗帜，修建寺院，将其赠予南方。』女王答曰：『于近处于波萨满月之日施予是极为恰当。』天人亦曰：『为何如此说？此正如尊者所说，于近处于波萨满月之日供养南方舍利实属吉祥。』女王听闻后欢喜赞叹：『善哉，善哉！』遂于娑摩纳城居住，得知近处波萨节当日即将来临，遂攀登山岭，劝曰：『孩儿，你应供养南方舍利，装饰军威，与我们同在。』遂往瑟楼城、速跋纳城、曼陀大城，众多大臣亦携各自财富装饰军威，赠送象车及诸般赠品，披挂香粉，衣饰华丽，来自外邦之辈安居其中，施以各种香料，贡献朝见国王。国王率领四驾战车，骑于装饰华丽驮象之上，四周由亲兵护卫。诸侯国王及各自军队簇拥护卫象车，俯首遥视，礼拜绕行，随后离去。阿伽那伽与如来为示现，骑乘三十由旬高的大象，绕行二天神界，仿若萨咖天帝南方果园巡游。此时随着七月阴翳之至，慧觉女王自娑摩纳城出，带领众多饰以华丽服饰及迷人表演，指挥五至六部男女艺人团体，恭敬庄严。
Mahāpathavī bhijjamānā viya pabbatā parivattamānā viya mahāsamuddo (thalaṃ) avattharitvā bhijjamānakālo viya ca ahosi. Brāhmaṇā jayamukhamaṅgalikā sotthi vacanaṃ vadiṃsu. Sabbālaṅkārapatimaṇḍitā nāṭakitthiyo pañcaṅgikaturiyaṃ pavattayiṃsu. Mahājano velukkhepasahassāni pavattesi. Tato rājā bahū gandhadīpadhūpādayo gāhāpetvā uṭṭhāya senāya parivuto therassa vasanaṭṭhānaṃ pavisitvā theraṃ vanditvā nisinno āha? Ayya rājāno ca sampiṇḍitvā dakkhiṇodakassa dīyamānassa kālo’ti. Thero tassa kathaṃ sutvā bhaddakaṃ mahārājā’ti sampaṭicchi. Tasmiṃ dakkhiṇodakassa dānadivase nānāvidhavicittamaṇidaṇḍakesu nānāvidha dhajapatākādīni bandhāpetvā samussitāni ahesuṃ. Purimādī disāsu manuññavātā vāyiṃsu. Tathā mahāraṃsijālasamujjalito sahassaraṃsibhākaro atthaṅgato ahosi. Vipphuritakiraṇarajadhūmarāhuabbhādīhi uparodhehi virahito tārāgaṇaparivuto puṇṇacando samujjalarajatamayaṃ ādāsamaṇḍalaṃ viya pācīnadisato samuggato. Tasmiṃ khaṇe daṇḍadīpikādayo samujjalāpesuṃ. Mahāmaṅgalacetiyaṃ pana jātisumanamālādāmena parikkhipitvā ekamālāguṇaṃ viya alaṅkari. Yathā tārāgaṇaparivuto puṇṇacando tathā padīpamālālaṅkato mahācetiyo ativiya virocati. Sakala laṅkādīpe pana sabbe rukkhāpi vicittadhajena alaṅkatā viya akālaphalapallavehi vicittā ahesuṃ. Mahāsamuddaloṇasāgarādayo’pi pañcavidhapadumasañchannā ahesuṃ.
大地犹如湿润之状，山脉环绕，大海宛如覆盖其上，时光如水流逝。婆罗门宣讲持盈之语，保护福祉。众多装饰华丽的演员载歌载舞，表演四至五重弹指法。众生汇集多达数千之众。国王烧香点香炉，指挥军队护卫尊者住所，向尊者顶礼致敬，尊者坐下言道：『诸王集聚时刻即将到来。』尊者闻言，知国王为贤者，欢喜称善。于此供养日，南方水域布满各色精美装饰的旗帜与旌旗。东边吹起人间清风。大金光华耀眼烁亮，遍及千里之地，红光、日光与慈祥的云相交融。星星环绕，满月光辉洒落，宛若银色莲花绽放于南方。此时瞬间，灯烛辉煌闪耀。殊胜吉祥大塔布满珍珠花环，犹如星群围绕满月般，光彩夺目。整个林地与山岭均被彩旗装饰，枝繁叶茂，非正值时节亦有果叶繁茂。大海及盐海周围亦布满五色莲花盛开。
Vicitravatthābharaṇehi sabbe,
众人以奇异的服饰装点一切，
Alaṅkatā devasamānavaṇṇā;
装饰华丽，光彩如众天众人，
Anekasaṅkhyā sumanā patītā,
有无数美丽而洁净的花朵纷纷飘落，
Janā samantā parivārayiṃsu.
众人从四面环绕观望。
Sabbeva ujjalāpesuṃ daṇḍadīpaṃ manoramaṃ;
众人皆在光明闪耀的火把前，赏心悦目；
Sakalampi idaṃ dīpaṃ āsi obhāsitaṃ tadā.
这一切构成了当时那照耀明亮的火炬。
Tārāgaṇasamākiṇṇo puṇṇacandova jotayī;
如同宿星群聚，满月般光明普照；
Sārade nabhamajjhamhi ṭhito ruciraraṃsiyā.
立于秋天中夜空，光彩闪耀辉映。
Tathā ayaṃ thūpavaro suppabhāso alaṅkato;
此塔巍然崇高，光芒盛明，装饰华美；
Mālāpadīpamajjhamhi bhāti bhutilakuttamo.
立于花环灯烛中间，乃大地上最尊贵之物。
Sabbe’pi pādapā assa laṅkādīpassa sabbaso;
脚下遍布全岛，所有列岛无一例外；
Dhajehi’va samākiṇṇā āsuṃ pupphaphalandadā.
如同旗帜环绕荫罩，遍布众多花果慈恩。
Sacetanā yathā sabbe akā pūjaṃ akā tadā;
有觉者如同一切无觉者皆未生恭敬礼拜之心，
Tathā acetanā sabbe akā pūjaṃ anappakaṃ.
如同无觉者一切皆未生恭敬礼拜而无所利益。
Yebhuyyena bhumaṭṭhe deve upādāya yāva akaṇiṭṭhakā devā brahmā dibbamālāpāricchattakakoviḷāracandanacuṇṇaṃ gahetvā āgatādevāti vā manussāti vā jānituṃ asakkonti. Ukkaṭṭhamahāsamāgamo ahosi. Tasmimpi divase mahāpathavi ākāsayugandharacakkavāḷapabbatuttamādayo kampiṃsu. Taṃ disvā rājā ativiya somanassappatto there ca avasesa mahāmattādayo sannipātetvā nāṭakādayo ca gahetvā, idānevāhaṃ vihāradakkhiṇaṃ dassāmi’ti cetiyaṅgaṇaṃ agamāsi. Theropi bhikkhusaṅghaṃ gahetvā cetiyaṅgaṇe alaṅkatamaṇḍape nisīdi. Rājā vāsitagandhodakasuvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā udakaṃ therassa hatthe āsiñcitvā dakkhiṇaṃ adāsi. Datvā ca pana evamāha; ayyā esā dhātu mayhaṃ pitāmahavaṃsena āgatā. Idāni amhākaṃ atiruciraramaṇiyā rohaṇajanapadā āharitvā suvaṇṇena dhātugabbhaṃ, sattaratanena dhātumaṇḍapaṃ kārāpetvā tasmiṃ suvaṇṇamayaṃ buddhapaṭimaṃ nisīdāpetvā amhākaṃ dasabalassa nalāṭadhātuṃ nidahitvā ayyassa cīvarādīnamatthāya idāni soḷasagāmavarāni dassāmi’ti gāmavarāni datvā samantato tigāvutappamāṇe serudahe bheriṃ carāpetvā ārāmikaṃ katvā āha? Bhante, tumhākaṃ mayā dinnasoḷasagāmaṃ ajjeva gantabbaṃ. Gantvā ca pana ajjeva pariggahaṃ karothāti vatvā tattheva vāsupagato puna divase samāgantvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā sattame divase mahābhikkhusaṅghassa tīcīvarappahonakasāṭakaṃ paṇītaṃ bhojanaṃ datvā therassa santikaṃ āgato, ayya vihāre kattabbaṃ aparihāpetvā mayā kataṃ, gehaṃ gamissāmīti (nivedesi). Thero tassa kathaṃ sutvā sādhu mahārājāti sampaṭicchi.
昔时诸天若于土地往来，携持花环、琐罗香、檀香粉等宝物而来，不论诸天、梵天、天人，或是人类，皆不能知晓其来由。遂致大聚会盛大异常。是日地土、天空、风、乐声、诸天、山岳及其诸顶皆震动。王极为欢喜，长老及群臣悉集，携持戏剧等物，至舍卫城的祠堂，宣言“今日我将呈示右侧之住处。”长老亦携比库僧团，安坐于供养殿。王持香水、金器，沐水投于长老手中，献上右侧住处。又言：“尊者，此为我祖父世系而来之宝物。今我当以我等最爱之罗阇那国设立宝殿，铸造金胎宝塔，亭榭呈宝珠。置此金质佛像安坐其中。我等以十万军力前额之舍利为供养，给予长老衣钵等。今示六十六村庄界线，具足村界，奏响战鼓，设营造园。”王语尊者：“比库，此六十六村即由我施舍供你们今日访问。你们访问后，立刻归还；七日后，王赐大施，于第七日为僧团施供三衣等佳物及精美膳食，之后我必来访，愿尊者不移舍所，我将还俗回家。”长老闻此，称赞王德如是。
So pana cetiyassa pūjanatthāya pupphārāmaṃ kārāpetvā mālākārānaṃ paribbayaṃ dāpesi. Tathā bherivādakanāṭakānampi vihārasīmante suvaṇṇanaṅgalena paricchinditvā ārāmikānampi gāmaṃ kārāpesi. Bhikkhusaṅghassa veyyāvaccatthāya attano santike pañcasataamaccadhītaro tattake amaccaputte dāsadāsiyo ca datvā paribbayatthāya tesaṃ tesaṃ pañcasatasahassakahāpaṇe ca dāpesi. Bhikkhusaṅghassa ca dhātupujanatthāya soḷasasahassaṃ kahāpaṇaṃ dāpesi.
彼时王为礼塔修建鲜花园，围绕以花环。又在境内，奏响战鼓，布施乡村作园。为比库僧团之需要，施予五百童男童女及其仆从、奴婢五百名，供其饮食藏纳。又为寺中文物供养，给予一万六千铜币。为比库僧团供养舍利，施予一万六千铜币。
Tato giriabhayaṃ pakkosāpetvā, tāta tumhe idheva niccaṃ vasatha. Amhākaṃ vihāre ca ārāmikesu ca ayyesu ca appamatto hohīti ovaditvā sabbaṃ tassa niyyādesi. Thero tassa evamāha? Mahārāja samantato mahāsīmaṃ bandhitabbanti. Bandhatha bhanteti vutte? Mahārāja akittitena nimittena sīmaṃ bandhituṃ nasakkā, vihārassa pācīna pacchimuttaradakkhiṇato mahāsīmaṃ bandhanāya nimittaṃ sallakkhetvā dehi, mayaṃ sīmaṃ bandhissāmāti āha. Rājā tuṭṭho satta amacce sabbālaṅkārena alaṅkaritvā sīmānimittaṃ kittetvā āgamanatthaṃ pesesi. Te pana satta amaccā catusu disāsu nimittaṃ sallakkhetvā paṇṇe likhitvā āharitvā rañño adaṃsu. Rājā ekekaṃ satakahāpaṇaṃ datvā catusu disāsu ārakkhaṃ dāpetvā sīmaṃ bandhantūti mahābhikkhusaṅghassa nivedesi. Atha thero bhikkhusaṅghaparivuto cetiyaṅgaṇe nisīditvā vappamāsakāḷapakkhadvādasadivase sīmaṃ bandhitvā niṭṭhapesi.
继而王设立山谷护卫营，告诫道：“诸位常住于此，无论于寺院、园林及众僧，应谨慎精进。”嘱托一切事宜。长老云：“大王，应于四方围绕设立大范围边界。拘束者说道：‘以无名之地名为由，难以设界。’遂于寺院东、南、西、北四方立界标，言：‘我等立界。’王欢喜，七童子施以各色锦饰，拓描边界标以迎王访问。七童子按四方位置笔录铭文呈上王，王赐给每人百铜币，四方派守卫以护边界。长老与比库众安坐于祠堂，于第四月半十五日划设界限完毕，解散。
Tattha sīmānimittaṃ evaṃ jānitabbaṃ; purimāya disāya sigāla pāsāṇaṃ gato. Tato macchaselagāmassa vāma passena koṭasīmā nāma gāmakkhettaṃ vissajjetvā gaṇadvāragāmaṃ gato. Cittavāpiyā uttaravāna koṭito varagāmakkhette piṭṭhipāsāṇaṃ gato. Tato sālikaṃ nāma madhukarukkhe ṭhītapāsāṇathūpassa gato. Tato vuttika nāma vāpiyā dakkhiṇavāna koṭito kaṇikāra selassa gato. Tato channajjhāpitaselassa gato. Tato kukkuṭasiva nāma upāsakassa madhukarukkhe ṭhītaṃ thūpaṃ gato. Tato soṇḍaṃ nāma selaṃ gato. Tato sabaraṃ nāma pāsāṇaṃ gato. Tato elālatitthassa gato. Tato sobbha majjhimena gantvā assabandhanaṃ nāma ṭhānaṃ gato. Tato pāsāṇassa matthake udaka kākaṃ nāma nigrodhaṃ gato. So rukkho udaka kākānaṃ vusita bhāvena evaṃ nāma jāto. Tato tambatitthaṃ nāma gantā mahācārikassanāma thūpamaggassa gato. Tato assamaṇḍalapiṭṭhiṃ gato. Tato mahā kadamba passe ṭhītaṃ pāsāṇathūpaṃ gato. Tato mahā rājuvāpiyā uttarakoṭiyā ṭhītaṃ mahānigrodharukkhaṃ gato. Tato mahāvanapiṭṭhiṃ gato. Tato loṇasāgarassa ante rajataselaṃ gato. Puna āvattitvā sigāla pāsāṇeyeva ṭhīto. Imaṃ ettakaṃ padesaṃ samantato paricchindāpetvā rājā adāsi. Vihārassa bahū ārāmike ca (tesaṃ) vividhāni upakaraṇāni (ca) dāpetvā sabbe pākāratoraṇādayo kārāpetvā vihāraṃ niṭṭhāpetvā rohaṇameva gato.
彼时知晓界限标识并地名为：东南方至獐石处；西侧邻鱼柱村，亦名大谷村；北侧以池塘环绕之谷地为界，名猪石村；南缘沙利卡树立之塔石；南偏西有小塔石；隐蔽之石；名公鸡比库树立之塔；名须发石；名者维石；名迦楼罗渡口；向中央行至阿薩缽处；水乌树头有塔石；名塔中渡口行至大骑鹿处立之塔石；北方皇宫大树所立之石塔；大林之所；盐海之极处至银石。复绕回至獐石所在。于广泛地区四方立界，王恩赐寺院诸多园园及多种器物，营建围墙及大门，使寺院完备后，随即前往罗阇那国。
Rājā pasannahadayo mahāpuñño mahābalo;
国王欢喜心善，具大福德大力能；
Kāretvā uttamaṃ thūpaṃ kañcanagghīka sobhitaṃ.
建造了最上宝塔，金光辉耀美妙盛。
Bandhāpetvā tato sīmaṃ vaṭṭagāmañca soḷasa;
划定界限十四处，环绕围墙持护稳；
Datvā ārāmikānañca sabbupakaraṇāni ca.
分施给园林住持，诸等供养具全备。
Tato so rohaṇaṃ gantvā mahāsenāpurakkhato;
然后他前往登高，率领大军军威壮；
Vihāradeviyā saddhiṃ modamāno vasī tahiṃ.
与寺院女神同住，欢喜共聚安乐地。
Thero pana tattheva viharanto yo imasmiṃ vihāre vasanto tathāgatassa ekagandhakuṭiyaṃ vuttho viya bhavissatīti khyākaritvā tato paṭṭhāya sīlācārasamādhisamāpattipaṭiladdhajaḷabhiññāpaṭisambhidappattehi khīṇāsavehi parivāretvā sabba buddhaguṇaṃ anussaranto ciraṃ vasitvā tattheva anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.
长老却在那里修行，在此宿舍中安住，正如如来其在独香小屋中时将成佛的情形被广为宣扬，因而生起。他修持戒律、行为、禅定，乃至功德如水流相续的智慧与亲证解脱的见地，断尽烦恼，环绕自己，长久纪念诸佛功德，常住于此，最终无所住着证得涅槃的法界而成就般涅槃。
Anekaguṇasampanno tissatthero bahussuto;
这位长老广集众多德行，精通多方佛典；
Janānaṃ saṅgahaṃkatvā nibbuto so anāsavo.
他总摄众生，圆满解脱，悉断烦恼；
Therāpi te sīlasamādhiyuttā,
这些长老皆持戒禅定相资，
Bahussutā sādhuguṇābhirāmā;
多闻具足，善德令人欣悦；
Paññāpabhāvāyuppannacittā,
慧力增长，具足明辨心智。
Guṇākarā tānayutā janānaṃ.
具德行者是众生的子孙。
Pahīnabhavasaṃsārā pabhinnapaṭisambhidā;
远离取有之轮回者，是分别清净显明。
Nāmarūpaṃ samāsanto pesalā chinnabandhanā.
执持名色者，当断绝烦恼枷锁。
Sattānaṃ uttamaṃ santiṃ katvā ca janasaṅgahaṃ;
成就众生最高和平，建立人群集会；
Nibbutā te mahāpaññā padīpoca sumānasā.
这些皆已涅槃者，是大智慧者，引导光明，令人欢悦。
Iti ariyajanappasādanatthāya kate dhātuvaṃse · 如是，在为令圣者生起净信而作的《舍利史》中，
Dhātunidhānādhikāro nāma · 名为“舍利安奉章”者，
Pañcamo paricchedo. · 第五章。
Iminā kārāpitavihārā kathetabbā; vihāradevīmahāvihāraṃ, chātapabbata vihāraṃ, samuddavihāraṃ, cittalapabbatavihāraṃ, bhaddapāsāṇadvāravihāraṃ, acchagalla vihāraṃ, koḷambatissapabbatavihāraṃ, gaṇavihāraṃ, kālakavihāraṃ, dukkhapālaka vihāraṃ, uccaṅgaṇavihāraṃ, koṭitissavihāraṃ, tassa pana ekanāmaṃ katvā kārāpite mahāgāme tissamahāvihārādiṃ katvā ekasataaṭṭhavīsavihārāni katāni ahesuṃ.
应当讲说由此所建立的住处，即：住处女神所护持的大寺院、树荫山住处、海边住处、意心山住处、美石门居所、石椁住处、柯颇提山住处、群林住处、时轮住处、苦守护住处、高台住处、柯踯提住处；又在名为迦耶大城中所建，诸如迦耶大寺等，共作了一百二十八所住处。
Aṭṭhavīsaekasatavihārañca mahārahaṃ;
八百二十一处修行地及广大瀑布；
Vihāradeviyā saddhiṃ kārāpesi mahāyaso.
与瀑布女神一起建造了庄严宏伟的建筑。
Tato paṭṭhāya rājā mahādānaṃ datvā puññāni katvā tato cuto devaloke nibbatti.
随后国王展开供养，施予巨大布施，造作无数善业，之后往生天界。
Katvāni puññakammāni anekāni mahāyaso;
广大施主造作了许多功德善业；
Atthaṃ janassa katvāna gantvāna tusitaṃ puraṃ.
为利益众生，在完成任务后前往忉利天宫。
So tattha dibbasampattiṃ cīraṃ bhuñjiya nandito;
在那里长享天福，安乐享受，心怀喜悦。
Mahāvībhavasampanno devatānaṃ purakkhato.
拥有广大富饶的众神先行者。
Tampi sampattimohāya jīvavaloke manorame;
那种富饶是令众生迷醉、在世间中颇为悦目的。
Lokuttaraṃ sivaṃ khemaṃ icchanto āgamissati.
渴望得到超世间的安乐与安全。
So tato cuto jambudīpe nibbattitvā metteyya bhagavato pitā subrahmā nāma bhavissati. Vihāradevī tasseva mātā brahmavatī nāma brāhmaṇī bhavissati. Abhayagāmaṇīkumāro tasseva metteyyassa bhagavato paṭhamaggasāvako bhavissati. Kaniṭṭho saddhātisso dutiyaggasāvako bhavissati.
之后，离开后生于南赡部洲，将成为如来的父亲，名为大梵天。其母为梵女，名为梵华布拉门尼。无畏行少年将成为如来的第一位大众弟子。信心宽广少年将成为第二位大众弟子。
Ettāvatā nalāṭadhātu saṃvaṇṇanā samattā. · 至此，额骨舍利的解说完毕。
Dhātuvaṃso samatto. · 界统已完。
Anena puññakammena saṃsaranto bhavābhave;
因此善业业力，在生死流转中；
Sabbattha paṇḍito homī sāriputtova paññavā.
无论何处皆为智慧者，如同沙利子般具足智慧。
Arimedassa buddhassa pabbajitvāna sāsane;
奉行于阿里目达尊佛出家后之教法中；
Nibbānaṃ pāpuṇitvāna muñcemi bhavabandhanā.
达至涅槃后，我舍弃生死束缚。
Anena me sabbabhavābhave’haṃ,
以此，我在一切生死熄灭中，
Bhaveyyamekantaparānukampī;
成为远离生死者之至诚慈悲者；
Kulī balī ceva satī matī ca,
兼具家族力大、持戒刚固以及智慧通达，
Kavīhisantehi sadā samaṅgī.
常与贤哲诗人们和谐相处并同心同行。
Paññāvantānaṃ aggo bhavatu. · 愿成为具慧者之首。