Caturāsīti sahassa thūpakathā · Caturāsīti sahassa thūpakathā
Caturāsīti sahassa thūpakathā八万四千塔之故事
§12
12. Evaṃ asoko dhammarājā caturāsīti vihārasahassamahaṃ katvā mahāthero vaṇditvā pucchi dāyādomhi bhante buddhasāsane’ti. Kissa dāyādo tvaṃ mahārāja, bāhirako tvaṃ sāsanassāti. Bhante channavutikoṭidhanaṃ vissajjetvā caturāsīti vihārasahassāni sacetiyāni kārāpetvā ahaṃ na dāyādo, aññe ko dāyādoti, paccaya dāyako nāma tvaṃ mahārāja, yo pana attano puttañca dhītarañca pabbājeti, ayaṃ sāsane dāyādo nāmāti.
如是，无忧王创建四十八座僧舍毕竟，大长老恭敬后问曰：陛下，于佛法中何为“托付者”？何谓“外托”？尊者舍弃八千万缗宝财富，兴修四十八座具足塔舍，我非托付者，其他谁为托付？托付者即陛下，若放弃自身子女，即是佛法托付者也。
Evaṃ vutte asoko rājā sāsane dāyādabhāvaṃ patthayamāno avidūre ṭhitaṃ mahiṇdakumāraṃ disvā sakkhissasitvaṃ tāta pabbajitunti āha. Kumāro pakatiyā pabbajitukāmo rañño vacanaṃ sutvā ativiya pāmojjajāto pabbjāmi deva, maṃ pabbājetvā sāsane dāyādo hothāti āha tena ca samayena rājadhītā saṅghamittāpi tasmiṃ ṭhāne ṭhitā hoti taṃ disvā āha-’tvampi amma pabbajituṃ sakkhissasī’ti, sādhu tātāti sampaṭicchi. Rājā putta na manaṃ labhitvā pahaṭṭhacitto bhikkhusaṅghaṃ upasaṅkamitvā bhante ime dārake pabbājetvā maṃ sāsane dāyādaṃ karothāti saṅgho rañño vacanaṃ sampaṭicchitvā kumāraṃ moggaliputta tissattherena upajjhāyena mahādevattherena ca ācariyena pabbajjāpesi. Majjhantikattherena ācariyena upasampādesi upasampadāmālakeyeva sahapaṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi.
如是说毕，无忧王见知佛法托付者缺失，见近侍少年立于近旁，告曰：儿呀，能否受戒？少年喜悦异常，说：若得受家出家，我必从命。此时王女及僧迦密皆住此地，见少年，亦言：我亦能出家。少年从命应允。王子坚决不悔，来到比库众所，说：愿托付佛法，为此出家。僧团依王命，从慈氏长老、摩诃提德长老等师受戒；中间长老授具足戒。具足戒后，与共证三明，得阿拉汉果。
Saṅghamittāyapi rājadhītāya ācariyā āyupālattheri nāma, upajjhāyā pana dhammapālattherī nāma ahosi. Atha mahiṇdatthero upasampanna kālatoppabhūti attano upajjhāyasseva santike dhammañca vinayañca pariyāpuṇanto dvepi saṅgitiyo āruḷhaṃ tipiṭaka saṅgahītaṃ sāṭṭhakathaṃ theravādaṃ tiṇṇaṃ vassānaṃ abbhantare uggahetvā attano upajjhāyassa antevāsikānaṃ sahassamattānaṃ bhikkhūnaṃ pāmokkhaṃ ahosi.
僧迦密即王女导师称寿长老，师长名法护长老。此后长期住马兴地，长老秉承师命，了达佛教经典与律藏，研习释义，历三百年之久，领导千僧，成为其法益之所依。
Tena kho pana samayena moggaliputtatissatthero kattha nu kho anāgate sāsanaṃ suppatiṭṭhitaṃ gaveyyāti upaparikkhanto paccantimesu janapadesu suppatiṭṭhitaṃ bhavissatīti ñatvā tesaṃ tesaṃ bhikkhūnaṃ bhāraṃ katvā te te bhikkhu tattha tattha pesesi.
当时摩诃提德长老研考未来佛法安住之处，观察西方诸诸国，预知将有佛法坚立，肩负箴重，派遣诸比库各归本处。
Majjhantikattheraṃ kasmīra gaṇdhāra raṭṭhaṃpesesi tvaṃ etaṃ raṭṭhaṃ gantvā tattha sāsanaṃ patiṭṭhāpehīti mahādevattheraṃ tatheva vatvā mahiṃsakamaṇḍalaṃ pesesi. Rakkhitattheraṃvanavāsīṃ, yonakadhammarakkhitattheraṃ aparantakaṃ, mahādhammarakkhitattheraṃ mahāraṭṭhaṃ mahārakkhitattheraṃ yonaka lokaṃ. Majjhimattheraṃ himavantadesa bhāgaṃ, soṇattheraṃ-uttarattherañca suvaṇṇabhūmiṃ. Attano saddhivihārikaṃ mahiṇdattheraṃ iṭṭiyattherena uttiyattherena bhaddasālattherena sambalattherena ca saddhiṃ tambapaṇṇidīpaṃ gantvā ettha sāsanaṃ patiṭṭhāpethāti. Sabbepi taṃ taṃ disābhāgaṃ gacchantā attapañcamā agamiṃsu sabbepi therā gatagataṭṭhāne manusse pasādetvā sāsanaṃ patiṭṭhāpesuṃ.
中间长老派遣迦夫罗国，嘱以往彼国安立佛法。摩诃提德长老亦派遣犍陀罗国；护法长老派西部乡僻；大护法长老派大国；大城护法长老派犍陀族地；中间长老派喜马拉雅地区；梵长老及北长老派到苏金国。诸比库持信及其同伴前往红铜岛，安立佛法。诸长老分赴四方，皆劝导众生安立佛法。
Mahiṇdatthero pana tambapaṇṇidīpaṃ gantvā sāsanaṃ patiṭṭhāpehīti upajjhāyena bhikkhusaṅghena ca ajjhiṭṭho kālo nu kho me tambapaṇṇidīpaṃ gantuṃ noti upadhārento muṭasīvarañño mahallakabhāvaṃ cintesi. Ayaṃ mahārājā mahallako, na sakkā imaṃ gaṇhitvā sāsanaṃ paggahetuṃ, idāni panassa putto devānampiyatisso rajjaṃ kāressati. Taṃ gaṇhitvā sakkā bhavissati sāsanaṃ paggahetuṃ, haṇda yāva so samayo āgacchati tāva ñātake olokema, puna’dāni imaṃ janapadaṃ āgaccheyyāma vā na vāti.
马兴长老至红铜岛安立佛法，与国王僧团共议：今是否为我往红铜岛之时？他念王尚幼，尚抱小儿，王不擅掌国政。王子终将成王，方可肩负佛法；当此时宜察亲友，定今可往否？
So evaṃ cintetvā upajjhāyañca bhikkhusaṅghañca vaṇditvā asokārāmato nikkhamma tehi iṭṭiyādīhi catūhi therehi saṅghamittāya puttena sumanasāmaṇerena bhaṇḍukenaka ca upāsakena saddhiṃ rājagahanagara upavattake dakkhiṇa girijanapade cārikaṃ caramāno ñātake olokento cha māse atikkāmesi athānupubbena mātunivesanaṭṭhānaṃ veṭisa nagaraṃ nāma sampatto sampattañca pana theraṃ disvā theramātā devī pāde sirasā vaṇditvā bhikkhaṃ datvā theraṃ attanā kataṃ veṭisagiri vihāraṃ nāma āropesi.
思惟如是之后，礼敬了导师及比库僧团，便自无忧之所出发，与这四位长老同行，这四位长老是他的僧侣朋友；同行者分别是儿子苏摩那沙玛内拉、婆罗门婆伽迦、居士儿子、苏曼那沙玛内尔，在王舍城郊南侧山间步行游行，巡视亲族之地，已超过六个月。继而渐次到达母亲家所在的韦提萨城，见到了长老。长老的母亲以足顶头礼敬长老，供养比库，长老便将自己过去所建的名为韦提萨山的住处安置完毕。
Thero tasmiṃ vihāre nisanno cintesi amhākaṃ idha kattabba kiccaṃ niṭṭhitaṃ. Samayo nu kho idāni laṅkādipaṃ gantunti. Tato cintesi-anubhavatu tāva me pitarā pesitaṃ abhisekaṃ devānampiyatisso ratanattayaguṇañca suṇātu, chaṇatthañca nagarato nikkhamitvā missakapabbataṃ abhirūhatu tadā taṃ tattha dakkhissāmāti. Athāparaṃ ekamāsaṃ tattheva vāsaṃ kappesi.
长老坐于该住处，思忖我们此地应完成的任务已经终结。如今是否该去僧伽罗（斯里兰卡）一带呢？于是思考着，想要亲证此事：是否父亲已派遣使者告知阿毗希卡的加护，得闻天子提萨宝石的殊胜功德。待城镇出发，到达米萨卡山时将亲眼目见。当时于此地逗留一个月。
Māsātikkame sakkodevānamiṇdo mahiṇdattheraṃ upasaṅkamitvā etadavoca.’ Kālakato bhante muṭasīvarājā, idāni devānampiyatissa rājā rajjaṃ kāreti. Sammāsambuddhena ca tumhe vyākatā anāgate mahiṇdo nāma bhikkhu tambapaṇṇidīpaṃ pasādessatī’ti. Tasmā tiha vo bhante kālo dīpavaraṃ gamanāya, ahampi vo sahāyo bhavissāmī.
超越一个月后，萨咖天帝来到敬禀长老，言：‘尊者，今魔王灭亡，天子提萨开始治理国政。经正觉者预言，未来一名名为马欣陀的比库将建造铜岛（锡兰）寺庙。因此现在适合你们前往此岛，我也将作为你们的助伴同行。’
Thero tassa vacanaṃ sampaṭicchitvāattasattamo veṭisa pabbatavihārā vehāsaṃ uppatitva anurādhapurassa puratthimāya disāya missakapabbate patiṭṭhahi yaṃ etarahi cetiyapabbatotipi sañjānanti tassamiṃ divase tambapaṇṇidipe jeṭṭhamūla nakkhattaṃ nāma hoti rājā nakkhattaṃ ghosāpetvā chaṇaṃ karothāti amacce āṇāpetvā cattālīsa purisa sahassaparivāro nagarambhā nikkhamitvā yena missakapabbato tena pāyāsi migavaṃ kīḷitukāmo atha tasmiṃ pabbate adhivatthā devatā rañño there dassessāmīti rohita migarūpaṃ gahetvā avidūre tiṇapaṇṇāni khādamānā viya carati.
长老听了这话后，即自行起身，携带着往韦提萨山的住所，于阿努拉德普勒城东北方向的米萨卡山安置。此地如今名为舍利塔山，山上有一被称为“主星”的恒星出现，君王下达旨意，召集四十八万众男子出城，由此山经鹿野苑放牧游乐。此后，山上显现王者之神，化身为一只红色鹿，远处啃食着草叶般静处。
Rājā disvā ayuttaṃ dāni pamattaṃ vijjhitunti jīyaṃ poṭhesi. Mago ambatthalamaggaṃ gahetvā palāyituṃ ārabhi rājāpi piṭṭhito piṭṭhito anubaṇdhanto ambatthalameva āruhi. Migo therānaṃ avidūre antaradhāyi.
国王见此，料想红鹿如今迷失方向。立刻骑马，沿着森林小道疾驰，马亦紧随迅速行进。红鹿进入森林，消失不见踪影。
Mahiṇdatthero rājānaṃ avidūre āgacchantaṃ’mamaṃyeva rājā passatu, mā itare’ti adhiṭṭhahitvā’tissa! Tissa! Ito ehī’ti āha. Rājā sutvā cintesi-imasmiṃ tambapaṇṇidīpe jāto maṃ tissoti nāmaṃ gahetvā ālapituṃ samattho nāma natthi. Ayampana chinnabhinnapaṭadharo bhaṇḍukāsāva vasano maṃ nāmena ālapati, ko nu kho ayaṃ bhavissati manusso vā amanusso vāti. Thero āha.
马欣陀长老看到国王远来，心想：‘这是我的国王，莫让他见到他人。’于是起誓：“提萨!提萨!请你从这里来。”国王听后思忖：‘我来自锡兰岛，名叫马欣陀，但无人能与我交谈。生着破衣裳（袈裟）穿着铜壶袈裟的人，以我的名字呼唤我，岂会是人，还是非人呢？’长老答曰：
Samaṇā mayaṃ mahārāja - dhammarājassa sāvakā,
我们这些沙门，尊贵的王啊，是法王的弟子。
Taveva anukampāya - jambudīpā idhāgatāti;
为了您的慈悲，称此地为印度大陆来到此处。
Tena samayena devānampiyatissa rājā ca asokadhammarājā ca adiṭṭha sahāyakā honti. Devānampiyatissa raññe ca puññānubhāvena chātapabbatapāde ekasmiṃ veḷugumbe tisso veḷuyaṭṭhiyo nibbattiṃsu ekā latāyaṭṭhi nāma, ekā pupphayaṭṭhi nāma ekā sakuṇayaṭṭhi nāma. Tāsu latāyaṭṭhi sayaṃ rajatavaṇṇā hoti taṃ alaṅkaritvā uppannalatā kañcana vaṇṇā khāyati pupphayaṭṭhiyaṃ pana nīla-pīta-lohita-odāta-kāḷavaṇṇāni pupphāni sucibhattavaṇṭa patta kiñjakkhā hutvā khāyanti sakuṇayaṭṭhiyaṃ haṃsakukkuṭa-jīvaṃjīvakādayo sakuṇā nānāppakārāni ca catuppadāni sajīvāni viya khāyanti samuddatopissa muttā-maṇi-veḷuriyādi anekavihitaṃ ratanaṃ uppajji.
当时，天爱王与无忧法王是显现的助手。天爱王因其功德，于遮遮山脚下某片稻田，出现三种稻秆：一种名为藤秆，一种名为花秆，还有一种名为羽秆。其中藤秆自身呈银色，用此装饰的嫩藤色如黄金；花秆则显现蓝、黄、赤、白、黑五色，花朵有洁净光润的叶片，宛如蜻蜓的足跗所觅食；羽秆则有天鹅、雄鸡与蝎子等生命相伴，它们多样且活跃，四足行动，啖食羽秆。由此稻田中生出许多珍宝，如珍珠、宝石、玻璃等各异宝物。
Tambapaṇṇiyaṃ pana aṭṭhamuttaṃ uppajjiṃsu-bhayamuttā gajamuttā rathamuttā āmalakamuttā calayamuttā aṅgulīveṭhakamuttā kakudhaphalamuttā pākatikamuttāti so tā ca yaṭṭhiyo tā ca muttāyo aññca bahuṃ ratanaṃ asokassa dhammarañño paṇṇākāratthāya pesesi. Asokopi pasīditvā pañca rājakakudhabhaṇḍāniceva aññe ca abhisekatthāya bahūpaṇṇākāre pahiṇi. Na kevalañca etaṃ āmisa paṇṇākāraṃ, imaṃ kira dhamma paṇṇākārampi pesesi.
然而，铁片般稻谷却出现了八十种宝物，包括象宝、车宝、黄连宝、蜗牛宝、指甲宝、尾骨果宝和梧桐果宝。这些稻秆和宝物多样，众多珍宝是为彰显无忧法王庄严之用。无忧法王心生欢喜，将这五王室宝物与他多处加冕仪式赠予。他不仅赠送世俗宝物，也赐予法界的庄严宝物。
‘‘Ahaṃ buddhañca dhammañca-saṅghañca saraṇaṃ gato,
我皈依佛、法、僧三宝，
Upāsakattaṃ vedesiṃ-sakyaputtassa sāsane,
证悟比库族世子释迦族之教法，成就居士之位。
Imesu tīsu vatthūsu-unnamesu naruttama,
在这三种境地的兴起之中，最优越者，
Cittaṃ pasādayitvāna-saddhāya saraṇaṃ vajā’ti;’’
使心安稳后，凭信心而皈依；
Rājā avirasutaṃ sāsanapavattiṃ anussaramāno therassa taṃ ‘‘samaṇāmayaṃ mahārāja dhammarājassa sāvakā‘‘ti vacanaṃ sutvā ayyā nu kho āgatāti tāvadeva āvudhaṃ nikkhipitvā ekamantaṃ nisīdi sammodanīyaṃ kathaṃ kathayamāno, sammodanīyakathaṃ kurumāneyeva tasmiṃ tānipi cattālīsa purisasahassāni āgantvā taṃ parivāresuṃ. Tadā thero itarepi jane dassesi.
国王听闻了长老讲述的未经篡改的教法流传，说：“诸修行者是法王的大弟子”，于是女比库尼果然携具来到，放下兵器独自坐于一旁，正喜悦地述说赞叹之语。当她如此称赞时，四万三千名男子也陆续来集，围绕她左右。那时长老也向其他人显现。
Rājā disvā ime kadā āgatāti pucchi mayā saddhiṃyeva mahā rājāti. Idāni pana jambudīpe añññopi evarūpā samaṇā santīti. Mahārāja etarahi jambudīpo kāsāva pajjoto isivātaparivāto, tasmiṃ-
国王见她们何时到来，便询问我。大王大体回答：如今在珍宝之岛上，也有其他同样的修行者，像她们一样。彼时珍宝之岛风云变幻，云层如裹尸布围绕着耶输陀罗山脉，在此境内——
‘‘Te vijjā iddhipattā ca cetopariyāya kocidā,
“她们拥有神通妙术，洞彻心识的变化，某个时刻，
Khīṇāsāva arahanto-bahū buddhassa sāvakāti’’;
众多断尽烦恼的阿拉汉，均是佛陀的弟子。”；
Atha rājā bhante sve rathaṃ pesessāmi. Taṃ abhirūhitvā āgaccheyyāthāti vatvā pakkākami thero acirapakkantassa rañño sumaṇasāmaṇeraṃ āmantesi ehi tvaṃ sumana dhammasavanakālaṃ ghosehīti sāmaṇero abhiññāpādakaṃ catutthajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya adhiṭṭhahitvā samāhitena cittena sakalatambapaṇṇidīpaṃ sācento dhammasavanakālaṃ ghosesi.
然后，国王对尊者说：‘我将派遣自己的战车。’尊者说：‘愿陛下乘坐此车前来。’于是这尊比库即将出发之时，召唤了太子苏摩那，说：‘你来吧，苏摩那，现在是听法的时刻。’太子进入了第四入定，一旦入定便起身，安住于专注的心念中，坐在布满优质鹅卵石的灯台上，宣说听法的时刻已至。
Sāmaṇerassa saddaṃ sutvā bhummā devatā saddamanussāvesu, etenupāyena yāva brahmalokā saddo abbhuggañchi. Tena saddena mahādevatā sannipāto ahosi thero mahantaṃ devatā santipātaṃ disvā samacittasuttantaṃ kathesi. Kathā pariyosāne asaṅkheyyānaṃ devānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Bahū nāga supaṇṇā ca saraṇesu patiṭṭhahiṃsu. Atha tassā rattiyā accayena rājā therānaṃ rathaṃ pesesi. Therā na mayaṃ rathaṃ āruhāma. Gaccha tvaṃ, pacchā mayaṃ āgacchissāmāti vatvā vehāsaṃ abbhuggantvā anurādhapurassa pacchimadisāya paṭhamaka cetiyaṭṭhāne otariṃsu.
比库尼听闻此声，地面诸天及天人应声作响，如此方法一直响彻至梵天界。因这声响，诸大天众聚集，尊者见到这诸天大聚会，便以平和心绪对他们宣讲法句。讲说结束时，数不清的诸天皆得法利益，众多龙众、金翅鸟众栖息于安乐处。当天夜晚临近，国王派遣战车来接比库。比库等说：‘此车非吾等所乘，汝去吧，我们随后而来。’说罢，乘风驰至阿努拉达城西侧的第一圣塔处下车。
Rājāpi sārathiṃ pesetvā anto nivesane maṇḍapaṃ paṭiyādetvā cintesi’ nisīdissanti nu kho ayyā āsane na nisīdissantī‘‘ti. Tassevaṃ cintayantasseva sārathi nagaradvāraṃ patvā addasa there paṭhamataraṃ āgantvā kāyabaṇdhanaṃ baṇdhitvā cīvaraṃ pārupante, disvā ativiya pasannamānaso hutvā āgantvā rañño ārocesi āgatā deva therāti.
国王派遣车夫安置马车于内殿，心中思忖：‘比库们恐怕不会入座吾座。’正思索间，车夫来到城门口，见先到的比库已被捆绑身体，披着袈裟，心情极为喜悦，便向国王报告说：‘诸天已来临，比库已至。’
Rājā rathaṃ āruḷhāti pucchi na ārūḷhā deva, api ca pacchato nikkhamitvā paṭhamataraṃ āgantvā pācīnadvāre ṭhitāti. Rājā rathaṃ na ārubhiṃsūtī sutvā tena hi bhaṇe bhummattharaṇa saṅkhepena āsanāni paññāpethāti vatvā paṭipathā āgamāsi amaccā pathaviyaṃ taṭṭikaṃ paññāpetvā upari kojavakādīni vicittattharaṇāni paññāpesuṃ rājāpi gantvā there vaṇditvā mahiṇdattherassa hatthato pattaṃ gahetvā mahatiyā pūjāya ca sakkārena ca there paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā anulādevī pamukhā pañca itthisatāni therānaṃ abhivādanaṃ pūjāsakkārañca kāronatūti pakkosāpetvā ekamantaṃ nisīdi. Thero rañño saparijanassa dhammaratanavassaṃ vassento petavatthuṃ-vimānavatthuṃ-saccasaṃyuttañca kathesi. Taṃ sutvā tānipi pañca itthisatāni sotāpattiphalaṃ sacchikariṃsu.
国王欲上车，问道：‘你非天人，为何不上车？’比库回答：‘已从后方下车，于东门前方而立。’国王未能上车，听闻此言后，即命地面信使速集合座位，国王依照规矩，抬起垫席及各式座具向内走去。尊者受礼，国王亲自执扇，作大礼敬，同时供养尊者及五百女比库的礼拜与供养。尊者向国王及众人讲述如法果位、天上宫殿与真实义理。诸女也因此证得须陀洹果位。
Tadā nāgarā therānaṃ guṇe sutvā there daṭṭhuṃ na labhāmāti upakkosanti atha rājā idha okāso natthīti cintetvā,’gacchatha bhaṇe hatthisālaṃ paṭijaggitvā vālukaṃ okiritvā pañcavaṇṇāni pupphāni vikiritvā vitānaṃ baṇdhitvā maṅgala hatthiṭṭhāne therānaṃ āsanāni paññāpethā’ti āha, amaccā tathā akaṃsu.
此时城中居民听闻尊者德行，因未能一睹尊容生嗔恨意。国王思量说：‘此处无良机，去吧。’遂念道：‘当赴象舍，布沙土，撒五彩花，搭建凉棚，在吉祥象立处，设座迎接尊者。’于是如法布施，众皆随行。
Thero tattha gantvā nisīditvā devadūtasuttantaṃ kathesi kathā pariyosāne pāṇasahassaṃ sotāpattiphale patiṭṭhahi tathā hatthisālā sambādhāti dakkhiṇadvāre naṇdanuyyāne āsanaṃ paññāpesuṃ. Thero tattha nisīditvā āsivisopama suttantaṃ kathesi. Tampi sutvā pāṇasahassaṃ sotāpattiphalaṃ paṭilabhi evaṃ āgatadivasato dutiyadivase aḍḍhateyyānaṃ pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi.
尊者抵达此地而坐，讲述天神信使经文。讲法终了，有一万五千人证得须陀洹果位。随后在象舍南门的那园，设座供养。尊者再次入座，讲述《刺物喻经》。诸人听闻，皆获一万五千须陀洹果位。第二日至第八十日，法益大增，众生皆得法味。
Therassa naṇdanavane āgatāgatāhi kulitthīhi kulasuṇhāhi kulakumārīhi saddhi samodamānasseva sāyaṇhasamayo jāto, thero kālaṃ sallakkhetvā gacchāmi’dāni missaka pabbatanti uṭṭhahi. Amaccā mahāmeghavanuyyāne there vāsesuṃ rājāpi kho tassā rattiyā accayena therassa samīpaṃ gantvā sukhasayitabhāvaṃ pucchitvā kappati bhante bhikkhusaṅghassa ārāmoti pucchi. Thero kappati mahārājāti āha.
长老于那难陀林中，时值傍晚，众多男女儿童及奴婢们齐聚一堂，彼时正欢喜打闹。长老告别时间，说道：『今当起身前往弥瑟迦山。』随从者们便起身。大天林的老臣们和国王，夜间悄然前往长老居住之处，亲近慰问并关切其安乐，答曰：『尊者，请安住此地，为比库僧团树立清净庄严之所。』长老答曰：『大王如此言。』
Rājā tuṭṭho suvaṇṇa bhiṃkāraṃ gahetvā therassa hatthe udakaṃ pātetvā mahāmeghavanuyyānaṃ adāsi thero punadivasepi rājageheyeva bhuñjitvā naṇdanavane anamataggiyāni kathesi. Puna divase aggikkhaṇdhopama suttantaṃ kathesi. Eteneva upāyena satta divasāni kathesi aḍḍha nacamānaṃ pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Sattame divase pana thero antopure rañño appamāda suttantaṃ kathayitvā cetiyagirimeva agamāsi.
国王心喜，携黄金宝物，倒水于尊者手中，授予大天林园。长老翌日仍在王宫中用膳，晚间又于那难陀林中开示无上法。接连七日长老如是讲说，听者达半万余人，法会圆满。第七日，长老至皇宫后苑，弘说『勤谨教义』，然后往礼敬舍利山。
Atha kho rājā thero āyācito sayamevāgato, tasmā tassa anāpucchā gamanampi bhaveyyāti cintetvā rathaṃ abhirūhitvā, cetiyagiriṃ agamāsi mahatā rājānubhāvena gantvā therānaṃ santikaṃ upasaṅkamanto ativiya kilantarūpo hutvā upasaṅkami. Tato naṃ thero āha kasmā tvaṃ mahārāja evaṃ kilama māno āgatoti. Tumhe mama gāḷhaṃ ovādaṃ datvā idāni gantukāmā nukhoti jānanatthaṃ bhanteti. Na mayaṃ mahārāja gantukāmā, api ca vassupanāyika kālonamāyaṃ samaṇena nāma vassupanāyikaṃ ṭhānaṃ ñātuṃ vaṭṭatīti. Rājāpi kho taṃkhaṇaṃyeva karaṇḍaka cetiyaṅgaṇaṃ parikkhipitvā aṭṭhasaṭṭhiyā leṇesu kammaṃ paṭṭhapetvā nagarameva agamāsi.
此时国王邀请长老入宫共进晚餐。思忖若行无明失礼，乘车前往舍利山。国王当翻山越岭，向众长老亲近请教，彼显疲惫形态迎接。长老问曰：『汝何以尊贵陛下而受苦至此？』国王答曰：『尔等曾严诲我，我今欲依教行事，非为自身，乃为雨季修行场所造访而来。』时国王在舍利塔院构筑凉亭六十八间，布置法会，用毕即返城。
Tepi thero mahājanaṃ ovadamānā cetiyagirimhi vassaṃ vasiṃsu. Athāyasmā mahāmahiṇdo vutthavasso pavāretvā kattikapuṇṇamāyaṃ uposathadivase rājānaṃ etadavoca ciradiṭṭho no mahārāja sammāsambuddho abhivādana paccupaṭṭhāna añjali kamma sāmīci kamma karaṇaṭṭhānaṃ natthi, tenamhaṃ ukkaṇṭhitāti tanu bhante tumhe avocuttha parinibbuto sammāsambuddhoti kiñcāpi mahārāja parinibbuto, athassa sarīradhātuyo tiṭṭhantīti. Aññā tambhante thūpaṃ patiṭṭhāpemi bhūmibhāgaṃ vicinathāti. Api ca dhātuyo kuto lacchāmīti sumanena saddhiṃ mantehi mahārājāti rājā sumanaṃ upasaṅkamitvā pucchi’kutodāni bhantedhātuyo lacchāmā’ti sumano āha-appossukko tvaṃ mahārāja, vīthiyo sodhāpetvā dhaja patāka puṇṇaghaṭādīhi alaṅkārāpetvā saparijjano uposathaṃ samādiyitvā sabbatālāvacare upaṭṭhapetvā maṅgalahatthiṃ sabbālaṅkārehi patimaṇḍitaṃ kāretvā upari vassa setacchattaṃ ussāpetvā sāyaṇhasamaye mahānāgavanuyyānābhimukho yā hi addhā tasmiṃ ṭhāne dhātuyo lacchasiti, rājā sādhūti sampaṭicchi. Thero cetiyagirimeva agamiṃsu.
长老等众，奉国王教诲，于舍利山内渡过雨季。及大尊者摩诃摩嬉陀薄伽多，雨季结束，灯月满时雨安居节日向国王言：『长久以来未见国王礼敬世尊正觉，恭敬礼拜，呈献合掌，举行仪轨，唯恐不悦。』奴仆等献议设立宝塔并挑选地基。国王召集贤士，问曰：『今何处得舍利？』贤士答曰：『国王尊者设立礼塔时，装饰符章，竖起旗帜，伴以众僧，遍游各处，足下宝塔已立，舍利可得。大王赞叹之。』长老即赴舍利山。
Tatrāyasmā mahiṇdatthero sumana sāmaṇeramāha- gaccha tvaṃ sāmaṇera jambudīpe ayyakaṃ asokadhammarājānaṃ upasaṅkamitvā mama vacanena evaṃ vadehi’sahāyo te mahārāja devānampiya tisso buddhasāsane pasanno thūpaṃ patiṭṭhāpetukāmo tumhākaṃ kira hatthe bhagavato paribhuttapatto cevadhātu ca atthi, tamme dethā’ti taṃ gahetvā sakkaṃ devarājānaṃ upasaṅkamitvā tumhākaṃ kira mahārāja hatthe dve dhātuyo atthi dakkhiṇadāṭhā ca dakkhiṇakkhakañca, tatotumhe dakkhiṇadāṭhaṃpūjetha, dakkhiṇakkhakaṃ pana mayhaṃ dethāti, evañca naṃ vadehi kasmā tvaṃ mahārāja amhe tambapaṇṇidīpaṃ pahiṇitvā pamajjitthāti.
摩嬉陀长老告穷沙玛内拉善摩那曰：『你当今往琰毗陀岛，亲近阿育王，依我所言，广宣教法。天尊喜悦，愿立宝塔，于大王宝物中献舍利。』善摩那携舍利，见天帝萨咖，言：『大王手中有两舍利，南方供奉之，北方属我。你当敬奉南方舍利。北方舍利归我。』又教善摩那：『尔何故放弃红铜之岛而流浪？』
Sādhu bhanteti kho sumano therassa vacanaṃ sampaṭicchitvā tāvadeva pattacīvaramādāya vehāsamabbhuggantvā pāṭaliputtadvāre oruyha rañño santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesi rājā tuṭṭho sāmaṇerassa hatthato pattaṃ gahetvā bhojetvā bhagavato pattaṃ gaṇdhehi ubbaṭṭetvā varamuttasadisānaṃ dhātūnaṃ pūretvā adāsi.
善摩那长老闻言，欢喜赞叹，取袈裟披身，扬鞭驱车，至巴达里城门，拜见国王，启陈事由。国王心悦，执摩那手中法袈裟，供养佛陀之袈裟，并用香薰斋食，供养舍利，满溢庄严塔中，赠以珍贵礼物。
So tuṃ gahetvā sakkaṃ devarājānaṃ upasaṅkami sakko devārājā sāmaṇeraṃ disvā kiṃ bhante sumana āhiṇḍasīti āha. Tvaṃ mahārāja amhe tambapaṇṇidīpaṃ pahiṇitvā kasmā pamajjasīti, tappamajjāmi bhante, vadehi kiṃ karomīti. Tumhākaṃ kira hatthe dve dhātuyo atthi dakkhiṇadāṭhā ca dakkhiṇakkhakañca, tato tumhe dakkhiṇadāṭhaṃ pūjetha dakkhiṇakkhakaṃ pana mayhaṃ dethāti. Sādhu bhanteti kho sakko devānamiṇdo yojanappamānaṃ maṇithūpaṃ ugghāṭetvā dakkhiṇakkhakaṃ nīharitvā sumanassa adāsi.
于是比库带着萨咖天帝，前来近侍那位萨咖天帝，看见沙玛内拉便说道：“尊敬的苏摩那比库，您为何闷闷不乐？我深感忧虑，请告诉我，我们该作何事？”您手中确实有两块圣物，一为供养伞，一为供养钵。为此你们应当供养伞，但应将供养钵赠予我。”萨咖天帝说道：“善哉，善哉。”天界之王掘开长约数由旬的宝石石丘，拔出供养钵，赠予苏摩那。
So taṃ gahetvā cetiyagirimhiyeva patiṭṭhāsi atha kho mahiṇdapamukhā sabbe te mahānāgā asokadhammarājena dinna dhātuyo cetiyagiriyamhiyeva patiṭṭhāpetvā dakkhiṇakkhakaṃ ādāya vaḍḍhamānakacchāyāya mahānāga vanuyyānamagamaṃsu. Rājāpi kho sumanena vuttappakāraṃ pūjāsakkāraṃ katvā hatthikkhaṇdhavaragato sāyaṃ maṅgalahatthimatthake setacchattaṃ dhārayamāno mahānāga vanuyyānaṃ sampāpuṇi.
比库接过供养钵，安置于舍利山上。随后所有大龙众，携带阿育王温和如法所赐的圣物，也安置于舍利山上，携带供养钵，前往增长阴凉之大龙园。国王苏摩那依照所授方法，恭敬礼拜，手持象皮布，傍晚时分撑着象皮制成的大吉象伞，来到大龙园。
Athassa etadahosi- sace ayaṃ sammāsambuddhassa dhātu, chattaṃ apanamatu, maṅgalahatthi jaṇṇukehi bhūmiyaṃ patiṭṭhāhatu, dhātu caṅgoṭakaṃ mayhaṃ matthake patiṭṭhahatūti saha rañño cittuppādena chattaṃ apanami hatthijaṇṇukehi patiṭṭhahi dhātucaṅgoṭakaṃ rañño matthake patiṭṭhahi rājā amatenevābhisittagatto paramena pītipāmojjena samannāgato hutvā pucchi dhātuṃ bhante kiṃ karomīti. Hatthikumbhiyeva tāva mahārāja ṭhapehīti. Rājā dhātuvaṅgoṭakaṃ hatthikumbhe ṭhapesi. Pamudito nāgo kuñcanādaṃ nadi mahāmegho uṭṭhahitvā pokkharavassaṃ vasisi ukadapariyantaṃ katvā mahābhūmicālo ahosi paccantepi nāma sammāsambuddhassa dhātuyo patiṭṭhahissantīti.
事情是这样的——假设这是正自觉者的舍利，伞不能被弃置，应由拐杖之辈于地面安置；舍利应安置拳头形的盒子中，放于我的膝盖上。国王随喜心意将伞取下，安置于地面，由武士将舍利盒放置于国王右膝盖。国王因此盛大欢喜，得无上喜悦，遂问比库：“尊者，我当如何处置舍利？”国王语云：“请将舍利盒安置于象鼻筒中。”于是国王将舍利盒安于象鼻筒内。龙王欢喜，于铜钹河边破云天起，栖居池中，河水荡漾至河口，广袤土地弘大。此地正是正自觉者舍利将要安置之处。
Atha so hatthināgo aneka tālāvacaraparivuto ativiya uḷārena pūjāsakkārena sakkariyamāno pacchimadisābhimukho hutvā apasakkanto yāva nagarassa puratthima dvāraṃ tāva gantvā puratthimena dvārena nagaraṃ pavisitvā sakalanagare uḷārāya pūjāya kayirāmānāya dakkhiṇadvārena nikkhamitvā thūpārāmassa pacchimadisābhāge pabhejavatthu nāma kira atthi tattha gantvā puna thūpārāmābhimukho eva paṭinivatti. So ca purimakānaṃ tiṇṇaṃ sammāsambuddhānaṃ dhammakarakaṃ kāyabaṇdhanaṃ udakasāṭīkaṃ patiṭṭhāpetvā katacetiyaṭṭhānaṃ hotī. Tadetaṃ vinaṭṭhesupi cetiyesu devatānubhāvena kaṇṭaka samākiṇṇasākhāhi nānāgacchehi parivutaṃ tiṭṭhati. Mā naṃ koci ucciṭṭhā suvimala kacavarehi saṇdusesīti.
那时象龙围绕多棕榈树，众龙以极盛逃走礼敬之态度，面西而立，往东行，至城门前，越过东门入城。遍行城内，用逃走礼敬供养。随后从南门退出，来到供养塔林之西区，沉思有何处适合，曾往返供塔林前。前代三位正自觉者的遗骨宝物与金缕衣皆置放于此处，称作“卡塔切提耶”。此地亦为诸天护法加持，枝叶茂密，常有众多水龙环绕。特告众生：切勿用污秽衣衫登临此地。
Atha tassa hatthino purato gantvā rājapurisā sabba gacche chiṇditvā bhūmiṃ sodhetvā taṃ hatthatalasadisaṃ akaṃsu. Hatthināgo gantvā taṃ ṭhānaṃ purato katvā tassa pacchimadisābhāge bodhirukkhaṭṭhane aṭṭhāsi. Athassa matthakato dhātuṃ oropetuṃ ārabhiṃsu nāgo oropetuṃ na deti. Theraṃ pucchi, kasmā bhante nāgo dhātuṃ oropetuṃ na detīti
比库前往象龙前方，国王等人皆到达，开垦土地，将那象鼻筒似之物安置。象龙来到该处，在西区的菩提树下静坐。比库等尝试将舍利放下，龙王不让放置。比库问：“为何龙王不许可安放舍利？”
Āruḷhaṃ mahārāja oropetuṃ na vaṭṭatiti. Tasmiñca kāle abhayavāpiyā udakaṃ jinnaṃ hoti samantā bhūmi phalitā suuddharā mattikapiṇḍā. Tato mahājano sīghasīghaṃ mattikaṃ āharitvā hatthakumbhappamāṇaṃ vatthumakāsi. Tāvadeva thūpakaraṇatthaṃ iṭṭhikā kātuṃ ārabhiṃsu. Yāva iṭṭhikā pariniṭṭhanti tāva hatthināgo katipāhaṃ divā bodhirukkhaṭṭhāne hatthisālāyaṃ tiṭṭhati. Rattiyaṃ thūpapatiṭṭhāna bhūmiyaṃ pariyāyati.
国王回答：“尊敬的龙王拒绝放下舍利。”当时清净宝水涌出，润泽四方，土地肥沃洁净，泥土团圆润丰。大众迅速取来泥土，大小如象鼻筒，制成器皿。因而开始筑造塔基，用砖瓦制作，直到瓷砖完工。直至若干日夜，象龙居于菩提树下象厅。夜间则在塔基周围巡行保护。
Atha vatthuṃ vināpetvā rājā theraṃ pucchi, kīdiso bhante thūpo kātabboti. Vīhirāsi sadiso mahārājāti, sādhu bhanteti rājā jaṅghappamāṇaṃ thūpaṃ cināpetvā dhātuoropanatthāya mahāsakkāraṃ kāresi.
于是王将地点清理干净后，向长老请教：尊者啊，应当造怎样的塔？王者如同池水一般的宽广心量，赞叹说：好，非常好。于是王剪下一截腿的肌肉，建造了一座小塔，供奉舍利，以表示崇高敬意。
Tato sakalanāgarā ca jānapadā ca dhātumha dassanatthaṃ santipatiṃsu sannipatite ca tasmiṃ mahājane dasabalassa dhātu hatthikumbhato sattatālappamānaṃ vehāsamabbhuggantvā yamakapāṭihāriyaṃ dassesi. Tehi tehi dhātuppadesehi chabbaṇṇaraṃsiyo udakadharā ca aggikkhaṇdhā ca pavattanti. Sāvatthiyaṃ gaṇḍambamūle bhagavatā dassita pāṭihāriya sadisaṃ eva pāṭihāriyaṃ ahosi. Tañca kho neva therānubhāvenana devatānubhāvena, api ca kho buddhānaṃyeva ānubhāvena bhagavā kira dharamānova adhiṭṭhāsi - tambapaṇṇidīpe anurādhapurassa dakkhiṇadisābhāge purimakānaṃ tiṇṇaṃ buddhānaṃ cetiyaṭṭhāne mama dakkhiṇakkhakadhātu patiṭṭhāna divase yamakapāṭihāriyaṃ hotūti.
于是全城和诸众国，为了彰显舍利，纷纷相聚于此。在这聚集的广大民众中，示现出十万军队般规模的舍利，大小如象瓶，有七十指之高。舍利闪现双重神迹。各舍利所在之处，六色如虹，水珠凝聚，火焰燃起。世尊在沙伽提树根下显现的神迹，与之相似。此神迹非因长老或天神显现，而是因佛陀自身神力所为。佛陀似大地般掌控四方，在瞻波尼岛阿努拉德普拉南部，古时三尊佛塔的南面舍利安置处，于我南边舍利安置日显现出双重神迹。
Evaṃ acintiyā buddhā-buddhadhammā acintiyā,
佛与佛法，皆非凡人所能思议，皆超越思维之上。
Acintiyesu pasannānaṃ-vipāko hoti acintiyoti;
超越思维者结果明净，称为不可思议。
Dhātusarīrato nikkhanta udakaphusitehi sakalehi tambapaṇṇidīpatale na koci aphuṭṭhokāso nāma ahosi. Evamassa taṃ dhātu sarīraṃ udakaphusitehi tambapaṇṇitthalassa paridāhaṃ vūpasametvā mahājanassa pāṭihāriyaṃ dassetvā otaritvā rañño matthake patiṭṭhāsi rājā saphalaṃ manussattapaṭilābhaṃ maññamāno mahantaṃ sakkāraṃ katvā dhātuṃ patiṭṭhāpesi. Saha dhātupatiṭṭhānena mahābhūmicālo ahosi niṭṭhite pana thūpe rājā ca rājā bhātikā ca deviyo ca de-nāga-yakkhānaṃ vimbhayakaraṃ paccekaṃ thūpamakaṃsu.
舍利身质不受损坏，湿水冲淋之处全无微孔。舍利与身体受水流冲洗，火焰焚烧，皆未曾损坏。佛陀舍利火焰平息后，大众目见神迹，降临于王宫。王欣喜人间之所得，尊敬巨大，建塔供奉舍利安置。随舍利安置而有地动，但塔内却安稳不动。王与王子、天神、鬼神及龙神等，皆畏惧守护，分别建造塔护卫。
Evaṃ jino dhātusarīrakena
如此，圣者以舍利身躯
Gatopi santiṃ janatāhitañca,
就算已经得到安乐，也应为众生利益而行事，
Sukhañca dhammā bahudhā kareyya
又应多方作有益法务，使平安快乐绵延无尽；
Ṭhito hi nāthonukaraṃ kareyya;
因为有坚定基础者，不应违逆正法；
Sādhujana manopasādanatthāya kate thūpavaṃse thūpārāma kathā,
为了善士心安理得，如塔铭记，古今荒寂僧林的故事，
§13
13. Niṭṭhitāya pana dhātupūjāya patiṭṭhite dhātuvare mahiṇdatthero mahāmeghavanuyyānameva gantvāvāsaṃ kappesi. Tasmiṃ kho pana samaye anulādevī pabbajitukāmā hutvā rañño ārocesi. Rājā tassā vacanaṃ sutvā theraṃ etadavoca? Bhante anulādevī pabbajitukāmā, pabbājetha nanta na mahārāja amhākaṃ mātugāmaṃ pabbājetuṃ kappati. Pāṭaliputte pana mayhaṃ bhagini saṅghamittā therī nāma atthi, taṃ pakkosāpehi mahārāja, imasmiñca dīpe purimakānañca tiṇṇaṃ sammāsambuddhānaṃ bodhi patiṭṭhaṃsi amhākampi bhagavato sarasa raṃsijāla vissajjanakena bodhinā patiṭṭhātabbaṃ, tasmā sāsanaṃ pahiṇeyyasi yathā saṅghamittā bodhiṃ gahetvā āgaccheyyāti.
13. 然而，当修建佛舍利供养已成后，长老大雨云在伽耶山庄安心止住。彼时，行欲出家之阿奴拉德维向国王奏请。王闻其言，告诫长老道：尊敬的阿奴拉德维女士，既想出家，可去吧，国王不妨为我等母族护持出家之路。我的胞妹作为僧俗僧侣名叫长老比库尼，伟大的国王，请您注意，彼此敬重且护持他人的觉悟，祖先诸佛三身之根基均为本岛先人之三十余圣人所建立，如今亦该以慈爱拂去涟漪，坚定根基；所以请您放下执着，让僧侣信众拥抱觉悟，来此修行。
Rājā therassa vacanaṃ sampaṭicchitvā amaccehi saddhiṃ mantento ariṭṭhaṃ nāma attano bhāgineyyaṃ āha sakkhissasi tvaṃ tāta pāṭalīputtaṃ gantvā mahābodhinā saddhiṃ ayyaṃ saṅghamittattheriṃ ānetunti sakkhissāmi deva sace me pabbajjaṃ anujānissasīti.
长老将王言悉听后，与侍臣共策，便请使者前往巴达利普城，护持大觉长老比库尼，共同迎接长老。使者允诺国王：如果天神批准我的出家，定会护持不缺失。
Gaccha tāta theriṃ ānetvā pabbajjāhīti. So rañño ca therissa ca sāsanaṃ gahetvā therassa adhiṭṭhānavasena ekadivase na jambukolapaṭṭanaṃ gantvā nāvaṃ abhirūhitva samuddaṃ atikkamitvā pāṭalīputtaṃ gantvā rañño sāsanaṃ ācikkhi-putto te deva mahiṇdathero evamāha. Sahāyassa kira te devānampiyatissassa bhātujāyā anulādevī nāma pabbajitukāmā, taṃ pabbājetuṃ ayyaṃ saṅghamittattheriṃ pahiṇeyyātha, ayyāya eva ca saddhiṃ mahābodhinti.
他带着尊敬带回长老，说要出家。于是他接受了国王和长老的教法，作为长老的侍奉者，一日未曾前往昌都河口城，也未乘船渡海，直接前往巴塔利浦。他告知国王的教法，称：“这位天德长老（即大弟子）如此说：你的随从德瓦那姆皮亚提萨的堂妹，名为阿奴拉德维，欲出家，愿你差遣这位僧侣长老为她作出家戒律的引导，与尊者一同去。”
Therassa sāsanaṃ ārocetvā saṅghamittattheriṃ upasaṅkamitvā evamāha. Ayye tumhākaṃ bhātā mahiṇdatthero maṃ tumhākaṃ santikaṃ pesesi devānampiyatissa rañño bhātujāyā anulādevī nāma pañcahi kaññāsatehi pañcahi ca antepurisā satehi saddhiṃ pabbajitukāmāti, taṃ kira āgantvā pabbājethāti.
他告知这位僧侣长老教法后，前去见僧侣长老，说：“尊者，您的兄弟长老德瓦那姆皮亚提萨，国王的亲族阿奴拉德维，有五个少女同侪和五个成年护主一同意欲出家。她们将会来请出家。”
Sā tāva deva turita turitā gantvā raññā tैmatthaṃ ārocetvā gacchāmahaṃ mahārāja tambapaṇṇidīpanti āha.
这位天德迅速往返，告诉国王此事，国王说：“我们去吧，伟大的王啊，这地方叫做铜板岛。”
Tena hi amma mahābodhiṃ gahetvā gacchāhīti vatvā pāṭalīputtato yāva mahābodhi tāva maggaṃ paṭijaggāpetvā sattayojanāyāmaya tiyojana vitthatāya mahatiyā senāya pāṭaliputtato nikkhamitvā ariyasaṅghaṃ ādāya mahābodhisamīpaṃ agamāsi.
正如他说的，他带领尊者长老，离开巴塔利浦，走向大菩提树所在之地。沿着道路行进七由旬，宽三由旬，带领军队离开巴塔利浦，护持圣僧团，来到菩提附近。
Senāya samussita dhajapatākaṃ nānāratana vicittaṃ anekālaṅkāra patimaṇḍitaṃ nānāvidha kusuma samākiṇṇaṃ aneka turiya saṃghraṭṭhaṃ mahābodhiṃ parikkhipi tato rājā puppha-gaṇdha-mālādīhi pūjetvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā aṭṭhasu ṭhānesu vaṇditvā uṭṭhāya añjalimpaggayha ṭhatvā saccavacanakiriyāya bodhiṃ gaṇhitukāmo ratanapīṭhaṃ āruyha tulikaṃ gahetvā manosilāya lekhaṃ katvā yadi mahābodhinā laṅkādīpe patiṭṭhātabbaṃ, yadi cāhaṃ buddhasāsane nibbematiko bhaveyyaṃ, mahābodhi sayameva imasmiṃ suvaṇṇakaṭāhe patiṭṭhahatūti saccakiriyamakāsi saha saccakiriyāya bodhisākhā manosilāya paricchinnaṭṭhānehi chiṇditvā gaṇdha kalala pūrassa suvaṇṇakaṭāhassa upari aṭṭhāsi.
他率领军队，插着彩色宝石装饰、众多华丽装饰的旗帜，布满繁花，排列多样，众多士兵聚集，围绕大菩提树。之后，国王以花香、花环等供养大菩提，绕道三圈，在八个地点礼拜，起身合掌端立，立誓诚实言说，登上宝座，拿起写字笔，用鹅毛笔写道：如果大菩提树应在兰卡岛建立，或者我若成为佛法的毁灭者，为了作证言，我就在这金色平台上立碑，并作誓言。用誓言作为保障，割断菩提树叶枝，以香水充满金色平台，上面立了碑。
Tato rājā mahābodhiṃ bodhimaṇḍato mahantena sakkārena pāṭalīputtaṃ ānetvā sabbaparihārāni datvā mahābodhiṃ gaṅgāya nāvaṃ āropetvā sayampi nagarato nikkhamitvā viñjhāṭaviṃ samatikkamma anupubbena sattadivasehi tāmalittiṃ anuppatto antaramagge deva-nāga-manussā uḷāraṃ mahābodhi pūjamakaṃsu.
然后国王带着大菩提树和盛大仪仗，将其带到巴塔利浦，献上各种礼物，在恒河上造船，并坐上船，从城市出发，穿越森林地带，在七天的行程中，到达塔马利特蒂内（塔马利蒂），途经诸神龙、天人及人类，热烈地举行盛大的大菩提敬礼。
Rājāpi samuddatīre sattadivasāni mahābodhiṃ ṭhapetvā mahantaṃ sakkāraṃ katvā bodhimpi saṃṅghamittattherimpi saparivāraṃ nāvaṃ āropetvā gacchati vatare dasabalassa sarasa raṃsijālā muñcamāno mahābodhi rukkhoti kaṇditvā añjalimpaggahetvā assūni pavattayamāno aṭṭhāsi sāpi kho mahābodhi samarūḷhanāvā passato passato mahārājassa mahāsamuddatalaṃ pakkhaṇdi mahāsamuddepi samantā yojanaṃ vīci vūpasantā pañcavaṇṇāni padumāni pupphitāni antalikkhe dibbaturiyāni vajjiṃsu ākāse jala thala sannissitāhi devatāhi pavattitā ativiya uḷāra pūjā ahosi. Evaṃ mahatiyā pūjāya sā nāvā jambukolapaṭṭanaṃ pāvisi.
国王在大海岸边停驻七天，为大菩提树恭敬庄严，展现极大尊敬。随从众多的僧侣长老和同伴们一同乘船出行，船上有十辆战象排列，用细密的网捕获水鸟，树枝轻轻划过大菩提树。他们合掌顶礼，眼含热泪，庄严肃立。此时正见大菩提树苍翠旺盛，远望可见广大海洋之岸，海面宽广延绵数由旬，空中群仙环绕，五色莲花盛开飞舞，如天上四圣羽迦游动盘绕。水陆诸天与海中诸神都会集，以极盛大的恭敬礼敬。以此盛大礼敬，船只抵达镰倪国首府贾布阇罗的港口。
Devānampiyatissa mahārājāpi uttaradvārato paṭṭhāya yāva jambukolapaṭṭanā maggaṃ sodhāpetvā alaṅkārāpetvā nagarato nikkhamana divase uttaradvāra samīpe saddasālāvatthusmiṃ ṭhito tāya vibhūtiyā mahāsamudde āgacchantaṃyeva mahābodhiṃ therassānubhāvena disvā tuṭṭhamānaso nikkhamitvā sabbaṃ maggaṃ pañcavaṇṇehi pupphehi okiranto antarantarā pupphaagghiyāni ṭhapento ekāheneva jambukolapaṭṭanaṃ gantvā sabbatālāvacara parivuto puppha dhūpagaṇdhādīhi pūjayamāno galappamaṃnaṃ udakaṃ oruyha āgato vata redasabalassa sarasa raṃsijālaṃ vissajjanako bodhirukkhoti pasannacitto mahābodhiṃ ukkhipitvā uttamaṅge sirasmiṃ patiṭṭhapetvā mahābodhiṃ parivāretvā āgatehi soḷasahi jātisampannakulehi saddhiṃ samuddato paccuttaritvā samuddatīre bodhiṃ ṭhapetvā tīṇi divasāni sakala tambapaṇṇi rajjena pūjesi.
天爱王从城北城门口下来，沿途铺设道路、装饰美化。行经贾布阇罗港城时，立于城北门附近的讲堂前，用高僧的德行庄严大菩提树，见之心欢喜。临行前，他以心欢喜离去，沿途用五色花朵装点路途，不断布置烧香花灯。当天进城，遍行街巷，遍洒花雨、熏香、香油，虔诚礼敬大菩提树。随后到达蓄水池边，用水洒饮，遣散困扰战象的细密网，清理大菩提树下区域，心念安详。礼敬完毕后，他将大菩提树种于最高枝头，并环绕大菩提树，带领十六个出身名门世家的随从，从海边向内陆走去，三日内以锡兰王朝全体臣民礼敬大菩提树。
Atha catutthe divase mahābodhiṃ ādāya uḷāraṃ pūjaṃ kurumāno anupubbena anurādhapuraṃ sampatte anurādhapurepi mahāsakkāraṃ katvā cātuddasī divase vaḍḍhamānakacchāyāya mahābodhiṃ uttaradvārena pavesetvā nagaramajjhana atiharitvā dakkhiṇadvārena nikkhamitvā dakkhiṇadvārato pañcadhanu satike ṭhāne yattha amhākaṃ sammāsambuddho nirodha samāpattiṃ samāpajjitvā nisīdi. Purimakā ca tayo sammāsambuddhā samāpattiṃ appetvā nisīdiṃsu. Yattha ca kakusaṇdhassa bhagavato sirīsabodhi, konāgamanassa bhagavato udumbarabodhi, kassapassa bhagavato nigrodhabodhi, patiṭṭhāpesi -tasmiṃ mahāmeghavanuyyānassa tilakabhūte katabhūmi parikamme rājavatthudvārakoṭṭhakaṭṭhāne mahābodhiṃ patiṭṭhāpesi.
至第四天，他持大菩提树像行礼，逐步前往阿努拉德普勒。抵达阿努拉德普勒后，十分恭敬庄严大菩提树。十四日后，因树荫增长，他自北门进入城中，又经由南门出城，南门置于五宝庄严之地，即佛陀入灭、证涅槃处。古来三尊正觉者——马哈摩嘎喇那佛、迦叶佛、拘那含佛——曾于此地安置名木大菩提树。该地以大云林所环绕，佛塔基址四周高墙围护，此处安置大菩提树。
Evaṃ laṅkāhitatthāya-sāsanassaca vuddhiyā,
如此，锡兰佛法因地利益得以增长充实。
Mahāmeghavane ramme-mahābodhi patiṭṭhitoti;
即在大云林园中安置了尊贵的大菩提树。