三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Saṭṭhima pariccheda

Saṭṭhima pariccheda · Saṭṭhima pariccheda

203 段 · CSCD 巴利原典
Saṭṭhima pariccheda第六十章
Kumārodayo王子出世
§1
1.
Rohaṇe nivasitthā’va, jayabāhumahīpati;
住在罗阇那者,是拥有胜利臂力的大国君主;
Mittāvhā rājinī ceva, tadā kālamakaṃsu te.
有友人和王后,当时皆已年迈衰老。
§2
2.
Sirīvallabhajāyā’tha, janesi sugalā duve;
因世子希利瓦拉瓦出生,而生育了两位女儿;
Māṇabharaṇakaṃ puttaṃ, puttiṃ līlāvatimpi ca.
一者名为玛那婆兰纳卡的儿子,另一者名为利拉瓦蒂的女儿。
§3
3.
Māṇābharaṇabhūpāla-devī’pi ratanāvalī;
名为玛那婆兰纳巴布帕拉的国君夫人,身佩宝饰;
Mittaṃ pabhāvatiñcāpi, alabhī dhītaro duve.
两女皆承袭其友谊与恩泽,彼此未曾分别。
§4
4.
Passantassa ubho tāyo, dhītaro vīrabāhuno;
『行者』二者皆是,女儿与刚强有力的儿子;
Tadā mahādipādassa, evaṃ āsi vitakkitaṃ.
当时伟大郡王即如此思惟。
§5
5.
Lokābhisammate sabba-bhūpālanvayamuddhani;
诸天所赞许的一切国王世系,
Visuddhe somavaṃsamhi, abhijātā mayaṃ pana.
在清净的月族中,唯有我等出生。
§6
6.
Pihanīyatarākārā, sabbasattisamunnatā;
形体丰满柔软,超越一切众生;
Nānāvijjāsu nipuṇā, hatthiassādisukkhamā.
精通多种学问,如象类般安心安乐。
§7
7.
Tathā pekākinā ve’te, tayo vikkamabāhunā;
如三者皆各自独立,三者俱足广显而起;
Parājayaṃ paribhavaṃ, pāpitā bahuso raṇe.
败坏、堕落尽显,恶行者多在战场中身受磨难。
§8
8.
Sūnuno susamatthassa, visodhetu mimaṃ malaṃ;
善子当清净此污垢,谓此即心所染污;
Na dissate pātubhāvo, aho no appapuññatā.
不现恶报之相,啊!其勤行善不足也。
§9
9.
Janavādakiliṭṭhena , rājattenāpi kiṃ mama;
被人言语玷污,即便有王位,我何所求;
Idāni visayāsaṅgaṃ, hitvā kalyāṇakammasu.
今已舍离感官之缠累,专心于善行利益。
§10
10.
Appamattassa satataṃ, netabbā vāsarā’iti;
『Appamattassa』者,『时刻谨慎』也,此言不可放逸,必须常行谨慎戒律。
Niyyātetvā amaccānaṃ, sabbaṃ rajjavicāraṇaṃ.
此句释义为:若能远离不善之行,弃绝一切污秽恶行,则为贤者所当行持者。
§11
11.
Tahiṃ satta’ṭṭhamāsañhi, vasaṃ rattiyamekadā;
『在那里』者,彼于七八个月间,某夜持戒而住,
Devarājaghareseyyaṃ, kappesi sīlasaṃyato.
于天王之宫中,安卧而度过。
§12
12.
Tato paccūsakālamhi, devaputtaṃ mahiddhikaṃ;
其后,于黎明时分,见一具大神通之天子,
Vicittavatthābharaṇaṃ, gandhamālāvibhūsitaṃ.
身着彩色衣饰庄严,以香华而为严饰。
§13
13.
Uḷāratararūpena, dehobhāsena attano;
以非常猛烈之形态,以身体光辉展现自身;
Obhāsentaṃ asesā’sā, sūriyañca na bhuggataṃ.
其光辉未曾中断,甚至太阳亦未能及其辉煌。
§14
14.
Vadantaṃ supine evaṃ, adakkhi daraṇīpati;
在睡梦中对大地之主这样言说;
Pasīdassu mahābhāga, pitobhava mahipati.
愿大德者安住于此,成为大地的保护者。
§15
15.
Dhaññalakkhaṇasampanno, icchitatthassasādhako;
具足庄稼之相,能成就所欲之事;
Vinīto lokakuhara-byāpitejo parakkamo.
谦恭温顺,除灭世间毒害者,勇猛坚定不移。
§16
16.
Āṇabalayasokitti-bhāsuro sagguṇākaro;
威令、势力、名誉、声望光耀灿烂,乃善德之源;
Lokasāsanasaṃvuddhi-karo puttavaro tava.
此者意在说:你是世间教法增长的首善子,也即是最尊贵的儿子,于此世间教法的增盛有所贡献。
§17
17.
Labbhīssate mahārāja, na cirasseva sampati;
『大王,不久即当获得,今正是时!』
Puttadārādhivutthaṃ taṃ, puraṃ khippaṃ payāhīti.
而是快速摆脱儿女所缚的世界牵绊,迅速离开尘世之意也。
§18
18.
Pabujjhitvāna sañjāta-pītivegotha rattiyā;
夜间觉醒,喜悦之情油然而生;
Vibhātāya tatopoṅkha-gāmaṃ gañchinaruttamo.
天色既明,最胜者遂往彼邦嘎村。
§19
19.
Yathā diṭṭhappakārantaṃ, kathesi supinaṃ subhaṃ;
正如对所见良善之事所述,乃梦中所现殊胜之相;
Mahesī pamukhānaṃ so, amaccānaṃ mahīpati.
此者为诸众皆仰赖保护之大臣,乃天下君主之贤良侍者也。
§20
20.
Saddhiṃ mahesiyā tattha, patthento puttamuttamaṃ;
与诸大臣共聚一室,观彼尊子卓越非常;
Cintonto dānasīlādiṃ, subhaṃ nānappakārakaṃ.
思虑布施与持戒等,诸多善法殊胜益人。
§21
21.
Athekadivasaṃkāle, paccūse supine pana;
一日将尽之时,梦中所得;
Sabbalakkhaṇasampannaṃ, sabbasetaṃ manoharaṃ.
具足所有诸种佳相,一切庄严且令人欣悦。
§22
22.
Dantīpotavaraṃ dantaṃ, kaṇṇe gaṇiyapemato;
牙齿洁白端正,耳朵柔软而敏锐;
Pavisantamivattānaṃ, seyyāgabbhaṃ mahesiyā.
如同有人进入织帐,静卧其中的夫人,
§23
23.
Sampassiya pabujjhitvā, uṭṭhāya sayanāvarā;
瞥见后起身不卧,
Sañjātapītipāmojja-vegapīṇitamānaso.
心中充满刚生的喜悦欢愉之感,
§24
24.
Tāyaṃ velāyamedāsu-seyyāgabbhaṃ mahesiyā;
此时此刻,这如织帐般的夫人,
Pavissasupinaṃ tassā, yathādiṭṭhaṃ pakāsayī.
进入安眠之中,显现如所见之相。
§25
25.
Ahampi tādisaṃ hatthi-potakaṃ sayanaṃ mama;
我也有一张象皮床作为卧具;
Padakkhiṇaṃ karitvāna, ṭhitaṃ soṇḍe samādiya.
绕了一圈后,站稳在床沿处,紧握着床脚。
§26
26.
Ākaḍḍhitvāna sayanaṃ, samāropiya pemato;
将卧具拽起,温柔地放置回原位;
Āliṅgiṃ supinamhīti, devī cāpi tamabravī.
拥抱着就寝意欲,女神亦对他说此言。
§27
27.
Ubho te aññamaññassa, diṭṭhamevaṃ pakāsiya;
你们双方彼此相对,看得清清楚楚,表现得如是;
Uṭṭhāpesuṃ pahaṭṭhāva, vītaniddāruṇaṃ tadā.
使他们起身,又将他们彼此分开,那时情形甚为凶恶。
§28
28.
Tato pāto upaṭṭhātu, mupayātaṃ purohitaṃ;
于是,有人前来侍奉,侍者前往请来了祭司。
Nemittake ca pucchiṃsu, sunitvā te pamoditā.
他们询问了诸兆象,说了明白,众人听后皆欢喜。
§29
29.
Na cirasseva puttassa, dhaññalakkhaṇasālino;
子嗣未久便显现出谷物丰盛的征兆,
Uppattiyā avassaṃ’va, bhavaṃtabbanti kittayuṃ.
他们视此如同新生而逐渐衰退的生命,开始称颂。
§30
30.
Taṃ suṇitvā amaccā ca, tathā nagaravāsino;
听闻此事,乡间老人以及城中居民,
Avindiṃsu janindo ca, sabbepīti mahussavaṃ.
以及生育之神,皆欢欣鼓舞,共同庆祝盛大节日。
§31
31.
Tato paṭṭhāya sotthānaṃ, patthayaṃ patthivobhusaṃ;
于是,守护正法众生的根基,守护大地法界的根本;
Bhikkhusaṅghena bahuso, bhaṇāpesi parittakaṃ.
被众多比库僧团所尊崇,宣说护持法令。
§32
32.
Maṇimuttādikaṃ cittaṃ, mahagghamanuvāsaraṃ;
心如宝玉等珍宝,镇守盛大的集会;
Pariccaji dānamukhe, yācakānamanekaso.
舍弃一切,向各种施主以布施为门,恳求供养。
§33
33.
Purohitādivippehi, vedavedaṅgaviññūhi;
由祭司等各方,通晓吠陀与吠陀学问者;
Vattāpesi ca homādi-vidhānaṃ sotthi sammataṃ.
宣说燃灯等供养仪轨,此乃获得安乐与利益所许可的法门。
§34
34.
Suvinaṭṭhe vihāre ca, dhātugabbhe ca vāpiyo;
于庄严安静的居所及矿藏深处皆可行居;
Jiṇṇā ca paṭisaṅkhattuṃ, yojayī rājakappike.
已腐朽之物应返还,犹如缉捕的官吏一样相接;
§35
35.
Dinaṃ nayante kalyāṇa-kammene’vaṃ narissare;
白昼引导众生,唯因善行于世间驱使;
Na ciraṃ saṇṭhahi gabbha-varo kucchimhi deviyā.
不久便离开人身的子宫,如同妇女子宫中的胎儿般;
§36
36.
Tatovagamma taṃ haṭṭha-pahaṭṭho so narissaro;
于是以恰当方式运用此人间之事;
Mahantaṃ deviyā gabbha-parihāramadāpayi.
给予护持腹中生命的广大善念。
§37
37.
Paripakkagabbhā devī, kamena janayīsukaṃ;
天女令人心悦,因爱而生;
Samaye bhaddanakkhatta-muhuttenabhilakkhite.
在吉时良辰的瞬间被觉察;
§38
38.
Suppasannā asesā ca, disāyo taṃkhaṇe ahu;
四方皆欣然喜乐,瞬时即至;
Samīraṇe ca vāsiṃsu, sugandhimudusītalā.
在微风中漂浮,芬芳而又凉爽;
§39
39.
Dantīnaṃ koñcanādena, hayānaṃ hesitena ca;
以牙齿的力量,和马儿的惊恐;
Rājaṅgaṇaṃ tadājātaṃ, mahākolāhalā kūlaṃ.
国王的城池育生出,伟大的喧闹在其边缘。
§40
40.
Accherātisaye evaṃ, pātubhūte anekadhā;
在净戒梵行中,诸现象随缘而生,呈现多种变化形态;
Disvā taṃ vimhayappatto, māṇabharaṇabhūpati.
观察此情,生起惊异与惊叹,犹如尊贵之人见所珍重之物一般。
§41
41.
Sutvā nijassa puttassa, tadā sañjātasāsanaṃ;
闻知自身子嗣依法而立,
Amatenābhisittova, pītipuṇṇamanoratho.
如同饮甘露,心意欢喜充满期待乐愿。
§42
42.
Mocāpetvā tadā kārā-ghare baddhe bahūjane;
于是释放被拘束于牢狱之人,
Dānaṃ uḷāraṃ samaṇa-brāhmaṇānaṃ padāpayi.
向众多的沙门婆罗门献上丰盛的布施。
§43
43.
Amaccapamukhā cāpi, janāpuranivāsino;
这些人头脑不通,都是城镇居民;
Kadalītoraṇādīhi, rājadhānī manekadhā.
居住于沿海大门诸处,或众多的都城之中。
§44
44.
Alaṅkaritvā sakalaṃ, sumaṇḍitapasādhitā;
将一切都装饰一新,园林庄严,修整整齐;
Chaṇaṃ mahantaṃ vattesuṃ, katipāhaṃ manoramaṃ.
在广大庄园之中,造有数座令人愉悦的宅邸。
§45
45.
Vede vuttavidhānena, jātakammādikaṃ vidhiṃ;
依据经典中所述的规范,承袭前世因果之法;
Sabbaṃ samāpayitvāna, kumārassā’vanīpati.
完成一切之后,便成为婴儿的国君。
§46
46.
Purohitādayo vippe, tato lakkhaṇapāṭhake;
前师等收受供养,随后开始诵读相状经文;
Āṇāpetvāna sakkāra-sammānavidhipubbakaṃ.
诵持礼敬恭敬法仪之前行仪式已毕。
§47
47.
Niyojesi kumārassa, lakkhaṇānaṃ paṭiggahe;
为幼童指定,并授受相状文;
Sādhakaṃ sakalaṃ tassa, yatthapādādilakkhaṇaṃ.
此乃其全备相状,乃从足等处诸相。
§48
48.
Upadhāriya mahāmacca-gaṇamajjhagatassa te;
将之献上于大尊众中;
Rājino deviyā cāpi, pakāsesuṃ pamoditā.
亦令王与王后欣喜显扬此事。
§49
49.
Laṅkādīpaṃ ṭhapetvāna, jambudīpatalampi ca;
先设立兰卡岛,继而又设立占婆岛。
Ekacchattaṅkitaṃ katvā-nubhottuṃ nipuṇo iti.
以单一图记为标志,使之熟练可供观察。
§50
50.
Te santappiya bhogehi, bhiyyo pucchittha sādaraṃ;
他们因所享用的财物而感满足,更加恭敬地询问,
Sandissamānaṃ yaṃkiñci, ariṭṭhaṃ atthi natthī’ti.
正因所现现象,无论何物,皆无所缺失。
§51
51.
Dīghāyuko kumāro’yaṃ, kiñci paññāyate vata;
这位长寿的少年,究竟智慧如何可言?
Janakāriṭṭhayogo’ti, te mahīpatino’bravuṃ.
被称为父亲般的慈爱,诸位国主如此说道。
§52
52.
Tassārijanasammaddi-patāpabhujayo gato;
因此,他远离了俗世间的纷扰与苦难,内心安乐宁静。
So parakkamabāhū’ti, anvatthanāmamaggahī.
这便是所谓的‘勇猛有力者’,他坚守正道,绝不断失。
§53
53.
Kaṇṇave dhamahañceva, annupāsanamaṅgalaṃ;
应如护持耳根法门一般,谨守饮食不犯不善之法,为吉祥之因;
Kārāpiya vidhānaññū, yathāvidhimasesato.
能够通达行为的规矩,依照法则安住持行。
§54
54.
Rañño vikkamabāhussa, saputtuppattisāsanaṃ;
王者以其英勇有力之臂膀,受命建立子民繁衍兴盛的法制;
Vattuṃ sadūte pesesi, pulatthinagaraṃ tadā.
受到上司命令,前往传播教化,当时去往名为布拉特提那的城镇。
§55
55.
Tehiso bhāgineyyassa, mahābhāgattanampi ca;
『Tehisa』者,谓三者之意。『bhāgineyya』者,亲属或同族也。此句释:三法同属一类,亦归于大亲属中。
Janakāriṭṭhayogañca, sutvā vikkamabāhuso.
『Janakāriṭṭhayoga』者,生育关系之结合。此句释:闻得亲属间生育结合之事,故身强力壮而兴盛。
§56
56.
Dhaññaṃ vijayarājādi-rājamālāya nāyakaṃ;
吾甥如胜利王等诸王花鬘之首领,
Maṇiṃva bhāsuraṃ mayhaṃ, bhāgineyyaṃ janesiso.
犹如明耀之宝珠,令众生趋向彼——此乃吾甥。
§57
57.
Hāni yākācisatataṃ, yathā tassa na hessati;
无论何种损减,令彼皆不得有;
Tathā mamantikeyeva, kumāro ettha vaḍḍhataṃ.
愿此童子恒住于吾之侧,于此处得以成长。
§58
58.
Aladdhaṃ labhituṃ lābhaṃ, laddhañca parirakkhituṃ;
获得的利益应当获得,已得的利益亦应保护;
Sabbathā na samatthoyaṃ, putto gajabāhu mama.
我的儿子哪,这利益在任何方面都无法获得,如同大象的肩膀一般强壮。
§59
59.
Sūrabhāvādiyutto’pi, mahindavhaparosuto;
即使具备芬芳等美好品质,堪比大孔雀的羽毛;
Nihīno mātugottena, na rajjassa raho mama.
若出身低劣母家,便无法成为我绳索中的秘密。
§60
60.
Ṭhitassa vikkajātena, nekaso sañcitena me;
当立定却心生变化,我积累了许多赘余;
Rajjassa bhāgineyyo’va, kāmaṃ bhāgī bhavissati.
如同绳索被分断,欲望就会分裂不一。
§61
61.
Itipesesi dūte so, ānetuṃ taṃ kumārakaṃ;
于是派遣使者去接那位少年;
Kumārā bharaṇaṃ datvā, sesaṃ sārañcupāyanaṃ.
少年被赐与具足的侍从,余者则随从护送。
§62
62.
Sabbaṃ dūtamukhā sutvā, vīrabāhu mahīpati;
诸君主悉听使者之语,勇猛强壮的诸国君;
Tassetaṃ vacanaṃ yuttaṃ, vuttaṃ mehita buddhiyā.
此言合理合宜,乃由智慧深思熟虑而说。
§63
63.
Tathāpi ca nijāriṭṭha-paṭikāratthamīdisaṃ;
然而,为了维护自身利益,虽如是,
Orasaṃ puttaratanaṃ, pesetuṃ nā’nurūpakaṃ.
却不能适当地派遣去护持那如珍宝般的儿子。
§64
64.
Kiñca tattha kumāramhi, nīte vikkama bāhuno;
又如少年身上, 披挂之臂可伸展开;
Pakkho laddhamahāvāha-balo viya hutāsano.
翼已得如牛力之大,火炭燃烧之姿。
§65
65.
Accunnatena mahatā, tejasā sañjalissati;
因其气焰极盛,威光必将枯萎;
Hānireva vatamhākaṃ, mahatī hessate bhusaṃ.
若减损了初期之强,必将变为草芥。
§66
66.
Iti hatthe gatānaṃ so, dūtānaṃ thanayaṃ sakaṃ;
如此,手中持有众使者之长者;
Apesetvā visajjesi, pasādiya manena so.
舍弃他物,远离杂念,心意安然自在。
§67
67.
Saputtadārehi samaggavāsaṃ,
与同族亲族聚居同住,
Narādinātho nivasaṃ tahiṃso;
人间主宰栖居于彼处;
Tibbena phuṭṭho mahatāgadena,
以锐利强壮的巨牙,
Rajjena saddhiṃ vijahittha desaṃ.
王者同众击破敌国。
Sujanappasādasaṃve gatthāya kate mahāvaṃse · 在为令善人净信与悚惧而作的《大史》中
Kumārodayo nāma · 名为「王子出世」
Saṭṭhimo paricchedo. · 第六十章。