三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Pañcapaññāsatima pariccheda

Pañcapaññāsatima pariccheda · Pañcapaññāsatima pariccheda

230 段 · CSCD 巴利原典
Pañcapaññāsatima pariccheda第五十五章
Rohaṇārāti vijayonāma名为“战胜罗哈那之敌”
§1
1.
Lokanāmo camūnātho, makkhakudrūsavāsiko;
世间之名者,军队之主,住于摩卡·古都鲁萨[Pali: makkhakudrūsa,地名或族名存疑]之地;
Saccapaṭiñño dhītimā, coḷadappavighātano.
誓言真谛者,智慧具足者,摧破乔腊达巴[Pali: coḷadappa]之骄慢。
§2
2.
Abhibhūya jane patvā, rajjaṃ rohaṇamaṇḍale;
降伏众人已,得统罗哈纳[Pali: rohaṇa]境之王权;
Vasī kājaragāmamhi, cārittavidhikovido.
自在住咖嘉拉[Pali: kājara]村,精通行仪规范之道。
§3
3.
Ahu tadā kittināmo, rājaputto mahabbalo;
彼时有一王子,名声显赫,力量强大;
Tassa vaṃsādisampattī, nupubbena pavuccate.
其族姓之殊胜功德,今当依次宣说。
§4
4.
Suto kassapabhūpassa, māṇanāmena vissuto;
传闻于咖萨巴婆罗门氏族,因其智慧被人所敬仰;
Ādipādo ahu dhīro, sadācāravibhūsito.
他为贤者,为稳重者,且以正行为饰。
§5
5.
Tassā’tha jeṭṭhako bhātā, māṇavammo mahāmati;
此时其长兄,名为学童摩摩智,
Gokaṇṇakasamīpaṭṭha-nadītīre nisīdiya.
坐于牛角山附近的小河岸畔。
§6
6.
Katamantupacāro so, yathāvidhimasesato;
他以何种方式侍奉,悉依规矩奉行;
Akkhamālaṃ gahetvāna, mantaṃ jappitumārabhi.
手持念珠,开始默诵咒念。
§7
7.
Kumāro kira bhattagge, pāturāsi savāhano;
据说,他如同勇猛的贵族,护卫者般恪守职责,坚决护持;
Sikhaṇḍi mukhatuṇḍena, balipaṭṭaṃ vikhaṇḍiya.
如同带着装甲的勇士,挥舞着巨大的战斧,劈裂强固的盾牌。
§8
8.
Sacchiddake nāḷikera-kapāle viccunodake;
在竹筒开裂的头盖骨中间,空隙处显露出来;
Lūkhe jalamapassanto, japantassa mukhaṃgato.
仿佛看见水流向湖中,出入其口而不息。
§9
9.
Tato bhāviniṃ siddhi, mapekkhaṃ nayanaṃ sakaṃ;
于是,他内心生起定境,注视着那动物之眼;
Tassopanesi, nibbhijja, sopi taṃ sahasāpici.
那眼睛凝视着他,他也沉静不动,彼此无声息相对。
§10
10.
Kumāro tassa santuṭṭho, kumārassābhipatthitaṃ;
少年对此心满意足,守护这少年。
Varaṃ padāya nabhasā, rājamāno gato tato.
他登上天宫楼台,向天际行礼,之后离去。
§11
11.
Bhinnekanayanaṃ disvā, sacivātaṃ paro disuṃ;
目睹众多善友远去,见诸诸侯相继远离;
Varalābhaṃ pakāsetvā, samassāsesi so jane.
宣示取获良机,将此事告知百姓。
§12
12.
Tato so sacivātassa, santuṭṭhārādhayiṃsu taṃ;
于是诸善友对此感到满足,恭敬地侍奉他;
Anurādhapuraṃ patvā, bhiseko kāriyo iti.
前往阿努拉德布勒城,举行加冕典礼。
§13
13.
Attho ko mamarajjena, vikalaṅgassa sampati;
意思为何由我来治理这个残废的国土?
Tapokammaṃ karissāmi, pabbajjamupagammahaṃ.
我将从事苦行的功业,出家修道。
§14
14.
Kaṇiṭṭho māṇanāmo ca, laṅkārajjaṃ kamāgataṃ;
那年轻王子,因欲求得国土,
Pāletu iti so rajjaṃ, sampattaṃ sampaṭikkhipi.
令此国土得以统治,臣服归顺。
§15
15.
Viññātacittasañcārā, sacivā tassa sabbathā;
他遍知心意的活动,时时处处皆为其眷属所知;
Vattumetaṃ kaṇiṭṭhassa, pesesuṃ purise tadā.
那年轻王子要派遣人去管理此事。
§16
16.
Sutvā taṃ sīghamāgamma, passitvā sakabhātaraṃ;
听闻此事,即刻前来,见到了同族兄弟;
Patitvā pādamūlamhi, bahuṃ kandiya rodiya.
跌坐于足根处,长时间呻吟悲泣;
§17
17.
Jeṭṭhena bhātarā saddhi-manurādhapuraṃ gato;
与年长的兄弟一同前往阿那阇浦罗城;
Makuṭaṃ tattha dhāresi, jeṭṭhacittānuvattako.
在那里头戴王冠,顺从年长者的心意;
§18
18.
Tato’bhayagiriṃ gantvā, pabbajjaṃ sakabhātuno;
然后前往无畏山,向同族兄弟出家;
Yata yo tattha yācittha, bahumānapurassaraṃ.
在彼处恳求,呈现极大的敬重与诚意。
§19
19.
Tato te yatayo tassa, pabbajjamupasampadaṃ;
于是那些修行者,受具足出家戒学制约;
Akaṃsu vikalaṅgassa, sikkhāpadanirādarā.
他们对有残废缺陷者,未曾敬重戒律的奉行。
§20
20.
Pariveṇamuttaroḷa-muḷāraṃ tassa kāriya;
应当在穷困废弃的广大篱笆边界围栏,
Katvā taṃ pariveṇassa, sāmikaṃ dharaṇī pati.
建造并设立该围栏,作为土地所有者的固定界限。
§21
21.
Bhikkhūnaṃ chasataṃ tattha, vidhāya tadadhīnakaṃ;
有六百名比库聚集于此,制定并接受主导者,
Parihāre adā tassa, pessavagge ca pañca so.
对该主导者实行退让法,同时五种惩罚措施也应予以施行。
§22
22.
Samappesi ca so nānā-sippakammavicakkhaṇe;
他善于完成各种巧妙技艺的操作。
Jane cākā tadāyatte, so dāṭhādhāturakkhiye.
当时有一人因受约束,专注于牙齿与骨骼的保护。
§23
23.
Tassevādakarā’hesuṃ, bhikkhū’bhayagirimhi te;
他们正是那些无畏山里的比库们所为;
Rājā ca lokaṃ pālesi, sammā tassānusiṭṭhiyā.
国王恰当地保护着众生,正依其所承行持。
§24
24.
Janā tabbaṃsajā keci, taṃ rajjanirapekkhakā;
有一部分世人理应超越王权关怀;
Nivasiṃsu yathākāmaṃ, mahāsāmi padaṃsitā.
他们按所好居住,像大主那样庄严其地位。
§25
25.
Etassa māṇavammassa, rañño dhammanayaññuno;
此处指的是学童期间,是王者的法律监护权下;
Aggabodhikumārādi-puttanattukkamāgate.
当时正值阿蛾波多王子等子弟初诞生之际。
§26
26.
Vaṃse visuddhe jātassa, bhūpālanvayamuddhani;
于纯净世系中所生,为国君统治家族之首;
Samāsoḷasakaṅkāyaṃ, sammā rajjānusāsino.
此合共十六人,皆为正确依法施政者。
§27
27.
Mahīpassa mahindassa, duve mākuladhītaro;
为大国之王与大国王子,二者皆出自有力而严肃的家庭;
Devalā lokikā cāti, nāmato vissutā subhā.
被赞誉为天界和世间皆知晓的闻名美名。
§28
28.
Etāsu dvīsu dhītāsu, lokikā mātulattajaṃ;
在这两位女儿中,是世俗的母亲所生;
Paṭicca rājatanayaṃ, subhaṃ kassapanāmakaṃ.
依此因缘,诞生了名为咖萨巴的王子。
§29
29.
Sā moggallāna lokavhe, putte dve labhi sobhane;
那位摩嘎剌那获得了两个风采出众的儿子;
Tesu jeṭṭhasuto loka-sāsanādhārakovido.
其中长子是通达世间法的教法支柱。
§30
30.
Mahāsāmīti paññāto, saṅghupāsanapālayo;
他被尊为大长老,恪守僧团教化训导;
Nekasāraguṇāvāso, vāsaṃ kappesi rohaṇe.
居住在罗诃那山,蕴涵众多精华品德。
§31
31.
Dāṭhopatissa rājassa, nattā sugatasāsane;
在达朵婆提萨王那里,尚未归依如来教法;
Pabbajjūpagato saddho, dhutavā sīlasaṃvuto.
他已经出家,具有坚定信心,严持戒律而清净;
§32
32.
Pahitatto vicittoso, pantasenāsane vasī;
心无杂念,专注正念,住于蒲阇舍那的静处;
Guṇaṃ sabbattha vaṇṇesuṃ, tasmiṃ devā pasīdiya.
其德行普遍展现于各方,诸天对此深感欢喜;
§33
33.
Guṇaṃ suṇitvā laṃkindo, tadā sabbattha patthaṭaṃ;
诸天听闻其德,心无疑惑遍及诸方;
Upasaṅkamma taṃ natvā, kātumattānusāsanaṃ.
他们恭敬前来,俯首表示敬意,劝导他行正法。
§34
34.
Ārādhayamanicchantaṃ, yācitvāna punappunaṃ;
念于礼敬而心所欲,反复恳求乞求;
Ānīya vāsayitvā taṃ, pāsāde sādhukārite.
携来安置于此,妥善建成此楼阁。
§35
35.
Yatissarassa vasato, kattha rājāguṇappiyo;
修行者居住之所,何处乃爱王之地?
Tassānusiṭṭhimaggaṭṭho, lokaṃ dhammena pālayi.
依止该处修行路径,以正法护持世间。
§36
36.
Uddissārādhanaṃ sammā, laṃkindena kataṃ tadā;
目标恭敬行为正,彼时由兰金达所为;
Selantarābhinikkhamma, yatindo so dayānugo.
由舍利圣者出世,彼为月神而慈悲护持。
§37
37.
Yato bhikkhū samūhetvā, vāsaṃ kappesi yattha so;
由比库们集合在一起,在那处分配住所;
Selantarasamūho’ti, vikkhyātiṃ so tato gato.
这称为僧舍的集合,因其极为广大而出名。
§38
38.
Tato paṭṭhāya vāsetvā, rattiyaṃ devapalliyaṃ;
于是安置后居住,夜间则如天神之所;
Devatānumataṃ bhikkhuṃ, mūlaṭhāne ṭhapenti hi.
比库在天神允许下,确实置于根本之地。
§39
39.
Mūlattamāvasantānaṃ, yatīnamanusāsanā;
住于根本者,遵行苦行者的训诫;
Laṃkissarā pavattanti, pālentā lokasāsanaṃ.
守护着世界法的莲花华,继而在世间法中运转。
§40
40.
Tassa dāṭhopatissassa, vaṃsajaṃ rājaputtakaṃ;
他出生时身上带有特征,是王子的后裔;
Bodhiṃ paṭicca tabbaṃsā, buddhanāmā kumārikā.
依止觉悟,应当称其为“佛名公主”。
§41
41.
Alattha lokitaṃ nāma, dhītaraṃ varalakkhaṇaṃ;
名曰“阿拉他罗迦”,是优异的女儿;
Kālena sā padinnā’si, moggallānassa dhīmato.
后来她归顺聪慧的摩诃迦罗那。
§42
42.
Sā taṃ paṭicca kittiñca, mittaṃ nāma kumārikaṃ;
她因此获得良好声誉,被称为“公主朋友”;
Mahindaṃ rakkhitaṃ cāpi, latittha caturo pajā.
也保护了摩诃迦罗那,育有四名子女。
§43
43.
Ahu jeṭṭhasuto dhīro, vīro terasavassiko;
此乃年长贤明之子,勇猛无畏,年已有十三。
Katahattho visesena, dhanusippamhi so tato.
其手技艺精湛,尤擅长于弓箭之术,手法独特高妙。
§44
44.
Kathaṃ laṅkaṃ gahessāmi, dūretvā’rāti kaṇṭakaṃ;
我将如何前往兰卡,虽远且路多荆棘阻碍?
Iti cintāparogāme, mūlasālavhaye vasī.
在此忧虑难解之时,立于根本菩提树下静居。
§45
45.
Eko mahābalo vīro, buddharājoti vissuto;
有一伟大勇士,称为佛王,享有盛名远扬;
Vilomavattī hutvāna, lokasenānino tadā.
反向行军,彼时成为世间军队之将领。
§46
46.
Palāto cuṇṇasālavhaṃ, khippaṃ janapadaṃ tahiṃ;
该地名为巴拉,意指石墙之地,迅速成为人口众多的城邑。
Kittādike jane neke, vase vattiya sabbathā.
如迦耶等地,众多居民均居住于其内,遍布各处。
§47
47.
Saddhiṃ bandhūhi saṅgāma-sūrehi bahukehi so;
彼时,群雄与亲属众多并集于此,声势浩大。
Malayācalapādesu, vasī duppasaho tadā.
于马来阿查拉山脚下,此地居民当时生活艰难难堪。
§48
48.
Tassa’ntikamupāgamma, saṃvaccharikanāyako;
一位随行领袖来到彼处,临近该地。
Saṅgho nāma kumārassa, sarūpaṃ sādhuvaṃ bravi.
此人名为库玛拉,形貌端正,言语善美,得以赞扬。
§49
49.
Mahāsāmissa tanayo, jeṭṭho kitti sanāmako;
大统领之子,为长子,有着崇高声名;
Dhaññalakkhaṇasampanno, sampannamativikkamo.
具备庄稼之相好,功业卓著无边。
§50
50.
Jambudīpepi taṃ rajjaṃ, kattumekātapattakaṃ;
于犍陀罗洲亦有此王国,一统天下之号;
Samatthoti vicintepi, laṅkādīpamhi kā kathā.
细思此事亦可明了,诸如兰伽岛皆被涵盖。
§51
51.
Tassa so vacanaṃ sutvā, sevitabbo kumārako;
听闻其言语之后,王子必当亲近侍奉;
Iti nicchiya pesesi, kumārassa’ntikaṃ jane.
决定之后便将使者派往王子身旁之人处。
§52
52.
Suṇitvā so vaco tesaṃ, nivattanabhayā vibhū;
聆听他们的话语之后,他安然回转,不生恐惧;
Ajānahaṃ pitunnaṃ so, vīro dhanusahāyako.
他是那位未曾欺辱父亲的英勇者,弓箭的助手。
§53
53.
Gehā nikkhamma passanto, sunimittāninekadhā;
出家后,他观照诸相各别清净;
Agālahuṃ sarīvagga-piṭṭhigāmaṃ mahāmati.
他前往古老的城邑,名为片伽村,驻留于大智者之地。
§54
54.
Tahiṃ so nivasaṃ vīro, pesayitvā sasevake;
在那里,这位英勇者住下,派遣使者及侍者随侍左右;
Vipakkhādhiṭṭhitaṃ jesi, bodhivālavhagāmakaṃ.
他施以坚固不动之意志,作为觉悟波罗蜜的践行者。
§55
55.
Tato’bhimānī senānī, senaṃ so tattha pesayi;
于是,那位自负的将军在那里派遣了军队;
Sā parikkhipataṃ gāmaṃ, saṅgāmāya samārabhī.
这支军队袭击了该村庄,开始了战斗。
§56
56.
Kumāro tehi yujjhanto, subhaṭo paṭuvikkamo;
那王子们奋勇作战,威猛勇健,行动敏捷;
Disāsu vikirīsabbe, tulaṃ caṇḍova māḷuto.
他们纵横驰骋于诸方,像凶猛的猛兽般凶狠无比。
§57
57.
Cuṇṇasālaṃ janapadaṃ, gantvā ṭhānavidū tadā;
然後来到叫做丛林馆的城镇,那里居民众多;
Tahiṃ vasaṃ vasekāsi, sabbaṃ malayamaṇḍalaṃ.
他便在那里定居,统治了整个马来亚地区。
§58
58.
Tadāpi senaṃ senindo, pesetvā asakiṃ sakaṃ;
当时军队统帅,即军王,派遣了一位勇士。
Abhibhūtimasakkonto, kātuṃ dummanataṃ gato.
此勇士具备强大无比的力量,前往完成极为艰难的任务。
§59
59.
Makkhakudrusavāsissa, sacipassātha kittino;
他是毛发杂乱、居住于荒野之人,应记住他是名为吉地那的勇士;
Suto mahabbalo deva-malloti vidito tadā.
那时,他被称为强大有力的天人战士,是广为人知的。
§60
60.
Sahito bandhumittehi, bahū rohaṇavāsino;
他与亲戚朋友们一同前来,众多生活于峭岩山中的。
Samādāyā’bhigantvāna, kumāraṃ passi sādaro.
他们恭敬地到达,注视着这位王子。
§61
61.
Bandhiya churikaṃ cheko, so pannarasavassiko;
被囚之人,携带匕首,已牢狱十五年;
Ādipādapadaṃ tattha, sampāpuṇi mahāyaso.
其足首最初受创,遂至大威名圆满。
§62
62.
Tato hiraññamalaya, mupāgamma mahabbalo;
继而赠以黄金甲胄,成为极为强壮;
Tahiṃ remuṇaselamhi, khandhāvāraṃ nibandhayi.
在那坑壁处,用锐铁将身体束缚固定。
§63
63.
Tatthāpi senaṃ pesetvā, saṅgāmento camūpati;
即使派遣军队援助,也只能徒劳增援军伍;
Aladdhavijayo chandaṃ, punayuddhe jahitato.
未得胜利,心怀愿望,故于再战中舍弃抵抗。
§64
64.
Lokanāmo camūnātho, lokaṃ hitvā sakaṃ tadā;
「世间之主」者,于当时舍弃一切众生,护持自我。
Ahu vassamhi chaṭṭheso, paralokaparāyano.
此人在第六年雨季时,专心向彼岸界归依。
§65
65.
Tadā kassapanāmeko, kesadhātukanāyako;
当时有一位名为咖萨巴的长者,头发稀疏之领袖;
Jane’bhibhūyavattesi, nījāṇaṃ rohaṇe tadā.
他通达世间,聪明智慧,于彼时身心得以升进。
§66
66.
Sutvā taṃ coḷasāmanto, puḷatthinagarā tadā;
听闻此事,乔罗迦之奴隶及普陀城居民,
Nikkhamma yuddhasanaddho, gantvā kājaragāmakaṃ.
纷纷出发,装备战争,前往迦伽罗村。
§67
67.
Kesādhātu tato yuddhe, bhinditvā damiḷaṃ balaṃ;
由头发根部开始,在战斗中击溃敌军强大势力;
Rakkhapāsāṇasīmāyaṃ, ṭhapetvā rakkhiye jane.
在守护坚固的石制边界上安置部队,保护民众。
§68
68.
Paṭiladdhajayuddāmo, mahāsenā purakkhato;
后排由从被击败者处重新集结的军队作战先锋;
Punarāgamma pāvekkhi, vīro kājaragāmakaṃ.
敌军再度返回,起势窥视勇士卡查罗之村。
§69
69.
Tadādipādo sutvāna, sabbaṃ sutthīradhātuko;
得知初战结束之讯,守城士卒皆闻此消息;
Kesadhātuṃ nighātetuṃ, balaṃ sannayhi vegasā.
迅速集结兵力,誓以全力摧毁头发根部之敌。
§70
70.
Pavattiṃ taṃ suṇitvā so, sābhimāno bhusaṃtato;
闻此动静后,他自恃力量充沛;
Samattaṃ balamādāya, sippatthalakamāgamā.
取了充足兵力,携带兵器装备而来。
§71
71.
Pañcayojanaraṭṭhādi-vāsikesu bahūjane;
在有五由旬国等众多人民居住的地区;
Samādāya samāsanne, rājaputte sudujjaye.
入坐聚集之地,临近极其难胜的王子所在。
§72
72.
Virattatañca so ñatvā, bahunnaṃ raṭṭhavāsinaṃ;
知晓此地已无热闹气象,众多居民离散;
Dukkaraṃ ettha yuddhanti, gato so khadiraṅgaṇiṃ.
此处作战甚为艰难,他进入苦涩战场。
§73
73.
Mahāsenāya bhūpāla suto soḷasavassīko;
大军主的儿子,年十六岁;
Khippaṃ vāpekkhi so vīta-daro kājaragāmakaṃ.
他迅速察觉,勇无畏舍,像一只出入虎穴的猛虎。
§74
74.
Chammāsamanubhotvāna, rohaṇaṃ ruṭṭhamānaso;
身披兽皮,心意坚强刚猛;
Kesadhātukanāthopi, saṅgāmatthāya tatthagā.
即使是头戴毛发的君主,也为战争之事奔行。
§75
75.
Rājaputtassa senā’tha, vattenti samaraṃ kharaṃ;
王子率领军队,进行激烈战斗;
Kesadhātukanāthassa, sīsaṃ gaṇhi mahabbalā.
头戴毛发的君主,紧握头颅,具有强大力量。
§76
76.
Āgamma sattarasavayaṃ kumāro;
来到世间的十七位少年;
Sabbattha patthaṭamahāyasakittitejo;
他们在各处表现出极为卓越的威严光辉;
Sumādineka vidhiyogavisesadakkho;
在诸多法门的结合运用方面极具专长;
Khīṇārikaṇṭakamakā’khilarohaṇaṃ taṃ.
已灭除一切烦恼如同消除满身荆棘般。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 在为令善人生起净信与悚惧而作的《大史》中
Rohaṇārātivijayo nāma · 名为“战胜罗哈那之敌”
Pañcapaññāsatimo paricchedo. · 第五十五章。