三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Ekūnasaṭṭhima pariccheda

Ekūnasaṭṭhima pariccheda · Ekūnasaṭṭhima pariccheda

222 段 · CSCD 巴利原典
Ekūnasaṭṭhima pariccheda第五十九章
Caturājacariya niddeso四王行事解说
§1
1.
Tadārañño nujāmittā, tassa puttā tayo’pi ca;
当时丛林中仰赖他者的,即他的三个儿子,
Mahāmaccā cayatayo, tathā yatanavāsino.
如同威严的大贤士,他们都是恪守精进修行的居士。
§2
2.
Tabbete ādipādassa, rohaṇe vasato sato;
他应以初步步行者的身分,保持正念安住;
Anārocāpayitvāna, bhūpālamatasāsanaṃ.
不发起骚动,恭敬地奉行王者的戒律。
§3
3.
Sambhūyamantayitvāna, samānacchandataṃ gatā;
并且反复思惟,行于同等的意志;
Adaṃsu yuvarājassa, laṅkārajjābhisecanaṃ.
为未来国王,摄受兰卡王位的加冕仪式之事。
§4
4.
Oparajje nivesesuṃ, mānabharaṇanāmakaṃ;
于附属居所之中,有名为『负重载具』者;
Kumāraṃ pubbacāritta-maggaṃ laṅghittha te’khilā.
幼童越过了先前修行之行路,尽皆超越。
§5
5.
Tayo’tha bhātaro sabbe, te māṇabharaṇādayo;
诸兄弟皆是,诸『负重载具』等;
Jayabāhumahīpāla-sahitā sahasā tadā.
胜利之众多国主及其诸伴随,忽然集聚于时。
§6
6.
Muttāmaṇippabhūtikaṃ, ratanaṃ sārasammataṃ;
此宝如释然之珍珠宝,自为宝中之宝;
Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, vāhanañca gajādikaṃ.
悉皆置于手中,连同战象等乘具亦一并俱备。
§7
7.
Sakalaṃ balamādāya, pulatthinagarā tadā;
彼时,普鲁特提那城完全聚集起众力,
Khippaṃ taṃ vikkamabhujaṃ, gaṇhisāmā’ti nikkhamuṃ.
迅速地展开臂膀,大家齐心协力地外出。
§8
8.
Sutvā pavattiṃ sakalaṃ, imaṃ vikkamabāhuso;
诸众一一听闻此事,这位臂力非凡者,
Tā tassantimasakkāraṃ, vidhātuṃ handano labhiṃ.
对他们表现极大的尊重,得到了从事烧毁的任务。
§9
9.
Idāni khippaṃ gantvāna, pulatthinagaraṃ tahiṃ,
如今很快出发,前往普鲁特提那城,
Tā tassāḷāhanaṭṭhāna dassane neva so ahaṃ.
但我未曾亲眼见到那处被砍伐橡胶树的所在。
§10
10.
Sokabhāraṃ vinodessaṃ, mama ceto gataṃ iti;
『忧愁重担已消解,吾心宁静安然』。
Katadaḷha vavatthāno, viniggamma tato purā.
『此时何等坚固安稳,前行已然超脱远离』。
§11
11.
Pulatthipuramāgacchaṃ, ādipādo’ti sāsaso;
『凡是来往的旅人,行路始于脚步,此处即此教法所在』;
Sattaṭṭhasatasaṅkhena, balena parivārito.
『以七千七百余兵力,强盛力军将其包围』。
§12
12.
Antarālapatheyeva, guttahālakamaṇḍale;
『如临时通道之中,封锁入口围绕禁锢』;
Gāme pana samukkavhe, disvā senaṅgamāgataṃ.
『然观察村落之中,见军队整齐列阵来临』。
§13
13.
Mahantaṃ yuddhasannaddhaṃ, ekavīro bhayātiko;
那位身披重甲、准备大战的勇士,独自一人,极具威猛且无所畏惧。
Yujjhitvā te palāpesi, khaṇeneva disodisaṃ.
他奋勇作战,疾速冲击,以刹那间驾驭四方各向的敌军。
§14
14.
Tayo te bhātaro tattha, sampattāva jayā tato;
那里有三位兄弟,共同取得了胜利;
Abhimānuddhatā khippaṃ, annayha balavāhanaṃ.
他们迅速充满骄傲自满,强力拖拽胜利之车。
§15
15.
Ādipādakajambūti, vissutamhi padesake;
这胜利之车如头足大蒲桃树般,极其坚固,声名远扬于各处;
Saṅgāmesuṃ parājesi, bhiyyo yujjhittha so tayo.
他在战斗中击败敌人,三位兄弟再次一同奋勇作战。
§16
16.
Tatiyaṃ kaṭagāmasmiṃ, kāḷavāpyaṃ catutthakaṃ;
第三处在十六村落中的卡达嘎村,第四处在迦罗婆耶村;
Pañcamaṃ uddhaṭadvāre, chaṭṭhaṃso paṅkavelake.
第五处是在乌达塔大门,第六处是在潘伽维拉克村。
§17
17.
Tehi yuddhaṃ karitvāna, gahītavijayo sadā;
他们在那里进行战争,常常获得战胜;
Pulatthipuramāgañci, sahāmacca parijjano.
攻入普拉陀城,围困敌军驻地。
§18
18.
Sacintitakkameneva, passitvāḷāhanaṃ pitu;
正如所思所虑,父亲观看外敌的表现;
Vidūritamahāseko, laddhassāso purevasaṃ.
大智者马哈塞卡完全觉悟,已在先前获得这种渴求。
§19
19.
Dukkhe sahāya bhūtāna-mattano so yathārahaṃ;
世尊以痛苦为诸有情们的同伴者,如实教导者;
Amaccānamadā sabba-bhoge ṭhānantare hi so.
于众多财物非我所有,于不同处所亦然;
§20
20.
Bhaṭānañcāpi sabbesaṃ, sahāyātānamattano;
对一切众生均为同伴,梦幻所有的依缘自我;
Anurūpamadā vuttiṃ, saraṃ dukkhasahāyataṃ.
兴起非真实的行持,与痛苦相伴随者更是如此。
§21
21.
Māṇābharaṇabhūpopi, saddhiṃ sesehi bhātūhi;
乃至以傲慢装饰自己,与其兄弟同住时;
Karitvā rohaṇaṃ passaṃ, rohaṇañca sahatthagaṃ.
作修行努力观察修行,且与同伴共担之。
§22
22.
Tato kittisirīmeghe, sadvādasasahassakaṃ;
于是,名为吉提西利美格的王,供给了一万二千众,
Raṭṭhaṃ datvāna vasituṃ, tahiṃyeva samādisi.
将国家赐予他,令其居住于此。
§23
23.
Āṇatto bhātarākitti-sirīmegho janādhipo;
由其兄弟、名为吉提西利美格的国王所授,
Gantvā vasi puretattha, mahānāgahulavhaye.
他前往该城居住,此处为巨大大蛇出没之地。
§24
24.
Sirīvallabhanāmassa, kumārassāpi cādisi;
又赐予名为悉利瓦拉巴的王子,
Desamaṭṭhasahassavhaṃ, datvāna vasituṃ tahiṃ.
以一万余国土,使其居住于此。
§25
25.
Tatheva sopi gantvāna, uddhanadvāranāmakaṃ;
同样,他也前往名为乌达纳达瓦拉的地方;
Gāmaṃ katvā rājadāniṃ, vasanto anusāsitaṃ.
占领村庄,居住在那里,服从国王的治理。
§26
26.
Sayañca sahasenāya, gantvā dakkhiṇapassakaṃ;
他与军队同往南方,望向南部;
Vīrabāhūti paññāto, puṅkhagāmaṃ samāvasi.
被称为勇猛臂膀者,住进名为蓬卡村庄之地。
§27
27.
Mātā ca tiṇṇaṃ bhātūnaṃ, jayabāhu ca bhūmipo;
母亲及三个兄弟,以及名为胜臂的本地主;
Nivasiṃsu tadā kitti-sirimeghassa santike.
当时他们居住在名为荣耀如首云的附近。
§28
28.
Tato saṃvacchare’tīte, te māṇabharaṇādayo;
于是,在那过去的年份中,这些王公大臣等诸人,
Tenattani kataṃ yuddhe, sabbaṃ vikkamabāhunā.
由于那时所发动的战争,完全地展现了激烈纷争的状况。
§29
29.
Durārohaṃ mahantaṃ taṃ, parājayatarābhavaṃ;
那极其艰难且重大的失败,在无数次回忆之中,生起了傲慢心。
Anussarantabahuso, abhimānasamunnatā.
多次记忆往昔的失败所产生的,高涨的自负心。
§30
30.
Muddhābhisittarājūna-mekākīrājaraṭṭhakaṃ;
那愚昧而被诸君王所蔑视的孤立无援国君,
Vināyamabhisekena, kathaṃ nāmānubhossati.
没有受到契约尊重,其名号如何能长久流传呢?
§31
31.
Iti issā parattañca, yātā saṅgayhasāvake;
如此,这些嫉恨者与外道徒众相伴;
Bhiyyo sambhūyasaṅgāma-karaṇatthāya nikkhamuṃ.
更为激烈争斗之故,遂离开。
§32
32.
Sutvā tamatthaṃ dūtehi, so vikkamabhujopi ca;
闻知此意,令使者传达,且右肩负之;
Agā tesaṃva visayaṃ, mahāsenāpurakkhato.
如同大军向前推进般,越过他们之境地。
§33
33.
Dese dakkhiṇake bodhi-senapabbatagāmake;
在南方之地,菩提军峰所在之地;
Yujjhitvā te parājesi, tayo vikkamabāhuso.
展开战斗而击败彼等,三者皆由右臂进攻。
§34
34.
Ripavo dāni me sabbe, ummūlessāmahaṃ iti;
敌人们现在都来了,应该立刻反击。
Palāyante nubandhittha, padānupadikaṃ’va te.
他们逃跑时要赶上阻止,就像追踪着脚步一样。
§35
35.
Te ca duggaṃ palāyiṃsu, pañcayojanaraṭṭhake;
他们逃得很难缠,距离有五里之远;
Khippaṃ pāvekkhi kalyāṇiṃ, so’pi te gahaṇatthiko.
迅速审视这良善之地,它也是你们的藏身之处。
§36
36.
Vīro ariyadesiyo, vīradevoti pākaṭo;
勇士是高贵领域的主宰,被称为勇士者,这已明显无疑;
Paḷandīpissaro eko, bhūsaṃ sahasiko tadā.
当时有一位来自爪哇的勇士,以勇猛闻名千里。
§37
37.
Saddhiṃ sūrehi yodhehi, mahātitthamhi otari;
与勇猛的战士共同行动,渡过宏伟的海洋。
Kātuṃ hatthagahaṃ sakkā, laṃkādīpanti cintiya.
能够用手掌采摘树果,乃至思考朗卡诸岛。
§38
38.
So vikkamabhujo sutvā, pavattiṃ bhūbhujo tadā;
他听从具广阔肩膀者的言教,当时就在大地上活动;
Yāvatā nātra laṃkāyaṃ, laddhogāho bhavissati.
直到朗卡诸岛不会有可取之物。
§39
39.
Tāva ummūlanīyoti, kalyāṇimhā viniggato;
因此称之为应当彻底根除,他从此善法中超脱;
Mahātitthamhi mannāra-nāmakaṃ gāmakaṃ gato.
在辽阔大海中,他前往名为曼那罗的村落。
§40
40.
Katvāna vīradevo’pi, saṅgāmaṃ tena rājinā;
即便勇士也发动战争,由那位国王发动。
Anīkaṅgādayo rāja-putte dve bhātaropi ca.
两个国王的儿子以及两位兄弟也参与其中。
§41
41.
Senādhināyakañceva, kittināmappakāsitaṃ;
带兵将军也得到广泛传扬其名号;
Ghātetvā sahasā vīra-sammate ca bahūjane.
迅速杀死英勇者,获得众多民众的赞同。
§42
42.
Gāhetvā jīvaggāhaṃso, rakkhakañca camūpatiṃ;
俘获活命的天鹅,保护者率领军队;
Sabalaṃ taṃ parājetvā, anubandhi padāpadaṃ.
击败那强大者,步步紧随其后。
§43
43.
Palāyamāno so bhīto, āgantvāna nijaṃ puraṃ;
他害怕逃跑,来到自己的城中;
Hatthasāraṃ samādāya, koṭṭhasāraṃ gato lahuṃ.
带着象牙的骨髓,进入了城墙的薄弱处。
§44
44.
Pacchato pacchato vīra-devo tamanubandhiya;
后来那勇士天神,紧随其后而来;
Āgantvāna purevāsaṃ, katipāhaṃ vidhāyaso.
来到前方居所,安排了若干兵卒。
§45
45.
Gaṇhituṃ vikkamabhujaṃ, tattheva turitaṃ agā;
将要携带的武器与盾牌,立即迅速带到那里;
Pesayitvā sakaṃ sopi, mahantaṃ sakalaṃ balaṃ.
告诉同伴以及众多大军。
§46
46.
Yujjhāpetvāna ghātetvā, gāme antaraviṭṭhike;
在村落内部狭窄处,发动争斗并施以杀害;
Mahākaddamaduggamhi, vīradevaṃ mahabbalo.
在大激流险径之地,勇士本为伟力无比。
§47
47.
Abhisekaṃ vināyeva, pulatthi nagare vasaṃ;
未经授正式加持,却在城中居住;
Akāsi rājaraṭṭhassa, pasāsanavidhiṃ vibhū.
为国王国土未制定治理规章。
§48
48.
Apanīyaraṇe chandaṃ, bhātaropi tayo tato;
在埋伏损害时生起意愿,三位丈夫亦然;
Āvasiṃsu yathāpubbaṃ, gantvā raṭṭhaṃ sakaṃ sakaṃ.
如之前般居住,逐个往返于各自国家。
§49
49.
Caturopi mahīpālā, yatamānā ciraṃ tahiṃ;
四位国王尽力守护,长久保持彼处安稳;
Ekacchattaṅkitaṃ kātuṃ, neva sakkhiṃsu sabbaso.
要作一顶连成一片的伞盖,所有人都无法完全承受。
§50
50.
Anisammakāribhāvena, kulīne parihāpayuṃ;
因过于不正当的行为,君子被彻底摧毁;
Ṭhapesuñca mahantatte, hīne sābhimate jane.
贤者住于高贵地位,低贱者随意处于世间。
§51
51.
Vaḍḍhitaṃnekadhā sammā, raññā vijayabāhunā;
有时正当地增强军队,借以王者之强大攻胜;
Sāsanañca tathālokaṃ, hāpayiṃsu subuddhino.
佛教法及世间之光明,由正觉者所广为散布。
§52
52.
Kulīnānaṃ manussāna-mabhāvepi ca tādise;
贵族人类的本性中也有如是一般的表现;
Dose vittaṃ tadāyattaṃ, pasayhāvahariṃsu ca.
他们拥有财富和器物,并且享有乐趣。
§53
53.
Pīḷetuṃ sakalaṃ loka-muddharantādhikaṃ baliṃ;
他们愿意施加种种压迫,揽取整个世间的贡品;
Ucchūva ucchuyantete, khīṇako sādhanesino.
这些人的行为极端高涨,好似头顶耸立,虽然他们没有真正的道业作为根基。
§54
54.
Uddharitvāna buddhādi-santake bhogagāmake;
他们从佛陀及其弟子所聚集的财富中取得,带着种种娱乐;
So vikkamabhujo rājā, sevakesu samappayī.
这位具有强大肩膀的国王,善于侍奉仆从,深得亲近。
§55
55.
Pulatthinagare neka-vihāre dhātumaṇḍite;
在普拉提那城内,诸多寺院中供奉着舍利宝藏,
Sova desantarīyānaṃ, bhaṭānaṃ vasituṃ adā.
乃是守护诸方净土之士兵们得以安住之所。
§56
56.
Saddhehi pattadhātussa, dāṭhādhātuvarassa ca;
当怀有坚定信仰,持守法宝与舍利圣物,
Pūjanatthāya dinnāni, maṇimuttādikāni ca.
为礼敬而供养的舍利与宝珠等物。
§57
57.
Candanāgarukappuraṃ, suvaṇṇādimayā bahū;
许多檀香、桂木、沉香与黄金等宝物,
Paṭimāyo ca acchijja, yathākāmaṃ vayaṃ nayī.
连同雕刻的佛像等,任由我们随心携带。
§58
58.
Sāsanassa ca lokassa, kriyamānamupaddavaṃ;
世间教法中所现行的种种灾难,
Passantā bahuso tasmiṃ, tadā nibbannamānasā.
许多观察者在此时心已寂灭了。
§59
59.
Aṭṭhamūlavihāresu, yatayo garusammatā;
精进修持八正道基础者,被视为师长;
Paṃsukūlikabhikkhū ca, koṭṭhāsadvayanissitā.
披着尘堆衣座于石磴上的比库们。
§60
60.
Evaṃ titthiyatulyānaṃ, sāsanopaddavaṃ bahuṃ;
诸如外道众等,所作教法之诸多灾难,
Karontānaṃ sakā sambhā-payātaṃ pavaraṃ iti.
即是这些人的共同业因,最为显著者也。
§61
61.
Dāṭhādhātuvaraṃ patta-dhātumādāya rohaṇaṃ;
持有坚硬庄严的杖作为杖柄,作为支柱用来攀登(山丘);
Gantvā vāsamakappesuṃ, phāsuṭhāne tahiṃ tahiṃ.
前往各自的住处,分散于各个同样的地方。
§62
62.
Tatheva phāsuṭhānesu, vippakiṇṇā tahiṃ tahiṃ;
同样在各个巢穴内,彼此分散于不同地方;
Te kulīnā nilīnā’va, hutvā vāsamakappayuṃ.
他们如同有家门第者,进入并安住自己的居所,安定稳固住下来。
§63
63.
Pakkhadvayamahīpāla-gayhāsīmā suṭhāpitā;
这两翼的大地保护者,各自牢牢守护着自己的边界之地;
Sāmantā aññamaññehi, karonto bahuso raṇaṃ.
诸侯彼此之间,相互为敌,频频发动激烈的战斗。
§64
64.
Susamiddhesu nekesu, gāmesu nigamesu ca;
在人烟稀少之处众多村落及城镇中,
Aggiṃ dentā taḷāke ca, chindantā jalapūrite.
有人纵火于草地和树冠,也有人砍伐浸泡水中的树木。
§65
65.
Nāsentā sabbathā sabba-mātikāvaraṇāni ca;
无论何处,毁坏所有土壤覆盖物;
Chindantā nāḷikerādi, so pakāre ca bhūruhe.
砍伐椰子树等,以及敲击泥土或弄松土壤。
§66
66.
Yathā porāṇakaggāma-ṭhānantipi na ñāyate;
正如古时古村中定住之处不可知晓;
Vināsesuṃ tathā raṭṭhaṃ, aññamaññavirodhino.
国家亦因彼此互相攻伐而毁灭。
§67
67.
Te ca bhūmi patīgāma-vilopaṃ patthamosanaṃ;
彼等于土地无民居之处,居第一灭除之地;
Kārentā nijacārehi, ācaruṃ lokupaddavaṃ.
由自身行为所为,远离世间诸多烦恼。
§68
68.
Kulīnānaṃ manussānaṃ, dāsakammakarāpi ca;
贵族人等及为奴者亦然,
Sasāmino’ti vattantā, nissaṅkā vītabhītikā.
彼等称和睦同住,无疑无惧。
§69
69.
Hutvā yudhīyā rājūnaṃ, abbhantarapavattino;
战争终止于诸王之间,纷争止息;
Balavantatarā jātā, laddhaṭhānantarā tadā.
当时诞生力量更强者,于战场获得制胜利地。
§70
70.
Janā samantakūṭādi-nekadugganivāsino;
百姓居住于萨曼塔库塔等诸多村落之中;
Adentā bhūmipālānaṃ, pubbapaṭṭhapitaṃ karaṃ.
忠实守护土地主宰,胼手胝足地耕作田地。
§71
71.
Rājāṇamagaṇentā te, gatā dāmarikattanaṃ;
他们联合诸侯诸王,已经放弃了奴役统治;
Sakaṃ sakaṃ’va visaya-māvasiṃsu samuddhatā.
各族群如同彼此独立的领地,彼此分隔而存。
§72
72.
Anatthe nicitā nāma, parivattanti sabbatā;
所谓空无所归者,无不循环变转无定;
Iti vattabba taṃyeva, yātaṃ laṅkātalaṃ tadā.
此理应当如是知晓,这正是当时锡兰岛的情形。
§73
73.
Evaṃ gāmakabhojakā viya bhusaṃtejo vihīnā sadā;
如同乡村食者,恒无余燥之热;
Accantaṃ byasanāti sattahadayā rājābhimānujjhitā.
恒为七心颠覆者,王者之傲恣意所溺。
§74
74.
Niccaṃ attaparatthasiddhividhurāsaṅgā vihīnāsayā;
常断己意成就之道,舍弃贪着者;
Sabbe te vihariṃsu bhūmipatayo cārittamaggātigā.
诸多土地主悉皆如此,超越行为之道者。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 在为使善人产生净信与警醒而作的《大史》中
Caturājacariyaniddeso nāma · 名为“四王行事解说”
Ekūnasaṭṭhimo paricchedo. · 第五十九章。