三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Ekūnapaññāsatima pariccheda

Ekūnapaññāsatima pariccheda · Ekūnapaññāsatima pariccheda

412 段 · CSCD 巴利原典
Ekūnapaññāsatima pariccheda第四十九章
Rājadvayadīpano二王之阐明
§1
1.
Evaṃ tasmiṃ mate tassa, kātabbaṃ sādhukāriya;
依此意见,应当行使善功业;
Mahādīpādo senavho, ādāya balavāhanaṃ.
大国诸邦之首领,领受强健的军车;
§2
2.
Āgamma nagaraṃ rājā, ahosi dharaṇī tale;
国王来到城中,立于大地之上;
Ādikappamhi rājūnaṃ, dassanto cariyaṃ piya.
初始阶段王者,示现可爱的行为;
§3
3.
Saddho mahādhano sūro, muttacāgī nirālayo;
信心坚定、财力丰厚、勇猛无畏、慷慨解囊而无避舍;
Yācayogo mahābhogo, sampannabalavāhano.
请愿勤恳、富裕极盛、具备强劲力量的领袖。
§4
4.
Kittiyā’malabhūtāya, tathā tejo guṇena ca;
以名望之清净,及以威德之功德;
Sannipātaṃva so canda-sūriyānaṃ nidassayi.
此如月与日的汇聚交会,光明互相辉映显现。
§5
5.
Asaṅkiṇṇa guṇākiṇṇo, suviciṇṇa guṇāguṇo;
诸品质不散乱,品质亦不缺失,品质与品质之间相契合相应。
Nitthiṇṇapāpo nibbiṇṇa-saṃsāro sāradassano.
恶业已尽,轮回已灭,如今现前涅槃清凉明净。
§6
6.
Bhariyā tassa yā āsi, saṅghātaṃ so bhisecayi;
他妻妾中那位,出于慈悲柔和施以洗浴沐浴之礼。
Mahesībhāve datvāna, parihāraṃ yathābhataṃ.
以王后身份,用适当的供养与礼敬,依照礼仪奉献表达敬意。
§7
7.
Mahindaṃ nāma sappaññaṃ, kaṇiṭṭhaṃ bhātaraṃ sakaṃ;
名为摩兴陀者,智慧圆满,且为最幼的兄弟。
Datvā dakkhiṇabhāgaṃ so, oparajje’bhisecayi.
他赠与了右边的份额,浸礼于后院之中。
§8
8.
Antepure’parajjhitvā, so raññā avadhārite;
住于内城之外,免受追捕;
Saputtadāro vuṭṭhāya, aññāto malayaṃ agā.
得知儿子的生存,其身不为他人所知,隐在荒野。
§9
9.
Uppajjittha tadā putto, rañño saṅghāya deviyā;
于是,儿子降生了,恰似国王与僧团的女神之结合;
Dassento’va panādassa, kumāra rūpamattano.
正如见其自身容貌的少年,显现出皇子之相。
§10
10.
Rājā taṃ jātamattaṃ’va, disvā santhuṭṭhamānuso;
王王子之子,于其出生之时,忧愁消释而心满意足;
Siddhatthaṃ lumbinījātaṃ, rājā suddhodano viya.
见喜无比者悉达多,犹如卢毗尼所生的王子须达多那般。
§11
11.
Dhaññapuññaguṇūpeto, ṭhapetvā dīpamekakaṃ;
以具足丰饶福德之资粮,在一国立基;
Jambudīpe’pi kasiṇe, rajjayoggoti me suto.
即使在蔬邦洲此广博大陆,亦闻此国连结诸王。
§12
12.
Nāmadāna dineyeva, parihārena sabbaso;
仅于赐名之日,为众所供养完备;
Oparajje bhisiñcitvā, dakkhiṇaṃ desamassa’dā.
又于供奉之后,献上南方所请之赠。
§13
13.
Yuvarājāpi malaye, vasanto’va mahīpatiṃ;
即使是王子在森林中,也如同春天光临国王般。
Ārādhetvā upāyena, anuññato sabhātarā.
用恰当的方策去对待,议会中的贵族们都无法拒绝。
§14
14.
Nikāyattaya vā sīhi, saddhiṃ bhikkhūhi āgato;
有时是狮子,有时是与比库们一同来访;
Disvā rājānamettheva, sandhīṃ’kāsi akuppiyaṃ.
见到国王确实如此,他没有怀怒而促成了会面。
§15
15.
Yā tassa yuvarājassa, bhariyā tissā nāmikā;
那位王子的妻子,名叫提萨,
Rājinī sā vijāyittha, dhītaraṃ saṅghanāmikaṃ.
她成为了王后,生育了名为桑迦纳的儿子。
§16
16.
Kittināmā’parāyā ca, bhariyā sāpi kho pana;
其名为奇提奴者,乃罪犯;其妻亦然;
Vijāyi putte cattāro, tathā ekañca dhītaraṃ.
他获胜的儿子有四人,且还有一个女儿;
§17
17.
Tadā rājāpi cintetvā, evaṃ sati kaṇiṭṭhako;
当时国王思虑,年纪最小者如此;
Nissaṅko mayi hotīti, sammā mantīhi mantiya.
确信我无疑,确实以善智商议判断;
§18
18.
Dhītaraṃ yuvarājassa, surūpiṃ rūpanāmikaṃ;
这女儿是太子,名为美貌;
Kassapassa’tta puttassa, vivāhaṃ kārayi budho.
智者为咖萨巴的儿子办了婚事。
§19
19.
Dakkhiṇaṃ desamasseva, kaṇiṭṭhassa sadāpayi;
南方地域应当恒常布施给次弟位者;
Rājaputtassa pādāpi, paccekaṃ bhogamattano.
即使是王子之足,也应单独供养其饮食享用物;
§20
20.
Rajjamhi sabbaṃ tasseva, paribhogāya dāpayi;
在国中,凡所有物应全数供养,以便其所用;
Kevalantu vicāresi, dīpaṃ dīpa hitāvaho.
唯独观察思维这如灯火一样给众生利益的;
§21
21.
Tesaṃ saṃvāsamanvāya, ubhinnaṃ puññakamminaṃ;
彼等二者之间共住融合,均具善业果报;
Dhaññapuññaguṇūpetā, vijātā puttadhītaro.
福禄善业所成之子孙,皆出自此家。
§22
22.
Katvā sabbopahārena, dāṭhādhātu mahāmahaṃ;
完成了所有的修行,坚固如坚硬的骨骼和矿物般坚定;
Āruyha varapāsādaṃ, ratanavhaṃ mahīpati.
登上了主宰大地的辉煌宫殿。
§23
23.
Tadā sovaṇṇayassāpi, sambuddhassa purā ṭhitaṃ;
那时,连黄金制成的座位,亦曾立于如来之前;
Suññaṃ piṭṭhaṃ sayaṃ disvā, kasmā evanti saṃvadi.
他亲眼见到那空无一物的座位,心中思忖为何会如此说法。
§24
24.
Tato amaccā āhaṃsu, nājānāsi mahīpati;
随后长老们对他说道:『主宰大地啊,你还未明了;','73':'在伟大世尊灭度之后,你将成为人间的灾难。』
Mahāpitunarindassa, kāle tava narissaraṃ.
于大父王之时,乃汝之人中自在。
§25
25.
Paṇḍurājā idhāgamma, dīpametaṃ vināsiya;
世尊来到帕奴陀罗王处,如同毁灭这灯火一样;
Sabbaṃ sāragataṃ dīpe, samādāya gato iti.
王国中诸多宝藏汇聚于此,如同灯中聚集的光明,已被实现并而来。
§26
26.
Taṃ sutvā lajjito rājā, sayaṃ viya parājito;
国王闻此消息心生羞愧,犹如自觉战败;
Tadaheva niyojesi, amacce balasaṅgahe.
于是当即任命年轻有力的臣子,集合力量加以对治。
§27
27.
Tadā’va kira āgañchi, paṇḍurājakumārako;
随后,据说有帕奴陀拉国王之子到来;
Paribhūto sarājena, rajjatthaṃ kata nicchayo.
他被国王痛斥,宣告其在王位上的断绝。
§28
28.
Rājā disvā’ti santuṭṭho, kattabbaṃ tassa kāriya;
国王见此心中欢喜,应当为其所为之事;
Mahātittha mupāgamma, paṭṭanaṃ sematraso.
于是往大渡口,彼处正当渡船之所。
§29
29.
Mahantaṃ balakāyañca, tassopakaraṇāni ca;
又带强壮军队,并其辅助者众;
Anunaṃ paṭiyādetvā, devasenaṃva sajjitaṃ.
几乎不加阻拦,如同天人护卫一般。
§30
30.
Paṇḍurājakumārena, saddhiṃ senāpati sakaṃ;
与童白王子,同军队统帅一道;
Gantvā taṃ paṇḍurājānaṃ, hantvānikamito purā.
往童白王子处,先将其击杀。
§31
31.
Ratanaṃ sabbamādāya, datvā rajjaṃ imassa ca;
携尽诸宝,献于此国;
Na cireneva ehītī, uyyojesi mahāyaso.
不久终要归于灭尽,伟大声誉建立起。
§32
32.
Sopi evaṃ karomīti, paṭissutvā mahīpatiṃ;
此亦尔所为,奏述于国王;
Vinditvā balamādāya, nāmamāruyha taṃ khaṇe.
获取力量后,即刻乘名而去。
§33
33.
Paratīraṃ tato gantvā, saṃvuḷaha balavāhano;
继而渡彼岸,破坏剥削强横;
Vināsayanto paccantaṃ, vāresi madhuraṃ puraṃ.
摧毁后方,淹没甘甜城邑。
§34
34.
Dvārāni pidahitvāna, pacchindittha gatāgataṃ;
关闭门户之后,守护内外,确保进出通道严密;
Tato aggiṃ khipāpesi, gopuraṭṭāla koṭṭhake.
然后投掷火焰,焚烧城门、垛墙与阁楼。
§35
35.
Evaṃ sīhaḷasenāya, paviṭṭhāya sakaṃ puraṃ;
如此完成对锡兰军队的包围,进入同一城邑;
Sabbaṃ vilumpamānāya, senaṅgaṃ ghātayantiyā.
将全军布满四处,实施攻击以杀敌摧军。
§36
36.
Paṇḍurājā nisammetaṃ, samādāya sakaṃ balaṃ;
族王同意,率领全军协同前进;
Vegasā taṃ samāgamma, yuddhaṃ kātuṃ samārabhi.
迅速奔赴战场,开始激烈战争。
§37
37.
Asampuṇṇa balattā so, viddho sallena bhūpati;
由于力量不充足,他被战斗中的剑刃所刺穿,
Hatthikkhandhagatoyeva, vihāya puramattano.
就像象身上的东西一样放弃了城市的所有者。
§38
38.
Palāyitvā gataṭhāne, jīvitaṃ nijamessaji;
逃离而到了另一处地方,自身的生命因此终结;
Bhariyāva’ssa tenāsi, sampattā jīvitakkhayaṃ.
其妻因此而带来了生命的终灭。
§39
39.
Tato sīhaḷasenāsā, paviṭṭhā nibbhayā puraṃ;
然后狮子般的军队,没有畏惧地进入城市;
Tattha sabbaṃ vilumpittha, devā’sirapuraṃ yathā.
在那里一切都被掠夺毁坏,就如天神之都的首都一般。
§40
40.
Senāpati tato rāja-gehe bhattaṃ samekkhiya;
然后将军在王宫中察看膳食,
Dīpānitamimamhā ca, tatraṭṭhañca mahārahaṃ.
点燃灯火,在那里又敬重大臣。
§41
41.
Sāraṃ sabbaṃsamādāya, dese ca nagare ṭhitaṃ;
把所有精华采集起来,安置于乡村和城镇;
Katvā issariyaṃ tattha, vasevattiya attano.
在那里实行治理,行使其统治权。
§42
42.
Paṇḍurāja kumāraṃ tu, tattha rajje’bhi siñciya;
把绿洲中的王子降临其国度,
Kāretvā parihārañca, desaṃ tassa samappiya.
为其设防护措施,使其境域稳固安宁。
§43
43.
Yathāruciṃ gahetvāna, hatthiasse nare’pi ca;
取悦目之物,并施恩于象与人;
Tattha tattha yathā kāmaṃ, vasanto akuto bhayo.
于彼处彼时,如所愿安住,无有恐惧。
§44
44.
Samudda taṭamāgamma, ṭhatvā tattha yathāsukhaṃ;
抵达海岸,立于彼处,随意欢悦;
Kīḷanto viya nāvaṃ so, samāruyha visārado.
如同游戏船只者,登船熟巧嬉戏。
§45
45.
Mahātittha mupāgamma, vanditvā dharaṇī patiṃ;
越过大洋抵达,敬礼大地主宰;
Taṃ sāsanaṃ nivedetvā, sāraṃ dassesi āhaṭaṃ.
启示此教法,陈显其义以示现。
§46
46.
Rājā sādhūti vatvāna, kāretvā tassa saṅgahaṃ;
国王赞叹说善,遂使其整顿聚合;
Saddhiṃ senāya āgantvā, pakaṭṭhāya sakaṃ puraṃ.
与军队同来,公开将敌方城池攻破。
§47
47.
Jayapānaṃ pivitvāna, katvā vijayamaṅgalaṃ;
饮胜利酒后,举行胜利庆典;
Mahādhāgaṃ pavattetvā, yācakānaṃ yathā ruciṃ.
大旗高展,按乞者所愿以示庆贺。
§48
48.
Sabbaṃ pākatikaṃ kāsi, sāraṃ dīpe nirālayo;
将迦尸一切宝藏尽皆预备,核心宝物安置于圣地;
Sovaṇṇa paṭimāyo ca, yathāṭhāne ṭhapāpayi.
黄金雕像亦依应处庄严设立。
§49
49.
Suññaṃ ratanapāsāde, piṭṭhaṃ pūresi satthuno;
在空旷的宝树宫殿之中,堆满了尊师的背部;
Kāsi rakkhapidhānena, nibbhayaṃ dharaṇītalaṃ.
以迦尸地的守护为凭,地面安然无惧。
§50
50.
Tato paṭṭhāya dīpaṃso, arīnaṃ duppadhaṃsiyaṃ;
随后点燃了灯火,击破了敌人的坚固重围;
Katvā vaḍḍhesi bhogehi, uttarādikuruṃ piya.
以财富增加,向北给予所爱的人。
§51
51.
Khinnā pubbassa rājassa, kāle dīpamhi pāṇino;
前任国王时代的火炬已灭绝,火炬中之物已损坏;
Nibbutā taṃ samāgamma, ghammā viya valāhakā.
重新归于平息,如同热浪散退般消亡无痕。
§52
52.
Tassa vīsatime vasse, vihāre abhayuttare;
在其第二十年夏安居期间,世尊居住于无畏山林精舍;
Nikkhamitvā gatā hesuṃ, paṃsukūlika bhikkhavo.
离开住所之后,众比库皆往彼处去,他们身着尘堆衣。
§53
53.
Yuvarājā mahindo so, dhumarājassa satthuno;
当时太子摩兴,是贤劫尊者火王的侍者;
Kārāpayi gharaṃ rammaṃ, dassaneyyaṃ manoramaṃ.
他筑造了一座庄严华丽的房舍,供世尊瞻礼欣赏之用。
§54
54.
Bodhigehaṃ karonto taṃ, disvā vaḍḍhakīno tadā;
众长老们见太子造此道场,
Vaṃsena sākhaṃ āhacca, bhijjantaṃ varabodhiyā.
携带竹枝树杈,始用草叶铺盖于尊贵菩提树下。
§55
55.
Kintu kātabbametthāti, yuvarājaṃ nivedayuṃ;
然此处所当为者,是请陛下太子来示意;
So taṃ taṃ mupasaṃkamma, mahāpūjāya pūjiya.
于是他前往,给予盛大供养以表敬敬。
§56
56.
Sace satthā, hitatthāya, sambhūto sabbapāṇinaṃ;
若世尊为利益一切众生而出世;
Laddhuṃ puññassa’nagghassa, gharassa karaṇeti’dha.
则当承受不可轻慢的功德,犹如持家般守护。
§57
57.
Sākhā gacchaṃ tu uddhaṃva, kātuṃ sakkā yathāgharaṃ;
枝叶向上生长,正如房屋可建;
Evamārādhayitvāna, vanditvā saṅgharaṃ gato.
如是供养完成,合掌礼敬后,归于僧团。
§58
58.
Tadā sākhā dumindassa, rattiyaṃ uddhamuggami;
当时,树枝断折,在夜晚突然向上飞起;
Tato kammakarā sabbaṃ, ārocesuṃ sasāmino.
于是工匠们都一齐发声,齐心协力地喊叫。
§59
59.
Yuvarājā’ti santuṭṭho, bhāturañño nivediya;
太子因而心满意足,向大王报告;
Mahāpūjāya pūjesi, vissajjiya bahudhanaṃ.
以大礼敬供养,释去了大量财富。
§60
60.
Tathā mahindasenavhaṃ, pariveṇañca kāriya;
如此对待勇猛的摩诃因陀罗军队,应当建立围墙;
Saṅghassā’dā sabhogaṃ so, puññā puññānicācīni.
他赐与僧团众多的财物,布施福德无数。
§61
61.
Adā saparisaṃ bhattaṃ, vatthaṃ chattamupāhanaṃ;
不得食用众僧众之食物,衣物和伞盖亦不应乞求。
Tathā gamiyabhattañca, nahānañca sabhattakaṃ.
同样亦不可接受他人食物,沐浴洗涤的用具也应自备。
§62
62.
Evaṃ khuddānu khuddāni, katvā puññāni so vibhū;
如此,施行少量施舍,成就善根功德,他由此福德显现光辉。
Rañño tettiṃsavassamhi, yathākammamupāgami.
于国王三十年统治期间,皆依当时正法而行。
§63
63.
Atha rājā matetasmiṃ, kaṇiṭṭhamudayaṃ sakaṃ;
继后来国王,于此当代中年少的新世代;
Tassa ṭhāne ṭhapetvāna, sabbaṃ tasseva tassadā.
在其所在地建立起国政,所有事物勤勉周全治理。
§64
64.
Tulābhārassa dānena, dīnānāthe satappayi;
以称秤衡量的布施,济度贫苦孤苦者;
Dhammakammena sodhesi, nikāyattayamekato.
以法行清净,在僧团中恪守一致。
§65
65.
Soṇṇathālīsahassaṃ so, muttāhi paripūriya;
用黄金叶片一千片,以珍珠充满其间;
Ṭhapetvā maṇimekekaṃ, tassopari mahārahaṃ.
放置一颗珍宝,置于其上为最大宝物。
§66
66.
Brāhmaṇānaṃ sahassassa, suddhe ratanabhājane;
为一百位婆罗门,供应净洁宝食;
Bhojetvā khīrapāyāsaṃ, dāpetvā hemasuttakaṃ.
供养奶羹粥品,布施黄金穗饰。
§67
67.
Tathā navehi vatthehi, acchādetvā yathāruciṃ;
如同新织之布,覆以适宜之物,恰合美意;
Santappesi mahantena, parihārena puññavā.
以广大殊胜之心安慰,使之清净具德。
§68
68.
Bhikkhūnaṃ dīpavāsīnaṃ, adāsi ca ticīvaraṃ;
为比库行脚众供献三衣;
Adā sabbāsamitthīnaṃ, vatthañca sumanoharaṃ.
为众多善友奉献质地优美,令人喜悦之布。
§69
69.
Kāretvā lohapāsādaṃ, vejayantasarikkhakaṃ;
建造铜制宝阁与镀金屏风;
Vaḍḍhesi paṭimaṃ tattha, suvaṇṇaghaṭakoṭṭimaṃ.
在那里扩建,装饰以黄金瓦盖。
§70
70.
Sutvā uposathāgāra-bhāvaṃ sabba mahesīnaṃ;
闻于众大婆罗门众女沙利子中诸比库尼,悉知于此教法中五比库尼聚落俱悉庄严之事。
Tuccho yaṃ neva hotūti, vāsaṃ saṅghassa taṃ akā.
此庄严若不真实无有其事,则沙利子不受僧团之衣。
§71
71.
Bhogagāme ca tassadā, rakkhake ca niyojayi;
于享用之地及守护处常设此庄严,
Bhikkhū dvattiṃsamattāhi, vasantūti niyāmayi.
并令比库恒住二十日,遵守此法。
§72
72.
Gaṅgāya mariyādaṃ so, kāresi maṇimekhalaṃ;
于恒河施行恭敬,曾以宝石腰带庄严之;
Toyaniddhamanañcākā, maṇihīrakavāpiyā.
并建造水池净水所,饰以美玉簇拥之。
§73
73.
Kaṭṭhuntanagare ceva, kāṇavāpiṃca bandhayi;
在卡提户*城镇里,也在阇罗毗*,他设立了专属的限界;
Vejjasālañca kāresi, cetiyamhi girimhi so.
又在医士舍中建造,[佛]于圣塔的山丘上安置;
§74
74.
Buddhagāmavihārañca, vihāraṃ mahiyaṅgaṇaṃ;
又在佛陀的故乡及其附近乡野建起停留处;
Kūṭatissa vihārañca, bhogagāme na vaḍḍhayi.
在拘耆弟*停留处,却不扩大至富裕乡村。
§75
75.
Maṇḍalassa girissā’dā, vihārassa sagāmake;
在圆合部的山峰上,于停留处以及邻近村庄;
Uttarāḷhe ca kāresi, pāsādaṃ pariveṇake.
他也于北阿罗城建造了围殿和围院。
§76
76.
Mahāsenassa buddhassa, gāmaṃ datvāna rakkhake;
于大僧王佛住世时,赐给村庄一名守护者;
Dāsi sobbhavihāre ca, kāresi paṭimāgharaṃ.
于多悉住处,建造了供奉佛像的殿堂。
§77
77.
Bodhisatte ca vaḍḍhesi, pāsāde maṇimekhale;
又为菩萨时成长,建造宝石镶嵌的楼阁;
Sīlāmayamunindassa, jiṇṇagehampi kārayi.
为乌尼尊者建造庄严的戒坛,也建造了寿者的住所。
§78
78.
Rāja taṃ bodhisattañca, sagharaṃ tattha sannahi;
国王为那菩萨,依此设立宫殿;
Ālavālaṃ dumindassa, gandhitvā kā mahāmahaṃ.
又为多难尊者,盛设芬芳香料香坛。
§79
79.
Likhitvā hemapaṭṭamhi, sabbaratanasuttakaṃ;
将珍宝经书书写于金纸上;
Mahāpūjamakā tassa, abhidhammaṃ kathāpayi.
以伟大供养的心意,宣说阿毗达摩义理。
§80
80.
Ānandapaṭimaṃ netvā, puraṃ katvā padakkhiṇaṃ;
引领阿难尊者,绕行城中进行绕行礼敬;
Parittaṃ bhikkhusaṅghena, bhaṇāpetvā yathāvidhiṃ.
并以僧团护法咒,按仪轨宣读广传。
§81
81.
Parittodakasekena, janaṃ katvā nirāturaṃ;
用护法圣水洒除,令众生离诸不安;
Rājā rogabhayaṃ pevaṃ, nīharittha sadesato.
国王因惧疾病之灾,乃於城外远离聚居。
§82
82.
Abhisekaṃ gahetvāna, hemavāluka cetiye;
承受加持仪轨之时,于金沙佛塔之中;
Anusaṃvaccharaṃ kātuṃ, taṃ cārittaṃ likhāpayi.
为使传承续续不断,书写此行事记事录。
§83
83.
Adā māsassa catūsu, uposathadinesu so;
彼于四个月中的四个伍波萨他斋日,
Catunnañca sahassānaṃ, vatthadānaṃ sabhattakaṃ.
为四千人供献衣物般若善事。
§84
84.
Vesākhakīḷaṃ kīḷittha, saddhiṃ duggatakehi so;
会同魔众,共同欢喜戏耍维萨卡节;
Annaṃ pānañca vatthañca, tesaṃ datvā yathāruciṃ.
尽其所愿,供给饮食及衣物诸物。
§85
85.
Bhikkhusaṅghassa dīpamhi, niccadānaṃ pavattayi;
比库僧团的火炬,常住不断地燃起;
Santappesi ca dānena, kapaṇaddhikavaṇibbake.
以布施使其满足,令护持者安乐无忧。
§86
86.
Tassa rañño mahesī ca, saṅghanāmā akārayi;
那国王与皇后,为僧团树立了名称;
Pabbataṃ saṅghasenavhaṃ, sabhogamabhayuttare.
在山丘上建成僧院,庄严安乐且无惧怖。
§87
87.
Nīlacūḷāmaṇiñcākā, silāmaya mahesino;
由王后以蓝宝石冠冕打造,及王所施的石料;
Pūjaṃ sabbopahārehi, kāsi satthussa sabbadā.
以各种供养礼敬,恒时礼拜迦尸城圣师。
§88
88.
Tassa senāpaticā’kā, senasenāpativhayaṃ;
他的军队统帅们、军队统帅之属;
Pariveṇaṃ mahābhogaṃ, sūro tuṭṭhakanāmako.
身随大随从,勇士名为突达卡。
§89
89.
Evaṃ sapariso katvā, sapuññāni mahāyaso;
如此与众同往,俱具功德,皆大威德;
Pañcatiṃsatime vasse, devalokamupāgami.
三十五年间,往至天界。
§90
90.
Tato tassā’nujo āsi, udayo nāma khattiyo;
之后其弟名为尤达,即贵族;
Rājā sabbappayogehi, hitesī dīpavāsīnaṃ.
乃诸国王,善于利益诸岛国民。
§91
91.
Hutvā so sayaṃ rājā, kaṇiṭṭhaṃ sakabhātaraṃ;
他成了国王时,是年幼的幼弟兄弟;
Mahādīpādaṭhānamhi, ṭhapi kassapanāmakaṃ.
在大帝国的王位上,立了名为咖萨巴者。
§92
92.
Rājā cintiya ñātīnaṃ, kātabbo saṅgaho iti;
国王思虑亲族事,应当聚合众人;
Evaṃ kassapanāmassa, bhātuputtassa dhītaraṃ.
故此,称为咖萨巴者,乃其兄子之女。
§93
93.
Yuvarājassa tassā’kā, bhariyaṃ senanāmikaṃ;
那太子名为阿迦,是他的妻子;
Dhāresica sayaṃ rājā, aparaṃ tissasavhayaṃ.
而他本人是国王,大迦萨巴子的另一个也即继承人。
§94
94.
Mahindassuparājassa, rājadhītāya kittiyā;
作为摩诃因陀苏破罗王的王女,名为吉提耶;
Putto kittaggabodhīti, ādipādo vibuddhiko.
其子名为吉塔伽婆多,智慧卓然,乃根苗之始。
§95
95.
Coro hutvā mahārañño, nikkhamitvāna rattiyaṃ;
成为盗贼,出入夜间时分,仿佛大王侪,
Eko aññātavesena, samupāgammarohaṇaṃ.
仅以一名亲戚为伴,专程前往山上。
§96
96.
Janaṃ hattagataṃ katvā, desaṃ sabbaṃ vināsiya;
作乱屠杀众生,使整个区域遭受毁灭;
Ghātāpayittha tatraṭṭhaṃ, so taṃ mātulamattano.
亲手杀害当地居民,乃是他本身的姨母。
§97
97.
Taṃ sutvā dharaṇīpālo, tasmiṃ’tīva pakuppiya;
那位守护大地者听闻此语后,极其愤怒;
Ānetuṃ tamupāyaṃ so, gavesanto tathā tathā.
他寻求各种方法来捕捉那人,四处奔走探查。
§98
98.
Bhātuputtaṃ tamāhuya, yuvarājaṃ sakassapaṃ;
兄弟称呼其子曰:『将王子萨咖萨巴请来;』
Āmantesi mahāpuñña, sahāyo hoti me iti.
这位大功德者劝说他说:『他必为我的援助者。』
§99
99.
Kiṃ me kattabba’miccāha, paccāha dharaṇīpati;
守护大地者问道:『我该如何行事?请告诉我。』
Putto tava mahindo so, vuddhippatto mahābalo.
他说:『那是你的伟大王子,一位已成长且极为强大的英雄。』
§100
100.
Lābhī rohaṇadesassa, mātito pitito’pi ca;
勤勉于修习戒律者,同时敬重母亲和父亲;
Sūro sabbasaho vīro, kusalo katūpāsano.
勇猛无畏、忍耐一切的英雄,善于实践苦行修持。
§101
101.
一百零一。
Saṅgāmayoggo matimā, nipuṇo nayakovido;
善于集会之智者,精明能干、具领导才能者;
Taṃ pesetvā nayissāma, pāpaṃ mātulaghātakaṃ.
将此人派遣去,我们定当派遣他去惩治那行伤害舅舅恶业者。
§102
102.
Taṃ sutvā vacanaṃ rañño, kassapo bhāsi sādaro;
国王听闻此语后,咖萨巴恭敬地言说:
Deva devena vutto’haṃ, gaccheyyaṃ kintu me suto.
我受称为天中王,但若愿意,我当随行。
§103
103.
Vaṃso me pālito hoti, pasādo ca tavādhipa;
我的家族得以护持,王府亦在您的统辖之下;
Tasmā kālamahāpetvā, yaṃ icchasi tathā kuru.
因此,时机成熟后,请务必如您所愿行事。
§104
104.
Sutvā atīvasantuṭṭho, narindo tassa taṃ vaco;
闻此,国王极为欢喜,赞叹那语。
Mahanthaṃ balakāyaṃ so, sabbaso paṭiyādiya.
他从各方面护持这位伟大的强者。
§105
105.
Mahatā parihārena, mahindaṃ rājapotakaṃ;
因伟大恭敬,派遣皇子大贤护持,
Rakkhituṃ taṃ niyojetvā, vajiraggañca nāyakaṃ.
任命金刚为领导,以保护安稳。
§106
106.
Tucchaṃ viya puraṃ katvā, sabbañca balavāhanaṃ;
譬如徒劳无益地完成过去之事,一切皆为力量的承载体;
Sabbopakaraṇañceva, anūnaṃ tassa dāpiya.
即使一切辅助工具,至少应予以供养。
§107
107.
Sayaṃ tamanugacchanto, padasā’va narissaro;
自己跟随自己,如同行人足迹;
Uyyojesi mahāpuñña, gaccha rukkhāti mediniṃ.
发扬伟大功德,向树林大地前行。
§108
108.
Mahindo so mahindo’va, devasenā purakkhato;
大印者,亦如大印,乃尊贵神众之前导;
Gacchanto suvīrocittha, devāsuramahāhavaṃ.
往来行进,举止光明净洁,乃诸天与魔众之伟大威仪。
§109
109.
Tato gantvā na cirena, guttasālamupāgami;
于是前往,不久便至鳞叶林;
Tato jānapadā sabbe, maṇḍalikā ca raṭṭhiyā.
随后诸众国城镇,以及地区诸属邦皆在其中。
§110
110.
Tena mātulaghātena, pāpakena upaddutā;
由彼轻视母亲之恶业所致,陷入恶劣烦恼之中;
Gantvā taṃ parivāresuṃ, laddho no sāmiko iti.
入于诸围城中,未能得主宰护持之安乐。
§111
111.
Patanto sopi kho coro, ṭhitova girimaṇḍale;
即使小偷跌倒,也立于山林之境,
Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, rājabhaṇḍaṃ mahagghiyaṃ.
尽以双手夺取,掠取王宫大财宝。
§112
112.
一百一十二。
Hatthī asseca ādāya, gantvā malayamāruhi;
大象携小象同行,前往马来,攀登山峰;
Mahindasenā ghātentī, tassa senaṃ tahiṃ tahiṃ.
大臣征讨军队,彼时军队四处遭击败。
§113
113.
一百一十三。
Padānupadamasse’va, gacchanti hatthiassake;
象群无声无息行进,紧随其后;
Disvā malayapādamhi, gahetvā ettha so iti.
远望马来山脚,抓住此处,就此停下。
§114
114.
Tattha pāvisimaddantī, sabbaṃ malayakānanaṃ;
于彼处,污秽缠绕,充满整个马来丛林;
Nadīyo pallale ceva, karonti maggasādise.
河流及其支流,共同汇聚成道路相似的路线。
§115
115.
Bālakova janaṃ disvā, sabbaṃ ratanamattano;
如同童稚见众人,收集自己所有的珍宝;
Kodhābhibhūto chaḍḍesi, nadī sobbhataṭādīsu.
心中充满愤怒,将河流及其源头弃之不顾。
§116
116.
一百一十六。
Ekakova nilīyittha, vane pabbatakandare;
独自一人隐匿于森林山中;
Gavesanto jano disvā, tamaggahi narādhammaṃ.
人们观察到后,便通向那不善之人。
§117
117.
一百一十七。
Tamādāya’ti tuṭṭho so, jano āgamma sajjukaṃ;
那人于是欢喜,众人随之而来;
Mahindamupadassesi, nisinnaṃ guttasālake.
他坐于隐密林荫下,向他们讲说圣道。
§118
118.
So taṃ disvā hasitvāna,
见彼后,微笑而语,
Bhutto kiṃ rohaṇo’’iti;
“贤者,何等爬行?”,
Nāyakassa niyyātetvā,
引领至领袖,
Vajiraggassa rājino.
乃威姿龙,如来之王。
§119
119.
Sayaṃ senaṃ samādāya, mahāgāmamupāgato;
亲自率领军队,来到大聚落;
Rohaṇā dhipati hutvā, karonto lokasaṅgahaṃ.
成为罗阇王主,致力于世间安乐。
§120
120.
Janaṃ pākatikaṃ katvā, bālakena vibādhitaṃ;
百姓经受灾害,孩童们受苦难;
Sāsanañca yathāṭhāne, ṭhapetvā tena nāsitaṃ.
并且如法安立教法,以此摧毁恶法。
§121
121.
Pupphārāme phalārāme, kārayitvā tahiṃ tahiṃ;
造设于花园、果园之中,各各分布安置;
Vāpiyo’pi ca gaṇhitvā, bandhāpetvā mahānadiṃ.
即便是河流,也被截留、筑堤,使大河成为束缚。
§122
122.
Sabbattha sulabhaṃ katvā, saṅghassa catupaccayaṃ;
在一切地方简易设立,为僧团造四重基业;
Duṭṭhe ca paṭibāhetvā, maṇḍalīke ca raṭṭhiye.
且排除恶劣之处,在诸邑国中设立聚集处。
§123
123.
Core ca parisodhetvā, katvā vigatakaṇṭakaṃ;
清净其心,除去心中刺痛;
Tosayanto’khilaṃ lokaṃ, cāgabhogasamappito.
喜悦于整个世间,并舍弃一切财物享受。
§124
124.
Upāsaniyo viññūhi, sevanīyo dhanatthīhi;
应由智慧者恭敬侍奉,应由财富所有者供养;
Kapparukkhūpamo sabba-yācakānaṃ hitāvaho.
一切乞求者皆如榴莲树一般,利益众生。
§125
125.
Hitvā dubbinayaṃ dese, pubbakehi pavattitaṃ;
抛弃困苦之地,远离先前流转之处;
Samācaranto dhammañca, vāsaṃ tattheva kappayi.
行持正法,于此地真正安住。
§126
126.
Ādipādaṃ gahetvāna, vajiraggo vināyako;
执其初足者,棍索之首领;
Anurādhamupāgamma, rājānamabhidassayi.
至阿奴拉达后,示现王者之像。
§127
127.
Rājāpi disvā taṃ kuddho, khippaṃ pakkhippa cārake;
国王见此大怒,迅速将那内使驱逐离去;
Rakkhāvaraṇamassādā, viheṭhesi ca sabbāso.
守卫侍者们也因此惹恼,全部都愤愤不平。
§128
128.
Adāsi ca tulābhāraṃ, tikkhattuṃ so mahāyaso;
那位尊贵者承当了秤砣的重量,要将之刺穿;
Thūpārāmamhi thūpañca, hemapaṭṭena chādayi.
在佛塔园中,他用金布覆盖了佛塔。
§129
129.
Katvā tattheva pāsādaṃ, bhikkhusaṅghaṃ nivāsiya;
建成正殿之后,为比库僧团安置住所;
Vihāre nagare ceva, paṭisaṅkhāsi jiṇṇakaṃ.
既建寺院于城中,也整修陈旧之处。
§130
130.
Kadambanadīyā’kāsi, nijjharaṃ thirabandhanaṃ;
如卡丹巴河之水涌流,稳固有序;
Mariyādaṃ pavaḍḍhesi, vāpiyaṃ so mayettiyaṃ.
庄严日益增长,池塘水盈满。
§131
131.
Tattha niddhamanaṃcā’kā, anuvassampi bhūmipo;
在那里,地面上同样铺设床垫,安置休息之处;
Cīvaratthaṃ suvatthāni, susaṇhāni ca dāpayi.
为比库提供衣物,置备饮食施舍处,保持整洁清净。
§132
132.
Dubbhikkhe dānasālāyo, kāretvā sabbapāṇinaṃ;
在饥饿时建造布施堂,为一切众生施与帮助;
Mahādānaṃ pavattesi, mahāpāḷiñca vaḍḍhayi.
由此行大布施,亦能增长弘扬大戒律。
§133
133.
Dadhibhattañca dāpesi, nikāyattayavāsinaṃ;
他又施与乳食,供养聚集之众;
Niccaṃ duggatabhattañca, yāguñceva sakhajjakaṃ.
常以难得之乳食,如同献祭般供养同伴。
§134
134.
Evamādīni puññāni, katvā sovaggiyāni so;
如此行诸善果,成就安乐之身;
Ekādasahi vassehi, gato devasahabyataṃ.
历经十一年光阴,得至天人之所伴。
§135
135.
Tassekādasavassesu, vissaṭṭhaṃ soṇṇameva tu;
在那些年代中,仅有黄金被视为最重贵的物品;
Ahu satasahassānaṃ, tayo dasahi sammitaṃ.
三百零十万(单位)被视为合数;
§136
136.
Sudujjayaṃ paṇḍunarādhirāja,
极难征服的智慧尊王,
Mekoparo rohaṇamuggaduggaṃ;
如山峰般巍峨,高峻难攀;
Katvā’pi ete savase narindā,
诸国王虽集聚于此,
Sayaṃ vasaṃ maccumupāgamiṃsu.
他们自己前往死亡的现象。
Sujanappasāda saṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 为令善人生信与悚惧而作的《大史》中
Rājadvayadīpano nāma · 名为「二王之阐明」
Ekūnapaññāsatimo paricchedo. · 第四十九章。