Marīcavaṭṭi vihārakathā · Marīcavaṭṭi vihārakathā
Marīcavaṭṭi vihārakathā马利吒瓦提寺院之说
§18
18. Tato rājā cintesi mahāmahiṇdatthero kira mama ayyakassa devānampiyatissa rañño evamāha. Nattā te mahārāja duṭṭhagāmaṇi abhayo visaṃ hatthasatikaṃ sovaṇṇamāliṃ thūpaṃ kāressati. Saṅghassa ca uposathāgārabhūtaṃ navabhūmakaṃ lohapāsādaṃ kāressatīti cintetvā ca pana olokento rājagehe karaṇḍake ṭhapitaṃ suvaṇṇapaṭṭalekhaṃ disvā taṃ vācesi. Anāgate cattālīsaṃ vassasataṃ atikkamma kākavaṇṇatissassa putto duṭṭhagāmaṇi abhayo idañcidañca kāressatīti sutvā haṭṭho udaggo appoṭhesi-ayyena kira vatamhi diṭṭho mahā mahiṇdenāti.
于是国王思惟说：长老大摩耶者，传言乃我师父天人爱敬的王，如是言。王心念：大摩耶比库决不会造作恶业，必将建造一座无畏宝金堆塔，也必为僧团造一处法会用的九层宝阁铁楼。思量之间，王回首观望宫内金匣中所置之金匾，口诵此言：未来四千一百年间，迦摩难持王子必将建造无畏之塔。闻此语，王心中喜悦，立起而行，谓曰：此言为我所见，实为大摩耶也。
Tato pātova mahāmeghavanaṃ gantvā bhikkhusaṅghaṃ sannipātetvā etadavoca? Bhante bhikkhusaṅghassa uposathāgāraṃ katvā devavimāna sadisaṃ pāsādaṃ kāressāmi devalokaṃ pesetvā paṭe vimānākāraṃ likhāpetvā me dethāti? Saṅgho aṭṭha khīṇāsave pesesi. Te tāvatiṃsabhavanaṃ gantvā dvādasayojanubbedhā aṭṭhacattālīsa yojana parikkhepaṃ kūṭāgāraṃ sahassa patimaṇḍitaṃ navabhūmakaṃ sahassagabbhaṃ khīraṇa devadhītāya puññānubhāvanibbattaṃ ākāsaṭṭhaṃ ratanapāsādaṃ oloketvā hiṅgulakena paṭe tadākāraṃ likhitvā ānetvā bhikkhusaṅghassa adaṃsu saṅgho rañño pāhesi.
于是前往大云林，集集比库僧团，对众言：尊敬的比库僧团，我将为你们建造法会用的法堂，形状宛如天宫，致使天界亲临。愿以宝金书写天宫形象来呈现于你们。僧团皆为八根尽灭者。天宫远在三十三天，距离十二由旬又四十八由旬。其宫殿极为华美，层层宝顶，千余楼阁，九层楼高，宫殿殷实，适合供养乳白色的神女。殿上安置金饰，天幕璀璨，宝石铺成宝阁。王命人以朱砂书写宫殿形象，呈给比库僧团，僧团交还予王。
Taṃ disvā rājā tuṭṭhamānaso tadā taṃ lekhatulyaṃ lohapāsādaṃ kāresi. Kammantārambha kāle pana catusu dvāresu aṭṭhasatasahassāni hiraññāni ṭhapāpesi tadā catusu dvāresu sahassa sahassaṃ vatthapuṭāni ceva guḷa-tela-sakkhara-madhupurā anekasahassacāṭiyo ca ṭhapāpesi. Pāsāde amūlakena kammaṃ na kātabbanti bheriṃ cārapetvā amūlakena katakammaṃ agghāpetvā kārakānaṃ mūlaṃ dāpesi. Pāsādo ekekena passena hatthasata hatthasatappamāṇo ahosi tathā ubbedhana, navabhūmāyo cassa ahesuṃ ekekissā bhūmiyā sataṃ sataṃ kūṭāgārāni, tāni sabbānipi ratanakhacitāni ceva suvaṇṇa kiṅkiṇikāpanti parikkhittāni ca ahesuṃ tesaṃ kūṭāgārāni nānāratana bhūsikā pavāḷa vedikā ceva, tāsaṃ padumāni ca nānāratana vicittāneva ahesuṃ. Tathā sahassagabbhā ca nānāratana khacitā sīyapañjara vibhūsitā ca. Vessavanassa nārivābhanayānaṃ sutvā tadākāraṃ majjhe ratana maṇḍapaṃ kāresi.
王见此，心欢喜，即刻筑造与此形象同样的铁楼。建造期间，四大门置八百万两黄金，其间各置一千匹布、糖蜜、油、蜜饯、酒等供养，有数千伞盖。殿中不应进行损害原本的行为，不用铜锤敲击，不得做伤害建造者根基之举。每一壁面宽百肘，楼层也宽百肘，之间设有百个楼阁。这九层宝阁俱饰宝石，镶嵌黄金铃铛，围绕楼阁构筑多彩宝石柱、毛线织物装饰台座、莲花装饰。千余楼阁装饰各色宝石，宝石栏杆镶嵌珠宝，称为水晶笼子。听闻如是，王以女儿为妻，于正中央置宝石亭阁。
So anekehi ratanatthambhehi sīhavyagghādi rūpehi devatā rūpehi ca patimaṇḍito samantato olambaka muttā jālena ca parikkhitto ahosi pavāḷavedikā cassa pubbe vuttappakārāva sattaratana vicittamaṇḍapa majjhe pana eḷikamaya bhūmiyā dantamaya pallaṅko ahosi apassenampi dantamayameva, so suvaṇṇasūriyamaṇḍalehi rajata caṇda maṇḍalehi muttāmaya tārakāhi ca vicitto tattha tattha yathārahaṃ nānāratanamaya padumāni ceva pasāda janakāni ca jātakāni antarantarā suvaṇṇalatāyo ca kāresi. Tattha mahagghaṃ paccattharaṇaṃ attharitvā manuññaṃ danta vijaniṃ ṭhapesi. Pavāḷamaya pādukā kāresi. Tathā pallaṅkassopari eḷikabhūmiyā patiṭṭhitaṃ rajatamayadaṇḍaṃ setaccattaṃ kāresi. Tattha sattaratanamayāni aṭṭhamaṅgalāni antarantarā ca maṇimuttāmayā catuppāda pantiyo ca kāresi. Chattante cassa ratanamaya ghaṇṭāpantiyo olambiṃsu.
整座宫殿装饰狮子、象、猿猴等众多神兽雕像，满布神灵形象，四周环绕宝珠链饰的樱桃花环。楼阁宝座由七宝雕成，中央设螺旋形地面，装饰象牙与牙齿，顶覆金日形装饰、银月装饰、宝石星辰装饰。楼阁处处装饰异宝莲花，营造气派殿堂。作了多则生动的故事壁画，间或有金藤蔓装饰。楼阁后廊安置桥梁，架设象牙带牙饰铺盖。楼阁之上，镶嵌银质权杖和白玉四足栏杆。楼顶懸挂宝石制作的八吉祥物，间或装饰宝石与白玉项链，布置四足栏杆。伞盖上悬挂宝石制铜铃。
Pāsādo chattaṃ pallaṅko maṇḍapo cāti cattāro anagghā ahesuṃ mahagghāni mañcapīṭhāni paññatvo tattha mahagghāni kambalāni bhummattharaṇāni attharāpesi āvamana kumhi uḷuṅko ca sovaṇṇamayāyeva ahesuṃ. Sesa paribhoga bhaṇḍesu vattabbameva natthi dvārakoṭṭhakopi manohara pākārena parikkhitto. Tambalohiṭṭhikābhi pana chāditattā pāsādassa lohapāsādoti vohāro ahosi.
宫殿、伞盖、床榻及亭阁共四大精美建筑，床榻毯被编织得极精良，盖有毛皮，美轮美奂。其余日用器皿物件俱备，无缺少。城门楼阁，则以铜楼阁称呼，盖以盾牌状铜片。
Evaṃ tāvatiṃsabhavane devasabhā viya pāsādaṃ niṭṭhāpetvā saṅghaṃ sannipātesi. Maricavaṭṭi vihāramage viya saṅgho sannipati. Paṭhamabhūmiyaṃ puthujjanāyeva aṭṭhaṃsu dutiyabhūmiyā tepiṭakā, tatiyādisu tīsu bhūmisu kamena sotāpanna - sakadāgāmi - anāgāmino, upari catusu bhūmisu khīṇāsavāyeva aṭṭhaṃsu. Evaṃ saṅghaṃ sannipātetvā saṅghassa pāsādaṃ datvā maricavaṭṭi vihāramahe viya sattāhaṃ mahādānamadāsīti.
如此造就三十三天宫殿，如同召开天众大会般，集会比库僧团。僧团如同居于玛里刺林园，集聚一堂。第一层比库多如凡夫，八人；第二层具有三藏之人；第三等及以后三层有流果、再来、无学之人；顶层四层俱为八位根本尽灭比库。如此集会僧团，供养其法堂，如同玛里刺林大寺施大供养七日。
‘‘Pāsādahetu cattāni-mahācāgena rājinā,
『宫殿之因』有四：大施主为王奉献，
Anagghāni ṭhapetvāna-ahesuṃ tiṃsakoṭiyo;’’
恪守无价之物，聚集三千万而成；
Pahāya gamanīyantaṃ-datvāna dhanasañcayaṃ,
舍弃应舍之物，赠舍资财已备，
Anugāmidhanaṃ dānaṃ-evaṃ kubbanti paṇḍitā;
如斯随从布施者，智者如此称说。
§19
19. Athekadivasaṃ rājā satasahassaṃ vissajjetvā mahābodhi pūjaṃ kāretvā nagaraṃ pavisanto thūpaṭṭhāne patiṭṭhitaṃ silāthūpaṃ disvā mahiṇdattherena vuttavacanaṃ anussaritvā mahāthūpaṃ kāressāmīti katasanniṭṭhāno nagaraṃ pavisitvā mahaṃtalaṃ āruyha subhojanaṃ bhuñjitvā sirisayanagato evaṃ cintesi mayā damiḷe maddamānena ayaṃ loko ativiya pīḷito, kena nu kho upāyena lokassa piḷanaṃ akatvā dhammena samena mahā cetiyassa anucchavikaṃ iṭṭhakā uppādessāmīti taṃ cintitaṃ chattaṃ adhivatthā devatā jānitvā rājā evaṃ cintesīti ugghosesi.
十九、某日，国王放出一百千人，修大菩提敬礼，入城时见立于佛塔处的石佛塔，忆起长老瑟璩所说之语，遂起建造大佛塔之心。已备诸具，入城登高，享用美食，卧于梳枝树下，心念：‘此地众生极受苦难，如何方法令众生苦难消除？以法相调，兴建大佛塔周围佛舍利塔。’此思维被天神所知，天神告知国王：‘国王正如此思虑。’国王遂悉心倾注。
Paramparāya devalokepi kolāhalamahosi taṃ ñatvā sakko devarājaṃ vissakammaṃ āmantetvā’tāta! Vissa kamma! Duṭṭhagāmaṇi abhaya mahārājā mahā cetiyassa iṭṭhakatthāya cintesi. Tvaṃ gantvā uttarapasse nagarato yojanappamāṇe ṭhāne gambhira nadiyā tīre iṭṭhakā māpetvā ehi’ti pesesi.
因天界连绵喧嚣，萨咖天王知其事，召请神王曰：‘父亲啊！天王！恶行者大无畏王为兴建大佛塔之目的正在谋划。请速往北部城外，距城数由旬，河岸幽深处起造石塔。’
Taṃ ñatvā vissakamma devaputto āgantvā tattheva mahācetiyānucchavikaṃ iṭṭhakā māpetvā devapurameva gato. Puna divase eko sunakhaluddo sunakhe gahetvā araññaṃ gantvā tattha tattha vicaranto taṃ ṭhānaṃ patvā iṭṭhakā adisvā ca nikkhami. Tasmiṃ khaṇe ekā bhummā devatā tassa iṭṭhakā dassetuṃ mahantaṃ godhāvaṇṇaṃ gahetvā luddassa sunakhānañca attānaṃ dassetvā tehi anubaddho iṭṭhakābhimukhaṃ attvā antaradhāyi.
知悉此事后，毗沙伽摩天子来到那里，恰在大舍利庙附近撒布牲牺牲，之后便前往天城。隔日，有一只灰黄犬带着幼犬，入林游走，至各处巡视，竟发现那处地方有牲牺牲，遂下跪，并领导幼犬离开。此时，一位地母神携带巨大金杖显现，以示给幼犬及犬母看，随后牵引它们，面对牲牺牲之处，转身隐没。
Sunakhaluddo iṭṭhakā disvā amhākaṃ rājā thūpaṃ kāretukāmo, mahanto vata no paṇṇākāro laddhoti haṭṭhamānaso puna divase pātoca āgantvā attanā diṭṭhaṃ iṭṭhaka paṇṇākāraṃ rañño nivedesi. Rājā taṃ sāsanaṃ sutvā attamano hutvā tassa mahantaṃ sakkāraṃ kāretvā taṃyeva iṭṭhaka gopanaṃ kāresi. Tato rājā ahameva iṭṭhakolokanatthāya gacchāmi - kuntaṃ vaḍḍhethāti āha.
灰黄犬见到牲牺牲后，告诉我们国王渴望建造塔庙，果然获得丰富的金叶。国王内心欢喜，翌日再次前来，亲自查看已见的牲牺牲及金叶，禀告国王。国王听闻此教令，心安欢喜，恭敬至极，遂为那牲牺牲布置护庇，并亲自监护牲牺牲。国王还说：“我亲自前往巡视牲牺牲，以期它能增长。”
Tasmiṃyeva khaṇe puna aññaṃ sāsanaṃ āhariṃsu. Nagarato tiyojanamatthake ṭhāne pubbuttarakaṇṇe ācāra viṭṭhigāme tiyāmarattiṃ abhippavaṭṭe deve soḷasa karīsappamāṇe padese suvaṇṇabījāni uṭṭhahiṃsu. Tāni pamāṇato ukkaṭṭhāni vidatthippamāṇāni. Omakāni aṭṭhaṅgulappamāṇāni ahesuṃ, atha vibhātāya rattiyā gāmavāsino suvaṇṇabijāni disvā rāchā’rahaṃ vata bhaṇḍaṃ uppannanti samantato ārakkhā saṃvidahitvā suvaṇṇabījāni pātiyaṃ pūretvā āgantvā rañño dassesuṃ rājā tesampi yathārahaṃ sakkāraṃ kāretvā teyeva suvaṇṇa gopake akāsi.
同日，另有一类教令被引入。在离城三由旬处，东边的维萨提户村，有天人现身，他们栽种金色种子约十六加里。那些种子大小不一，最长约八指。后来，夜里乡村居民见到金色种子，纷纷称赞其珍贵，四处保护，举办护持礼仪，盛满祭坛，呈献国王。国王对其深加敬重，指定专人为金种子保护者。
Atha tasmiṃyeva khaṇe aññaṃ sāsanaṃ āhariṃsu. Nagarato pācīnapasse sattayojana matthako ṭhāne pāragaṅgāya tambaviṭṭhi nāma janapade tambalohaṃ uppajji. Gāmikā pātiṃ pūretvā tambalohaṃ gahetvā āgantvā rañño dassesuṃ rājā yathānurūpaṃ sakkāraṃ tesampi kāretvā teyeva gopake akāsi.
随后，又引入另一教令。在城西七由旬处，邻近帕拉江边，有称作坦巴维帝的城镇，其村民装满祭坛金种子，携带金质种子献给国王。国王亦深加敬重，为其指定专门的守护者。
Tadanantaraṃ aññaṃ sāsanaṃ āhariṃsu. Purato catuyojanamatthako ṭhāne pubbadakkhiṇa kaṇṇe sumanavāpigāme uppalakuruviṇda missakā bahū maṇayo uppajjiṃsu gāmikā pātiṃ pūretvā āgantvā mānayo rañño dassesuṃ. Rājā tesampi sakkāraṃ kāretvā teyeva gopake akāsi.
继而，又引入一段教令。在城北四由旬处，北偏东方向的苏摩纳瓦庇村，有大量宝石如蓝宝石、翠玉、红宝石等出产，村民装满礼物供献，携带宝石呈献国王。国王亦恭敬善待，为其们指定护守宝石的专员。
Tadanantaraṃ aññampi sāsanaṃ āhariṃsu. Nagarato dakkhiṇa passe aṭṭhayojana matthake ṭhāne ambaṭṭhakola janapade ekasmiṃ leṇe rajataṃ uppajji tasmiṃ samaye nagaravāsiko eko vāṇijo bahūhi sakaṭehi haḷiddi siṅgiverādīnamatthāya malayaṃ gato, leṇassa avidūre sakaṭāni muñcitvā patodadāruṃ pariyesanto taṃ pabbataṃ abhirūḷho ekaṃ paṇasayaṭṭhiṃ addasa.
不久，再献另一教令。在城南南偏东方八由旬处的安婆达柯拉村中，有一座银矿石洞。时值，城中一商人与多辆车马前往采集姜黄等货品，离洞不远处放置车马，入山寻找木材，攀登至一百五十余座山上，见到那洞穴。
Tassa mahantaṃ cāṭippamāṇaṃ ekameva paṇasa phalaṃ naruṇayaṭṭhiṃ nāmetvā heṭṭhā pāsāṇapiṭṭhiyaṃ aṭṭhāsi. So taṃ phalabhārena namitaṃ disvā upagantvā hatthena parāmasitvā pakkabhāvaṃ ñatvā vaṇṭaṃ chiṇdi paṇasayaṭṭhi uggantvā yaṭāṭṭhānaṃ aṭṭhāsi vāṇijo aggaṃ datvā bhuñjissāmīti cintetvā kālaṃ ghosesi. Tadā cattāro khīṇāsava āgantvā tassa purato pāturahesuṃ. Vāṇijo te disvā attamano pāde vaṇditvā nisīdāpetvā tassa phalassa vaṇṭāsamantā vāsiyā tacchetvā apassayaṃ luñcitvā apanāmesi. Samantato yusaṃ otaritvā apassayānitaṃ āvāṭaṃ pūresi vāṇijo manosilodakavaṇṇa paṇasayusaṃ patte pūretvā adāsi. Te khīṇāsavā tassa passantasseva ākāsamabbhuggantvā pakkamiṃsu.
他手持一枚巨大的蕉果，称之为红蕉果，站在下方的石岩上。见其沉重的果实低垂，便走近，用手轻触，知道要飞离。于是切断挂着的藤蔓，将蕉叶卷起，准备赠送给商贾，说：“给商贾做首领，我们便可享用此果”，并约定时间。此时，四位已断尽烦恼的圣者来到他面前。商贾见了他们，虔敬地跪拜在他们脚下，令他们坐下，接着用手抚摸蕉叶，均匀地撒上水，轻轻拭净，整理后奉献。四面找来芋头，装满盛器，商贾并用心注满芋叶汁，再奉上。那些已断烦恼的圣者见此，仿佛翱翔于空中，飞行而去。
So puna kālaṃghosesi aññe cattaro khīṇāsavā āgamiṃsu. Tesampi hatthato patte gahetvā suvaṇṇavaṇṇehi pana samiñjehi pūretvā adāsi tesu tayo therā ākāsena pakkamiṃsu itaro iṇdaguttatthero nāma khīṇāsavo tassa taṃ rajataṃ dassetukāmo upari pabbatā otaritvā tassa leṇassa avidūre nisīditvā paṇasa miñjaṃ paribhuñjati upāsako therassa gatakāle avasesa miñjaṃ attanāpi khāditvā sesakaṃ bhaṇḍikaṃ katvā ādāya gacchanto theraṃ disvā udakañca pattadhovanasākhañca adāsi.
他再一次定下时间呼唤，其他四位已断烦恼的圣者到来。他们接过蕉叶，装满了金色的坚果奉献。三位长老即刻乘空气飞行而去。另一位名叫因陀固达的已断烦恼者，为了观看那银器，便从山上下来，坐在洞穴不远处，慢慢享用蕉叶里的果实。近事男近至长老住处，吃完了剩余果实，清理完容器后，带着器具离开。见到长老，他还赠送了水和浆果作为敬礼。
Theropi leṇadvārena sakaṭa samīpagāmi maggaṃ māpetvā iminā maggena gaccha upāsakāti āha. So theraṃ vaṇditvā tena maggena gacchanto leṇadvāraṃ patvā samantā leṇaṃ olokento taṃ rajatarāsiṃ disvā rajatapiṇḍaṃ gahetvā cāsiyā chiṇditvā rajatabhāvaṃ ñatvā mahantaṃ sajjhapiṇḍaṃ gahetvā sakaṭa santikaṃ gantvā tiṇodaka sampanne ṭhāne sakaṭāni nivesetvā lahuṃ anurādhapuraṃ gantvā raññño dassetvā tamatthaṃ nivedesi rājā tassāpi yathārahaṃ sakkāraṃ kāresi.
长老在洞穴门口见到了这位近事男，邀请他同行，指示道路。那人恭敬地向长老作礼，随之前行。到达洞穴门口，环绕洞穴巡视，发现那银盘，取下银盘，砸碎瓷碗，了知银器的性质。又取了巨大的银块，前往车旁，将银块置于装水的草杯内安置好。随后前往安乐之地轻微城，拜见国王，献上礼物，国王也给予相应回礼。
Tadantaraṃ aññampi sāsanaṃ āhariṃsu nagarato pacchima disābhāge pañca yojana matthake ṭhāne uruvela pabbata mahāmalakamattā pacāḷa missakā saṭṭhi sakaṭappamāṇamuttā samuddato thalamuggamiṃsu kevaṭṭā disvā rājārahaṃ vata bhaṇḍaṃ uppannanti rāsiṃ katvā ārakkhaṃ datvā pātiṃ pūretvā āgantvā rañño dassetvā tamatthaṃ nivedesuṃ. Rājā tesampi yathārahaṃ sakkāraṃ kāresi.
期间，其他人也带来了教法，从城中西侧外五由旬处的大乌维拉山，此处宽广，是御马牧场，车乘可通至海边。见到长老们，国王欢喜，便主持祭祀，聚集人民，布施守护，祭祀完成后，拜谒国王，进礼如法。国王也回以礼仪。
Puna aññaṃ sāsanaṃ āhariṃsu nagarato pacchimuttara kaṇṇe sattayojana matthake ṭhāne peḷivāpi gāmassa vāpiyā otiṇṇa kaṇdare pulina puṭṭhe nisadapotappamāṇa dīghato vidatthicaturaṅgulā ummāpupphavaṇṇā cattāro mahāmaṇi uppajjiṃsu. Atheko matto nāma sunakhaluddo sunakhe gahetvā tattha vicaranto taṃ ṭhānaṃ patvā disvā rājārahaṃ vata bhaṇḍanti vālikāhi paṭicchādetvā āgantvā rañño nivedesi. Rājā tassāpi yathārahaṃ sakkāraṃ kāresi. Evaṃ rājā thūpatthāya uppannāni iṭṭhakādīni tadaheva assosi iṭṭhaka rajatānaṃ uppannaṭṭhānaṃ teneva nāmaṃ labhi.
又带来另一部教法，来自城西北七由旬处，位于淤泥堆积的山坳中。这里有四颗巨大的宝石，其中一颗名为“疯石”，“疯石”藏于山中。商人看见，称其为宝石，覆盖上篱笆后前来献礼于国王，国王回礼如法。如此，国王因火产生的石碟等宝物而欢喜，当时有大量银器和宝石出现，因此地方得名。