三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外NaradakkhadīpanīPakiṇṇaka-niddesa

Pakiṇṇaka-niddesa · Pakiṇṇaka-niddesa

200 段 · CSCD 巴利原典
Pakiṇṇaka-niddesa杂项解说
§253
253.
二百五十三。
Kumudaṃ ko pabodhayi,
莲花是谁启发?
Nātho ravindu paṇḍito;
谁为明师、智者?
Kamalaṃ ko kumudaṃ ko,
莲华是谁?莲花是谁?
Narapaṃ ko pabodhayi.
人群中谁来启发?
§254
254.
二百五十四。
Cittena niyyati loko,
世界随心迁转,
Cittena parikassati;
世界因心起伏变化;
Cittassa eka-dhammassa,
心恒存一法,
Sabbeva vasamanvagū.
众生似皆随其宰制。
§255
255.
Samaṇo rājānurājā,
游方者胜过国王及诸侯王,
Senāpati mahā-matto;
大将军极其狂妄;
Dhammaṭṭho paṇḍito disvā,
但见法义通达博学,
Paccakkhatthaṃ na kāriyā.
无所为彼义而有偏向。
§256
256.
二百五十六。
Dīpo nava-disaṃ tejo,
灯火如新方诸方光辉熠烁,
Na heṭṭhā ca tathā sakaṃ;
非下等且亦非同类之物;
Para-vajjaṃ vidū passe,
应当观察自身过失,
Saka-vajjaṃpi passatu.
亦应观察他人过失。
§257
257.
二百五十七。
Sa-phalaṃ paṇḍito loke,
智者在世间得善果,
Sa-kāraṇaṃ vacaṃ bhaṇe;
当言正当的缘由;
A-kāraṇaṃphalaṃ bālo,
愚者则说无缘的果报。
Idaṃ ubhaya-lakkhaṇaṃ.
此乃两种相。
§258
258.
二百五十八。
Tassa vācāya jāneyya,
当知其语,
Kuṭilaṃ bāla-paṇḍitaṃ;
曲折者,愚智俱有;
Vācā-rūpaṃ mittaṃ kare,
语形亲近者为友,
Vācā-rūpaṃ dhuvaṃ jahe.
坚牢语形应当舍弃。
§259
259.
二百五十九。
Duccintitassa cintā ca,
「忧虑心重者的忧虑,
Dubbhāsitassa bhāsanā;
恶语出世者的言语,
Dukkammassa katañcāti,
作恶者的行为,」
Etaṃ bālassa lakkhaṇaṃ.
这是愚者的特征。
§260
260.
二百六十。
Su-cintitassa cintā ca,
善思者所思虑者,
Su-bhāsitassa bhāsanā;
善言者所说话语,
Su-kammassa katañcāti,
善行者所为业,
Etaṃ dhīrassa lakkhaṇaṃ.
此为智者之特征。
§261
261.
A-nayaṃ nayati dummedho,
愚痴者不引导此。
A-dhurāyaṃ ni-yuñjati;
不侵害他者,
Dunnayo seyyaso hoti,
即为优秀的主宰,
Sammā vutto pakuppati;
正当说法时,能生起恭敬心;
Vinayaṃ so na jānāti,
但不懂戒律的人,
Sādhu tassa a-dassanaṃ.
他之所行不可见,理应称赞。
§262
262.
Nayaṃ nayati medhāvī,
智慧者能引导此路,
A-dhurāyaṃ na yuñjati;
非愚昧之途不可通行;
Su-nayo seyyaso hoti,
善导者安住于正道,
Sammā vutto na kuppati;
正言之中不生嗔恨;
Vinayaṃ so pajānāti,
彼了知持戒之义,
Sādhu tena samāgamo.
与之相聚当称善。
§263
263.
二百六十三。
A-nāyakā vinassanti,
无指导者者灭亡,
Nassanti bahu-nāyakā;
多指导者亦灭亡;
Thī-nāyakā vinassanti,
女指导者灭亡,
Nassanti susu-nāyakā.
正当之指导者不灭。
§264
264.
二百六十四。
Jeṭṭho kammesu nīcānaṃ,
在低贱的业中,
Jānaṃjānaṃva ācare;
像无知者一样行事;
A-jānevaṃ kare jānaṃ,
明知却仍如此行,
Nīco eti bhayaṃ piyaṃ.
低劣者无疑招致害怕和痛苦。
§265
265.
Kammaṃ dujjana-sāruppaṃ,
业如同恶劣的伴侣,
Dudhā sujana-sāruppaṃ;
如乳者同善人之品;
Dujjanaṃ tesu dukkamme,
恶人为其作恶;
Su-kamme sujanaṃ icche.
善人为善行而乐;
§266
266.
Paṇḍito verī bālo ca,
智者与敌人、愚者与恶人,
Dujjayo bāla-verito;
恶人由愚者所蔽;
Paṇḍitaṃ-verī pamādena,
智慧者绝不因疏忽大意而生怨恨,
Na taṃ jayo hi sabbadā.
此种怨恨终究不会恒久得胜。
§267
267.
二百六十七。
Guyhassa hi guyhameva sādhu,
隐秘者的行为果真是隐秘而善巧,
Na hi guyhassa pasatthamāvi-kammaṃ;
因为隐秘之中无有公开不善之业;
A-nipphannatāya saheyya dhīro,
因此,以不显露为本忍受的刚毅者,
Nipphannatthova yathā-sukhaṃ bhaṇeyya.
好比说出已经完成的利益那般愉悦。
§268
268.
Guyhamatthaṃ na vivareyya,
不应揭露秘密的含义,
Rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ;
应像守护珍宝那样守护它;
Na hī pātukato sādhu,
秘密的意义若显露,便不善,
Guyho attho pajānatā.
因秘密的意义已被知晓。
§269
269.
Thiyā guyhaṃ na saṃseyya,
不怀疑隐密,
A-mittassa ca paṇḍito;
且为无所友者之智者;
Yo cāmisena saṃhīro,
或以退守克制自持,
Hadaya-ttheno ca yo naro.
或心静定而为人者。
§270
270.
Vivicca bhāseyya divā rahassaṃ,
应当独自默然地于白昼秘密诵说,
Rattiṃ giraṃ nāti-velaṃ pamuñce;
于夜晚口语不离时节地放松发出;
Upassutikā hi suṇanti mantaṃ,
学习者们诚实地听受谛思,
Tasmā hi manto khippamupeti bhedaṃ.
是故谛思迅速产生分解破坏。
§271
271.
二百七十一。
Na pakāsati guyhaṃ yo,
不启显秘密者,
So guyhaṃ paṭiguyhati;
于是密藏处所秘密收摄,
Bhayesu na jahe kicce,
不因恐惧而舍离职责义务,
Su-mittonucaro bhave.
成为善友随顺者。
§272
272.
二百七十二。
Karoti dukkaraṃ sādhuṃ,
行难行善事,
Ujuṃ khamati dukkhamaṃ;
正直宽恕恶事。
Duddadaṃ sāmaṃ dadāti,
若有所恶意者,亦给予同类之物,
Yo su-mitto have bhave.
则彼为善友、良友。
§273
273.
二百七十三。
Piya-vācā sadā mitto,
亲切的言语永为友,
Piya-vatthuṃ na yācanā;
不乞求亲切之物;
Icchāgatena dānena,
凭愿望托付的布施,
Su-daḷho su-ppiyo have;
『苏-达罗』者,指坚硬、粗糙之义;『苏-皮约』者,指可爱、宜人之义。
Tadaṅgato ca hīnena,
『塔丹-伽托』者,谓往来于彼;『恰-希涅那』者,指懦弱或下贱之人。
A-ppiyo bhijjano bhave.
『阿-皮约』者,谓不受喜爱;『比吉亚诺』者,谓为憎恶厌弃。
§274
274.
此为章节数字二百七十四。
Dehīti yācane hirī,
『得希』者,在请乞中生起羞愧心;
Sirī ca kāya-devatā;
『悉里』者,指身之神祇护佑。
Palāyanti siricchito,
逃离者被称为抵抗者,
Na yāce para-santakaṃ.
非乞求他人的痛苦者。
§275
275.
Svāno laddhāna nimmaṃsaṃ,
自己所获的肉体,
Aṭṭhiṃ tuṭṭho pamodati;
骨骼满足而欢喜;
Sakantikaṃ migaṃ sīho,
狮子在猎物附近,
Hitvā hatthiṃnudhāvati.
丢弃大象而追逐,
§276
276.
二百七十六。
Evaṃ chandānurūpena,
如是,依照欲望之合,
Jano āsīsate phalaṃ;
人们依止其果,
Mahā chandā mahantaṃva,
大欲亦如巨大的,
Hīnaṃva hīna-chandakā.
小欲则如微小的欲望者。
§277
277.
Nānā-chandā mahārāja,
多种欲望,诸大王,
Ekāgāre vasāmase;
独自一室而居;
Ahaṃ gāma-varaṃ icche,
我愿得乡中上等之地,
Brāhmaṇī ca gavaṃ sataṃ.
及一百头婆罗门牛。
§278
278.
Putto ca ājañña-rathaṃ,
有幼子驾御战车,
Kaññā ca maṇi-kuṇḍalaṃ;
有女子佩戴宝石耳环;
Yā cesā puṇṇakā jammī,
如果此处所述者为女主,
Ujukkhalaṃbhi-kaṅkhati.
则其怀疑纯洁贤明之人。
§279
279.
Ṭhānaṃ mitte dhane kamme,
地方、友伴、财物与行为。
Satussāhe su-labbhitaṃ;
善护其心而努力,所得甚难获得;
Taṃ daḷhaṃ dukkaraṃ kare,
为此精进努力,完成艰难之事,
Paññā-sati-samādhinā.
依凭智慧、念处与正定三者。
§280
280.
二百八十。
Bhesajje vihite suddha,
设立净药以治疗众生,
Buddhādi-ratanattaye;
为佛宝及其诸宝之所依托;
Pasādamācare niccaṃ,
应恒常庄严威仪,
Sajjane sa-guṇepi ca.
与善知识相处且具德行。
§281
281.
Rājā raṭṭhena dhātuso,
国王持守国家法度,
Bālo pāpehi dummano,
愚人则为恶行所困,
Alaṅkārena itthīpi,
女子亦当以饰物自修饰,
Kāmehi ca na tappati.
欲乐不能满足。
§282
282.
二百八十二。
Appiccho ca dhutaṅgena,
不过于吝惜,
Āraddho vīriyena hi;
以精进努力为起点;
Visārado parisāya,
善于管理同伴,
Pariccāgena dāyako;
舍弃赠予施与者。
Savanena su-dhammaṃpi,
听闻善法,
Na tappativa paṇḍito.
愚者虽勤不逮智者。
§283
283.
二百八十三。
Jeṭṭhassa sitaṃ hasitaṃ,
长者声音严肃沉静,
Majjhassa madhurassaraṃ;
中者言辞柔和甜美;
Loke aṃsa-siro-kampaṃ,
世间如肢体颤抖摇动,
Jammassa apa-hassitaṃ;
闹笑声被制止,
Etesaṃ ati-hassitaṃ,
这是过度的笑,
Hāso hoti yathākkamaṃ.
笑应当适度合宜。
§284
284.
二百八十四。
Natthi duṭṭhe nayo atthi,
恶人无导引可依,
Na dhammo na su-bhāsitaṃ;
既无法亦无善说;
Nikkamaṃ duṭṭhe yuñjeyya,
应当断除恶法,
So hi sabbhiṃ na rañjati.
因为恶法毫无喜悦可言。
§285
285.
Dullabhaṃ pakatiṃ vācaṃ,
罕见正直的语辞,
Dullabho khemako suto;
罕见安稳的圣者;
Dullabhā sadisī jāyā,
罕见与之相似的出生者,
Dullabho sa-jano piyo.
难得而又受人喜爱的人。
§286
286.
二百八十六。
Dhajo rathassa paññāṇaṃ,
旗帜是战车的智慧,
Dhūmo paññāṇamaggino;
烟雾是通向智慧之道的障碍;
Rājā raṭṭhassa paññāṇaṃ,
君王是国土的智慧,
Bhattā paññāṇamitthiyā.
仆人是愚昧者的智者。
§287
287.
二百八十七。
Dunnāriyā kulaṃ suddhaṃ,
『难知』者,家族清净,
Putto nassati lālanā;
子女不中断孝养;
Samiddhi a-nayā bandhu,
『燃燃』者,不贪连累亲属,
Pavāsā madanā hirī.
戒忌轻薄与无羞耻。
§288
288.
二百八十八。
Mātā pitā ca puttānaṃ,
父母对子女,
Novāde bahu-sāsannaṃ;
不应给他们许多严重威胁;
Paṇḍitā mātaro appaṃ,
贤明的母亲们应少言,
Vadeyyuṃ vajja-dīpanaṃ.
应当言说正当教诲的灯火。
§289
289.
二百八十九。
Lāḷaye pañcha-vassāni,
教导五年时,
Dasa-vassāni tāḷaye;
十年于丛林,
Patte tu soḷase vasse,
获十九岁,
Puttaṃ mittaṃvadācare.
视子如朋友般抚育。
§290
290.
二百九十。
Lālane dhītaraṃ dosā,
疼爱女儿难免忧患,
Pālane bahavo guṇā;
护持众多德行增长;
Dhītuyā kiriyaṃ niccaṃ,
女儿应常行善业,
Passantu suṭṭhu mātaro.
母亲们好生观察。
Iti pakiṇṇaka-niddeso nāma · 如是名为“杂项解说”。
Sattamā paricchedo. · 第七章。