三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外SaṃyuttanikāyeMahāvaggasaṃyuttapāḷi

Mahāvaggasaṃyuttapāḷi · Mahāvaggasaṃyuttapāḷi

125 段 · CSCD 巴利原典
Mahāvaggasaṃyuttapāḷi大品相应圣典
Avijjāvagga
无明品
Upaḍḍhasutta半经
Pucchā – mahāvaggasaṃyutte panāvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dutiyaṃ saṃgītaṃ upaḍḍhasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问答部分——在品类相应的集部中,有老比库们所集的佛法汇集大长老所作的第二首赞歌,此《伽诃经》由世尊开示,缘自何处,内容为何,如是说讲述。
Vissajjanā – sakkesu bhante sakkare nāma sakyānaṃ nigame āyasmantaṃ ānandattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānandatthero bhagavantaṃ etadavoca ‘‘upaḍḍhamidaṃ bhante brahmacariyaṃ yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘mā hevaṃ ānanda, mā hevaṃ ānanda, sakalamevidaṃ ānanda brahmacariyaṃ yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
解除部分——尊者们,世尊说,萨咖,即释迦族的族中尊者阿难长老所开示。尊者阿难对世尊说:‘此乃尊者,此乃清净的持戒生活,所谓善友、善助、善随伴。’世尊于此法中如此说道:‘阿难,勿如此,勿如此,善哉,阿难,所有此等持戒生活者,即是善友、善助、善随伴。’
Mamaṃ hi ānanda kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti.
因为阿难,众生因遇善友而生,因生故得以超脱生死。
Bojjhaṅgasaṃyutta
觉支相应
Kuṇḍaliyasutta昆达利亚经
Pucchā – bojjhaṅgasaṃyutte panāvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ kuṇḍaliyasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问答部分——在觉支品中,有老比库们所集的佛法汇集大长老作的第六首赞歌,此《环卷经》由世尊开示,缘自何处,内容为何,如是说讲述。
Vissajjanā – sākete bhante añjanavane migadāye kuṇḍaliyaṃ paribbājakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Kuṇḍaliyo bhante paribbājako bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘ahamasmi bho gotama ārāmanissayī parisāvacaro, tassa mayhaṃ bho gotama pacchābhattaṃ bhuttapātarāsassa ayamācāro hoti ārāmena ārāmaṃ uyyānena uyyānaṃ anucaṅkamāmi anuvicarāmi, so tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe itivādappamokkhānisaṃsañceva kathaṃ kathante upārambhānisaṃsañca, bhavaṃ pana gotamo kimānisaṃso viharatī’’ti etaṃ vacanaṃ avoca. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘vijjāvimuttiphalānisaṃso kho kuṇḍaliya tathāgato viharatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
启示:尊者,起初有游方者名为坤多利亚,住在萨盖德附近的安颜林、鹿野苑一带。该游方者前往世尊所处,言道:『我乃果德玛,是住于寺院的比库,随众生活。对我来说,世尊,饭食之后饮食前的行为常常如此:我于寺院之内,经行于寺园之间,游走徘徊。于此,我见数位沙门婆罗门,或似出言解脱,或似陈说破除束缚。然果德玛,你常处何种束缚之中呢?』对此事,世尊言道:『坤多利亚,亦如来所处者,其束缚乃智慧解脱之果报。』世尊以此语言说。
Paṭhama gilānasutta第一病经
Pucchā – tenāvuso bhagavvatā jānatā…pe… sammāsambuddhena bojjhaṅgasaṃyutte dutiye gilānavagge paṭhamagilānasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
请问:那位于世尊所知处……(略)……在正觉者具足觉支所集之第二章病苦品中,首品病苦经,于何处、何时、何事起首开讲,且以何事内容述说?
Vissajjanā – rājagahe bhante pippaliguhāyaṃ āyasmantaṃ mahākassapattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante mahākassapatthero pippaliguhāyaṃ viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhante bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi, nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca– ‘‘kacci te kassapa khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamoti. Na me bhante khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sattime kassapa bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
启示:尊者,在王舍城胡椒窟中,开始说法于长老大型摩訶咖萨巴尊者。此尊者住于胡椒窟,身为病苦困扰,患有剧烈病痛。时至傍晚,世尊在静处起身,向尊者步近,入座安顿。坐下后,世尊向长老摩訶咖萨巴曰:『尊者咖萨巴,汝是否能忍受?可否调伏?是否痛苦感受有时消退,有时复发?是否明见消退,或明见复发?我无感忍受,我之剧痛感受时隐时显,明见时消时止。』对此事,世尊言:『咖萨巴尊者,七觉支已由我悉知,已修习增广,乃至通达证果涅槃。』世尊以此语言说。
Udāyisutta伍答夷经
Pucchā – tattheva āvuso tatiye udāyivagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ udāyisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
请问:即于彼处,尊者,在第三章入定品由古老法集大师们所集之第十首歌颂,世尊于何处、何时、何事开讲,且以何事内容述说?
Vissajjanā – sumbhesu bhante setakenāma sumbhānaṃ nigame āyasmantaṃ udāyittheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante udāyitthero bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘acchariyaṃ bhante, abbhutaṃ bhante, yāva bahukatañca me bhante bhagavati pemañca gāravo ca hirī ca ottappañcāti evamādikaṃ vacanaṃ avoca. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sādhu sādhu udāyi eso hi te udāyi maggo paṭiladdho. Yo te bhāvito bahulīkato, tathā tathā viharantaṃ tathattāya upanessati, yathā tvaṃ ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānissatī’’ti. Evaṃ kho bhagavatā bhāsitaṃ.
启示:尊者,住在苏摩赫城的舍塔凯那聚落,有长老乌岱尊者开始讲法。尊者乌岱向世尊前来白言:『奇妙啊,尊者,惊异啊,尊者!我对世尊之爱戴与敬重,羞愧与惧怕极为深厚等言辞,皆曾多次对佛说。对此事,世尊语言云:『善哉,善哉,乌岱!此路即为汝所得之道。若汝精进修习、勤加增长,常行如是,则必至真理,其如汝谓“断尽生死,尽行梵行,所应行已,无他余道。”』世尊以此如是说。
Satipaṭṭhānasaṃyutta
念处相应
Satisutta念经
Pucchā – satipaṭṭhānasaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhaka mahātherehi dutiyaṃ saṃgītaṃ satisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ kārabbha kathañca bhāsitaṃ.
复问——尊者,先辈的众多法集大长老中,世尊曾说过第二遍的念处经歌在哪里?是以何因由、如何而说的?
Vissajjanā – vesāliyaṃ bhante ambapālivane sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘sato bhikkhave bhikkhu vihareyya sampajāno ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
答复——尊者,在迦叶林的维沙莉,大众比库众多时,世尊开示道:“比库们,应当修持念处,具足正念正知,这是我的教诲。”诸如此类世尊所说。
Sālasutta沙喇经
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi catutthaṃ saṃgītaṃ sālasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
复问——同样尊者,先辈的众多法集大长老中,世尊曾说过第四遍的舍利子经歌在哪里?又是由何处开始、如何而说的?
Vissajjanā – kosalesu bhante sālāyanāma kesalānaṃ brāhmaṇagāme sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘ye te bhikkhave bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ, te vo bhikkhave bhikkhū catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
答复——尊者,在拘萨罗国萨拉雅村名为舍利子村的婆罗门村庄中,众多比库集聚时,世尊开示道:“你们这些新近出家刚修习此法与律的比库,应当专心住于四念处的修习,努力涵摄、安置、立定诸念。”诸如此类世尊所说。
Sakuṇagghisutta萨库那基经
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ sakuṇagghisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
复问——同样尊者,先辈的众多法集大长老中,世尊曾说过第六遍的鹫鸱经歌在哪里?又是由何处开始、如何而说的?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave sakuṇagghi lāpaṃ sakuṇaṃ sahasā ajjhappattā aggahesi. Atha kho bhikkhave lāpo sakuṇo sakuṇagghiyā hariyamāno evaṃ paridevasi mayamevamha alakkhikā, mayaṃ appapuññā, ye mayaṃ agocare carimha paravisaye, sacejja mayaṃ gocare careyyāma sake pettike visaye, na myāhaṃ sakuṇagghi alaṃ abhavissa yadidaṃ yuddhāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
答复——尊者,在舍卫城,大众比库众多时,世尊开示道:“昔日,一只鹫鸱突然扑入,抓走了一只鹫鸱。那只鹫鸱因此非常悲痛,我们这些不谨慎者由于福德不厚,经常在不该去的境界流转。如果我们能修行于应修的境界,这种灾难就不会发生,这就是战斗的缘由。”诸如此类世尊所说。
Mayamevamha alakkhikā, mayaṃ appapuññā.
我们如此是不知足者,我们福报甚少。
Ko pana te lāpa gocaro sako pettiko visayo.
那么你的言语所及,正是如来及畜生的领域。
Yadidaṃ naṅgalakaṭṭhakaraṇaṃ leḍḍuṭṭhānaṃ.
这就是耕作锄犁之事,是疏开杂草之道。
Ehi kho dāni me sakuṇagghi, ehi kho dāni me sakuṇagghi,
来吧,现在是我鹰翅般锐利,(具警觉的)时候,来吧,现在是我鹰翅般锐利的时刻。
(Dāruguḷoviya vinivattitvā tasseva leḍḍussa antare paccupādi. Aṭṭhakathā)
(木匠工巧圆熟后,轮到使用锄头耕作之际。注疏解说)
Evañhi taṃ bhikkhave hoti yo agocare carati paravisaye.
如是,比库们,行于非领域者,必必然如此。
Tasmātiha bhikkhave mā agocare carittha paravisaye.
因此,比库们,不应当在禁戒之外的境界中行住于外方境域。
Gocare bhikkhave caratha sake pettike visaye.
比库们,应当在法所许可的地方和时节内行住。
Gocare bhikkhave carataṃ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṃ, na lacchati māro ārammaṇaṃ.
比库们,在法所许可的范围及适当时节内行住时,魔王不会得其便路,不会得其机缘。
Bhikkhunupassayasutta比库尼住所经
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ bhikkhunupassayasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问:尊敬的长者们,古时法集大全的大长老们曾问及第十首僧众歌和比库尼学戒经,世尊当时从何处开始,在何主题上作何说法?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ ānandattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānando yāvattako ahosi bhikkhunīhi saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘evametaṃ ānanda, evametaṃ ānanda, yohi koci ānanda bhikkhu vā bhikkhunī vā catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto viharati, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ sañjānissatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
答:尊者们,那是在舍卫城,世尊开始对长寿长老阿难尊者说法。阿难尊者,世尊于当时与比库尼们共行对话,且悉地告知了这一内容。其内容是:『阿难,如此如是,阿难啊,无论何比库或何比尼,在四念处中依法安住心意者,其人于先后诸生死中应知得殊胜无量。』如此等语,世尊说法。
Cundasutta准德经
Pucchā – tattheva āvuso dutiye nālandavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi tatiyaṃ saṃgītaṃ cundasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问:尊敬的长者们,古时法集大全的大长老们曾问及纳兰陀经部第二卷中第三首颂歌准诵经,世尊当时从何处开始,在何主题上作了讲说?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃyeva ānandattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānandatthero cundena samaṇuddesena saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhante āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ayaṃ bhante cundo samaṇuddeso evamāha ‘āyasmā bhante sāriputto parinibbuto, idamassa pattacīvara’nti. Api ca me bhante madhurakajāto viya kāyo, disāpi me na pakkhāyanti, dhammāpi maṃ nappaṭibhanti ‘āyasmā sāriputto parinibbuto’ti sutvā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘kiṃ nu kho te ānanda sāriputto sīlakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, samādhikkhandhaṃ vā, paññākkhandhaṃvā, vimuttikkhandhaṃvā, vimuttiñāṇadassanakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
起首述闻——世尊曾在舍卫城,为尊敬的长老阿难阐述。尊者阿难与外道比库瞿昙同在一处,世尊由此而至。抵世尊面前,顶礼已毕,单独端坐。端坐之时,尊者阿难对世尊言:「尊者,此外道瞿昙如是说:‘尊者沙利子已得般涅槃,此为其袈裟。’又我身如蜜汁般甜美,四方无所厌恶,法亦不拒,闻沙利子已得般涅槃之说。」对此,世尊据此文字问言:「阿难,汝岂带沙利子具足戒法之集、禅定集、慧集、解脱集或解脱知见集而得般涅槃乎?」如是说者,世尊言述如前。
Ayaṃ bhante cundosamaṇuddeso evamāha.
此外道瞿昙如是言说。
Tasmātihānanda attadīpā viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.
故此啊,阿难,当以自身为灯,依自我为寄,无他依赖;当以法为灯,依法为寄,无他依赖。
Bāhiyasutta巴希亚经
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi pañcamaṃ saṃgītaṃ bāhiyasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问曰——昔日尊者们于彼处聚集,世尊于外道经文中,于何处何时何议题,开始讲说第五部分经文?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ bāhiyaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante bāhiyo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sādhu me bhante bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tasmātiha tvaṃ bāhiya ādimeva visodhehi kusalesu dhammesu. Ko cādikusalānaṃ dhammānaṃ, sīlañca suvisuddhaṃ diṭṭhica ujukā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
起首述闻——舍卫城尊敬的长老巴希耶开始讲说。尊者巴希耶对世尊言:「善哉,世尊,请简要宣说法义。若我闻法后,独自恭敬,精进修持,当安住不退。」对此,世尊于此处问言:「因此,巴希耶,尔当当下清净善法。何为诸初善法?戒具清净,见正直也。」世尊如是言说。
Sīlaṭṭhitivagga
住戒品
Ciraṭṭhitisutta久住经
Pucchā – tattheva āvuso tatiye sīlaṭṭhitivagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dutiyaṃ saṃgītaṃ ciraṭṭhitisuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
问曰:尊者,请问在第三品戒行篇中,先贤僧团诸长老所集结的第二首颂歌《长住颂》起自何处,属于何缘,论主何事,何以说之?
Vissajjanā – pāṭaliputte bhante āyasmantaṃ bhaddaṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. Āyasmā bhante bhaddo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho āvuso ānanda hetu ko paccayo, yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hoti, ko panāvuso ānanda hetu ko paccayo, yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sādhu sādhu āvuso bhadda, bhaddako kho te āvuso bhadda ummaṅgo’’ti evamādinā āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ.
答曰:尊者,这首颂歌是在巴塔利波多,由长老阿难尊者这位法师所说。一天傍晚时分,阿难尊者独自退住后起身,前往阿难尊者处。至后阿难尊者问曰:‘阿难,尊者,何因何缘致使如来涅槃后正法不久长住?又何因何缘致使如来涅槃后正法能久住?’于是尊者阿难这位法师以此开头对长老们讲解了法法宝库。
Bhaddako te āvuso bhadda ummaṅgo.
‘长老啊,那受人尊敬的尊者确实值得欢喜。’
‘‘Catunnaṃ kho āvuso satipaṭṭhānānaṃ abhāvitattā abahulīkatattā tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ –
‘因四念处的疏漏和不多加修习,故如来涅槃后正法不久长住。’
Sirivaḍḍhasutta吉祥增长经
Pucchā – tassāvuso bhagavatā arahato sammāsambuddhassa pāvacanasamudayabhūtāya mahāvaggapāḷiyā satipaṭṭhānasaṃyutte sīlaṭṭhitivagge navamaṃ sirivaḍḍhasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
问曰:尊者,请问在世尊——这位阿拉汉正自觉者的教诲中,起因于【戒行品】之【念处相应】第九《盛长颂》起自何处,属于何缘,论说何事,何以陈述?
Vissajjanā – rājagahe bhante sirivaḍḍhaṃ gahapatiṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. Sirivaḍḍho bhante gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Athakho bhante āyasmā ānando yenasirivaḍḍhassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi . Nisajja kho āyasmā ānando sirivaḍḍhaṃ gahapatiṃ etadavoca ‘‘kacci te gahapati khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti. Na me bhante khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tasmātiha te gahapati evaṃ sikkhitabbaṃ ‘kāye kāyānupassī viharissāmi ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā domanassaṃ. Vedanāsu. Citte. Dhammesu dhammānupassī viharissāmi ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā domanassa’nti. Evañhi te gahapati sikkhitabba’’nti. Evaṃ kho āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ.
答曰:尊者,这颂歌是在王舍城,由一位名为盛长的居士所起,长老阿难尊者这位法师所说。盛长居士身体病患,心中忧苦,患有严重胃痛。于是长老阿难尊者前往盛长居士所居,见已端坐安定。坐下后,阿难尊者对盛长居士说:‘居士啊,或有彼处你感到宽慰,或有能忍受,或有痛苦感受稍微减少还是未减少?你能识别这些变化吗?’盛长居士答:‘未识别可宽慰,也未识别可忍受,痛苦感受未减少也未增加,识别亦未增亦未减。’于是长老阿难尊者说道:‘故此,居士应当如此修习:身中内观身现,心中内观心现,法中内观法现,勤修于此,正智正念,调伏于世间之贪著忧愁。唯当如此修习。’如是由此长老阿难尊者开示。
Iddhipādasaṃyutta
意根颂经相应部
Moggallānasutta摩嘎剌那经
Pucchā – iddhipādasaṃyutte āvuso catutthaṃ moggallānasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问曰——在意根颂经相应部中,尊者,世尊曾在哪里、以何事、用何种方式开讲过第四尊者摩嘎剌那经?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ. Sambahulā bhante bhikkhū heṭṭhāmigāramātupāsāde viharanti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā bhantacittā pākatindriyā. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ te bhikkhū saṃvejetvā ‘‘kiṃ nu tumhe bhikkhave saṃviggā lomahaṭṭhajātā ekamantaṃ ṭhitā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
答曰——尊者,世尊当时在沙瓦提城,众多比库集聚之处开始讲说。尊者,那些众多比库住于下猴园母院,性情傲慢、貌容骄扬、言语浮躁、多言多语、缺乏正念、缺乏正定、心意不纯,行持不正。于此事上,尊者,众比库因摩嘎剌那长老而生厌惧,便从容问曰:“比库们啊,你们为何因恐惧而毛发竖立,独自伫立一旁?”世尊即以此意开示之。
Acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho.
确实令人惊异啊,实在不可思议啊。
Nivātañca vata.
其悟入深静安乐乃至无忧寂灭境地。
Ayañca migāramātupāsādo gambhīranemo.
此处即下猴园母院,幽深寂静之地。
Tumheva kho bhikkhave saṃvejetukāmena moggallānena bhikkhunā pādaṅguṭṭhakena migāramātupāsādo saṅkampito sampakampito sampadhālito.
汝等比库,当念及欲觉支,谓由摩訶迦罗那比库,以足趾瘤患,身心震颤,动摇不安,痛苦难耐。
Taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamesaṃ dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu evaṃ mahiddhiko evaṃ mahānubhāvo.
汝等比库,当思维:何等法因修持与增长,令此比库摩訶迦罗那,具此广大威德,显赫殊胜?
Anuruddhasaṃyutta
阿努儒达集。
Bāḷhagilānasutta重病经
Pucchā – anuruddhasaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ bāḷhaginānasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
问曰:阿努儒达集内,尊者们古时法集重大的长老们所集的第十支法歌本,出自何处?起首于何经?讲述何类事?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha āyasmatā anuruddhattherena bhāsitaṃ. Sambahulā bhante bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ etadavocuṃ ‘‘katamenāyasmato anuruddhassa vihārena viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘catūsu kho me āvuso satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittassa viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti evamādinā āyasmatā anuruddhattherena bhāsitaṃ.
答曰:此乃沙瓦提地多比库起首,由尊者阿努儒达长老所说。多比库谓此阿努儒达尊者,身患病痛,悲伤烦恼,言曰:「此尊者阿努儒达长老,因何所住止所,身体生起苦痛感受,心不离念清净而安住?」彼处语云:「朋友,我于四念处正念坚立之心时,身体虽生苦痛,心却不离念清净而安住。」诸尊长由此语出,宣说此尊者阿努儒达长老教诲。
Ānāpānasaṃyutta
入出息念集。
Mahākappinasutta玛哈咖毕那经
Pucchā – ānāpānasaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi sattamaṃ saṃgītaṃ mahākappinasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
问曰:尊者,关于『入出息念相应之经』,尊敬的远古法藏长老们已经集结诵持的第七首经——『大咖毕那经』,世尊于何地、从何处开始开示,经文内容为何?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘passatha no tumhe bhikkhave etassa bhikkhuno kāyassa iñjitattaṃ vā phanditabbaṃ vā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
答曰:尊者,世尊于沙瓦提,在众多比库面前开示,道曰:『比库们,应观察若有比库之身受到刺破或被伤,此等情况,汝等须察。』如是世尊说。
Icchānaṅgalasutta伊差难嘎喇经
Pucchā – tattheva āvuso dutiyavagge paṭhamaṃ icchānaṅgalasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
问曰:同样地,尊者,在第二品中,第一首『意欲蔓延经』,世尊于何地、从何处开始开示,其说法为何?
Vissajjanā – icchānaṅgale bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘sace kho bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ ‘katame nāvuso vihārena samaṇo gotamo vassāvāsaṃ bahulaṃ vihāsī’ti. Evaṃ puṭṭhā tumhe bhikkhave tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha ānāpānassatisamādhinā kho āvuso bhagavā vassāvāsaṃ bahulaṃ vihāsī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
答曰:尊者,世尊于意欲蔓延品,在众多比库面前开示道曰:『比库们,若他宗外道游方者如是问:‘尊者,游方者果德玛于雨季住、多次逗留于何处?’』如是受到此问后,汝等须为那些外道游方者作如是说明:‘尊者世尊以入出息念正定,于雨季多次留住。’世尊以此方式如是说明。
Sotāpattisaṃyutta
入流果相应品
Cakkavattirājasutta转轮王经
Pucchā – sotāpattisaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ cakkavattirājasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
问曰:尊者,关于『入流果相应经』,尊敬的远古法藏长老们所诵第一首经——『转轮圣王经』,世尊于何地、何处开始开示,其说法为何?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘kiñcāpi bhikkhave rājā cakkavattī catunnaṃ dīpānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāretvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ, so tattha nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi ca pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti so catūhi dhammehi asamannāgato, atha kho so aparimuttova nirayā, aparimutto tiracchānayoniyā, aparimutto pettivisayā, aparimutto apāyaduggativinipātā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
毗沙迦那说:世尊,在舍卫城,诸比库多聚集时,开始说:『诸比库,若有国王、转轮圣王,统治四洲之国,然后身坏命终,往生安乐,升生天界,与天人同住于帝释天所,居于那欢乐园中,被夜叉众环绕,具备天堂五欲功德,和合美好,供养时未具足四念住法。若不具足者,其必无量地狱,无量畜生道,无量饿鬼处,无量恶道而堕落。』世尊如此开示。
Dīghāvu upāsakasutta帝咖伍近事男经
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi tatiyaṃ saṃgītaṃ dīghāvuupāsakasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
有人问:尊者,这正是昔时诸大长老、持法者,在舍卫城对长部的第三品,佛陀于何处、以何主题开示的?
Vissajjanā – rājagahe bhante dīghāvuṃ upāsakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Bhagavā bhante dīghāvuṃ upāsakaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ etadavoca ‘‘kacci te dīghāvu khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti. Na me bhante khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamoti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tasmātiha te dīghāvu evaṃ sikkhitabbaṃ buddhe aveccappasādena samannāgato bhavissāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
毗沙迦那答:在王舍城,开始说长部中的居士经文。世尊见居士受苦患病,对他说:『长阿阇世,你是否能够忍受、能够保护自己?痛苦之苦,是否能够忍受,或者不能忍受?你能否了知痛苦的断灭,或者不能了知?』他说:『世尊,我既不能忍受,也不能保护自己,我那粗重的痛苦之受,既不能忍受也不能断灭,我也不能了知痛苦的断灭。』因如此事由,佛言:『因此,长阿阇世,应当如此修习,如来所悦,必蒙具足。』世尊如此开示。
Yānimāni bhante bhagavatā cattāri sotāpattiyaṅgāni desitāni, saṃvijjante te dhammā mayi–
世尊啊,现在四项须陀洹果支已被宣说、了解了——
Tasmātiha tvaṃ dīghāvu imesu catūsu sotāpattiyaṅgesu patiṭṭhāya cha vijjābhāgiye dhamme uttari bhāveyyāsi–
因此,长阿阇世,你应当在这四项须陀洹果支中建立自己,朝向三学法中上方,逐渐发展提升——
Mā tvaṃ tāta dīghāvu evaṃ manasākāsi.
长阿阇世,切勿如此心生意念。
Iṅgha tvaṃ tāta dīghāvu yadeva te bhagavā āha, tadeva tvaṃ sādhukaṃ manasikarohi.
『伊牙』者,弟子,世尊昔对您所说之长阿吒吒(长时语),即当善加专注之意。
Paṇḍito bhikkhave dīghāvu upāsako.
善慧者,比库也如是,是长阿吒吒之近事男。
Paccapādi dhammassānudhammaṃ.
随顺法而修行。
Na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ viheṭhesi.
诸法无损我,有法不应坏损我意。
Dīghāvu bhikkhave upāsako pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
长阿吒吒者,近事男断绝五种根本之结,故得生灭寂灭,不复回转,此即众生所在之处。
Veḷudvāreyyasutta韦卢德瓦雷亚经
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena sotāpattisaṃyutte sattamaṃ saṃgītaṃ veḷudvāreyyasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问曰:尊者,世尊述说聚集于清净之道『声闻初果』所依之七经『维露陀耶经』,其所在何方?以何缘起?如何所说?
Vissajjanā – kosalesu bhante veḷudvāre nāma kosalānaṃ brāhmaṇa gāme veḷudvāreyyake brāhmaṇagahapatike ārabbha bhāsitaṃ.
关于解除疑惑——尊者,在迦毗罗卫国名为绉纱城的村庄中,属于迦毗罗卫国的婆罗门居民绉纱城婆罗门居士发起了宣说。
Veḷudvāreyyakā bhante brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ ‘‘mayaṃ bho gotama evaṃkāmā evaṃchandā evaṃadhippāyā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyyāma…pe… jātarūparajataṃ sādiyeyyāma, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyāma, tesaṃ no bhavaṃ gotamo amhākaṃ evaṃkāmānaṃ evaṃchandānaṃ evaṃadhippāyānaṃ tathā dammaṃ desetu, yathā mayaṃ puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyyāma…pe… kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyāmā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘attūpanāyikaṃ vo gahapatayo dhammapariyāyaṃ desessāmi, taṃ suṇātha sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
绉纱城的婆罗门居士们尊敬世尊,如是称说:『我们尊敬世尊果德玛,正因如此,我们对欲望、对贪著、对主宰之心皆如是恭敬,愿以此心安住于子女的阴交之床。……愿我们能敬奉生命、遵守贞洁,能够得见白色和红色的生命征兆,身体破坏之后,往生善趣天界。愿果德玛为我们这些恭敬欲望、贪著与主宰之心的人为我们宣讲真理,使我们能安住于子女的阴交之床,……身体破坏之后,往生善趣天界。』于是,尊者,对于此事,世尊言说:『居士们,我要为你们详细地说明此法,诸君且听,专心领受,我将宣说。』世尊如是语。
Saraṇānivagga
归依品
Paṭhama mahānāmasutta大名经第一
Pucchā – tattheva āvuso tatiye saraṇānivagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ paṭhamamahānāmasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问——尊者,在此第三皈依品中,过去的诸位弘法长老们宣说持守法义集经(法聚经)第一首经时,世尊从何处起首、于何事中以及如何宣说?
Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme mahānāmaṃ sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Mahānāmo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘idaṃ bhante kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṃ ākiṇṇamanussaṃ sambādhabyūhaṃ, so khvāhaṃ bhante bhagavantaṃ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṃ kapilavatthuṃ pavisanto bhantenapi hatthinā samāgacchāmi, bhantenapi assena samāgacchāmi, bhantenapi rathena samāgacchāmi, bhantenapi sakaṭena samāgacchāmi, bhantenapi purisena samāgacchāmi, tassa mayhaṃ bhante tasmiṃ samaye mussateva bhagavantaṃ ārabbha sati, mussati dhammaṃ ārabbha sati, mussati saṅghaṃ ārabbha sati, tassa mayhaṃ bhante evaṃ hoti imamhi cāhaṃ samaye kālaṃ kareyyaṃ, kā mayhaṃ gati, ko abhisamparāyo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘mā bhāyi mahānāma, mā bhāyi mahānāma, apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati apāpikā kālaṃ kiriyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
解除疑惑——尊者,在迦毗罗卫的枇枳多罗林园中,世尊从名为世尊天的萨咖天帝开始宣说。世尊天对世尊言:『在迦毗罗卫,这里乃是奇妙强盛、广布众多人的处所。我每当于傍晚时间,恭敬世尊来到迦毗罗卫,不论是亲自徒步、骑乘象、乘车、乘轮车,或是随从人物,我都会随之到达。彼时我对于世尊心得专注,专注于法,专注于僧团。正因为如此,尊者,我应当如何度过此时光?应当如何前往?此行何得?』世尊于此语:『莫恐惧,尊者,不必惧怕,尊者。你必不会遭遇恶死,恶时必不会来临。』世尊如是宣说。
Dutiya saraṇānisakkasutta归依不能经第二
Pucchā – tattheva āvuso dhammasaṃgāhakamahātherehi pañcamaṃ saṃgītaṃ dutiyasaraṇānisakkasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问——尊者,在此第五经文中,曾由弘法长老们宣说第二皈依相应经时,世尊从何处起首、于何事中以及如何宣说?
Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme mahānāmaṃyeva sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
说明-尊者,在萨咖天帝住持的咖毕拉瓦图尼格罗达林中的一处圣地,称作大名者,正是天帝萨咖所开始宣说之处。
Mahānāmo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘idha bhante saraṇāni sakko kālaṅkato, so bhagavatā byākato ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Tatra sudaṃ bhante sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata
大名者,尊者,萨咖对世尊如是说:『天帝萨咖被称为「三归依者中未被玷污者」,正如世尊所宣说:「入流果位者具不失堕之性,必定归向觉悟之道。」时众多萨咖集会相聚,议论纷纷,舒展疲惫,纷纷称奇道:「真奇妙啊,了不起啊!现在谁还不会成为入流果位呢?既然称为三归依者中未被玷污者者,且由世尊明示此义,若称三归依者则修持不竟也。」在此事上,尊者,大名者内,世尊如此开示:「若有人成为长期皈依佛、法、僧者,如何能堕落失落呢?」
Bho , ettha dāni ko na sotāpanno bhavissati, yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato, so bhagavatā byākato ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti, saraṇāni sakko sikkhāya aparipūrakārī ahosī’’ti tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yo so mahānāma dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato, so kathaṃ vinipātaṃ gaccheyyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
「哦!在此,究竟还有谁不会成为入流者?须知萨咖那伽(沙勒纳尼萨咖)已命终,而世尊记别他『已是入流者,不堕恶趣之法,决定趣向正觉』——然而沙勒纳尼萨咖却是戒学不圆满者啊!」针对这一事,大德,世尊曾就此事这样说道:『大名,那位长期皈依佛、皈依法、皈依僧团的近事男,他怎么可能堕入恶趣呢?』——如此等等,乃是世尊所说之语。
Paṭhama anāthapiṇḍikasutta给孤独经第一
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ paṭhamaanāthapiṇḍikasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
问曰-尊者,当时,诸古老法义聚会城内众长老正在第六次诵念宾多纳帕拉德瓦迦经时,此经起自何处?于何事中?用何种言辞所说?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.
说明-尊者,此经于舍卫城,由居士安那达比缔迦所起,于尊者沙利子长老法军统帅的讲说之下。
Āyasmā bhbhante sāriputtatthero āyasmatā ānandattherena pacchāsamaṇena saddhiṃ yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi, nisajja kho āyasmā sāriputto anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ etadavoca ‘‘kacci te gahapati khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti, na me bhante khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamoti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yathā rūpena kho gahapati buddhe appasādena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ niyaraṃ upapajjati tathārūpo te buddhe appasādo natthi, atthi ca kho te gahapati buddhe aveccappasādo ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho…pe… bhagavā’ti tañca pana te buddhe aveccappasādaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyyā’’ti evamādinā āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.
尊者沙利子长老曾与同道尊者阿难长老俱行,往近居士安那达比缔迦那住所,至已,坐于指定座位。沙利子长老问安那达比缔迦:“尊者啊,是否有何可宽恕、可坚忍之事?或有痛苦之苦难正退散,或未退散?痛苦退散是否可知?”答曰:“尊者,我无何可宽恕,无何可忍,痛苦无论退散复现均不现前,痛苦退散不为所知,无退散迹象。”于是,尊者开示曰:“居士如色身遇佛,淡漠厌弃而不信的愚痴外道会在身终死灭后,随从恶道下堕,陷于痛苦堕落。但你对世尊无厌弃无恶意,反观佛陀所成正觉已然如此,住于此座,体认身苦乃当修习止息之处。”如此,尊者沙利子长老法军统帅如是说。
Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;
对如来而言,信心坚定不动,牢固安住;
Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.
品行端正善良,崇高高贵,深得圣者赞叹;
Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;
在僧团中具有信赖安稳,且展现正直之见;
Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.
人们称此为不荒废者,即其生命无有虚妄;
Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;
因此,智慧之人应当勤修信心与善行,增进信赖与法眼;
Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhānasāsanaṃ.
谨遵佛陀教法深入修学,恪守如来已说之道。
Puññābhisandavagga
功德聚集章
Mahānāmasutta大名经
Pucchā – tattheva āvuso puññābhisandavaggo porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi sattamaṃ saṃgītaṃ mahānāmasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问曰:尊者,此处即为昔日众长老集结诸法所编的第七首颂歌——《大名经》,是由世尊于何处、何因、以何事起首说法?又如何陈述讲说?
Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ mahānāmaṃ sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
答曰:尊者,在萨咖天帝所在的咖毕拉城中,大名经由世尊起首宣说。
Mahānāmo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kittāvatā nu kho bhante upāsako hotī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yato kho mahānāma buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
世尊对萨咖天帝说道:「尊者,供养尊敬者果真为何种原因而为?」世尊进一步说:此事缘由在于,众供养者曾皈依佛,皈依法,皈依僧,由此启示说法。
Kittāvatā nu kho bhante upāsako hoti.
供养尊敬者果真为何原因呢?
Kāḷigodhasutta迦离果达经
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi navamaṃ saṃgītaṃ kāḷigodhasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ kārabbha kathañca bhāsitaṃ.
问曰:尊者,此处即为昔日众长老集结诸法所编的第九首颂歌——《黑牛经》,是由世尊于何处、何因、以何事起首说法?又如何陈述讲说?
Vissajjanā – sakkesu bhante kāḷigodhaṃ nāma sākiyāniṃ ārabbha ‘‘catūhi kho godhe dhammehi samannāgatā ariyasāvikā sotāpannā hoti avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
关于灭尽,尊者!在萨咖中,记载了名为迦梨拘陀的萨迦族人,他根据四种法得以具足,是贤者弟子中的初果,即入流果。此人本性不堕落,意志坚定,立志至菩提果位。世尊即如此如是宣说。
Lābhā te godhe, suladdhaṃ te godhe, sotāpattiphalaṃ tayā godhe –
你可得此法,汝所获法难得,汝因之得入流果——
Nandiyasakkasutta难提亚萨咖经
Pucchā – tenāvuso jānatā…pe… sammāsambuddhena sotāpattisaṃyutte puññābhisandavagge dasamaṃ nandiyasakkasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
问曰:尊者,若以此因缘而知,关于正觉者出家后同入流果相关的福德汇聚篇,第十篇南地仙人经,何处开始,哪段经文中,如何说明?
Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme nandiyaṃ sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Nandiyo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘yasseva nu kho bhante ariyasāvakassa cattāri sotāpattiyaṅgāni sabbena sabbaṃ sabbathāsabbaṃ natthi, sveva nu kho bhante ariyasāvako pamādavihārī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yassa kho nandiya cattāri sotāpattiyaṅgāni sabbenasabbaṃ sabbathāsabbaṃ natthi, tamahaṃ bāhiro puthujjanapakkhe ṭhitoti vadāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
关于灭尽,尊者!在萨咖中,记载于咖毕拉城的尼拘多婆罗门树园中,有名南地的天帝,世尊对他说道:‘哪位贤者弟子,若其四入流果支全然无缺,完备到底,皆大周遍,不生欠缺,则此贤者弟子不会懈怠怠惰。’在该经中世尊宣说:‘若南地之人,其四入流果支全然无缺,完备无缺,皆大周遍,则我断言其处于外缘外道的境地。’世尊即如此如是开示。
Saccasaṃyutta
真实缘起篇。
Tiracchānakathāsutta畜生论经
Pucchā – saccasaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāyakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ tiracchānakathāsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
问曰:尊者,关于真实缘起篇中,由先世比库们所集成的十首歌谣,昏乱杂说经,由世尊在哪处,何段,如何开示?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha mā bhikkhave anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ katheyyātha. Seyyathidaṃ, rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
释迦牟尼世尊曾于沙瓦提城,诸多比库存聚之际,教导说:比库们,不宜谈论诸多分散杂乱的恶趣言说。例如,国王之事、盗贼之事、大臣之事、军队之事、恐怖之事、战斗之事、粮食之事、饮酒之事、衣服之事、卧息之事等,如此种种,此即世尊所说。
Idaṃ dukkhanti katheyyātha.
此等事应当说为苦。
Tasmātiha bhikkhave idaṃ dukkhanti yogo karaṇīyo…pe… ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyo.
因此,比库们,应当以此为苦……此为通往苦灭之道,应当去做。
Dhammacakkapavattanasutta法轮转起经
Pucchā – tattheva āvuso dhammacakkappavattanavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ dhammacakkapavattanasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
问曰:在此,尊者们啊,在古时诸禅师长老聚集的佛法集会中,世尊最初宣说的「转法轮经」于何处、从何处、如何开始讲说?
Vissajjanā – bārāṇasiyaṃ bhante isipatane migadāye pañcavaggiye bhikkhū ārabbha ‘‘dve me bhikkhave antā pabbajitena nasevitabbā. Katame dve, yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito, ete kho bhikkhave ubho ante anupagamma majjhimāpaṭipadā tathāgatena abhisambuddhā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
释迦牟尼世尊于巴拉那西的仙人堕处鹿野苑,在五部众比库中开示说:"比库们啊,我有两法当终止而应行持,何等二法?一者,是沉浸于欲乐、幼稚粗鄙、愚痴愚昧、不圣不善而无益之行;二者,是沉迷于自苦,愚痴无益、不圣不善之事。这二者皆不及不着,须舍弃不入。中道修行者,如如来已彻悟此理。"世尊即以此类教诲说法。
Āsavakkhayasutta漏尽经
Pucchā – tattheva āvuso koṭigāmavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi pañcamaṃ saṃgītaṃ āsavakkhayasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
问曰:尊者们啊,在古时诸禅师长老聚集的苦灭经教集会中,世尊宣说的第五部「断烦恼经」从何处、何地、如何开始讲说?
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘jānatohaṃ bhikkhave passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato apassato. Kiñca bhikkhave jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ dukkhanti bhikkhave jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ayaṃ dukkhasamudayoti, ayaṃ dukkhanirodhoti, ayaṃ dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti. Evaṃ kho bhikkhave jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti. Tasmātiha bhikkhave ‘‘idaṃ dukkha’’nti yogo karaṇīyo, ayaṃ dukkhasamudayoti, ayaṃ dukkhanirodhoti, ayaṃ dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti yogo karaṇīyo’’ti evaṃ kho bhagavatā bhāsitaṃ.
解脱者说:在舍卫城,尊者们许多比库开始说:“比库们,我已了知,见证了烦恼的灭尽。我不是不了解、不见证的。何以故?比库们,已经了知、见证烦恼灭尽时,这就是苦、苦集、苦灭以及通向苦灭的道。已经了知、见证烦恼灭尽时,便知此理。因此,比库们,正当与‘这是苦’之见相结合,也当与‘这是苦集’、‘这是苦灭’,以及‘这是通向苦灭的道’这三法相结合。”这正是世尊所说。
Sīsapāvanasutta西萨巴林经
Pucchā – tattheva āvuso sīsapāvanavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ sīsapāvanasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
问曰:正如尊者们,年老长老们在净头经分中用先前集内初次节选的净头经,当时世尊于何地何处,如何开示?
Vissajjanā – kosambiyaṃ bhante sīsapāvane sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nukho bahutaraṃ yāni vā mayā parittāni sīsapāpaṇṇāni pāṇinā gahitāni yadidaṃ upari sīsapāvane’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
解脱者说:尊者们,在拘萨比,净头分中众多比库开始说:“你们以为如何,比库们?哪只爪子上的指甲更多,我曾理去,抑或抓住了这净头分上的爪子?”世尊以此方式开示。
Pañcagatipeyyālavagga五趣省略品
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi pariyosānabhāvena saṃgīto pañcagatipeyyālavagge, bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsito.
问曰:正如尊者们,年老长老们在末节中,用五行净饭分的歌曲,世尊于何地何处,如何开示?
Vissajjanā – vesāliyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsito.
解脱者说:在迦毗罗卫城,尊者们许多比库开始说:“你们以为如何,比库们?哪根爪子上巴掌指甲上带有尘埃,我曾擦拭,抑或这就是大土地?”世尊以此方式开示。
Pucchā – ke āvuso sikkhanti.
问曰:哪些尊者正在受教?
Vissajjanā – sekkhā ca bhante puthujjanakalyāṇakā ca sikkhanti.
『放逸』与『修习』,尊者,凡夫与善人都予以修习。
Pucchā – ke āvuso sikkhitasikkhā.
问曰:哪一些尊者是已修习完成的修习?
Vissajjanā – arahanto bhante sikkhitasikkhā.
答曰:阿拉汉,尊者,是已完成修习的修习。
Pucchā – kattha āvuso ṭhitaṃ.
问曰:尊者,那修习究竟存立于何处?
Vissajjanā – sikkhākāmesu bhante ṭhitaṃ.
答曰:修习存在于对修习所欲的存立之中,尊者。
Pucchā – ke āvuso dhārenti.
问曰:哪一些尊者持守此法?
Vissajjanā – yesaṃ bhante vattati te dhārenti.
『Vissajjanā』者,尊者所说者,是指那些承担的事物。
Pucchā – kassa āvuso vacanaṃ.
问:具寿,这是谁所说的话?
Vissajjanā – bhagavato bhante vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa.
『Vissajjanā』者,世尊尊者的话语,是指阿拉汉正自觉者的言说。
Pucchā – kena āvuso ābhataṃ.
『Pucchā』者,问曰:是什么原因,朋友,使得如此?
Vissajjanā – paramparāya bhante ābhataṃ.
答:大德,这是辗转传承而来的。