三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外语法之标(词链)2. Bhavatikriyāpadamālāvibhāga

2. Bhavatikriyāpadamālāvibhāga · 2. Bhavatikriyāpadamālāvibhāga

210 段 · CSCD 巴利原典
2. Bhavatikriyāpadamālāvibhāga二、“有、成为”动词词形序列的分别
Ito paraṃ pavakkhāmi, sotūnaṃ mativaḍḍhanaṃ;
从这里开始,我将宣说增加听闻者智慧的方法;
Kriyāpadakkamaṃ nāma, vibhattādīni dīpayaṃ.
名为作用格变化,表明分解等用法的语法格。
Tatra ākhyātikassa kriyālakkhaṇattasūcikā tyādayo vibhattiyo, tā aṭṭhavidhā vattamānāpañcamīsattamīparokkhāhiyyattanajjatanībhavissantī kālātipattivasena.
其中有谓词的动作性质标志、指示词等八种格分别出现,其中第五、第七和第七外隐含格因时序错置而成现象。
Tatthati anti, si tha, mi ma, te ante, se vhe, e mhe iccetā vattamānāvibhattiyo nāma.
所谓那里的格有:主格、工具格、与格、宾格、呼格、属格、离格,称为现行的八种格。
Tu antu, hi tha, mi ma, taṃ antaṃ, su vho, e āmase iccetā pañcamīvibhattiyo nāma.
又谓:和、之、彼、此、彼时、是时,称为五种终结格。
Eyya eyyuṃ, eyyāsi eyyātha, eyyāmi eyyāma, etha eraṃ, etho eyyāvho, eyyaṃ eyyāmhe iccetā sattamīvibhattiyo nāma.
还有:愿、设愿、祈使、第一人称祈使、第三人称祈使、祈求、方位格,称为七种祈使格。
A u, e ttha, aṃ mha, ttha re, ttho vho, iṃ mhe iccetā parokkhāvibhattiyo nāma.
「au、ettha、aṃmha、tthare、tthovho、iṃmhe」——此等称为间接过去时(parokkhā)的人称词尾。
Ā ū, o ttha, aṃ mhā, ttha tthuṃ, se vhaṃ, iṃ mhase iccetā hiyyattanīvibhattiyo nāma.
「āū、ottha、aṃmhā、tthatthuṃ、sevhaṃ、iṃmhase」——此等称为昨日过去时(hiyyattanī)的人称词尾。
Ī uṃ, o ttha, iṃ mhā, ā ū, se vhaṃ, aṃ mhe iccetā ajjatanīvibhattiyo nāma.
「īuṃ、ottha、iṃmhā、āū、sevhaṃ、aṃmhe」——此等称为今日过去时(ajjatanī)的人称词尾。
Ssati ssanti, ssasi ssatha, ssāmi ssāma, ssate ssante, ssase ssavhe, ssaṃ ssāmhe iccetā bhavissantīvibhattiyo nāma.
『萨提』、『萨南提』,『萨西』、『萨塔』,『萨弥』、『萨玛』,『萨德』、『萨南德』,『萨谢』、『萨瓦伊』,『萨昂』、『萨玛伊』——此等称为未来时词尾。
Ssā ssaṃsu, sse ssatha, ssaṃ ssāmhā, ssatha ssisu, ssase ssavhe, ssiṃ ssāmhase iccetā kālātipattivibhattiyo nāma.
『萨』、『萨昂苏』,『谢』、『萨塔』,『萨昂』、『萨玛』,『萨塔』、『西苏』,『萨谢』、『萨瓦伊』,『西昂』、『萨玛谢』——此等称为过期未然时词尾。
Sabbāsametāsaṃ vibhattīnaṃ yāni yāni pubbakāni cha padāni, tāni tāni parassapadāni nāma. Yāni yāni pana parāni cha padāni, tāni tāni attanopadāni nāma. Tattha parassapadāni vattamānā cha, pañcamiyo cha, sattamiyo cha, parokkhā cha, hiyyattaniyo cha, ajjataniyo cha, bhavissantiyo cha, kālātipattiyo chāti aṭṭhacattālīsavidhāni honti, tathā itarāni, sabbāni tāni piṇḍitāni channavutividhāni.
此中诸分解所有六字之母语,彼之他字谓之对字。所对乃自字。诸对中有六字:第五、第七、隐秘、下位、上位、现有、过时分解共四十八种。除此之外,亦有他分解,皆为已受到明确称呼的分解法。
Parassapadānamattanopadānañca dve dve padāni paṭhamamajjhimuttamapurisā nāma. Te vattamānādīsu cattāro cattāro, aṭṭhannaṃ vibhattīnaṃ vasena dvattiṃsa, piṇḍitāni parimāṇāneva.
他人种姓中的属格与同类的属格各有两个格尾,名为初格、中格、上格。于动词现在时等语法形态中,有四种四种,共计三十二个格尾,这些格尾的数量均为三十三。
Dvīsu dvīsu padesu paṭhamaṃ paṭhamaṃ ekavacanaṃ, dutiyaṃ dutiyaṃ bahuvacanaṃ.
于双数双数的格中,初格的格尾为单数,而第二格的格尾为复数。
Tatra vattamānavibhattīnanti anti, si tha, mi ma iccetāni parassapadāni. Te ante, se vhe, e mhe iccetāni attanopadāni. Parassapadattanopadesupiti anti iti paṭhamapurisā, sitha iti majjhimapurisā, mi ma iti uttamapurisā, te ante iti paṭhamapurisā, se vhe iti majjhimapurisā, e mhe iti uttamapurisā.
其中,现在时词尾之「昂提」、「安提」,「西」、「塔」,「弥」、「玛」——此等为他语态词尾;「德」、「安德」,「谢」、「瓦伊」,「伊」、「玛伊」——此等为己语态词尾。在他语态与己语态中:「昂提」即第三人称,「西」、「塔」即第二人称,「弥」、「玛」即第一人称;「德」、「安德」即第三人称,「谢」、「瓦伊」即第二人称,「伊」、「玛伊」即第一人称。
Paṭhamamajjhimuttamapurisesupi ti-iti ekavacanaṃ, anti-iti bahuvacananti evaṃ ekavacanabahuvacanāni kamato ñeyyāni. Evaṃ sesāsu vibhattīsu parassapadattanopadapaṭhamamajjhimuttamapurisekavacanabahuvacanāni ñeyyāni.
“初、中、上人称”无论是单数(ti)还是复数(anti),均属于单复数形式,初格与中格及上格都应据此辨析。他人称与自己人称格尾于其他格体中,亦是一样,单数与复数格尾均须细致区别。
Tattha vibhattīti kenaṭṭhena vibhatti? Kālādivasena dhātvatthaṃ vibhajatīti vibhatti, syādīhi nāmikavibhattīhi saha sabbasaṅgāhakavasena pana sakatthaparatthādibhede atthe vibhajatīti vibhatti, kammādayo vā kārake ekavacanabahuvacanavasena vibhajatīti vibhatti, vibhajitabbā ñāṇenātipi vibhatti, vibhajanti atthe etāyātipi vibhatti, atha vā satipi jinasāsane avibhattikaniddese sabbena sabbaṃ vibhattīhi vinā atthassā’niddisitabbato visesena vividhena vā ākārena bhajanti sevanti naṃ paṇḍitātipi vibhatti. Tattha avibhattikaniddesalakkhaṇaṃ vadāma saha payoganidassanādīhi.
此处所谓格尾,是指以何种形式区分格体?以时间、数等语法要素区分本体及其他,称为格体。依名称及格尾的综合形态分辨语法关系,则称为语法格。与此同时,行为或动作的施事与受事,以及单复数的区别,也属于语法格。语法格以识别语义为准,也可服务于说法选择,若于如来教法中无须区分,则可不分辨格尾,而依其他形态或方式区分义理或法则,即为细致的语法格。现此处论及不区分格尾的语法格标识,及其用法和示例等。
Avibhattikaniddeso, nāmikesupalabbhati;
所谓不区分格尾的用法,在名称上不易获得或仅是特殊用法;
Nākhyātesūti viññeyya-midamettha nidassanaṃ.
此处所说“未知”等者,当加辨别,此即示现也。
Nigrodhova mahārukkho, thera vādānamuttamo;
如无花果树乃大树者,长老教说之法最殊胜;
Anūnaṃ anadhikañca, kevalaṃ jinasāsanaṃ.
其法或等或不及,仅为正觉者教法独一无二。
Tatra thera-iti avibhattiko niddeso, therānaṃ ayanti thero. Ko so? Vādo. Theravādo aññesaṃ vādānaṃ uttamoti ayamattho veditabbo.
此处“长老”虽不分明,然其引申之意即为长老者中最尊贵者。谁者?教说。长老教派优于他派教说,此意当了知。
‘‘Kāyo te sabba sovaṇṇo’’, iccādimhipi nāmike;
所谓“汝身全金光辉”,即此乃具名之说;
Avibhattikaniddeso, gahetabbo nayaññunā.
此未分明之指示,当勤于取正理会解明。
Avibhattikaniddeso, nanvākhyātepi dissati;
不可分割者的指归,虽然没有明说,却能从中显现;
‘‘Bho khāda piva’’iccatra, vade yo koci codako.
有人在此以『吃、喝』之语表示,乃是某种劝导者所说。
Yadi evaṃ matenassa, bhaveyya avibhattikaṃ;
若依此种看法,确有不可分割之义,
‘‘Bhikkhu, bho purisi’’ccādi, padampi, na hidaṃ tathā.
诸如『比库,吃吧人!』等词,字面上并非如此;
‘‘Bhikkhu, bho purisi’’ccādi, si ga lopena vuccati;
『比库,吃吧人!』等语以省略法言说;
Tathā ‘‘khādā’’tiādīni, hi lopena pavuccare.
如『吃』等词,确实是以省略表达而成。
Evaṃ avibhattikaniddeso ākhyātesu na labbhati, nāmesuyeva labbhati. Tatrāpi ‘‘aṭṭha ca puggala dhammadasā te’’ti ettha chandavasena puggala iti rassakaraṇaṃ daṭṭhabbaṃ, na ‘‘kakusandha koṇāgamano ca kassapo’’ti ettha kakusandha iti avibhattikaniddeso viya avibhattikaniddeso daṭṭhabbo. ‘‘Bhikkhu nisinne mātugāmo upanisinno vā hoti upanipanno vā’’ti ettha pana bhikkhūti idaṃ bhikkhumhīti vattabbatthattā bhumme paccattantipi adiṭṭhavibhattikaniddesotipi vattuṃ yujjati. Tattha pana chandavasena katarassattā tāni padāni avibhattikaniddesapakkhampi bhajantīti vattuṃ na yujjati.
此处所说无分断之指称,在其他地方未得,唯在此处可得。论曰「八种人诸法述说」,此处以意趣加持,谓人有色彩特征,故名“人”;非如「迦拘悉吒、拘那迦摩那与咖萨巴」此处将“迦拘悉吒”视为无分断之指称,应视为无分断指称者。言「比库坐时,母群旁或是近坐或已近坐」,此处关于比库之义,依实际传法意义及地相分别,亦可归于无分断指称。然以意趣为准,何人何物,此三语于无分断指称之中不合藏归,故不列入论中。
Tattha parassapadānīti parassa atthabhūtāni padāni parassapadāni. Etthuttamapurisesu attano atthesupi attanopadavohāro na kariyati.
所谓他者之足,乃指他人实有意义之足,即他人之足。此处所说的人,不能于自身利益语中,作自身附带之用。
Kiñcāpi attano atthā, purisā uttamavhayā;
且说即使自身利益,亦应为品德高尚之人所持。
Tathāpi itaresāna-mussannattāva tabbasā;
但他人之利益却轻于此,尚须注意勿使糊涂。
Tabbohāro imesānaṃ, porāṇehi niropito.
此等义务,乃是这些人,应当由老者来管理。
Attanopadānīti attano atthabhūtāni padāni attanopadāni. Ettha pana paṭhamamajjhimapurisesu parassatthesupi parassapadavohāro na kariyati.
自身附属之义,谓自身实有意义之足,称为自身附足。但于首中间人之语,不能用于他人利益之足上。
Paṭhamamajjhimā cete, parassatthā tathāpi ca;
首先是中间者,此为他所用,亦复如是;
Itaresaṃ nirūḷhattā, tabbohārassa saccato.
其余因深奥难解,须以真实加以掌握。
Imassa panimesānaṃ, pubbavohāratāya ca;
对于这最后者与先前的预示,
Tathā saṅkaradosassa, haraṇatthāya so ayaṃ;
乃至混合掩蔽之处,此为夺取之用;
Attanopadavohāro, esamāropito dhuvaṃ.
自身的预示,确已坚定地加诸于此。
Parassapadasaññādi-saññāyo bahukā idha;
关于他人脚步等诸感知,此处多种多样。
Porāṇehi katattātā, saññā porāṇikā matā.
古时所说的认识,是指过去的认识。
Tasmā idha paṭhamapurisādīnaṃ tiṇṇaṃ purisānaṃ vacanatthaṃ na pariyesāma. Rūḷhiyā hi porāṇehi tyādīnaṃ purisasaññā vihitā.
因此,这里不探求最早时期男子三种‘人’的词义。因为以‘坚固者’这个词,已经确立了古时男子认识的观点。
Ekavacanabahuvacanesu pana ekassatthassa vacanaṃ ekavacanaṃ. Bahūnamatthānaṃ vacanaṃ bahuvacanaṃ. Atha vā bahuttepi sati samudāyavasena jātivasena vā cittena sampiṇḍetvā ekīkatassatthassa ekassa viya vacanampi ekavacanaṃ, bahutte nissitassa nissayavohārena vuttassa nissayavasena ekassa viya vacanampi ekavacanaṃ, ekattalakkhaṇena bavhatthānaṃ ekavacanaṃ viya vacanampi ekavacanaṃ. Abahuttepi sati attagarukārāparicchedamātikānusandhinayapucchāsabhāgaputhucitta- samāyogaputhuārammaṇavasena ekatthassa bahūnaṃ viya vacanaṃ bahuvacanaṃ, tathā ye ye bahavo tannivāsataṃputtasaṅkhātassekassatthassa rūḷhīvasena bahūnaṃ viya vacanampi bahuvacanaṃ, ekassatthassa aññenatthena ekābhidhānavasena bahūnaṃ viya vacanampi bahuvacanaṃ, ekassatthassa nissitavasena bahūnaṃ viya vacanampi bahuvacanaṃ, ekassatthassa ārammaṇabhedakiccabhedavasena bahūnaṃ viya vacanampi bahuvacanaṃ. Evamimehi ākārehi ekamhi vattabbe, ekamhi viya ca vattabbe ekavacanaṃ, bahumhi vattabbe, bahumhi viya ca vattabbe bahuvacanaṃ hotīti daṭṭhabbaṃ. Puthuvacanaṃ, anekavacananti ca imasseva nāmaṃ.
单数与复数二者虽然多用不同词,但对于同一意义的词,单数词即是单数意义;多义词则用复数表达。或者在多数情况下,若以集体层面或共同意识将众多个体当作一体看待,单数词即等同单一意义;又或者依靠附属、依存关系等,也视若单一意义的单数词。若非多数情况下,而是因承担有意义分划、符合条文解释的提问等理由,故而以为多义词;又如众多所指,若以其内涵为多个而同一本体而视,复数词即成复数使用;同一意义以不同名称指称,亦复数使用;依存基础或依存关系不同,亦复数;以界分缘起与功能差异,亦复数。由此可见,在这些不同形式中,有时单数使用,有时如复数般使用;多义词则依此方式用复数词。这即是多用复数、多义词的由来,此名为泛指复数。
Vacanesu ayaṃ attho, nāmākhyātavibhattinaṃ;
词汇中此义指名称的变化。
Vasena adhigantabbo, sāsanatthagavesinā.
应当掌握其使用法,意在探求教法实义者。
Tasmā tadatthaviññāpanatthaṃ idha nāmikapayogehi sahevākhyātapayoge pavakkhāma – ‘‘rājā āgacchati, sahāyo me āgacchati, ekaṃ citta’’ miccevamādayo ekassatthassa ekavacanapayogā. ‘‘Rājāno āgacchanti, sahāyā me āgacchanti, na me dessā ubho puttā, dve tīṇi’’ iccevamādayo bavhatthānaṃ bahuvacanapayogā.
故为说明意义,现举名称用法例:如‘国王到来,我的侍从到来,心念一者’是单一意义的单数用法。‘国王们到来,我的侍从们到来,我看不清他们,儿子们有二三人’,是多义意义的复数用法。
‘‘Sā senā mahatī āsi, bahujjano pasannosi, sabbo taṃ jano ojināyatu, itthigumbassa pavarā, buddhassāhaṃ vatthayugaṃ adāsiṃ, dvayaṃ vo bhikkhave desessāmi, pemaṃ mahantaṃ ratanattayassa, kare pasādañca naro avassaṃ, bhikkhusaṅgho, balakāyo, devanikāyo, ariyagaṇo’’- iccevamādayo, ‘‘dvikaṃ tika’’miccādayo ca samudāyavasena bavhatthānaṃ ekavacanapayogā.
『这支大军极为强盛,众多民众欢欣鼓舞,所有人都因威力而赞叹,以为女众群中最尊贵者,我给佛世尊一个衣钵(二件衣服),比库们,我将向你们宣说两件事。这是关于珍宝三者的广大慈爱,使人欢喜鼓舞,集会僧团与壮年人、天人、圣众。』如是引言般如此开始,又因为『二、三』等错误引言之故,作为众多集合的单数用法而出现。
Katthaci pana īdisesu ṭhānesu bahuvacanapayogāpi dissanti. Tathā hi ‘‘pūjitā ñātisaṅghehi, devakāyā samāgatā, sabbete devanikāyā, dve devasaṅghā, tīṇi dukāni, cattāri navakāni’’ iccevamādayo payogāpi dissanti. Ime ekavacanavasena vattabbassa samudāyassa bahusamudāyavasena bahuvacanapayogāti gahetabbā, saṅgayhamānā ca bavhatthabahuvacane saṅgahaṃ gacchanti visuṃyeva vā, tasmā bahusamudāyāpekkhabahuvacananti etesaṃ nāmaṃ veditabbaṃ.
然而,在某些场合,复数形式的用法亦可见,例如:『在敬礼的亲戚团体中,天众汇聚,整个天人团体中,有两个天人集众,三处苦处,四种新苦』此类引言的用法亦可见。应以单数视作必须的集合体为由,而在作为众多集合体的情况下采用复数用法。当众多集合合并时以复数表现,其意犹如集合体融为一体,因此以多集合对应复数之名为宜。
‘‘Pāṇaṃ na hane, sasso sampajjati’’ iccevamādayo jātivasena bavhatthānaṃ ekavacanapayogā, tabbhāvasāmaññena bavhatthānaṃ ekavacanapayogātipi vattuṃ vaṭṭati.
『人若不杀生,蛇自当避让』此类引言表达单数用法,但由于事物本性之所以本不可变,故此单数用法亦得说明。
‘‘Nāgaṃ raṭṭhassa pūjitaṃ, sāvatthī saddhā ahosi pasannā’’ iccevamādayo nissayavasena pavattānaṃ nissayavohārena vuttānamekavacanapayogā.
『王国中受到尊敬的龙,沙瓦提城因信心而愉悦』此类引言,因倚赖而生的事实,乃呼应其赖以依存之处,故此单数用法。
‘‘Tilakkhaṇaṃ, kusalākusalaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, dhammavinayo, cittaseno ca gandhabbo, natiyā asati āgatigati na hoti, āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti’’ iccevamādayo ekattalakkhaṇe bavhatthānaṃ ekavacanapayogā.
『三相、善恶、由识生名色、由名色生六处、法与律、心众与旋律、无礼节则无来去、无来去则无死者坠落』此般以单一整体特征说法,作单数用法。
‘‘Evaṃ mayaṃ gaṇhāma, amhākaṃ pakati, padhānanti kho meghiya vadamānaṃ kinti vadeyyāma’’ iccevamādayo ekassatthassa attavasena bahuvacanapayogā.
『于是我们接受,成为我们之间,所称之为主要。』此类引言,因为单一意旨故采用复数形式。
‘‘Te manussā taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ ‘bhuñjatha bhante’ti, ahaṃ manussesu manussabhūtā, abbhāgatānā’sanakaṃ adāsiṃ’’ iccevamādayo ekassatthassa garukāravasena bahuvacanapayogā.
「那些人对那比库说『请用食,尊者』,我于世人中,如人类所应,曾给予没有分配的饭食。」此类表达,作为一个义项的严肃陈述,采用复数形式。
‘‘Appaccayā dhammā, asaṅkhatā dhammā’’ iccevamādayo ekassatthassa aparicchedavasena bahuvacanapayogā, aniyamitasaṅkhāvasena bahuvacanapayogā vā.
「缘起法,非因缘法」此类表达,作为一个义项的不分段陈述,亦采用复数形式,或因数目不定而用复数形式。
Keci pana ‘‘desanāsotapātavasena bahuvacanapayogā’’tipi vadanti, taṃ na gahetabbaṃ. Na hi tathāgato satisampajaññarahito dhammaṃ deseti, yutti ca na dissati ‘‘mātikāyaṃ pucchāyaṃ vissajjane cāti tīsupi ṭhānesu appaccayādidhamme desento satthā punappunaṃ bahuvacanavasena desanāsote patitvā dhammaṃ desetī’’ti.
然而有些人说「应视为多义句的宣说耳闻」,此不可接受。盖因如来不离正念正知而随意宣说法也无,且不合逻辑说:『就此母题问题的摒弃中,于三处缘起法等教诲反复多言,故为多义句而扰乱闻法者』。
‘‘Katame dhammā appaccayā’’ iccevamādayo ekassatthassa mātikānusandhinayena bahuvacanapayogā.
「何法为缘起」此类,就某一义项依照母题追忆而用复数表达。
‘‘Ime dhammā appaccayā’’ iccevamādayo ekassatthassa pucchānusandhinayena bahuvacanapayogā.
「这些法是缘起」此类,就某一义项依照问题追忆而用复数表达。
‘‘Katame dhammā no parāmāsā, te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā’’ iccevamādayo ekassatthassa pucchāsabhāgena bahuvacanapayogā.
「何法非别解,彼法立定且余属有善恶分别之法」此类,就某义项问题部分而用复数表达。
‘‘Atthi bhikkhave aññeva dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedetī’’ti ayamekassatthassa puthucittasamāyogaputhuārammaṇavasena bahuvacanapayogo.
「比库们,有另外的法门,深奥难解,难以理解,纯净清净,远离不理智,善于思维,智慧可感,世尊亲自以三明通达真切表现而宣说」此为一句表达一义,且以新开示的题旨形态,以及复数用法而言。
‘‘Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane,
「一时,世尊住于萨咖国,咖毕拉瓦图村的大森林中,
Santi puttā videhānaṃ, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano;
有一些未成家的儿子们,长寿者,国土兴隆者;
Te rajjaṃ kārayissanti, mithilāyaṃ pajāpati’’ –
他们将建立政权,在弥提罗国统治。」
Iccevamādayo saddā ye ye bahavo, tannivāsataṃputtasaṅkhātassekatthassa rūḷhīvasena bahuvacanapayogā.
诸如此类的语句中,许多均为其故乡儿子所说,同一义项以略为坚实的复数词形出现。
‘‘Sāriputtamoggallāne āmantesi ‘gacchatha tumhe sāriputtā kīṭāgiriṃ gantvā assajipunabbasukānaṃ bhikkhūnaṃ kīṭāgirismā pabbājanīyakammaṃ karotha, tumhākaṃ ete saddhivihārino’ti’’, ‘‘kacci vo kulaputtā, etha byagghā nivattavho’’ iccevamādayo ekassatthassa aññenatthena ekābhidhānavasena bahuvacanapayogā.
「沙利摩哒、摩嘎剌那劝诫说:‘你们去吧,沙利摩哒们,前往昆多迦山,为阿沙基及其僧侣们做出出家之事。你们是持戒修行者。’」、「‘你们是不是儿子,有老虎出没呢?’」诸如此类的一义句,以另一意义、另一称谓及复数用法出现。
‘‘Mañcā ukkuṭṭhiṃ karonti’’ iccevamādayo ekassatthassa nissitavasena bahuvacanapayogā.
『愚蠢者自缢』如此类句,因仅有一重义,故采用复数形。
‘‘Cattāro satipaṭṭhānā’’ti ayamārammaṇabhedena ekassatthassa bahuvacanapayogo.
『四念处』此语因缘于境界区分,故用一重义复数。
‘‘Cattāro sammappadhānā’’ti ayaṃ pana kiccabhedena ekassatthassa bahuvacanapayogo.
『四正勤』此语因事相不同,故用一重义复数。
Tattha ekatthekavacanaṃ, samudāyāpekkhekavacanaṃ, jātyāpekkhekavacanaṃ, tannissayāpekkhekavacanaṃ, ekattalakkhaṇekavacananti pañcavidhaṃ ekavacanaṃ bhavati. Ettha pana jātyāpekkhekavacanaṃ atthato sāmaññāpekkhekavacanamevāti daṭṭhabbaṃ.
其中单数、有聚义之复数、业报义复数、因缘义复数、唯一标志义复数,共五类单数语。此中业报义复数从义上应视为通义复数。
Bavhatthabahuvacanaṃ, bahusamudāyāpekkhabahuvacanaṃ, attabahuvacanaṃ, garukārabahuvacanaṃ, aparicchedabahuvacanaṃ, mātikānusandhinayabahuvacanaṃ, pucchānusandhinayabahuvacanaṃ, pucchāsabhāgabahuvacanaṃ, puthucittasamāyogaputhuārammaṇabahuvacanaṃ, tannivāsabahuvacanaṃ, taṃputtabahuvacanaṃ, ekābhidhānabahuvacanaṃ, tannissitāpekkhabahuvacanaṃ , ārammaṇabhedabahuvacanaṃ, kiccabhedabahuvacananti pannarasavidhaṃ bahuvacanaṃ bhavati. Iccevaṃ vīsadhā sabbāni ekavacanabahuvacanāni saṅgahitāni. Atridaṃ pāḷivavatthānaṃ –
得果复数、多聚义复数、本义复数、重义复数、非分割复数、纲目相续复数、问句相续复数、问句部分复数、新心相汇集新境界复数、因果相续复数、子孙复数、唯一名称复数、因缘依附复数、境界区分复数、事相区分复数,共十五类复数。以上二十类合成所有单数复数语义类。此即巴利语言法义。
Ekatthe dekavacana-ñcitarasmitarampi ca;
单义复数及其语气、轻重均包括其中;
Samudāyajātiekatta-lakkhaṇekavacopi ca;
此处谓集起与出世间有为法的特征是一而为一的,也可称为一相兼具诸相。
Sāṭṭhakathe piṭakamhi, pāṭhe pāyena dissare.
于三藏中诸论释中,即于读诵中,在重复解释之处显现。
Garumhi cattanekasmiṃ, bahuvacanakaṃ pana;
在显著之处一处多义句存在,但多为复数敬语形式。
Pāḷiyaṃ appakaṃ aṭṭha-kathāṭīkāsu taṃ bahuṃ.
巴利语极为简约,在八部论释中对此多有表述。
Tathā hi bahukaṃ deka-vacanaṃyeva pāḷiyaṃ;
实则多为双词构成之巴利语;
Garumhi cattanekasmiṃ, idamettha nidassanaṃ.
于显著之处一处多义句,特此为示例。
‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama;
『敬礼于你,人中智慧者,敬礼于你,最胜的人中。』
Tava sāsanamāgamma, pattomhi amataṃ padaṃ’’.
『依你教法而来,我已获得不灭之位。』
Iccevamādayo pāṭhā, bahudhā jinasāsane;
如是,这些章节,在如来教法中多方宣说,
Dissantīti vijāneyya, vidvā akkharacintako.
读者当知此义,须为学识深广、能思考文字者所了知。
Sātisayaṃ garukārā-rahassāpi mahesino;
此乃深奥难解之义,若大圣者的秘密,
Ekavacanayogena, niddeso dissate yato.
但以一句连贯,便显现了明了的指示所在。
Tato vohārakusalo, kareyyatthānurūpato;
因此,行为善巧者,应当依照当事的状况去做;
Ekavacanayogaṃ vā, itaraṃ vā sumedhaso.
可以是单数连结,亦可以是智者所行的他种用法。
Pāyena tannivāsamhi, bahuvacanakaṃ ṭhitaṃ;
由此在庇护之处,复数语式立定,
Taṃputte appakaṃ tanni-ssayekavacanampi ca.
对于此子而言,虽复数语式,却仍是单数语式。
Puthucittāpariccheda-mātikāsandhiādisu;
凡夫心识分别、因缘相续、接合等处;
Bahuvacanakañcāpi, appakanti pakāsaye.
即使是复数语式,也能表达单数的涵义。
Ekābhidhānato kiccā, tathā gocaratopi ca;
一者从名称义上考虑为义务,另一方面也从通行范围上考虑;
Bahuvacanakaṃ tanni-ssitāpekkhañca appakaṃ.
复数对这义务虽有所依止却不足够。
Iccevaṃ sappayogaṃ tu, ñatvāna vacanadvayaṃ;
由此,若明了这两词之语义相连,
Kātabbo pana vohāro, yathāpāḷi vibhāvinā.
当以巴利文所分别的方式行用该表达。
Idāni kālādivasena ākhyātappavattiṃ dīpayissāma – kālakārakapurisaparidīpakaṃ kriyālakkhaṇaṃ ākhyātikaṃ. Tatra kālanti atītānāgatapaccuppannavasena tayo kālā, atītānāgatapaccuppannāṇattiparikappakālātipattivasena pana cha, te ekekā tipurisakā.
现今我们将以时间、日月等顺序,阐显名词之现行变化——称之为“时间作用人的说明性行为特征”的说明。此中“时间”指过去、未来与现在三种时态,而依过去、未来与现在之状态考虑,则有六种时态,它们分别构成三个二元对。
Vuttappakārakālesu, yadidaṃ vattate yato;
这些说法均是基于已说的时间之不同用法所形成的。
Ākhyātikaṃ tato tassa, kāladīpanatā matā.
之后,此处所说的是外在的时间之说,即以时间为先导之意。
Kārakanti kammakattubhāvā. Te hi upacāramukhyasabhāvavasena karonti karaṇanti ca ‘‘kārakā’’ti vuccanti. Teva yathākkamaṃ kriyānimitta taṃsādhaka taṃsabhāvāti veditabbā.
作用者(Kāraka)者,是业的施行及创造之本质。因为他们如同施事者一般,主要是行为的实施者,故称为『作用者』。须当了解,这些作用者正如相应的作用指示,是完成该作业的条件与本质。
Kammaṃ kattā ca bhāvo ca, iccevaṃ kārakā tidhā;
业的施作者与本质,即如是三者作为作用者存在。
Vibhattipaccayā ettha, vuttā nāññatra saccato.
这里所说的分别因缘,即非他者,仅唯有真实之事。
‘‘Paribhaviyyati’’ccādī, kamme sijjhanti kārake;
如『受破坏者』诸名,业由作用者趋向灭失消散;
‘‘Sambhavatī’’tiādīni, sijjhare kattukārake.
如『生起者』等名,则由施行者、作用者而生起。
‘‘Vibhaviyyati’’iccādī, bhāve sijjhanti kārake;
以『兴盛』等意义起始的动词,谓因缘使事物于本质上熄灭而消失。
Tividhesvevametesu, vibhattipaccayā matā.
于此三种类别中,如此解释均依分解缘起而定。
Kārakattayamuttaṃ yaṃ, ākhyātaṃ natthi sabbaso;
未得尽全面说明所说之所有因缘的因缘特性者,不为称述;
Tasmā taddīpanattampi, tassākhyātassa bhāsitaṃ.
故而,为明示该义,亦对已说明部分加以阐明。
Kārakattaṃ tu bhāvassa, sacepi na samīritaṃ;
若虽未明了事物之因缘特性,
Kārakalakkhaṇe tena, bhāvena ca avatthunā.
则借以因缘特性之表征及该事理而发扬详解其义。
Kriyānipphatti natthīti, yuttitopi ca natthi taṃ;
行为无成就者不存在,合宜者亦不存在。
Tathāpākhyātike tassa, tabbohāro niruttiyaṃ;
对此应如实说明,其用法为语意依附。
Patiṭṭhitanayovāti, mantvā amhehi bhāsito.
‘确立少年’之意,意指经由我们思维而表述。
Purisoti ekavacanabahuvacanakā paṭhamamajjhimuttamapurisā. Tattha paṭhamapuriso ākhyātapadena tulyādhikaraṇe sādhakavācake vā kammavācake vā tumhā’mhasaddavajjite paccattavacanabhūte nāmamhi ‘‘abhinīhāro samijjhati, bodhi vuccati catūsu maggesuñāṇa’’ntiādīsu viya payujjamānepi, taṭṭhāniyatte sati ‘‘bhāsati vā karoti vā, pīḷiyakkhoti maṃ vidū, vuccatīti vacana’’ntiādīsu viya appayujjamānepi sabbadhātūhi paro hoti. Katthaci pana pāḷippadese nāmassa appayuttattā paṭhamapurisapayogattho duranubodho bhavati, yathā ‘‘dukkhaṃ te vedayissāmi, tattha assāsayantu ma’’nti. Tathā hi ettha ‘‘pādā’’ti pāṭhaseso, tasmiṃ dukkhasāsanārocane vattuṃ avisahanavasena kilamantaṃ maṃ devassa ubho pādā assāsentu, vissaṭṭho kathehīti maṃ vadathāti adhippāyo ca bhavati.
“人”有单数及复数之分,且有初、中、后三种用法。其初者,指同一语法格中相等之谓词、施事动词,与“你”“我”代词结合时,于名称中虽有“行为表现受人喜好,称为觉知于四圣道智慧”等类比表达,仍属语法附加,此处若具足则谓“言说或作事,能觉知其苦”,即使非具足亦次第相承。然巴利语中有时对名称非具足,以及初人称呼法不通晓,如“我将为汝受苦,请以安慰”,及“脚”一词,在“苦法说法场合”中,欲表达虽难明了,使神与我之两脚皆平静,彼语为“请为我言说”时,乃属语气难明之用。
Adhippāyo sudubbodho, yasmā vijjati pāḷiyaṃ;
语气难明者,因巴利语存在。
Tasmā upaṭṭhahaṃ gaṇhe, garuṃ garumataṃ vidū.
故请收受此语,视为尊重之言。
Tatrimāni bhūdhātādhikārattā bhūdhātuvasena nidassanapadāni. So paribhavati, te paribhavanti, paribhavati, paribhavanti. Sapatto abhibhaviyate, sabbā vityā’nubhūyate, abhibhaviyate, anubhūyateti. Yattha satipi nāmassa sādhakavācakatte apaccattavacanattā ākhyātapadena tulyādhikaraṇatā na labbhati, tattha kammavācakaṃ paccattavacanabhūtaṃ tulyādhikaraṇapadaṃ paṭicca paṭhamapurisādayo tayo labbhanti. Taṃ yathā? Paribhaviyyate puriso devadattena, paribhaviyyase tvaṃ devadattena, paribhaviyyamhe mayaṃ akusalehi dhammehi. Ettha panidaṃ vacanaṃ na vattabbaṃ ‘‘nindanti tuṇhimāsina’ntiādīsu satipi nāmassa kammavācakatte apaccattavacanattā ākhyātapadena tulyādhikaraṇatā na labbhatīti paṭhamapurisuppatti na siyā’’ti. Kasmāti ce? ‘‘Nindanti tuṇhimāsina’’ntiādīsu ‘‘janā’’ti ajjhāharitabbassa sādhakavācakassa nāmassa saddhimākhyātapadena tulyādhikaraṇabhāvassa icchitattā. Evamuttaratrāpi nayo.
在此列举三者的主事者权限,分别是主事者资格、主事者条件,以示范说明句式。谓曰:他主事,他们主事,主事,他主事。他们合计统治,所有共感,统治,体验。如实而言,连『sati』这个词因名称作成者、谓语搭配、同等语法地位未得成立,则此处应取谓语词作成者的应答语法地位,以便第一人称等三者得之。何如?如「他被天神主事」,「你被天神主事」,「我们被不善法主事」。然此处此语不得观作「确实为恶口称呼」等诸语例中的「sati」因名称作成者同等语法地位不成立,而否为第一人称格语法起始。缘何?因「nindanti tuṇhimāsina」及诸类句中,已明「众生」为原命名词,因名称作成者加上述谓语字形,确定同等语法地位之需要。所以此理以此之后仍得合法适用。
Majjhimapuriso ākhyātapadena tulyādhikaraṇe sādhakavācake vā kammavācake vā paccattavacanabhūte tumhasadde payujjamānepi, taṭṭhāniyatte sati appayujjamānepi sabbadhātūhi paro hoti. Tvaṃ atibhavasi, tumhe atibhavatha, atibhavasi, atibhavatha. Tvaṃ paribhaviyase devadattena, tumhe paribhaviyavhe. Yattha satipi tumhasaddassa sādhakavācakatte apaccattavacanattā ākhyātapadena tulyādhikaraṇatā na labbhati, na tattha majjhimapuriso hoti. Itare pana dve honti kammavācakaṃ paccattavacanabhūtaṃ tulyādhikaraṇapadaṃ paṭicca. Taṃ yathā? Tayā abhibhaviyate sapatto, tayā abhibhaviye ahaṃ.
位于中位者,因谓语字形而得同等语法地位,作为名称作成者或谓语且为应答语尾,即便以你之称谓出现,也立时成立;即便离立时亦同应对诸因缘。谓曰:“你被尊敬”,你们被尊敬,尊敬,你们尊敬。若“你称呼之”中,因名称与谓语谓语字形尚未得同等语法地位,故此不为中位者。反之有他二者,以谓语字形作谓语之谓语经过表示相等语法地位,谓曰:“他被她主事”,他由我主事。”
Uttamapuriso ākhyātapadena tulyādhikaraṇe sādhakavācake vā kammavācake vā paccattavacanabhūte amhasadde payujjamānepi, taṭṭhāniyatte sati appayujjamānepi sabbadhātūhi paro hoti. Ahaṃ paribhavāmi, mayaṃ paribhavāma, paribhavāmi, paribhavāma. Ahaṃ paribhaviyyāmi akusalehi dhammehi, mayaṃ paribhaviyyāma, paribhaviyyāmi, paribhaviyyāma. Yattha satipi amhasaddassa sādhakavācakatte apaccattavacanattā ākhyātapadena tulyādhikaraṇatā na labbhati, na tattha uttamapuriso hoti. Itare pana dve honti kammavācakaṃ paccattavacanabhūtaṃ tulyādhikaraṇapadaṃ paṭicca. Taṃ yathā? Mayā anubhaviyate sampatti, mayā abhibhaviyase tvaṃ. Evaṃ yattha yattha sādhakavācakānaṃ vā kammavācakānaṃ vā nāmādīnaṃ paccattavacanabhūtānaṃ ākhyātapadehi tulyādhikaraṇatte laddhe tattha tattha paṭhamapurisādayo labbhanti, tasmā nāmādīnaṃ paccattavacanabhūtānaṃ tulyādhikaraṇabhāvoyeva paṭhamapurisādīnamuppattiyā kāraṇaṃ.
处于上位者,由谓语字形获得同等语法地位,作为名称作成者或谓语者且为应答语尾,即使为“我”之称谓出现,也在立时成立;即使离立时亦对诸因缘一致起作用。谓曰:“我主事”,“我们主事”,主事,“我们主事”。我由不善法主事,我们主事,我们主事,我们主事。若“我称呼”中,名称作成者依旧未得同等语法地位,则无上位之说。然另外两者有即等之谓语字形。以此推之,所有关于名称等及其谓语字形如果均得同等语法地位,则第一人称等三者得之。是以名称等谓语语法地位之同等性,是第一人称等产生之因。
Dvinnaṃ tiṇṇaṃ vā purisānamekābhidhāne paro puriso gahetabbo. Ettha ekābhidhānaṃ nāma ekato abhidhānaṃ ekakālābhidhānañca. Tañca kho casaddapayogeyeva, acasaddapayoge bhinnakālābhidhāne taggahaṇābhāvato. ‘‘Tumhe atthakusalā bhavatha, mayamatthakusalā bhavāma’’ iccevamādayo tappayogā. Tattha tumhe atthakusalā bhavatha – iccetasmiṃ vohāre ‘‘so ca atthakusalo bhavati, tvañca atthakusalo bhavasi, tumhe atthakusalā bhavathā’’ti evaṃ dvinnamekābhidhāne paro puriso gahetabbo. ‘‘Mayamatthakusalā bhavāma’’ iccetasmiṃ pana ‘‘so ca atthakusalo bhavati, ahañca atthakusalo bhavāmi, mayamatthakusalā bhavāmā’’ti vā ‘‘tvañca atthakusalo bhavasi, ahañca atthakusalo bhavāmi, mayamatthakusalā bhavāmā’’ti vā evampi dvinnamekābhidhāne paro puriso gahetabbo. ‘‘So ca atthakusalo bhavati, tvañca atthakusalo bhavasi, ahañca atthakusalo bhavāmi, mayamatthakusalā bhavāmā’’ti vā ‘‘so ca atthakusalo bhavati, te ca atthakusalā bhavanti, tvañca atthakusalo bhavasi, tumhe ca atthakusalā bhavatha, ahañca atthakusalo bhavāmi, mayamatthakusalā bhavāmā’’ti vā evaṃ tiṇṇamekābhidhāne paro puriso gahetabbo.
二者或三者之人称名词若有同一名称,应取其他人称。所谓「同一名称」,谓词义相同、时间同时之名称。乃如据语音用法,若不依语音用法且时段名称不同,则无科取之。譬如「你们是有利的,你为有利的,我为有利的」,此类错误用法。于此“你们是有利的”此意中,须以“他也有利,你也有利,你们也有利”作为二者单一名称中,他者取代。又如“我为有利的”,此意中须以“他也有利,我也有利,我为有利的”或“你也有利,我为有利的,我为有利的”者,作为二者单一名称中,他者取代。如此三者单一名称者也,应取他者为代表。
Aparopi atthanayo vuccati – ‘‘tvañca atthakusalo bhavasi, so ca atthakusalo bhavati, tumhe atthakusalā bhavathā’’ti vā ‘‘ahañca atthakusalo bhavāmi, so ca atthakusalo bhavati, mayamatthakusalā bhavāmā’’ti vā iminā nayena anekappabhedo atthanayo. Evaṃ sesāsu vibhattīsu pañcamīsattamiyādīsu paropuriso gahetabbo. Sabbesu ca kriyāpadesu bavhatthavācakesu bahuvacanantesu, na pana bahuvacanantesupi ekassattano vācakesu garukātabbassekassatthassa vācakesu ca kriyāpadesu. Ettha codanāsandīpaniyo imā gāthā –
后续意义起说曰——「你也为有利,他也为有利,你们是有利的」或「我为有利,他为有利,我是有利的」等以此说法,因多种差别而产生许多不同之义。于此余下诸种区分,以及五三个法等处,应取他人称。凡所有自他作用语,复数主体者不可任以单数称谓,亦不可单以单数主体称谓等行为为重。对此询问与启发,以下偈语云——
‘‘Tvañca bhavasi so cāpi, bhavati’’ccādibhāsane;
「你也为,他也为,亦为」等之言说,
‘‘Tumhe bhavatha’’ iccādi, paroposo kathaṃ siyā?;
“你们是”之类,别人称呼怎么会出现?
‘‘Ahaṃ bhavāmi so cāpi, bhavati’’ccādibhāsane;
“我是,是他,同时也是”这类语句,
‘‘Mayaṃ bhavāma’’iccādi, uttamo ca kathaṃ siyā?;
“我们是”之类,尊者怎么会出现?
Ettha ca vuccate –
对此这样说——
Pacchā vutto paro nāma, saññāya paṭipāṭiyā;
之后所说的他者之名,依照分别起相而相应;
Evaṃ pana gahetabbo, paropurisanāmako.
正应如此接受他人名称。
Paṭhamamhā paro nāma, majjhimo uttamopi ca;
此中有三种名称,第一者名为『外』,中间者『内』,且有上位者。
Majjhimamhā paro nāma, uttamo puriso ruto.
在此内中,第一者名为『外』,上位者是称为『尊者』的人。
Evaṃ tu gahaṇañhettha, vohārassānulomakaṃ;
由此产生隐义,顺合词义之使用,
Doso tadanulomamhi, gahaṇasmiṃ na vijjati.
其过失不依照此义,在隐义中不存在。
‘‘Tvañca bhadde sukhī hohi, eso cāpi mahāmigo’’;
『愿汝善哉而安乐,此亦为大象』;
Iti pāṭho yato diṭṭho, tasmā evaṃ vademase.
此为此段所见读法,故如是言也。
‘‘Tumhe dve sukhitā hotha’’, iccattho tattha dissati;
「你们两人都应当快乐」之意,于此可见;
Evaṃpyayaṃ nayo vutto, attanomatiyā mama.
如此之理便已说出,此为对自身愚痴之言;
Attanomati kiñcāpi, kathitā sabbadubbalā;
自言自语往往是软弱者所为,
Tathāpi nayamādāya, kathitattā akopiyā.
尽管如此,采纳此理,讲述时无瞋恚心;
‘‘Dhammena rajjaṃ kārentaṃ, raṭṭhā pabbājayittha maṃ;
曾因持守法而建立国家,令诸邦国皈依于我;
Tvañca jānapadā ceva, negamā ca samāgatā’’.
汝等诸方国民及商贾皆已归集。
‘‘Ahañca maddidevī ca, jālīkaṇhājinā cubho;
「我与玛蒂德维、纱利卡、迦尼占那、拘摩,
Aññamaññaṃ sokanudā, vasāma assame tadā’’.
彼此同住同处,彼时共生悲伤之情。」
Etā gāthāpi etassa, atthassa pana sādhikā;
此偈亦为此义之确实证;
Tāsu vuttanayeneva, attho supākaṭo siyā;
如前所说,义理明晰可见;
Evaṃ viññūhi viññeyyaṃ, bahunā bhāsitena kiṃ.
应由智慧者深入理解,多闻论述之意义何在。
Ākārena manāpena, kathane yena kenaci;
此义通过容貌、心念与言语,或以任何方式表达。
Na virujjhati ce attho, taṃ pamāṇaṃ sudhīmataṃ.
如果事理不生起,这就称为贤明者所量取的标准。
Purisattayato eso, paropurisanāmako;
这是基于为他人利益而设的,名为利他之举;
Nupalabbhati paccekaṃ, tadantogadhatova yaṃ.
它单独不存在,就如船头的锚一样不会被发现。
Pāṭavatthāya sotūnaṃ, vohāratthesu sabbaso;
在声闻的教义上,完全如实地而广泛地为行为目的所说明;
Visuṃ alabbhamānopi, labbhamānova uddhaṭo.
即使是不易获得的,也当如同已得那样看待。
Saṅkhepatopettha purisappavatti evaṃ upalakkhitabbā ‘‘amhavacanatthe uttamo, tumhavacanatthe majjhimo, aññesaṃ vacanatthe paṭhamo’’ti.
此处略说人物行为的分类,当据此认知:‘我语为上,他语为中,余人语为下。’
Tyādīnaṃ purisasaññā, yasmā vuttā tato idaṃ;
此中所说诸人之知见,因其所说故,于此得立。
Tabbantākhyātikaṃ ñeyyaṃ, purisaparidīpakaṃ.
应知此为必当认识之理,能昭示人之知见者也。
Evaṃ sabbathāpi ākhyātikassa kālakārakapurisaparidīpanatā vuttā.
由此亦能理解无论何时,所说者皆为言说行使者,具昭示人知见之义。
Kriyālakkhaṇanti ettha kathaṃ ākhyātikassa kriyālakkhaṇatā veditabbā?
所谓行之标识者,此处如何可知其为言说者之行之标识?
Lakkhiyati kriyāyetaṃ, kriyā vā assa lakkhaṇaṃ;
此所谓“标识”者,乃行为之记号;
Kriyālakkhaṇatā evaṃ, veditabbā tathā hi ca.
如是行之标识,断当知其义,实如此。
‘‘Gacchati’’ccādikaṃ sutvā, kriyāsandīpanaṃ padaṃ;
闻“去”等词时,应知此为行为断定的词。
‘‘Ākhyātika’’nti dhīrehi, ākhyātaññūhi saññitaṃ.
称之为“已说者”,是由通达已说者之智者所名称。
Lakkhaṇaṃ hoti nāmassa, yathā satvābhidhānatā;
名称之特征在于,犹如众生指称之法。
Kriyābhidhānatā evaṃ, ākhyātasseva lakkhaṇaṃ.
行为指称即是如此,为已说者的标志。
Atthato pana etassa, kriyāvācakatā idha;
然其义相,当知此处为行为表示的特性。
Lakkhaṇaṃ iti viññeyyaṃ, lakkhaṇaññūhi lakkhitaṃ.
此特性应由了知特性的智者以‘特性’称之。
‘‘Kiṃ karosī’’ti puṭṭhassa, ‘‘pacāmi’’ccādinā ‘‘ahaṃ’’;
有人问道『你在做什么?』,回答则以『我正在烹煮』等词表达『我』的意思;
Paṭivācāya dānena, kriyāvācakatā matā.
以反语的话作为示现给予的方式,这种行为被认为具有行为语言的特性;
Evamākhyātikassa kriyālakkhaṇatā veditabbā;
故此,当述说如此时,应当了解其行为特征;
Idāni kālesu vibhattippavatti evaṃ veditabbā –
如今在时期上的对应发生,也应当如此理解——
Paccuppannamhi kālasmiṃ, vattamānā pavattati;
在现时刻中,事情正在进行并发生变化;
Āsiṭṭhāṇāpanatthesu, paccuppannamhi pañcamī.
在固定的时间段中,现时刻对应的是第五阶段的事情。
Paccuppanne parikappā-numatyatthesu sattamī;
前行之事为已制定之计划中的第七事项;
Appaccakkhe atītamhi, parokkhā sampavattati.
小计次之事在过去中展开,隐秘而发生。
Hiyyo pabhuti kālasmiṃ, atītamhi pavattati;
昨日于现时之中,实为过去所发;
Paccakkhe vā apaccakkhe, hiyyattanī niruttitā.
无论计前或不计前,均由昨日所陈述。
Ajjappabhuti kālasmiṃ, atītamhi pavattati;
今日于现时之中,实为过去所发;
Paccakkhe vā apaccakkhe, samīpejjatanavhayā.
无论计前或不计前,皆因当前之意念死灭其近缘。
Anāgate bhavissantī, kālasmiṃ sampavattati;
未来将要发生的事情,发生在时间之中;
Kriyātipannamattamhi, tīte kālātipattikā;
已完成的行为,在过去时间中断绝;
Anāgatepi hotīti, niruttaññūhi bhāsitā.
即使是未来将要发生,也被通晓语义者所明说。
Evaṃ kālesu vibhattippavattiṃ ñatvā ye te suttantesu vicittā suvisadavipulatikhiṇabuddhivisayabhūtā payogā dissanti, tesu pāṭavamicchantehi tyādikkamena vuccamānā kriyāpadamālā sallakkhitabbā – bhavati, bhavanti. Bhavasi, bhavatha. Bhavāmi, bhavāma. Bhavate, bhavante. Bhavase, bhavavhe. Bhave, bhavāmhe. Ayaṃ aññayogādirahitā kriyāpadamālā.
如此,了解时间中的发生与断绝者,即那些在经文中散布、广泛清晰且智慧深广的人,于其行文中显现,经由根基不断延展,其用语条理鲜明,此类动词词尾应依照起始进行标注——有如“存在、存在着。你存在,你们存在。我存在,我们存在。他存在,他们存在。你存在着,我们存在着。”这是一种无别的结合形式的动词词尾录。
Dissanti ca suttantesu atthasambhavepi aññayogādirahitāni kriyāpadāni. Seyyathidaṃ? ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccāti, yadā paññāya passati. Yaṃ maṃ bhaṇasi sārathi. Aññaṃ sepaṇṇi gacchāmi’’ iccevamādīni etassatthassa paridīpaniyā kriyāpadamālā.
经文中还显现另一种无别结合形式的动词,用于表达意义。例如:“诸行无常,当以智慧观察。你所称我为驾主,然我行往于异处”等等,如此类主题阐释的动词词尾组,用以释明此义。
Ettha tividho kriyāpadesu yogo tayogo, mayogo, aññayogo ca. Tattha majjhimapurisā tayogavasena gahetabbā, uttamapurisā mayogavasena. Paṭhamapurisā aññayogavasena. Tyādīnamettha paṭipāṭiyā ayaṃ anugīti –
此处在动词词尾中有三种结合方式:他结合、我结合、无别结合。其间中人用他结合,高人用我结合,第一人用无别结合。依此规律,注释如下——
Aññayogena paṭhamā, tayogena tu majjhimā;
第一者是表明他者关系的,第二者则为中间关系;
Mayogenuttamā honti, gahetabbā vibhāvinā.
第三者是最高者,须由区别观察者采纳。
Sotūnaṃ payogesu kosallatthaṃ aññayogādisahitamaparampi kriyāpadamālaṃ vadāma – so bhavati, te bhavanti. Tvaṃ bhavasi, tumhe bhavatha. Ahaṃ bhavāmi, mayaṃ bhavāma. So bhavate, te bhavante. Tvaṃ bhavase, tumhe bhavavhe. Ahaṃ bhave, mayaṃ bhavāmhe. Ayaṃ aññayogādisahitā kriyāpadamālā.
关于听闻时的用法,为了表示功德技巧,另外附加他者关系的动词词尾也说成一串——如『他成为、他们成为;你成为,你们成为;我成为,我们成为;他(们)成为、他们(们)成为;你(们)成为,你们(们)成为;我成为,我们(们)成为』。这便是含他者关系之叠加动词词尾。
Dissanti ca suttantesu aññayogādisahitānipi kriyāpadāni. Seyyathidaṃ? ‘‘Yaṃpāyaṃ deva kumāro suppatiṭṭhitapādo, idampimassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṃ bhavati, tassimāni satta ratanāni bhavanti. Yo dandhakāle tarati , taraṇīye ca dandhati, tvaṃsi ācariyo mama, ahampi daṭṭhukāmosmi, pitaraṃ me idhāgataṃ’’ iccevamādīni etassatthassa paridīpaniyā kriyāpadamālā.
在经典中,也可见含他者关系之叠加动词词尾。例如:『这儿童天子保全脚步,乃伟人之大特征,有七宝;游历森林,他度过溪流,你们老师是我,我亦欲见此曾至父者。』此等皆为明确表意的叠加动词词尾用例。
Yo tumhasaddena vattabbe atthe nipatati, na pana hoti tumhatthavācako, neso saddo kriyāpadassa tayogasahitattaṃ sādheti, aññadatthu aññayogasahitattaññeva sādheti. Yo ca amhasaddena vattabbe atthe nipatati, na pana hoti amhatthavācako, na sopi saddo kriyāpadassa mayogasahitattaṃ sādheti, aññadatthu aññayogasahitattaññeva sādheti.
若以『汝』称谓时,若意思相符合,便是表面意相符,但实际上非指汝意,此声便不具备于你者关系之叠加用法。若以『我』为称时,如意思吻合,但非所表我意,也不具备叠加于我者的用法,仍是他者关系之叠加用法。
Tatra tumhasaddena tāva vattabbatthe – ‘‘na bhavaṃ eti puññatthaṃ, sivirājassa dassanaṃ. Māyasmā samaggassa saṅghassa bhedāya parakkami. Idha bhante bhagavā paṃsukūlaṃ dhovatū’’ti iccevamādayo payogā. Amhasaddena pana vattabbatthe ‘‘upāli taṃ mahāvīra, pāde vandati satthuno. Sāvako te mahāvīra, saraṇo vandati satthuno’’ti ca iccevamādayo payogā. Idametthupalakkhitabbaṃ ‘‘tvaṃ tumhe ahaṃ maya’’nti atthadīpaka tayoga mayogato añño aññatthadīpano payogoyeva aññayogo nāma, tattha paṭhamapuriso bhavatīti.
以『汝』为称谓时或有表『不成福德处,不见沙门衣』,『莫要破坏正法僧团』,『此处世尊在洗尘衣』等表现,如此用法;以『我』为称时,如『大勇士伍巴离,足下顶礼师尊』,『弟子对师尊顶礼』,此为明确指示意,谓『汝、你们、我、我们』中,我者对应,于称他者关系叠加动词词尾,故称为他者关系叠加语尾,其中第一者主语视为人。
Yajjevaṃ ‘‘sabbāyasaṃ kūṭamatippamāṇaṃ, paggayha so tiṭṭhasi antalikkhe. Esa sutvā pasīdāmi, vaco te isisattamā’’tiādīsu kathaṃ. Ettha hi majjhimuttamapurisasambhavoyeva dissati, na tu paṭhamapurisasambhavoti? Vuccate – ‘‘sabbāyasaṃ kūṭamatippamāṇaṃ, paggayha so tiṭṭhasi antalikkhe’’tiādīsu ‘‘so’’tiādikassa nāmasaddassa tumha’mhasaddassatthavācakasaddehi‘‘tiṭṭhasī’’tiādīnaṃ syādyantānaṃ padānaṃ dassanato accantamajjhāharitabbehi samānādhikaraṇattā tagguṇabhūtattā ca majjhimuttamapurisasambhavo samadhigantabbo. Īdisesu payogesu syādyantānaṃ dassanavasena avijjamānānipi ajjhāharitabbāni ‘‘tvamaha’’miccādīni padāni bhavanti. Katthaci pana paripuṇṇāni dissanti ‘‘sātvaṃ vaṅkamanuppattā, kathaṃ maddi karissasi. So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā pura’’nti iccevamādīsu.
何以‘‘你抓住全部谷物中如山峰那般高的谷穗,在空中站立。闻此我心欢喜,你的话最善’’等语如此说起?此处应当知是中性第三人称所现,非第一人称所现。故回答说:‘‘在‘你抓住全部谷物如山峰高的谷穗,在空中站立’等语中,‘他’作为姓名之词,依语义应视作指称名词,与‘你’等词同属终结性词,‘站立’等动词词尾的终结表示,明示其为中性第三人称,因而要证得中性第三人称现身。此经文用途,即使因终结词蕴显现而未见者,亦当以明显作出,‘你’类代词也属此类特殊用词。偶尔一些句子虽显完整,如背弃眷属等语,是为例证。‘我必当探究,往村又往村’如是等语亦然。
Ākhyātikassa kriyālakkhaṇattā aliṅgabhedattā ca tiṇṇaṃ liṅgānaṃ sādhāraṇabhāvaparidīpanatthaṃ aparampi kriyāpadamālaṃ vadāma –
基于动词的语法标志与词尾差异,对三种性别的普通性质进行揭示,故又讲述一组动词词尾变形 ——
Puriso bhavati, kaññā bhavati, cittaṃ bhavati, purisā bhavanti, kaññāyo bhavanti, cittāni bhavanti. Bho purisa tvaṃ bhavasi, bhoti kaññe tvaṃ bhavasi, bho citta tvaṃ bhavasi, bhavanto purisā tumhe bhavatha, bhotiyo kaññāyo tumhe bhavatha, bhavanto cittāni tumhe bhavatha. Ahaṃ puriso bhavāmi, ahaṃ kaññā bhavāmi, ahaṃ cittaṃ bhavāmi, mayaṃ purisā bhavāma, mayaṃ kaññāyo bhavāma, mayaṃ cittāni bhavāma.
「为男性、为女性、拥有心识;众男性为男性,众女性为女性,众心识为心识。‘你’哦,成为男性;‘你’哦,成为某女性;‘你’哦,成为某心识。众男性,你们为男性;众女性,你们为女性;众心识,你们为心识。‘我’成为男性,‘我’成为女性,‘我’拥有心识。‘我们’成为男性,‘我们’成为女性,‘我们’拥有心识。」
Esa nayo attanopadesu, sesavibhattīnaṃ sabbapadesupi. Ayamākhyātikassa tiṇṇaṃ liṅgānaṃ sādhāraṇabhāvaparidīpanī kriyāpadamālāva.
这便是本自我说教中的规律,是在各分格变化中涵盖全部用法。此基于动词变尾以表明三性共有性质的动词词尾变化组。
Vuttañhetaṃ niruttipiṭake ‘‘kriyālakkhaṇamākhyātikamaliṅgabheda’’miti. Tatra aliṅgabhedamiti ko attho? Itthipumanapuṃsakānaṃ avisesattho vuccate ‘‘aliṅgabheda’’miti. Yathā ‘‘puriso gacchati, kaññā gacchati, cittaṃ gacchatī’’ti. Catudhā uddiṭṭhakriyāpadesu yathā ‘‘bhavatī’’ti akārānantaratyantapadaṃ gahetvā ‘‘bhavati bhavanti bhavasī’’tiādinā kriyāpadamālā sabbathā katā, evaṃ ‘‘ubbhavati’’ccādīnipi akārānantaratyantapadāni gahetvā ‘‘ubbhavati ubbhavanti ubbhavasī’’tiādinā kriyāpadamālā sabbathā kātabbā. ‘‘Bhoti sambhotī’’tiādīni pana okārānantaratyantapadāni, ‘‘bhāveti vibhāvetī’’tiādīni ca ekārānantaratyantapadāni gahetvā pāḷinayānusāreneva padamālā kātabbā, nayidha vuttanayānusārena. Īdisesu hi ṭhānesu duranubodhā kriyāpadagati. Ato labbhamānavasena kriyāpadamālā kātabbā. Na hi loke lokiyā sabbe dhātusadde paccekaṃ sabbehipi channavutiyā vacanehi yojetvā vadanti, evaṃ avadantānampi nesaṃ kathā aparipuṇṇā nāma na hoti, tasmā vajjetabbaṭṭhānaṃ vajjetvā yathāsambhavaṃ padamālā kātabbā. Evaṃ pañcamiyādīsupi vibhattīsu. Ayaṃ vattamānavibhattivasena kriyāpadamālāniddeso.
语义说,律藏中言曰:“这是动词语法特征及性别差异的规约。”此处所说“性别差异”为何意?谓男性、女性、中性因语法特征而区别,称为“性别差异”。例如“男性去行,女性去行,心识去行”诸句。以四种语态共现时,如“不肯定过去”“现在”等时态,含终止词尾,构成如“是、是们、在”的动词词尾群,此为普遍通行。在“生起”等动词亦然,依时态不同使用各种终止词尾群。又“是、在”诸词属于双元终止词,中元终止词等诸词也依教义构成词尾群。现存语法难懂,故当作得时运用动词终止词尾群的规范。世间诸语言不全由单字组成,故此说法对不善者也不通,故应选用得时用法。以上述五种变化为准则。此即挽回语法正确性所述动词词尾群规范。
Ito paṭṭhāya pana yathuddiṭṭhapadāneva pariṇāmetvā pariṇāmetvā pañcamiyādīnaṃ mātikābhāvena gahetabbāni. Idāni pana tayogādisahitāsahitavasena dvidhā kriyāpadamālāyo dassessāma kvacādesavasena sambhūtāni ca rūpantarāni sotūnaṃ sukhadhāraṇatthañceva purisappayoge asammohatthañca.
今且观察前述动词词形变化,根据既有示例,归纳五种词尾变格表。现将连结“乃至”等词,演示两种动词词尾变化群,兼具不定式变形、体态变换、声调调节,以及名词“人”用法中的配合、去惑功能。
Bhavatu, bhavantu. Bhavāhi, bhava, bhavatha. Bhavāmi, bhavāma. Bhavataṃ, bhavantaṃ. Bhavassu, bhavavho. Bhave, bhavāmase. So bhavatu, te bhavantu. Tvaṃ bhavāhi, bhava, tumhe bhavatha. Ahaṃ bhavāmi, mayaṃ bhavāma. So bhavataṃ, te bhavantaṃ. Tvaṃ bhavassu, tumhe bhavavho. Ahaṃ bhave, mayaṃ bhavāmase. Ayaṃ pañcamīvibhattivasena kriyāpadamālāniddeso.
愿成就,愿成就者们。愿成为,愿成为吧,愿你们成为。愿我成为,愿我们成为。愿你们成为,愿你们成为者。愿成就,愿成就者。愿你成为,愿你成为吧,愿你们成为。愿我成为,愿我们成为。愿你成为,愿你们成为者。愿你成为,愿你们成为吧,愿我成为,愿我们成为吧。这是第五类变体动作词序列的说明。
Bhaveyya, bhave, bhaveyyuṃ. Bhaveyyāsi, bhaveyyātha. Bhaveyyāmi, bhaveyyāma, bhavemu. Bhavetha, bhaveraṃ. Bhavetho, bhaveyyāvho. Bhaveyyaṃ, bhaveyyāmhe iti vā, so bhaveyya , bhave, te bhaveyyuṃ. Tvaṃ bhaveyyāsi, tumhe bhaveyyātha. Ahaṃ bhaveyyāmi, mayaṃ bhaveyyāma, bhavemu. So bhavetha, te bhaveraṃ. Tvaṃ bhavetho, tumhe bhaveyyāvho. Ahaṃ bhaveyyaṃ, mayaṃ bhaveyyāmhe iti vā. Ayaṃ sattamīvibhattivasena kriyāpadamālāniddeso.
愿成为,愿成为吧,愿他们成为。愿你们成为,愿你们成为吧。愿我成为,愿我们成为,愿我们去成为。愿成为吧,愿成为者。愿你成为吧,愿你们成为。愿你成为,愿你们成为吧。愿我成为,愿我们成为,愿我们去成为。这是第七类变体动作词序列的说明。
Babhūva, babhūvu. Babhūve, babhūvittha. Babhūvaṃ, babhūvimha. Babhūvittha, babhūvire. Babhūvittho, babhūvivho. Babhūviṃ, babhūvimhe iti vā, so babhūva, te babhūvu. Tvaṃ babhūve, tumhe babhūvittha. Ahaṃ babhūvaṃ, mayaṃ babhūvimha. So babhūvittha, te babhūvire. Tvaṃ babhūvittho, tumhe babhūvivho. Ahaṃ babhūviṃ, mayaṃ babhūvimhe iti vā. Ayaṃ parokkhāvibhattivasena kriyāpadamālāniddeso.
曾成为,曾成为了。曾成,于曾成为之处。曾成为,我曾成为此处。曾成处,曾成为者。曾成者,曾成为吧。曾成,愿他们成为。愿你曾成,愿你们于曾成处。愿我曾成为,愿我们曾成此处。愿他曾成,愿他们曾成为。愿你曾成,愿你们愿成为。愿我曾成为,愿我们愿成此处。这是非现时态变体动作词序列的说明。
Abhavā, abhavū. Abhavo, abhavattha. Abhavaṃ, abhavamhā. Abhavattha, abhavatthuṃ. Abhavase, abhavavhaṃ. Abhaviṃ, abhavamhase iti vā, so abhavā, te abhavū. Tvaṃ abhavo, tumhe abhavattha. Ahaṃ abhavaṃ, mayaṃ abhavamhā. So abhavattha, te abhavatthuṃ. Tvaṃ abhavase, tumhe abhavavhaṃ. Ahaṃ abhaviṃ, mayaṃ abhavamhase iti vā. Ayaṃ hiyyattanīvibhattivasena kriyāpadamālāniddeso.
未成为,未成为者。未成,未成为处。未成,未成于彼。未成处,未成于彼处。未成者,未成过去处。未成之处,未成于过去。未成,愿其不成为。愿其非成就者。愿你未成,愿你们未成。愿我未成,愿我们未成为。愿他未成,愿他们未成。愿你未成,愿你们未成。愿我未成,愿我们未成为。这是现在完成时变体动作词序列的说明。
Abhavi, abhavuṃ. Abhavo, abhavittha. Abhaviṃ, abhavimhā. Abhavā, abhavū. Abhavase, abhavivhaṃ. Abhavhaṃ, abhavimhe iti vā, so abhavi, te abhavuṃ. Tvaṃ abhavo, tumhe abhavittha. Ahaṃ abhaviṃ, mayaṃ abhavimhā. So abhavā, te abhavū. Tvaṃ abhavase, tumhe abhavivhaṃ. Ahaṃ abhavaṃ, mayaṃ abhavimhe iti vā. Ayaṃ ajjatanīvibhattivasena kriyāpadamālāniddeso.
未成,未成为。未成处,未成于彼处。未成者,未成过去处。未成,未成为者。未成者,未成对立处。未成为处,未成其处。未成,是未成者。愿其成为,愿他们成为。愿你未成,愿你们未成处。愿我未成,愿我们未成为。愿他未成,愿他们未成。愿你未成,愿你们未成处。愿我未成,愿我们未成为。这是此刻完成时变体动作词序列的说明。
Ettha panajjataniyā uṃvacanassa iṃsumādesavasena bhavatino rūpantarānipi veditabbāni. Seyyathidaṃ? Te bhaviṃsu, samubbhaviṃsu, pabhaviṃsu, parābhaviṃsu, sambhaviṃsu, pātubhaviṃsu, pātubbhaviṃsu , imāni akammakapadāni. Paribhaviṃsu, abhibhaviṃsu, adhibhaviṃsu, atibhaviṃsu, anubhaviṃsu, samanubhaviṃsu, abhisambhaviṃsu.
此处,当言语之不可破坏品质显现时,当凭此诸种性质辨别变化。譬如:他们成为,生起,现现,灭却,生成,消灭,已消,诸如此类不完成动作的词。亦有被成、被覆、被触、被超、体验、共同体验、共生之意。
‘‘Adhibhosu’’nti rūpampi, yasmā dissati pāḷiyaṃ;
『adhibhosu』(享用)一词,因为在巴利文本中亦见此写法;
Tasmā hi nayato ñe yyaṃ, ‘‘paribhosu’’ntiādikaṃ.
因此依照同样的规则,『paribhosu』等词亦应如此理解。
Tatrāyaṃ pāḷi – ‘‘evaṃvihāriñcāvuso bhikkhuṃ rūpā adhibhosuṃ, na bhikkhu rūpe adhibhosī’’ti. Imāni sakammakapadāni, evamajjataniyā uṃvacanassa iṃsumādesavasena bhavatino rūpantarāni bhavanti. Apica
这里的巴利文说:「如是修行者啊,色法是属于Adhibhosu的,不是说修行者属于色法的。」这些都是同一义项,是根据该词根的不同词缀形式而成色法名称的变化。同样地,
‘‘Anvabhi’’ itirūpampi, ajjatanyā padissati;
色法“Anvabhi”也会出现在不同的形态中;
Tasmā hi nayato ñeyyaṃ, ‘‘ajjhabhi’’ccādikampi ca.
因此,应当知道“ajjhabhi”和类似的词也是如此理解。
Tatrāyaṃ pāḷi – so tena kammena divaṃ samakkami, sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhīti. Tattha anvabhīti anu abhīti chedo. Anūti upasaggo. Abhīti ākhyātikapadanti daṭṭhabbaṃ.
此处的巴利原文如下:「彼因那业而升天,享受快乐与嬉戏之乐。」其中『anvabhīti』应分析为『anu』与『abhīti』二词。『anu』是前置词,『abhīti』是动词形式,应如此理解。
Bhavissati, bhavissanti. Bhavissasi, bhavissatha. Bhavissāmi, bhavissāma. Bhavissate, bhavissante. Bhavissase, bhavissavhe. Bhavissaṃ, bhavissāmhe iti vā, so bhavissati, te bhavissanti. Tvaṃ bhavissasi, tumhe bhavissatha. Ahaṃ bhavissāmi, mayaṃ bhavissāma. So bhavissate, te bhavissante. Tvaṃ bhavissase, tumhe bhavissavhe. Ahaṃ bhavissaṃ, mayaṃ bhavissāmhe iti vā. Ayaṃ bhavissantīvibhattivasena kriyāpadamālāniddeso.
「将来时」及其各种变体用法。单数第三人称如『他(她、它)将会』,复数第三人称如『他们将会』。单数第二人称『你将会』,复数第二人称『你们将会』。单数第一人称『我将会』,复数第一人称『我们将会』。此外,也有意愿式如『愿你将会』『愿你们将会』『愿我将会』『愿我们将会』等多种形式。此用法为表示未来时态的动词语尾连缀体系的说明。
Abhavissā, abhavissaṃsu. Abhavisse, abhavissatha. Abhavissaṃ, abhavissāmhā. Abhavissatha, abhavissisu. Abhavissase, abhavissavhe. Abhavissiṃ, abhavissāmhase iti vā, so abhavissā, te abhavissaṃsu. Tvaṃ abhavisse, tumhe abhavissatha. Ahaṃ abhavissaṃ, mayaṃ abhavissāmhā. So abhavissatha, te abhavissisu. Tvaṃ abhavissase, tumhe abhavissavhe. Ahaṃ abhavissiṃ, mayaṃ abhavissāmhase iti vā. Ayaṃ kālātipattivibhattivasena kriyāpadamālāniddeso.
「过去未来时」及其变体用法。单数第三人称『他将不会』,复数第三人称『他们将不会』。单数第二人称『你将不会』,复数第二人称『你们将不会』。单数第一人称『我将不会』,复数第一人称『我们将不会』。亦有意愿式『愿你将不会』『愿你们将不会』『愿我将不会』『愿我们将不会』等形式。此为表示否定未来时态的动词时态变化体系。
Vohārabhedakusalena subuddhinā yo,
以善于辨别言语之分别智所具足者为准,
Kaccāyanena kathito jinasāsanatthaṃ;
此乃由迦颇延所说,为引导圣者教法之言论者,
Tyādikkamo tadanugaṃ kiriyāpadānaṃ,
依此开始,诸未来时动词变化依次类推,
Katvā kamo bhavatidhātuvasena vutto.
已成行事,依造作者所述主旨之用法而讲述者。
Iti navaṅge sāṭṭhakathe piṭakattaye byappathagatīsu viññūnaṃ · 如是,为使诸智者于附带义注的九分教与三藏中的言语用法获得善巧,
Kosallatthāya kate saddanītippakaraṇe · 在所造的《词法正理》论书中,
Bhavatino kriyāpadamālāvibhāgo nāma · 名为“有、成为”动词词形序列的分别,
Dutiyo paricchedo. · 第二章。