Pañcacattālīsatima pariccheda · Pañcacattālīsatima pariccheda
Pañcacattālīsatima pariccheda第四十五章
§1
1.
Rañño tassaccaye rājā, māṇavammo ahosi so;
在国王逝世之后,国王是学童摩那婆摩。
Kiṃ gotto kassa putto ca, kathaṃ rajjamapāpuṇi.
他是什么家族、谁的儿子,如何得到了王位?
§2
2.
Mahāsammatavaṃsamhi, jāto jātiguṇāvaho;
他生于宏大威名的王朝,具备出生良好资质的圣人;
Putto kassapanāmassa, thūpārāmassa bhedino.
他是名为卡萨巴的国王之子,因毁坏佛塔寺院而臭名昭著。
§3
3.
Dhītā malayarājassa, saṅghanāmassa rājino;
女子是马来亚王的女儿,为僧团国王;
Taṃ labhitvā vasaṃ dese, uttare līnavuttiko.
他获得了这块土地的统治权,位于北方名为利纳瓦蒂的地区。
§4
4.
Hatthadāṭhanarindena, tasmiṃ attheva dhārite;
以象牙权杖为标志,牢牢把持着自己的权柄;
Jambudīpamupāgamma, narasīhaṃ mahīpati.
来到称为人狮之地的印度大陆,成为天下的君王。
§5
5.
Gantvā vatvā sakaṃ nāmaṃ, sevituṃ tamupakkami;
亲自前往拜访那位名为萨咖的国王,决意侍奉他;
Ārādhesi ca sabbehi, payogehi narādhīpaṃ.
诸众皆恭敬敬拜,以各种礼仪侍奉这位国主。
§6
6.
Viditvā tassa sohajjaṃ, netvā bhariyamattano;
了知其与自己同种出身,便娶了他的女儿为妻;
Vāsaṃ tattheva kappesi, sevamāno divānisaṃ.
并在当地筑室安居,日夜侍奉于此。
§7
7.
Sopi ārādhito tena, kaṇḍuveṭṭhi naruttamo;
正如被恭敬接纳者,他即为众人中的杰出者;
Sabbaṃ nentova taṃ rajjaṃ, mahābhogamadāpayi.
他统摄整个王国,施予丰盛的大财富。
§8
8.
Tena saṃvāsamanvāya, bhariyā saṅghanāmikā;
因此他与妻妾们同居,聚合众多妻子;
Catasso dhītaro putte, cattāropi vijāyatha.
生得四女与儿子,且生得四个嫡子。
§9
9.
Athekadivasaṃ rājā, hatthikkhandhavaraṃ gato;
有一天,国王携带着象鞍护盖,
Sañcaranto yathākāmaṃ, māṇavammena ekato.
任意出行,随同一个侍童在一侧。
§10
10.
Nāḷikeraṃ pivitvāna, tatraṭṭhova pipāsito;
饮用椰子汁之后,痛渴难耐地坐在那里;
Māṇavammassa pādāsi, maññanto aññameva taṃ.
他将脚放在学童身上,以为只有他一个人如此行事。
§11
11.
So taṃ gahetvā cintesi, sakhaṃ pesa narādhipo;
他拿起那物,思惟道,国王是他的朋友;
Ucchiṭṭhaṃ nāma kiṃ hoti, sattānaṃ paramatthato.
觉悟者所说的『放下』究竟为何?这才是众生终极真实的意义。
§12
12.
Tasmā yuttaṃ mayāpātu-mīti cintiya taṃ pivi;
因此,他心想:『当给它以束缚』,于是饮用了它;
Evaṃ honti mahussāhā, detukāmāhi buddhino.
正如觉者所教导者,这样的人生性急切、渴望获得证见。
§13
13.
Rājāpi disvā taṃ bhīto, tassapī tāva sesakaṃ;
国王见此非常恐惧,那恐惧一直持续不灭;
Sayaṃ pivi tathāhoti, kammaṃ puññavataṃ sadā.
他自己躺卧其中,常怀善行福业之心。
§14
14.
Ṭhapesi sakaveseva, tato paṭṭhāya attano;
他如同守护军队一般安置自己,继而依靠自身力量;
Bhojane sayane ceva, parihāre ca vāhane.
既在饮食住处,又在休息车辆上严加看护。
§15
15.
Evaṃ tesu vasantesu, yuddhatthāyamupakkami;
如是他们居处其中,准备投入战斗;
Vallabho narasīhena, narasīho vicintayi.
那贵族如同人中狮子,思维此贵族如狮王般伟大。
§16
16.
Ayaṃ kho mama sevāya, rajjaṃ vaṃsa gataṃ sakaṃ;
这正是为了我的侍奉,王国、王朝和民族皆归于萨咖;
Labhissāmīti seveti, rattiṃ diva matandito.
认为若能获得,就服侍他,无论夜晚或白昼均不懈怠。
§17
17.
Sace sopi mayā gantvā, yujjhanto maraṇaṃ gato;
如果他也来与我同往,战斗至死;
Takkitaṃ tassa mayhañca, sabbaṃ tamaphalaṃ bhave.
我和他都算尽数,所有结果皆由此产生。
§18
18.
Evaṃ cintiyataṃ rājā, nivattetvā sake pure;
国王如此深思熟虑之后,便返回萨咖族中,
Sayaṃ vallabharājena, kātuṃ saṅgāmamārasi.
亲自率领城防卫军,准备发动战争。
§19
19.
Māṇavammopi cintesi, sace’yaṃ mayi jīviti;
即使是学童也在思考,若生命依附于我,
Rājā mīyati yuddhamhi, kiṃ phalaṃ mama jīvite.
君王於战争中死亡,我的生命有什么成果?
§20
20.
Vissāso dukkato tena, bhavissati tathāsati;
因信念不善,将会如是地存在,
Saṅgahesi kimatthaṃ maṃ, samānattena attano.
以什么目的聚合我,出于自身平等心?
§21
21.
Tasmā yuttaṃ mayā gantuṃ, sahasaṅgāma maṇḍalaṃ;
因此,我应前往交战,参与集体的激烈战斗,
Sukhañhi saddhiṃ tenettha, jīvitaṃ maraṇaṃpi vā.
于此和合之中,无论生死皆得安乐。
§22
22.
Evaṃ cintiya sannaddha-balo hatthivaraṃ gato;
如此思惟,具足力量的象群便向前进;
Gantvā dassesi attānaṃ, so taṃ saṅgāma maṇḍale.
到达后,当下示现自己身形,于彼战阵之中。
§23
23.
Narasīhova taṃ disvā, haṭṭhatuṭṭho samuggiri;
诸人见之如同狮子,心生怒气而呼喊;
Saho santhavametasmiṃ, kattabbaṃ me kataṃ iti.
彼言:在此阵中并肩共行,务必完成使命,如已所为。
§24
24.
Tato mānassa senā ca, senā cevassarājino;
旋即波须王的军队,以及国王的兵众;
Senaṃ vallabharājassa, viddhaṃsesi samāgatā.
汇集全军齐备,尽数被破坏消散。
§25
25.
Māṇavammopi dassesi, tahiṃ surattamattano;
于人间你亦显现,因彼自觉之德难匹;
Parakkamanto devānaṃ, raṇe nārāyaṇo viya.
如勇猛者冲锋陷阵,譬如天众之壮士而行。
§26
26.
Narasītopi santuṭṭho, māṇavammassa vikkame;
人间有女欣然欢喜,迎接此勇者勇猛;
Āliṅgatvā sinehena, tvaṃ kho me jayado iti.
以深厚慈爱拥抱你,真诚道:你是我之征服者。
§27
27.
Attano puramāgamma, katvā vijayamaṅgalaṃ;
归还故土之后,行诸胜利吉祥之事;
Māṇavammassa senāya, kattabbaṃ sabbamācari.
当为人间勇者军,实行所有应行职责。
§28
28.
Athevaṃ cintayi rājā, kattabbaṃ me sahāyako;
于是国王思惟道:我的助手应该如何作为才合适呢?
Attanā’kāsi sabbañca, anaṇo so mamajjato.
他自己亲自审视所有事务,没有依赖他人,心意专注于此。
§29
29.
Iṇaṃ mamāpi sodhemi, katvā kattabbamattanā;
我也应当对这个丑恶之事加以清除,只做必要应为之事;
Kattaññū katavedīhi, purisā’tīvadullabhā.
应当懂得义务且善于行持,男子中此般人极为难得。
§30
30.
Amacce sannipātetvā, idaṃ vacanamabravi;
诸臣聚集在一起,对他说了下列的话:
Sahāyassa mametassa, kamme tumhepi sakkhino.
你这位助手,我与你们都将成为此事的见证者。
§31
31.
Mayāpi tassa kattabbaṃ, kammaṃ sādhu sukhāvahaṃ;
我自己所应当作的业,是善业,能带来安乐。
Upakāro hi sādhūnaṃ, dhammo pubbopakārino.
对善人的利益,法本是先行利益者。
§32
32.
Evaṃ vutte amaccā te, paccāhaṃsu mahīpati;
诸国王听闻此语后,纷纷实行;
Yaṃ yamicchati devohi, taṃ taṃ ruccati no iti.
神明所希求的,就是他们所喜悦的。
§33
33.
Atha so māṇavammassa, senaṃ datvā savāhanaṃ;
于是,这人将军队赐予国王的儿子,
Sabbopakaraṇañceva, sabbakammakarepi ca.
并且赐予全部防具及种种所作的事业。
§34
34.
Gacchāti vatvā taṃ yantaṃ, sahasenāyapekkhiya;
确实,已经启程前往那处,那处应当急速赶赴军中之地;
Paridevittha bhūmindo, vippavutthaṃ’va puttakaṃ.
大地如被犁耕,宛如新生幼子乳牙脱落般忧心忡忡,惶恐不安。
§35
35.
Māṇavammopi āruyha, nāvāyo jaladhītaṭe;
学童也登舟而上,船只缓缓驶向水岸;
Na cireneva āgamma, samattikkamma vegasā.
未曾久留,立刻迅速前进,速度极为迅猛。
§36
36.
Saha senāya maddantho, laṅkādīpamupavisī;
与军队共行,抵达锡兰岛;
Taṃ sutvāna palāyittha, rājā dāṭhopatissako.
国王听闻此事,便仓皇逃走,心意惊惧无比。
§37
37.
Māṇavammo puraṃ gantvā, ahutvāva narādhipo;
从城中出发前往学童处,恰如呼唤曰:‘人王啊’;
Palātamanubandhittha, padānupadamugato.
紧随其后,脚步相接而行。
§38
38.
Tadā sā damiḷi senā, assosi kira sāmiko;
当时那支达米利军队,据说见到了主人;
Mahārogā’bhibhūtoti, sutvā taṃ sā apakkami.
听闻有大瘟疫肆虐,便离开了那里。
§39
39.
Sutvā dāṭhopatisso taṃ, samādāya mahābalaṃ;
听闻达多长老的消息后,怀抱巨大力量;
Māṇavammaṃ upāgamma, kātumārabhi saṃyudhaṃ.
前往学童处,准备交战开始搏斗。
§40
40.
Māṇavammo ca cintesi, sabbā senā gatā mama;
我也思惟学童们,都已离开我军营;
Mate mayi samijjheyya, verino me manorathaṃ.
愿敌人从我这里远离,使我心中无敌意愿望。
§41
41.
Jambudīpaṃva tasmā’haṃ, gantvā’dāsa balaṃ tato;
犹如去往人间大陆,我前往并随后驾驭士兵;
Puna rajjaṃ gahessaṃti, tasmā evamakāsi so.
他们于是夺取领地,因而他采取此等行动。
§42
42.
Gantvā puna’pi disvāna, sahāyaṃ narasīhakaṃ;
再一次前往时,见到同伴这般勇猛之人;
Ārādhahanto nipuṇaṃ, sakkaccaṃ tamupaṭṭhahi.
他们恭敬礼拜那精通之人,专心于其护持。
§43
43.
Yāva rājacatukkaṃso, māṇāmmo tahiṃ vasi;
只到四界天下,我的儿子,安住于此;
Narasīho’tha cintesi, mānatthaddho yasodhano.
雄狮般的人啊,耶输陀那思虑着、推究着。
§44
44.
Rajjatthaṃ me sahā yo maṃ, sevantoyeva addhago;
王冠之下我与谁同在,我必亲近那位侍从;
Vuddho hessati taṃ passaṃ, kathaṃ rajjaṃ karomahaṃ.
他必贤长,汝当观之,我当如何治理国政。
§45
45.
Imasmiṃ pana vārasmiṃ, pesayitvā balaṃ mama;
然而于此一年间,我命人派遣兵力;
Rajjaṃ taṃ na gahessāmi, ko attho jīvitena me.
我不愿抢夺王权,以生命未必有益何用。
§46
46.
Evaṃ cintiya so senaṃ, sannipātiya attano;
心念如此,他召集自己的军队;
Sannāhetvā yathā yogaṃ, dāpetvāna yathāruciṃ.
聚合起来,按适当的法则配置安置。
§47
47.
Sayameva tamādāya, samuddataṭamāgato;
他亲自承当了那重大责任,满载而来;
Nāvāyo cittarūpāyo, kārayitvā thirā bahū.
用各种意念法具,创造了众多坚定之法。
§48
48.
Amacce āha ‘‘etena, saddhiṃ gacchatha bho’’iti;
主人说:「凭此,一同前进吧!」;
Nāvaṃ ārohituṃ sabbe, na icchiṃsu tadā janā.
大家都不愿登上船只,那时众人均无此意。
§49
49.
Tadā sīho vicintetvā, sayaṃ hutvā tirohito;
彼时,狮子经过深思熟虑,自行起身,昂然挺立;
Attano parihāraṃ so, rājalakkhaṇasammataṃ.
他以符合王者标志的仪表,护持自身安全。
§50
50.
Sabbaṃ tasseva datvāna, alaṅkārampi attano;
将自己所有的一切悉数赏赐,还赠以华美装饰;
Āropetvāna taṃ nāvaṃ, gaccha ṭhatvāna sāgare.
将那艘船安置妥当,乘船抵达海中所在。
§51
51.
Imaṃ bheriṃca vādehi, koṭṭhanāmanti yojayī;
他用这口号或声音呼喊,那是集合军队的信号;
So’pi sabbaṃ tathākāsi, rājāno agamā iti.
他亦如此周详宣布,说诸王皆已到达。
§52
52.
Āruhiṃsu janā nāvaṃ, ekaṃ katvā narādhipaṃ;
众人登上船只,一同将国王集结于一处。
So taṃ senaṅgamādāya, māṇo gantuṃ samārabhi.
彼携带军队装备,起意前往。
§53
53.
Kevalo’pi samuddo so, ahobhi nagarūpamo;
唯有那大海寂静无动,如同无声的城邑;
Atha so paṭṭanaṃ patvā, otaritvā savāhano.
于是他抵达港口,登岸离舟。
§54
54.
Vissāmetvā balaṃ tattha, vasaṃ katipaye dine;
在那里安置兵力,驻扎数日;
Uttaraṃ desamādāya, katvā hatthagataṃ janaṃ.
占据北方诸地,收服众象及人民。
§55
55.
Akkhobbhiya mahāseno, nagaraṃ gantumārabhi;
阿阇布毗耶大军,开始向城池前进;
Potthakuṭṭhopi taṃ sutvā, paccuggañchi mahābalo.
波陀拘突看见此事后,忧心忡忡,极为强悍。
§56
56.
Saṃgacchiṃsu ubho senā, bhinnavelā’va sāgarā;
两军聚集,犹如波涛破碎;
Māṇavammo tato hatthi-māruyha gahitāyudho.
马那瓦紧接其后,骑象携兵,持械奋战。
§57
57.
Potthakuṭṭhañca rājānaṃ, dvedhā katvā palāpayi;
波陀拘突令两队军队对立,使之退散;
Hatthadāṭhaṃ palāyantaṃ, disvā janapadā narā.
见象兵逃走,各地百姓惊惶逃散。
§58
58.
Sīsamassa gahetvāna, māṇavammassa dassayuṃ;
取下首级,展示给学童观看;
Potthakuṭṭhopalāyitvā, merukandaramāgami.
囊中书简散落一地,沙丘山岗渐现。
§59
59.
Tato taṃ sāmiko disvā, sahāyo me ayaṃciraṃ;
随后那主人看到此情景,同行者就是我这个人;
Tasmā na sakkā caḍḍetuṃ, āpade saraṇāgataṃ.
因此不能放弃,在患难中投靠者。
§60
60.
Sāmino ca sahāyassa, niddosohaṃ kathaṃ bhave;
对于主人和同行者,我怎能有过失;
Iti cintiya pūvaṃ so, savisaṃ khādiyā’mari.
于是早先想着这事,彻底地吃了食物,没有违犯。
§61
61.
Kuṭṭhakopi ca teneva, khāditvā pūvakaṃ mato;
即使是斗争者,早先被认为已被消灭;
Māṇavammassa tassevaṃ, dīpo āsi akaṇṭako.
对那学童来说,彼时的灯火虽无围障,却是存在的。
§62
62.
Māṇavammo tato dīpe, chattaṃ ussāpayi tadā;
后来那学童在那灯火上撑起了伞盖;
Vārento viya teneva, dukkhaṃ dīpe janassa so.
仿佛用火焰焚烧一样,那盏灯也令众生痛苦。
§63
63.
Puññakammāni so’kāsi, anagghāni bahūni ca;
他完成了许多无价的善业;
Samattho kohi taṃ sabbaṃ, vattuṃ paṭipadaṃ naro.
世人能够通达那一切,何人能宣说其行?
§64
64.
Kappagāmavhayañceva, tathā sepaṇṇināmakaṃ;
亦建造了迦磨村及称为色班尼那的地区;
Padhānarakkhe ca siriṃ, sirīsaṅghādi bodhike.
在护持庄严及佛法众的诸住处上增益光辉。
§65
65.
Pāsādaṃ sova kāresi, pasādāvahamuttamo;
建造了宏伟殿堂,乃为最为令人悦服之所;
Chādesi lohapāsādaṃ, thūpārāmagharaṃ tathā.
用金属覆盖殿堂及宝塔、园林等屋宇。
§66
66.
Thūpārāme ca pāsādaṃ katvā’dā paṃsukūlinaṃ;
在宝塔园林中亦建造了殿堂,供尘垢衣修行者;
Jiṇṇakaṃ paṭisaṅkhāsi chattaṃ cetiyamuddhani;
为年迈者设置伞盖,供奉于塔之顶端。
Bahavo jiṇṇakāvāse tattheva paṭisaṅkhari.
许多满足于老年安所的,正是在其处所回顾过去。
[Ettha māṇavammassa rajjakathāya ūnatā dissati. Ito paṭṭhāya aggabodhissa rajjapaṭibaddhā kathā vira khāyati.]
【此处见于学童对国家之言显露不足。从此起,最上觉者所说缚于国家之语眼目盲散。】