三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外迦旃延语法3. Kārakakappa

3. Kārakakappa · 3. Kārakakappa

222 段 · CSCD 巴利原典
3. Kārakakappa三、格义章
Chaṭṭhakaṇḍa第六篇
§271
271, 88, 308.Yasmādapeti bhayamādatte vā tadapādānaṃ.
由此,因为对象被迎取或被恐怖侵袭,即那对象成为施事缘起的对象。
Yasmā vā apeti, yasmā vā bhayaṃ jāyate, yasmā vā ādatte, taṃ kārakaṃ apādānasaññaṃ hoti.
因为被迎取、因为生起恐怖、因为被侵袭时,该事由成施事缘起之所缘。
Taṃ yathā? Gāmā apenti munayo, nagarā niggato rājā, corā bhayaṃ jāyate, ācariyupajjhāyehi sikkhaṃ gaṇhāti sisso.
譬如:乡村被攻占者为沙门,城市被攻者为国王,恐怖被生者为盗贼,师长被侍者接受教诲,即如是。
Apādānamiccanena kvattho? Apādāne pañcamī.
对象缘起何处有违?对对象缘起属于第五类。
§272
272, 309.Dhātunā mānamupasaggayogādvīsvapi ca.
因相续结合五根之一名为界,亦因接续相承介于身心之间。
Dhātunāmānaṃ payoge ca upasaggayogādīsvapi ca taṃ kārakaṃ apādānasaññaṃ hoti.
因界之名称与接续结合作用,这亦成施事缘起对象。
Dhātūnaṃ payoge tāva jiiccetassa dhātussa parāpubbassa payoge yo asaho, so apādānasañño hoti.
界的缘起若与前一界不相应,彼界则被称为『缘之不续』。
Taṃ yathā? Buddhasmā parājenti aññatitthiyā.
为何如此?譬如因佛陀遭他教派战胜。
Bhūiccetassa dhātussa papubbassa payoge yato acchinnappabhavo, so apādānasañño hoti.
界的缘起若与前一界相应,故无断续生成,彼界称为『缘之续集』。
Taṃ yathā? Himavatā pabhavanti pañca mahānadiyo, anavatattamhā pabhavanti mahāsarā, aciravatiyā pabhavanti kunnadiyo.
例如,喜马拉雅山生出五大江河,无阻隔水流,且生出众多山谷。
Nāmappayogepi taṃ kārakaṃ apādānasaññaṃ hoti.
纵无名相之缘起,此因果关系亦被称为『缘之不续』。
Taṃ yathā? Urasmā jāto putto, bhūmito niggato raso, ubhato sujāto putto mātito ca pitito ca.
譬如,有男子出胸部,液涌出,子由此生,母与父共同为其父母。
Upasaggayoge taṃ kārakaṃ apādānasaññaṃ hoti.
借助依附,所作之因业便具有执著于作为的认知。
Taṃ yathā? Apasālāya āyanti vāṇijā, ābrahmalokā saddo abbhuggacchati upari pabbatā devo vassati, buddhasmā pati sāriputto dhammadesanāya bhikkhū ālapati temāsaṃ, ghatamassa telasmā pati dadāti, uppalamassa padumasmā pati dadāti, kanakamassa hiraññasmā pati dadāti.
如是何故?商贾离开市场,梵天界的声音传至天空之上,诸山神居住其上,世尊门徒沙利子师闻佛陀说法,与众比库交谈。彼等献上罐器内的油、莲花、水莲、黄金,乃至黄金制品等供养。
Ādiggahaṇena kārakamajjhepi pañcamīvibhatti hoti. Ito pakkhasmā vijjhati migaṃ luddako, kosā vijjhati kuñjaraṃ, māsasmā bhuñjati bhojanaṃ.
由于初取,作为缘起五分之一的区别:此处鸟兽自空中飞入,树林中猎豹潜伏,季节使人进食粮食。
Apiggahaṇena nipātapayogepi pañcamīvibhatti hoti dutiyā ca tatiyā ca. Rahitā mātujā puññaṃ katvā dānaṃ deti, rahitā mātujaṃ, rahitā mātujena vā. Rite saddhammā kuto sukhaṃ labhati, rite saddhammaṃ, rite saddhammena vā. Te bhikkhū nānā kulā pabbajitā, vinā saddhammā natthañño koci nātho loke vijjati, vinā saddhammaṃ, vinā saddhammena vā. Vinā buddhasmā, vinā buddhaṃ, vinā buddhena vā.
因中取和终结的结合,也有五分之一的区别,且为第二与第三义。有人舍弃父母所受功德而布施;亦有人舍弃父母本身,或舍弃父母所带来的一切。善法去除,何处有幸福?没有善法,没有善法的果报。这些比库自各家出家,若无善法,世间便无主,无佛之所护,无佛自身,无佛所宣说。
Caggahaṇena aññatthāpi pañcamīvibhatti hoti. Yatohaṃ bhagini ariyāya jātiyā jāto. Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ, yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāsaveyyuṃ.
由终取即结取,别有五分之一之分别。因我之姊妹由圣者所生,因我舍弃自我,因我断除惑业,放弃内在束缚,经眼根安住无碍时,调伏贪嗔等恶不善法。
§273
273, 310.Rakkhaṇatthānamicchitaṃ.
【注】此为第273、310节所载之经文,意在护持修持之要旨。
Rakkhaṇatthānaṃ dhātūnaṃ payoge yaṃ icchitaṃ, taṃ kārakaṃ apādānasaññaṃ hoti.
保护根本之法所依赖的元素中,所希望获得的帮助,即是产生执着的原因。
Kāke rakkhanti taṇḍulā, yavā paṭisedhenti gāvo.
秃鹫守护稻米,牛反对麦粒。
§274
274, 311.Yena vā’ dassanaṃ.
274, 311.「或由此而见」(第三格用于表示手段或工具之处)
Yena vā adassanamicchitaṃ, taṃ kārakaṃ apādānasaññaṃ hoti.
若所求非所见之物,则该理由便是执着的缘故。
Upajjhāyā antaradhāyati sisso, mātarā ca pitarā ca antaradhāyati putto.
导师失踪,学生迷茫;母亲父亲失踪,儿子迷茫。
Vāti kimatthaṃ? Sattamīvibhatyattaṃ. Jetavane antaradhāyati bhagavā.
风吹有何用?犹如凭空惊慌。世尊于祇树林中失踪。
§275
275, 312.Dūranti kaddha kāla nimmāna tvālopa disāyogavibhattārappayoga suddhappamocana hetu vivittappamāṇa pubbayogabandhana guṇavacana pañha kathana thokākattūsu ca.
远离、时间、制造、覆盖、方位、结合、分离、开始、完成、释放、原因、分别、标准、前因、结合、束缚、美德、言语、疑问、陈说以及消散等多种现象均被涵盖其中。
Dūratthe, antikatthe, addhanimmāne, kālanimmāne, tvālope, disāyoge, vibhatte, ārappayoge, suddhe, pamocane, hetvatthe, vivittatthe, pamāṇe, pubbayoge, bandhanatthe, guṇavacane, pañhe, kathane, thoke, akattari ca iccetesvatthesu, payogesu ca, taṃ kārakaṃ apādānasaññaṃ hoti.
在远离、接近、不完全制造、时间制造、覆盖、方位结合、分离、开始、纯净、释放、原因状况、分别状态、标准、前因结合、束缚、品质言语、疑惑、陈说、消散、不和睦等处,这些作用在不同境界和现象上构成了行为与条件的根基和依止。
Dūratthetāva – kīva dūro ito naḷakāragāmo, dūrato vā gamma, ārakā te moghapurisā imasmā dhammavinayā. Dutiyā ca tatiyā ca, dūraṃ gāmaṃ āvato, dūrena gāmena vā āgato. Ārakā imaṃ dhammavinayaṃ, anena dhammavinayena vā iccevamādi.
所谓远离者,如同远离此处的纳拉卡拉村庄,或远离的乡村,那些愚痴之人对于此法律制度恐生远离。第二和第三者,乃是远离乡村或从远乡到来。这里所谓的法律制度,就是指此法及其规则。
Antikatthe – antikaṃ gāmā, āsannaṃ gāmā, samīpaṃ gāmā, samīpaṃ saddhammā. Dutiyā ca tatiyā ca, antikaṃ gāmaṃ, antikaṃ gāmena vā. Āsannaṃ gāmaṃ, āsannaṃ gāmena vā. Samīpaṃ gāmaṃ. Samīpaṃ gāmena vā. Samīpaṃ saddhammaṃ, samīpaṃ saddhammena vā iccevamādi.
所谓接近者,是指邻近的村庄、接壤的村庄、临近的村庄或临近的正法。第二和第三者,指接近村庄、或从接近村庄到来,临近乡村、或从临近乡村到来,以及临近正法、或与临近正法相关等情况。
Addhanimmāne – ito mathurāya catūsu yojanesu saṅkassaṃ nāma nagaraṃ atthi, tattha bahū janā vasanti iccevamādi.
所谓不完全制造者,是指此处距离马都拉城约四由旬的范围内有一座名为桑卡萨的城市,那里居住众多人民,如此之理。
Kālanimmāne – ito bhikkhave ekanavutikappe vipassī nāma bhagavā loke udapādi, ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena parinibbāyissati iccevamādi.
所谓时间制造者,是指比库们,比库们,曾听说在十九劫之前有一位名为毗婆尸的世尊在世间出现,知道他将在三个月的期间完满般涅槃,如此之义。
Tvālope kammādhikaraṇesu – pāsādā saṅkameyya, pāsādaṃ abhiruhitvā vā. Pabbatā saṅkameyya, pabbataṃ abhiruhitvā vā. Hatthikkhandhā saṅkameyya, hatthikkhandhaṃ abhiruhitvā vā. Āsanā vuṭṭhaheyya. Āsane nisīditvā vā iccevamādi.
在各类业法境地中,应如实依教而行:可于宫殿中行走,或登上宫殿;可于山岳中行走,或攀登山岳;可于象腿处行走,或登象腿;可于座具上站立,或坐于座具上,依此类推。
Disāyoge – avicito yāva uparibhavaggamantare bahū sattanikāyā vasanti, yato khemaṃ tato bhayaṃ, puratthimato, dakkhiṇato, pacchimato, uttarato aggī pajjalanti, yato assosuṃ bhagavantaṃ, uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā iccevamādi.
在方位相接之处,未成界限之前,有众多众生聚居之地,因彼处安全无虞,而生恐惧破坏:此前后、左右、东西、南北等方向,火焰熊熊燃烧之处,或闻世尊音声,足底或头顶下方生起愿心等。
Vibhatte – yato paṇītataro vā visiṭṭhataro vā natthi. Chaṭṭhī ca, channavutīnaṃ pāsaṇḍānaṃ, dhammānaṃ pavaraṃ yadidaṃ sugatavinayo iccevamādi.
于清净境界,指无更优胜或更高深之处,第六境界中遮护外道教法,法中至胜者乃此世尊律法,依此许愿。
Ārappayoge – gāmadhammā vasaladhammā asaddhammā ārati virati paṭivirati, pāṇātipātā veramaṇī iccevamādi.
于行持之始,乡村法、粪法、不正法应离;戒非戒之习,应恶念弃,应忏悔;如不杀生戒等戒律,皆应奉行如是。
Suddhe – lobhaniyehi dhammehi suddho asaṃsaṭṭho, mātito ca pitito ca suddho asaṃsaṭṭho anupakuddho agarahito iccevamādi.
于清净中,谓以贪欲不污染之法为清净,不生搀杂之想,不被父母、师长等牵连烦扰,保持清净心意,依此愿心。
Pamocane – parimutto dukkhasmāti vadāmi, muttosmi mārabandhanā, na te muccanti maccunā iccevamādi.
于解脱之境,谓已获解脱苦难,称为获得自由;正如脱离魔障之缠缚,虽如此获解脱者仍未被死亡真正释放,依此许愿。
Hetvatthe – kasmā hetunā, kena hetunā, kissa hetunā, kasmā nu tumhaṃ daharā na mīyare, kasmā idheva maraṇaṃ bhavissati iccevamādi.
关于原因的解说——为何为原因?以何为原因?因何原因?为何诸童子不曾死去?为何就在此处会有死亡?等义,例如此处所说。
Vivittatthe – vivitto pāpakā dhammā, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi iccevamādi.
关于隔离的解说——由不善法所隔离,专为避开欲乐,避开不善法等义,如此说明。
Pamāṇe – dīghaso navavidatthiyo sugatavidatthiyā pamāṇikā kāretabbā, majjhimassa purisassa aḍḍha teḷasahatthā iccevamādi.
关于尺度的解说——长短共九种类别,应由善逝所定尺度,对中人应取半,即二十五肘,如此说明。
Pubbayoge – pubbeva sammodhā iccevamādi.
关于先缘的解说——先前即已结缘,如是说明。
Bandhanatthe – satasmā bandho naro. Tatiyā ca, satena bandho naro raññā iṇatthena iccevamādi.
关于束缚的解说——百因束缚人;第三义,则是以百为束缚人,依王之兵力,如是说明。
Guṇavacane – puññāya sugatiṃ yanti, cāgāya vipulaṃ dhanaṃ, paññāya vimuttimano, issariyāya janaṃ rakkhati rājā iccevamādi.
关于美德之说——以功德得善处,以布施增广财宝,以智慧得解脱心,以威权保护人民,乃国王,如是说明。
Pañhe tvālope kammādhikaraṇesu – abhidhammā pucchanti, abhidhammaṃ sutvā, abhidhamme ṭhatvā vā. Vinayā pucchanti, vinayaṃ sutvā, vinaye ṭhatvā vā. Dutiyā ca tatiyā ca, abhidhammaṃ, abhidhammena vā. Vinayaṃ, vinayena vā. Eva suttā, geyyā, gāthāya, veyyākaraṇā, udānā, itivuttakā, jātakā, abbhutadhammā, vedallā iccevamādi.
关于问题在业处上的表述——此为阿毗达磨所问,是听闻阿毗达磨、立于阿毗达磨之理;又是律藏所问,听闻律藏、立于律藏之理。第二及第三种情形,或依阿毗达磨,或依阿毗达磨相应;或依律藏,或依律藏相应。如此这般,针对经藏、歌谣、颂句、论释、偈语、故事、奇事、解行等,皆遵此模式。
Kathane tvālope kammādhikaraṇesu – abhidhammā kathayanti, abhidhammaṃ sutvā, abhidhamme ṭhatvā vā. Vinayā kathayanti, vinayaṃ sutvā, vinaye ṭhatvā vā. Dutiyā ca tatiyā ca, abhidhammaṃ, abhidhammena vā. Vinayaṃ vinayena vā. Evaṃ suttā, geyyā, gāthāya, veyyākaraṇā, udānā, itivuttakā, jātakā, abbhutadhammā, vedallā iccevamādi.
关于叙述在业处上的表述——此为阿毗达磨所说,是听闻阿毗达磨、立于阿毗达磨之理;又是律藏所说,听闻律藏、立于律藏之理。第二及第三种情形,或依阿毗达磨,或依阿毗达磨相应;或依律藏,或依律藏相应。如此这般,针对经藏、歌谣、颂句、论释、偈语、故事、奇事、解行等,皆循此方法。
Thoke – thokā muccanti. Appamattakā muccanti, kicchā muccanti. Tatiyā ca. Thokena, appamattakena, kicchena vā iccevamādi.
放逸者——放逸意谓解脱。勤勉者解脱,难行者亦解脱。第三者亦是。由放逸、勤勉、难行等,诸如此类解脱。
Akattarica – kammassa katattā upacitattā ussannattā vipulattā cakkhuviññāṇaṃ uppannaṃ hoti iccevamādi.
无统一者——业的成立、行为之因理、修正成就、增长扩展等,皆能引生眼识,诸如此类。
Caggahaṇena sesesupi ye mayā nopadiṭṭhā apādānapayogikā, te payogavicakkhaṇehi yathāyogaṃ yojetabbā.
通过执持——其余未特别阐明之非所摄受、未入有所执持者,应由运用执持辨别技巧,依当法调合使用。
§276
276, 302.Yassa dātukāmo rocate dhārayate vā taṃ sampadānaṃ.
276,302。若有所赠与者,遇此喜悦、执持,便成此摄持。
Yassa vā dātukāmo yassa vārocate, yassa vā dhārayate, taṃ kārakaṃ sampadānasaññaṃ hoti.
欲施与者,欲施与的对象,和欲持有者,这三者皆为该行为的作因。
Samaṇassa cīvaraṃ dadāti, samaṇassa rocate saccaṃ, devadattassa suvaṇṇacchattaṃ dhārayate yaññadatto.
施与者给予袈裟,施与者宣说真理,受施者持有天金伞,这三者为该施与行为所具足之因。
Sampadānamiccanena kvattho? Sampadāne catutthī.
施与行为的缘起何处?施与缘起属于第四支。
Vāti vikappanatthaṃ, dhātunāmānaṃ payoge vā upasaggappayoge vā nipātappayoge vā sati atthavikappanatthaṃ vāti padaṃ payujjati.
词语「瓦蒂」指谓变化的意,若复指根名的附加、根名的前缀、根名的后缀等,则表示词义的更改,词语构成时以为意义变更之功能。
§277
277, 303.Silāgha hanu ṭhā sapa dhāra piha kudha duhissosūya rādhikkha paccāsuṇa anupatigiṇa pubbakattārocanattha tadattha tumatthālamattha maññānādarappāṇini, gatyatthakammani, āsīsattha sammuti bhiyya sattamyatthesu ca.
石、骨、固着处、斧、掌、持、穴、丑、恶、忧恼、静止、不缓慢、不相离、前世造作显现之义,於此处有坏异、动力、习俗、定约之多重义理,及未来之境界。
Silāgha hanu ṭhā sapa dhāra piha kudha duha issaiccetesaṃ dhātūnaṃ payoge, usūyatthānañca payoge, rādhikkhappayoge, paccāsuṇaanupatigiṇānaṃ pubbakattari, ārocanatthe , tadatthe, tumatthe, alamatthe, maññatippayoge anādare appāṇini, gatyatthānaṃ dhātūnaṃ kammani, āsīsatthe ca sammuti bhiyya sattamyatthesu ca, taṃ kārakaṃ sampadānasaññaṃ hoti.
石、骨、固着处、斧、掌、穴、丑、恶等诸根的附加,嫉妒之处的附加,静止、前后不相离的果报前因,破坏、减损、不及之意,非敬意、不具持之意,动力之义,习俗之义,以及约定之义,及未来世之更高境界,俱为此行为作因之缘起。
Silāghappayoge tāva – buddhassa silāghate, dhammassa silāghate, saṅghassa silāghate, sakaṃupajjhāyassa silāghate, tava silāghate mama silāghate iccevamādi.
有关戒律的遵奉,此中所说戒律是指世尊的戒律、法的戒律、僧团的戒律、世尊所依止的戒律,以及我所依止的戒律,诸戒律循此次第。
Hanuppayoge – hanute tuyhameva, hanute mayhameva iccevamādi.
有关咒诵的运用,意思是:你为自己咒诵,我为自己咒诵,依此类推。
Ṭhāpayoge – upatiṭṭheyya sakyaputtānaṃ vaḍḍhakī, bhikkhussa bhuñjantassa pānīyena vā vidhūpanena vā upatiṭṭheyya bhikkhunī iccevamādi.
有关设立或保持时,应为释迦子孙增益,若有比库在饮食或饮水上,能使比库尼保持此相,诸事亦循此次第。
Sapappayoge – tuyhaṃ sapate, mayhaṃ sapate iccevamādi.
有关洗净的运用,意思是你清洗,我清洗,依此类推。
Dhārappayoge – suvaṇṇaṃ te dhārayate iccevamādi.
有关保持的运用,意思是这黄金为你所持,依此类推。
Pihappayoge – buddhassa aññatitthiyā pihayanti, devā dassanakāmā te, yato icchāmi bhaddantassa, samiddhānaṃ pihayanti daliddā iccevamādi.
有关阻止的运用,意思是对世尊的异教者加以阻止,天人观见望之;因为我心乐于善法,持正焰法为阻止,愚昧者则不然,诸义循此次第。
Kudhaduhaissausūyappayoge – kodhayati deva dattassa, tassa kujjha mahāvīra, mā raṭṭhaṃ vinassa idaṃ. Duhayati disānaṃ megho, titthiyā samaṇānaṃ issayanti guṇagiddhena, titthiyā samaṇānaṃ issayanti lābhagiddhena, dujjanā guṇavantānaṃ usūyanti guṇagiddhena, kā usūyā vijānataṃ iccevamādi.
以愤怒、忧恼、嫉妒为因缘者:天神因愤怒疾苦,得大勇猛;然不可令国土毁坏。而忧苦则如天空云霄布满诸方,彼此哆嗦恐惧。外道、沙门怀嫉,因其品德高尚则嫉妒其德,因利得增益则嫉妒其利。恶人嫉妒善人则以品德嫉妒。谁人明知此理而起嫉妒?此皆因愤怒而生。
Rādha ikkha iccetesaṃ dhātūnaṃ payoge yassa akathitassa pucchanaṃ kammavikkhyāpanatthañca, taṃ kārakaṃ sampadānasaññaṃ hoti, dutiyā ca.
因贪、瞋、痴三毒所缘之事若未知问其因或苦果,称为不详询,谓之疑问。此为致得业果之因,亦称第二。
Ārādhohaṃ rañño, ārādhohaṃ rājānaṃ, kyāhaṃ ayyānaṃ aparajjhāmi, kyāhaṃ ayye aparajjhāmi, cakkhuṃ janassa dassanāya taṃ viya maññe, āyasmato upālittherassa upasampadāpekkho upatisso, āyasmantaṃ vā iccevamādi.
曰:我是王,亦是国王,何处未曾稍纵容邪念?何处未曾有所宽恕?此犹如众生之眼见,或为长老优波梨多比库出家时所望,或为长者所欲等。
Paccāsuṇa anupatigiṇānaṃ pubbakattari suṇotissa paccāyoge yassa kammuno pubbassa yo kattā, so sampadānasañño hoti.
如问报应者,应先听后行。若问业之果报由前业所成,即具足作业之知。
Taṃ yathā? Bhagavā bhikkhū etadavoca.
何谓此理?世尊对比库如是说。
Bhikkhūti akathīta kammaṃ, etanti kathitakammaṃ. Yassa kammuno pubbassa yo kattā, so‘bhagavā’ti ‘‘yo karoti sa kattā’’ti suttavacanena kattusañño. Evaṃ yassa kammuno pubbassa yo kattā, so sampadānasañño hoti.
比库者,未知业者,意即说业为所作业。彼业若是前业作者,即「非世尊」者,称作业主。经典有言:「作即为作者」。如是,若为前业之作者,则具足作业之知。
Taṃ yathā? Te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ, āsuṇanti buddhassa bhikkhū.
如何理解呢?那些比库们听闻世尊的教诲后,便称赞佛陀的比库。
Giṇassa anupatiyoge yassa kammuno pubbassa yo kattā, so sampadānasañño hoti.
关于行为的因缘关系,过去所造的业者,便被认为是具足所得的。
Taṃ yathā? Bhikkhu janaṃ dhammaṃ sāveti, tassa bhikkhuno jano anugiṇāti, tassa bhikkhuno jano patigiṇāti.
又如是:比库护持法者,其人民顺从该比库;若不顺从,即为违犯该比库。
Yo vadeti sa‘kattā’ti,
谓之『说者』,
Vuttaṃ ‘kamma’nti vuccati;
言『行为』,是谓称呼;
Yo paṭiggāhako tassa,
若有接受者,
‘Sampadānaṃ’ vijāniyā.
应当了知(此为)「与格」。
Iccevamādi.
如是之义初始。
Ārocanatthe – ārocayāmi vo bhikkhave, āmantayāmi vo bhikkhave, paṭivedayāmi vo bhikkhave, ārocayāmi te mahārāja, āmantayāmi te mahārāja, paṭivedayāmi te mahārāja iccevamādi.
为『ārocanatthe』——我向诸比库宣说,告诫,报告:『我向诸比库宣说,我向诸比库告诫,我向诸比库报告;我亦向大王宣说,向大王告诫,向大王报告』,义如是。
Tadatthe – ūnassa pāripūriyā taṃ cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ. Buddhassa atthāya, dhammassa atthāya, saṅghassa atthāya, jīvitaṃ pariccajāmi iccevamādi.
为『tadatthe』——应当以不足者补足,将那衣付出。为佛利益、为法利益、为僧利益,舍弃生命,义如是。
Tumatthe -lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ buddho loke uppajjati. Bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya vinayo paññatto iccevamādi.
为『tumatthe』——因慈悲世间,愿世人利益安乐,佛于世间现出。比库清净住处得制律,义如是。
Alamatthappayoge-alamiti arahati paṭikkhittesu. Alaṃ me buddho, alaṃ me rajjaṃ, alaṃ bhikkhu pattassa, alaṃ mallo mallassa, arahati mallo mallassa. Paṭikkhitte alaṃ te rūpaṃ karaṇīyaṃ, alaṃ me hiraññasuvaṇṇena iccevamādi.
为『alamatthappayoge』——所谓阿拉汉,即断尽者。『我已无佛,我已无国,我已无比库之法,我已无国王之法』,阿拉汉断尽。”当断尽者,不应再作形状;我以金、银、铜伽那金(金的一种名)为断尽者,如此义也。
Maññatippayoge anādare appāṇini-kaṭṭhassa tuvaṃ maññe, kaliṅgarassa tuvaṃ maññe.
在侮蔑场合中,对于没有尊敬的木头,我认为你确实是;对于粗鄙之人,我也认为你确实是。
Anādareti kimatthaṃ? Suvaṇṇaṃ viya taṃ maññe.
‘没有尊敬’是为何义?如同我认为那是金子一样。
Appāṇinīti kimatthaṃ? Gadrabhaṃ tuvaṃ maññe iccevamādi.
‘没有规矩’是为何义?我认为它是骡子,或者是类似的东西。
Gatyatthakammani-gāmassa pādena gato, nagarassa pādena gato, appo saggāya gacchati, saggassa gamanena vā, mūlāya paṭikasseyya saṅgho. Dutiyā ca, gāmaṃ pādena gato, nagaraṃ pādena gato, appo saggaṃ gacchati, saggaṃ gamanena vā, mūlaṃ paṭikasseyya saṅgho iccevamādi.
以脚行走于乡村,以脚行走于城镇,水流向天上,或依天上的去处,僧团应退让根本(戒律)。此外,以脚行走于乡村,以脚行走于城镇,水流向天上,或依天上的去处,僧团应退让根本,我就是这样认为。
Āsīsatthe-āyasmato dīghāyuko hotu, bhaddaṃ bhavato hotu, kusalaṃ bhavato hotu, anāmayaṃ bhavato hotu, sukhaṃ bhavato hotu, svāgataṃ bhavato hotu, attho bhavato hotu, hitaṃ bhavato hotu iccevamādi.
愿长寿的具寿比库安住,愿你的吉祥长存,愿你身心康健,愿你健康无病,愿你常乐,愿你受欢迎,愿你有意义,愿你利益众生,我就是这样祈愿。
Sammutippayoge– aññatra saṅghasammutiyā bhikkhussa vippavatthuṃ na vaṭṭati, sādhu sammuti me tassa bhagavato dassanāya iccevamādi.
除了僧团的共识之外,不应有对比库的争论;‘善意的共识我已有,因得见世尊而生喜’这是我的看法。
Bhiyyappayoge – bhiyyoso mattāyaṃ iccevamādi.
用于「更多」之义——『更多地、更大量地』等等。
Sattamyatthe – tuyhañcassa āvi karomi, tassa me sakko pāturahosi iccevamādi.
用于第七格(处格)之义——『我向你(及他)揭示』、『萨咖向我显现』等等。
Atthaggahaṇena bahūsu akkharappayogesu dissati.
通过取义掌握(atthaggahaṇa),可以见到多处文字组合的用法。
Taṃ yathā? Upamaṃ mata karissāmi, dhammaṃ vo desessāmi.
如何呢?我将作比喻,并为汝等宣说法义。
Sāratthe ca – desetu bhante bhagavā dhammaṃ bhikkhūnaṃ. Tassa phāsu vihārāya hoti, etassa pahiṇeyya, yathā no bhagavā byākareyya, tathāpi tesaṃ byākarissāma , kappati samaṇānaṃ āyogo, amhākaṃ maṇinā attho, kimattho me buddhena, seyyo me attho, bahūpakārā bhante mahāpajā patigotamī bhagavato, bahūpakārā bhikkhave mātāpitaro puttānaṃ iccevamādi.
为了迅速方便——世尊偕比库们宣说法语。此中适用简便言辞,虽应舍去,但愿如世尊所说明那样,吾等亦复说明。此乃修行者相契合之道,是我等的宝贵利益。佛陀所示价值,与我利益相称,更甚我利。许多利益者,如尊贵之大玛哈巴嘉巴娣果德弥(Mahāpajāpatī Gotamī)世尊,此中利益甚多;汝等比库们及子女的父母亦获广益,乃如“愿如此”等表达。
Sesesu akkharappayogesupi aññepi payogā payogavicakkhaṇehi yojetabbā.
在其余文字组合中,也应依情况结合其他助用词汇。
Caggahaṇaṃ vikappanatthavāggahaṇānukaḍḍhanatthaṃ. Ye keci saddā sampadānappayogikā mayā nopadiṭṭhā, tesaṃ gahaṇatthaṃ idha vikappīyati vāsaddo.
集成,是为了将有变动意义的集结加强。凡是声音中未被我显现为完成不具用的,皆于此处令集为有变动的集成。
Taṃ yathā? Bhikkhusaṅghassa pabhū ayaṃ bhagavā, desassa pabhū ayaṃ rājā. Khettassa pabhū ayaṃ gahapati, araññassa pabhū ayaṃ luddako iccevamādi. Kvaci dutiyā tatiyā pañcamī chaṭṭhī sattamyatthesu ca.
例如如何?对于比库僧团的主君为世尊,对于国土主君为王,对于田地主君为户主,对于森林主君为盗贼,依此类推。某些处有第二、第三、第五、第六、第七诸义。
§178
178, 320.Yodhāro tamokāsaṃ.
178、320。(用「yo」表示)所说的(论题所指的)那个场所。
Yo ādhāro, taṃ okāsasaññaṃ hoti. Svādhāro catubbidho byāpiko, opasilesiko, vesayiko sāmīpiko cāti.
有若所依者,此称为空隙观。自我依止分为四种:侵染者、具戒者、居住者、接近者。
Tattha byāpiko tāva–jalesu khīraṃ tiṭṭhati, tilesu telaṃ, ucchūsu raso.
其中侵染者是指——于水中保持乳汁,于泥土中保持油脂,于伤口则为汁液。
Opasilesiko–pariyaṅke rājā seti, āsane upaviṭṭho saṅgho.
具戒者如边境上的国王,坐于座上是僧团。
Vesayiko–bhūmīsu manussā caranti, antalikkhe vāyū vāyanti. Ākāse sakuṇā pakkhandanti.
居处于土地的人类在陆地上行走,风在空中吹动。天空中鸟类飞翔。
Sāmīpiko–vane hatthino caranti, gaṅgāyaṃ ghoso tiṭṭhati, vaje gāvo duhanti, sāvatthiyaṃ viharati jetavane.
近处,象群在森林中行走,河边水声响起,牛群在挤奶,沙瓦提住在揭德林。
Okāsamiccanena kvattho? Okāse sattamī.
‘居所’的意思是什么?居所即第七界。
§279
279, 292.Yena vā kayirate taṃ karaṇaṃ.
279,292。无论以何为行为者,即该行为的主体。
Yena vā kayirate, yena vā passati, yena vā suṇāti, taṃ kārakaṃ karaṇasaññaṃ hoti.
无论以何为行为者,以何为见者,听者,该行为即称为行为者的行为。
Dattena vihiṃ lunāti, vāsiyā kaṭṭhaṃ tacchati, pharasunā rukkhaṃ chindati, kudālena pathaviṃ khaṇati, satthena kammaṃ karoti. Cakkhunā rūpaṃ passati.
用刀砍断枝叶,用石斧劈开木材,用铁犁挖掘土地,师长行使职务。以眼见色。
Karaṇamiccanena kvattho? Karaṇe tatiyā.
『以不正行为』者,何所为也?『行为』者为第三义。
§280
280, 285.Yaṃkaroti taṃ kammaṃ.
『所作』者即『业』。
Yaṃ vā karoti, yaṃ vā passati, yaṃ vā suṇāti, taṃ kārakaṃ kammasaññaṃ hoti.
『所作』者、或『所见』者、或『所闻』者,彼等称为『业因』。
Chattaṃ karoti, rathaṃ karoti, rūpaṃ passati, saddaṃ suṇāti, kaṇṭakaṃ maddati, visaṃ gilati.
若实施举伞、驾车,见色,听声,抚刺,吞毒,皆为作业之事。
Kammamiccanena kvattho? Kammatthe dutiyā.
『以正业』者,何所为也?『业义』为第二义。
§281
281, 294.Yo karoti sa kattā.
『作业者即是行为人』。
Yo karoti, so kattusañño hoti.
『行』者,谓具有行执念者。
Ahinā daṭṭho naro, garuḷena hato nāgo. Buddhena jito māro, upaguttena māro bandho.
『今日所见的男子,被迦楼罗所击,非由龙所杀。被世尊制服的魔王,并非由被制服者为魔王的羁绊。』
Kattuiccanena kvattho? Kattari ca.
『行执念的本质为何?为行者所为。』
§282
282, 295.Yo kāreti sa hetu.
『作此者,即为因。』
Yo kattāraṃ kāreti, so hetusañño hoti, kattā ca.
『若有人作业,则彼为因执念者,亦为行为者。』
So puriso taṃ purisaṃ kammaṃ kāreti so puriso tena purisena kammaṃ kāreti, so puriso tassa purisassa kammaṃ kāreti. Evaṃ hāreti pāṭheti pāceti, dhāreti.
『此人以此人为对象行业,彼人亦由此人与业而造行为。此人由彼人为业者造作业。由此如是作、舍、持、受。』
Hetuiccanena kvattho? Dhātūhi ṇe ṇaya ṇāpe ṇāpayā kāritāni hetvatthe.
因果关系何在?此因果理指的是由根基与缘起所作的因果缘故。
§283
283, 316.Yassavā pariggaho taṃ sāmī.
283、316。若有所取聚即为所有。
Yassa vā pariggaho, taṃ sāmīsaññaṃ hoti.
凡有所取聚者,即为所有相。
Tassa bhikkhuno paṭivīso, tassa bhikkhuno patto, tassa bhikkhuno cīvaraṃ, attano mukhaṃ.
彼比库的居所、所得之物、穿着衣物,皆以自身为本。
Sāmīiccanena kvattho? Sāmismiṃ chaṭṭhī.
所有相之义何在?即在于此处的第六根。
§284
284, 283.Liṅgatthe paṭhamā.
284、283。(表示)性相之义时用第一格。
Liṅgatthābhidhānamatte paṭhamāvibhatti hoti.
根据性别意义的词汇解释,这是最先出现的区分。
Puriso, purisā, eko, dve, ca, vā, he, ahe, re, are.
男人(阳性)、女人(阴性)、一(单数)、二(双数)、和(连接)、或者(选择)、哎(呼唤语)、啊哎(强调语)、哦(呼唤语)、啊哦(强调语)。
§285
285, 70.Ālapane ca.
第285条、第70条。以及诵说用法。
Ālapanatthā dhike liṅgatthābhidhānamatte ca paṭhamāvibhatti hoti.
诵说意义最多,其次是根据性别意义的词汇解释,均是最先出现的区分。
Bho purisa, bhavanto purisā, bho rāja, bhavanto rājāno, he sakhe, he sakhino.
啊,男人,你们是男人,啊,国王,你们是国王,啊,朋友,啊,诸友。
§286
286, 291.Karaṇe tatiyā.
第286条、第291条。第三格用法。
Karaṇakārake tatiyāvibhatti hoti.
『行作者』者,为第三格。
Agginā kuṭiṃ jhāpeti, manasā ce paduṭṭhena, manasā ce pasannena, kāyena kammaṃ karoti.
以火点燃屋舍,若心念恶,则从心行善恶业,若心念清净,则身体行善业。
§287
287, 299.Sahādiyogeca.
287, 299条。『与……相伴随』等连用时,亦用同格。
Sahādiyogatthe ca tatiyāvibhatti hoti.
在合取义上亦为第三格。
Sahāpi gaggena saṅgho uposathaṃ kareyya, vināpi gaggena, mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ, sahassena samaṃ mitā.
即使没有众僧,也应在大众同在时共修伍波萨他,即使无众也当如此,需以广大比库僧团共聚,人数等同千人。
§288
288, 293.Kattari ca.
288, 293.「于作者亦然」(第三格亦用于表示动作之施者)
Kattari ca tatiyāvibhatti hoti.
第三区分为工具格。
Raññā hato poso, yakkhena dinno varo, ahinā daṭṭho naro.
王被杀,供养被剥夺,天魔受命,男子被蛇害。
§289
289, 297.Hetvatthe ca.
论故之事第二百八十九条及二百九十七条。
Hetvatthe ca tatiyāvibhatti hoti.
论故之事亦有第三区分为工具格。
Annena vasati, dhammena vasati, vijjāya vasati, sakkārena vasati.
以他物住处,以法住处,以智慧住处,以威仪住处。
§290
290, 298.Sattamyatthe ca.
论缘事第二百九十条及二百九十八条。
Sattamyatthe ca tatiyāvibhatti hoti.
第七种情况则为第三种变化。
Tena kālena, tena samayena. (Yena kālena, yena samayena,) tena kho pana samayena.
此时,那个时刻。(以那个时刻、那个时间而言,)但是正是在那个时刻。
§291
291, 299.Yenaṅgavikāro.
第291条、第299条。所谓‘以何种变化为别’。
Yena byādhimatā aṅgena aṅgino vikāro lakkhīyate. Tattha tatiyāvibhatti hoti.
以患病之体为身体之变化而标识。此处为第三种变化。
Akkhinā kāṇo, hatthena kuṇī, kāṇaṃ passati nettena, pādena khañjo, piṭṭhiyā khujjo.
眼、耳;手有伤疤;用鼻子看;脚跛;背驼。
§292
292, 300.Visesane ca.
第292条、第300条。以及作为特征。
Visesanatthe ca tatiyāvibhatti hoti.
在特别意义上,存在第三种分法。
Gottena gotamo nātho, suvaṇṇena abhirūpo, tapasā uttamo.
果德玛是属于族姓的主宰,容貌金色而端正,以苦行修炼最为尊胜。
§293
293, 301.Sampadāne catutthī.
此处为第293、301节。于分类中为第四项。
Sampadānakārake catutthīvibhatti hoti.
成就者(资具者)有第四种分类。
Buddhassa vā dhammassa vā saṅghassa vā dānaṃ deti, dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā.
无论布施于佛、法、僧,施主皆是;亦或施予沙门或婆罗门,同样为施主。
§294
294, 305.Namoyogādīsvapi ca.
第294、305节。有关敬礼等方面也在其中。
Namoyogādīsvapi ca catutthīvibhatti hoti.
由称礼等所成的第四分,是称礼的组成部分之一。
Namo te buddha vīratthu, sotthi pajānaṃ, namo karohi nāgassa, svāgataṃ te mahārāja.
向汝致敬,佛陀英雄,祈愿民众安乐;向龙王致敬,欢迎尔等,伟大国王。
§295
295, 307.Apādāne pañcamī.
第295、307节,业报经中第五分。
Apādānakārake pañcamīvibhatti hoti.
业报造作者中的第五分。
Pāpā cittaṃ nivāraye, abbhā muttova candimā, bhayā muccati so naro.
恶意除灭心,则如空中的明月,人得解脱于怖畏。
§296
296, 314.Kāraṇatthe ḍha.
第296、314节,因意所致,旁征文字。
Kāraṇatthe ca pañcamīvibhatti hoti.
作为缘起,亦即第五种划分存在。
Ananubodhā appaṭivedhā catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ adassanā.
于四圣谛中无慧解、无亲证者,如实不见其真实义理。
§297
297, 284.Kammatthe dutiyā.
此为业的第二种情况,见于第297、284节。
Kammatthe dutiyāvibhatti hoti.
在业格(受事)义中,应用第二格(对格)。
Gāvaṃ hanati, vīhayo lunāti, satthaṃ karoti, ghaṭaṃ karoti, rathaṃ karoti, dhammaṃ suṇāti, buddhaṃ pūjeti, vācaṃ bhāsatī, taṇḍulaṃ vacati, coraṃ ghāteti.
杀牛,割舌,行贿,制陶,造车,听闻法,敬礼佛,说话,种植稻米,杀盗贼。
§298
298, 287.Kāladdhānamaccantasaṃyoge.
此为时间与财富相应结合的例证,见第298、287节。
Kāladdhānaṃ accantasaṃyoge dutiyāvibhatti hoti.
时间的因素中,极端的结合称为第二种划分。
Māsaṃ maṃsodanaṃ bhuñjati, saradaṃ ramaṇīyā nadī, māsaṃ sajjhāyati, yojanaṃ vanarāji, yojanaṃ dīgho pabbato, kosaṃ sajjhāyati.
月亮享用肉类烹煮,秋季是美丽的河流,月亮涌现,森林之王占据疆土,山岳绵长,仓库涌现。
Accantasaṃyogeti kimatthaṃ? Saṃvacchare bhojanaṃ bhuñjati.
所谓极端结合意为何?即为对应年份所享用的食物。
§299
299, 288.Kammappavadhanīyayutte.
第299、288经文,涉及业语篇义。
Kammappavacanīyayutte dutiyāvibhatti hoti.
业语篇中,极端结合是其第二种划分。
Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato, pabbajitamanupabbajiṃsu.
然而,那尊者果德玛,享有如此美好的盛誉,出家后仍有随顺出家的人。
§300
300, 286.Gati buddhi bhuja paṭha hara kara sayādīnaṃ kārite vā.
「迁移」者、「智慧」者、「臂」者、「方向」者、「手」者、「避免」者等词汇,皆可用于造作。
Gati buddhi bhuja paṭha hara kara sayādīnaṃ payoge kārite dutiyāvibhatti hoti vā.
「迁移」、「智慧」、「臂」、「方向」、「手」、「避免」等词汇,如用于造作上,可产生第二格的变化。
Puriso purisaṃ (gāmaṃ) gāmayati, puriso purisena vā, puriso purisassa vā. Evaṃ bodhayati, bhojayati, pāṭhayati, hārayati, kārayati, sayāpayati. Evaṃ sabbattha kārite.
男子使男子往乡里,或男子由男子处,或男子向男子。如此,亦作使觉悟、使进食、使诵习、使失去、使造作、使安卧等用法;此用法无处不然。
§301
301, 215.Sāmismiṃ chaṭṭhī.
「此中」者第六格。
Sāmismiṃ chaṭṭhīvibhatti hoti.
「此中」作第六格之变化。
Tassa bhikkhuno paṭivīso, tassa bhikkhuno patto, tassa bhikkhuno cīvaraṃ, attano mukhaṃ.
彼比库之土地,彼比库之床席,彼比库之衣钵,自己的面貌。
§302
302, 319.Okāse sattamī.
第三十四意。第七分。
Okāsakārake sattamīvibhatti hoti.
由意缘生,第七种分别现起。
Gambhīre odakantike, pāpasmiṃ ramati mano, bhagavati brahmacariyaṃ vussati kulaputto.
在深池畔,心沉迷于恶,世尊修持梵行,乃贵族子弟。
§303
303, 321.Sāmissarādhipati dāyāda sakkhīpatibhū pasutakusalehi ca.
三百零三意,三百二十一分。品主、财主、见证者、善于饲养畜牲者。
Sāmī issara adhipati dāyāda sakkhīpatibhū pasutakusala iccetehi payoge chaṭṭhīvibhatti hoti, sattamī ca.
主、尊主、统治者、财主、见证者、善于饲养畜牲者,合于此用共有六种分别,第七分亦成立。
Goṇānaṃ sāmī, goṇesu sāmī, goṇānaṃ issaro, goṇesu issaro. Goṇānaṃ adhipati, goṇesu adhipati. Goṇānaṃ dāyādo, goṇesu dāyādo. Goṇānaṃ sakkhī, goṇesu sakkhī, goṇānaṃ patibhū, goṇesu patibhū. Goṇānaṃ pasuto, goṇesu pasuto. Goṇānaṃ kusalo, goṇesu kusalo.
族群之主,族中之主,族群之统治,族中之统治,族群之管理者,族中之管理者,族群之财主,族中之财主,族群之见证者,族中之见证者,族群之所有者,族中之所有者,族群之喂养者,族中之喂养者,族群之技艺者,族中之技艺者。
§304
304, 322.Niddhāraṇe ca.
关于『决断』。
Niddhāraṇatthe ca chaṭṭhīvibhatti hoti, sattamī ca.
在『决断』的意义上,有第六分法,也有第七分法。
Kaṇhā gāvīnaṃ sampannakhīratamā, kaṇhā gāvīsu sampannakhīratamā. Sāmā nārīnaṃ dassanīyatamā, sāmā nārīsu dassanīyatamā. Manussānaṃ khattiyo sūratamo, manussesu khattiyo sūratamo. Pathikānaṃ dhāvanto sīghatamo, pathikesu dhāvanto sīghatamo.
在牛群中,最黑且乳汁丰富的母牛;在牛群中最黑且乳汁丰富者。在女子中,最易供给观见者;在女子群中最易供给观见者。人在世间,最英勇者为刹帝利;在人群中最英勇者为刹帝利。路上的旅人中,跑得最快者;旅人群中跑得最快者。
§305
305, 323.Anādare ca.
关于『不尊敬』。
Anādare chaṭṭhīvibhatti hoti, sattamī ca.
在『不尊敬』的意义上,有第六分法,也有第七分法。
Rudato dārakassa pabbaji, rudantasmiṃ dārake pabbaji.
哭泣的幼儿出家,从哭泣的幼儿中出家。
§306
306, 289.Kvaci dutiyā chaṭṭhīnamatthe.
有时第二分节仅作为第六分节。
Chaṭṭhīnamatthe kvaci dutiyāvibhatti hoti.
在第六分节处,有时出现第二分节。
Apissu maṃ aggivessana tisso upamā paṭibhaṃsu.
再者,他们用三种火祭的比喻与我相应。
§307
307, 290.Tatiyāsattamīnañca.
第三、第七分节。
Tatiyāsattamīnaṃ atthe ca kvaci dutiyāvibhatti hoti.
在第三、第七分节处,有时出现第二分节。
Sace maṃ samaṇo gotamo ālapissati, tvañca maṃ nābhibhāsasi. Evaṃ tatiyatthe.
如果沙玛内果德玛与我说话,你却不理我。这就是第三分节的情况。
Pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā, ekaṃ samayaṃ bhagavā. Evaṃ sattamyatthe.
清晨时分已过,世尊曾在一时。此义属于第七节。
§308
308, 317.Chaṭṭhīca.
308, 317.【属格亦然。】
Tatiyāsattamīnaṃ atthe ca kvaci chaṭṭhīvibhatti hoti.
在第三第七义中,有时出现第六分节。
Kato me kalyāṇo, kataṃ me pāpaṃ. Evaṃ tatiyatthe.
‘我所作善为何?我所作恶为何?’此句属于第三义。
Kusalā naccagītassa sikkhitā cāturitthiyo, kusalo tvaṃ rathassa aṅgapaccaṅgānaṃ. Evaṃ sattamyatthe.
善者如同歌舞艺人受过训练,四肢灵巧;你亦当善于驾驭战车的各部位。此义属于第七节。
Kvacīti kimatthaṃ? Yo vo ānanda mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, ānando atthesu vicakkhaṇo.
‘何为何义?’凡我为汝等宣说之法及律皆明了者,阿难于诸义熟谙而明了。
§309
309, 318.Dutiyāpañcamīnañca.
第三五时和第五时。
Dutiyāpañcamīnañca atthe kvaci chaṭṭhīvibhatti hoti.
在第二五时中,有时也可出现第六分法。
Tassa bhavanti vattāro, sahasā kammassa kattāro, evaṃ dutiyatthe.
由此产生作用者,因行为迅速导致作业者的形成,这就是第二时的义理。
Assavanatā dhammassa parihāyanti, kinnu kho ahaṃ tassa sukhassa bhāyāmi, sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno, bhīto catunnaṃ āsīvisānaṃ ghoravisānaṃ, bhāyāmi ghoravisassa nāgassa. Evaṃ pañcamyatthe.
烦恼所染污的法被断除,我何以畏惧那安乐呢?众生皆畏惧惩罚,众生皆畏惧死亡,惧怕那苦恼四大毒箭,如恐惧剧毒蛇毒。这是第五时的义理。
§310
310, 324.Kammakaraṇa nimittatthesu sattamī.
第三百一十,第三百二十四章,关于行为因缘之第七时。
Kammakaraṇanimittatthesu sattamīvibhatti hoti.
在行为作业因缘中,存在第七种分法。
Sundarāvuso ime ājīvakā bhikkhūsu abhivādenti. Evaṃ kammatthe.
尊敬的侶伴,这些阿吉瓦比库相互致敬。此为行为之用法。
Hatthesu piṇḍāya caranti, pattesu piṇḍāya caranti, pathesu gacchanti. Evaṃ karaṇatthe.
他们以手接受供养布施,用帕特(衣物)接受布施,行走于道路上。这是行为之方式。
Dīpi cammesu haññate, kuñjaro dantesu haññate, evaṃ nimittatthe.
火炬和工具被毁坏,大象的牙齿被毁坏,如此为缘相。
§311
311, 325.Sampadāne ca.
出自第311页,第325页。《成就论》亦同。
Sampadāne ca sattamīvibhatti hoti.
《成就论》中,此乃第七分类。
Saṅghe dinnaṃ mahapphala, saṅghe gotamī dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi.
给予僧团重大的利益,给予僧团果德弥,若给予他人,我亦必受尊敬。
§312
312, 326.Pañcamyatthe ca.
第五种义理也同样存在。
Pañcamyatthe ca sattamīvibhatti hoti.
在第五种义理中,确实存在第七种区分。
Kadalīsu gaje rakkhanti.
象群中能起保护作用。
§313
313, 327.Kālabhāvesu ca.
关于时间生起的情况也如此。
Kālabhāvesu ca kattari payujjamāne sattamīvibhatti hoti.
在时间生起的情况下,若水流减少时,也确实存在第七种区分。
Pubbaṇhasamaye gato, sāyanhasamaye āgato. Bhikkhūsu bhojīyamānesu gato, bhuttesu āgato. Gosuduyhamānesu gato, duddhāsu āgato.
早晨时过去,傍晚时回来。对于比库正在用餐时过去,对于部众则回来。对牛群放牧时过去,对奶牛则回来。
§314
314, 328.Upa’jhādhikissaravacane.
314, 328.「于表示优婆、阿阇及主宰之语中」(『upa』等前置词与表主宰义之语词连用时之格位规则)
Upaadhiiccetesaṃ payoge adhikaissaravacane sattamīvibhatti hoti.
“上加依止”的用法中在加王的话语里是第七变格。
Upa khāriyaṃ doṇo, upa nikkhe kahāpaṇaṃ. Adhi brahmadatte pañcālā, adhi naccesu gotamī, adhi devesu buddho.
『upa』用例:一卡利量以下有一多纳,一尼咖量以下有一咖哈巴纳。『adhi』用例:梵天达德统领般遮拉众,果德弥统领舞众,佛陀统领诸天众。
§315
315, 329.Maṇḍitu’ssukkesu tatiyā.
315, 329。『已庄严者』(属格复数)用第三格。
Maṇḍitaussukkaiccetesvatthesu tatiyāvibhatti hoti, sattamī ca.
“装饰词的相当语义中为第三变格,亦为第七变格”。
Ñāṇena pasīdito, ñāṇasmiṃ vā pasīdito, ñāṇena ussukko, ñāṇasmiṃ vā ussukko tathāgato vā tathāgatagotto vā.
以智慧为满足,或在智慧上满足;以智慧为上,加热者;或在智慧上加热者,如来或如来子。
Iti nāmakappe kārakakappo chaṭṭho kaṇḍo. · 如此,在名词章中,格义章为第六篇。
Kārakakappo niṭṭhito. · 格义章结束。