三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Catucattālīsatima pariccheda

Catucattālīsatima pariccheda · Catucattālīsatima pariccheda

145 段 · CSCD 巴利原典
Catucattālīsatima pariccheda第四十四章
Tirājako三王
§1
1.
Accaye hatthadāṭhassa, aggabodhikumārako;
阿迦耶者,象牙也;哈塔达他者,指象牙尖锐坚硬;阿迦博迪库玛拉者,为首要觉悟的稚子。
Kaṇiṭṭho rājino āsi, sirisaṅghādi bodhiko.
卡尼托者,最年轻者;拉吉那者,国王;阿西者,是;西里桑伽者,林中树之王,亦即菩提树;阿迪者,最初;博迪者,觉悟。
§2
2.
Dhammarājā ayaṃ āsi, sammā dassanasaññuto;
达摩拉者,法王;阿扬者,此;阿西者,是;萨摩达桑萨涅图者,正见所知者,即具正见的贤者。
Tasmā so puññakammāni, appameyyāni vattayi.
塔斯摩者,因此;索者,他;普尼卡摩者,善业;阿尼,复数词;阿帕梅耶者,无量,无边;瓦塔耶者,造作,行持。
§3
3.
Nikāyattayavāsīnaṃ, bhattaggamavalokayi;
尼迦雅特塔耶,宗派或教团;瓦西纳,居住者;巴塔加玛,供养食物;阿瓦罗卡耶,观察,视察。
Mahāpāḷiñca vaḍḍhesi, māghātañceva kārayi.
玛哈巴利者,大巴利语;瓦达尼者,使增强;玛嘎哈塔者,大誓誓戒也;耶瓦,且;卡拉耶者,执行,施行。
§4
4.
Ṭhānantarañca dāpesi, yathāraha manālayo;
又示现于他方,正如居住的住所;
Sipagottādiyoggehi, saṃgatehi ca saṃgahi.
与支派结社及其他聚合,同集结成一团。
§5
5.
Yattha katthaci disvāpi, bhikkhavo so mahāmati;
无论何处见到这位比库,此人大智多谋;
Sakkatvā sobhaṇāpesi, parittaṃ sāsanogadhaṃ.
他明察端正,护持庄严,守护戒律教法。
§6
6.
Theraṃ so upasaṅkamma, nāgasālanivāsinaṃ;
他近前走至这位长老,是居住在龙树林者;
Dāṭhāsivaṃ mahāpaññaṃ, sīlavantaṃ bahussutaṃ.
其如木杖般坚定,具大智慧,持戒仁德,闻思广大。
§7
7.
Sakkacca naṃ tato sutvā, sammāsambuddhasāsanaṃ;
从此诚心听闻正自觉者的教法,
Dhamme’tīvapasīditvā, sabbasantikaro iti.
内心对法深感欢喜,认为是一切安乐的根源。
§8
8.
Sutvā theriyavādānaṃ, pubbañātīnamattano;
听闻长老们的论述,了解过去世和现在世的事理,
Pāpānaṃ duṭṭhacittānaṃ, apakāre kate bahū.
明了诸多内心邪恶、不善之事所造成的伤害。
§9
9.
Vihāre pariveṇe ca, jiṇṇepākatike akā;
在寺院和围墙之内,及老旧破损的外屋中,
Bhogagāme ca dāpesi, tattha tattha bahūdaye.
亦在富裕村落中,处处给予,多有所需。
§10
10.
Vicchinnapaccaye cākā, tadātyaṃ kurite viya;
当缘起已断时,如同彼时所为超越一般;
Dāsakepi ca saṅghassa, yathāṭhāne ṭhapāpayi.
亦如众僧团于其所应处恭敬安置一样。
§11
11.
Padhānaghara metassa, therassa’kāsanāmakaṃ;
此处有一所在,即为长老无所住处之所;
Paṭiggahetvā taṃ so’pi, saṅghassā’dā mahāmatī.
彼长老亦受该处,众僧称其为大贤德之所。
§12
12.
Bhogagāme ca tassā’dā, bharattālaṃ kihimbilaṃ;
在享用之乡,该处具备背负之器具、肩挑之篮;
Katakañca tulādhāraṃ, andhakārakameva ca.
以及壶囊、称重之器,寒阴之处亦如是。
§13
13.
Andhakāraṃ antureḷiṃ, bālavaṃ dvāranāyakaṃ;
在昏暗的围墙之间,有愚昧的门户看守;
Mahānikaḍḍhikañceva, peḷahāḷaṃ tathāparaṃ.
还有大刽子手,以及凶恶淫乱者。
§14
14.
Ete aññe ca so datvā, bhogagāme narissaro;
此外,这些人也将之赠与,沉溺于享乐之乡的放荡男女;
Dāsi ārāmike ceva, attano kira ñātake.
有的将其给出为女奴,也给了自认为是亲属的人。
§15
15.
Tathā dvinnaṃ nikāyānaṃ, vihāre mandapaccaye;
如此,在两处僧团所住的禅院和厅堂周围,
Disvāpi ca sutvā vā, bhogagāme bahū adā.
这些人见到或听闻此事,在享乐之乡给予了大量供养。
§16
16.
Bahunā kintuvuttena, nikāyesu’pi tīsu’pi;
凭借多种辩证说理,即便在三藏部中也同样如此;
Adā gāmasahassaṃ so, bahuppādaṃ nirākulaṃ.
他远离村落千余,步履广泛而无障碍。
§17
17.
Anussaranto so tiṇṇaṃ, ratanānaṃ guṇe vare;
他常忆念三宝珍贵与美善;
Ekāvaliṃ gahetvāna, akkhamāla makā kira.
并持一串念珠,用作勤勉安那。
§18
18.
Evaṃ sabbappayogehi, so’hu dhammaparāyano;
由此在一切因缘结合中,他成为专注法学者;
Sabbe tamanusikkhantā, hesu dhammakarā narā.
众生皆依教修习,成为行法之人。
§19
19.
Damiḷo potthakuṭṭhavo, tassa kammakaro tadā;
当时,达米罗波特哈库塔是一位业主。
Māṭambiyavhaṃ kāresi, padhānagharamabbhutaṃ.
他建造了一座令人惊奇的主要房屋。
§20
20.
Būkakalle ambavāpiṃ, tantavāyikacāṭikaṃ;
在果园和植物藤蔓覆盖的地方,
Gāmaṃ niṭṭhilaveṭṭhiñca, tassā’dā so sadā sakaṃ.
常居于村庄和庄稼地里,那里他一直留下,
§21
21.
Kappūrapariveṇe ca, kurundapillake tathā;
在白色石灰围墙和香树幼苗周围也是如此;
Mahārājaghare ceva, pāsāde so’va kārayi.
他还在宫殿和豪宅里建造建筑。
§22
22.
Aññatthā’dā tayo gāme, vihāresu mahādhano;
又有他处三村庄,寺院中有大财主,
Potthasātavhayo pañño, vihāre jetanāmake.
族姓高贵且聪慧,寺院名为揭谛那。
§23
23.
Senāpatirājanāmaṃ, pariveṇaṃ samāpayi;
将军兼王名为帕利瓦,护卫严密周全;
Mahākando ca damiḷo, pariveṇaṃ sanāmakaṃ.
大财主兼达密罗,护卫亦有名号。
§24
24.
Cullapanthaṃ tathā eko, sehālauparājakaṃ;
又有一名小般踏者,在塞哈勇士属下;
Uparājā sakāresi, saṅghatisso’pi rājino.
副王为萨伽蕊,亦为国王属下首领。
§25
25.
Aññesu bahavo āsuṃ, vihāre evamādike;
许多他人也曾在此出入住持圣所及类似之处;
Bhassa rañño’ nuvattantā, evaṃ dhammīhi pāṇino.
仆从众生如是履行,依于此等法义行事。
§26
26.
Pāpaṃ vāpi hi puññaṃ vā,
恶业与善业不论,
Padhānoyaṃ karoti yo;
若孜孜以求此者;
Lo ko taṃ taṃ karoteva,
世间各人皆以此为所为,
Taṃ vijaneyya paṇḍito.
贤者当当分别辨识之。
§27
27.
Jeṭṭhanāmā mahāpuññā, mahesī tassa rājino;
名为耆多的伟大功德女,是那国王的大夫人;
Jeṭṭhārāmañca kāresi, bhikkhūnīnamupassayaṃ.
她还亲自主持老比库尼们的修行住所。
§28
28.
Tassā’dāsi ca dve gāme, pakkapāsāṇabhūmiyaṃ;
她赠与两村,一处位于牢固石地,
Tambuddhaṃ bhelagāmañca, ārāmikasataṃ tathā.
彼佛、以及贝拉嘎玛,还有那百名园丁。
§29
29.
Akā malayarājāpi, dhātugehaṃ mahārahaṃ;
即使山王也未曾赐与的,无垢王颁布的佛舍利塔宝库;
Maṇḍalagirivihāramhi, cetiyassa mahādhano.
在圆树山寺庙内,供养那宝贵的佛塔。
§30
30.
Lohapāsādake so’va, chādesi majjhakūṭakaṃ;
在铸铁宫内,他用作中峰的顶盖;
Bodhitissavihārañca, bodhitasso mahāyaso.
又是觉者府邸,觉者的至大尊荣所在。
§31
31.
Dīpe maṇḍalikā sabbe, tattha tattha yathābalaṃ;
诸岛上的众多属国,各各依其所能;
Vihāre pariveṇe ca, kārayiṃsu anappake.
在寺院及围垣中,毫无亏缺地建造了这些。
§32
32.
Tassa kālo narindassa, puññakammamayo idha;
当时这位国王,因行诸善业而充满福德;
Ativitthārabhītena, sabbaso na vicāritaṃ.
他从未被恐惧所过度扰乱,彻底未曾动摇过。
§33
33.
Pubbakopi kathāmaggo, ākulo viya bhātime;
先前的说教之路,如同烦恼躁动般展开;
Yathāpadhānaṃ kathitaṃ, hetūnaṃ upalakkhaṇaṃ.
依照正法陈说,解释诸因缘特征。
§34
34.
Athāparena kālena, pulatthinagaraṃ gato;
后来经过一段时间,往到了波罗提尼城;
Vāsaṃ tattheva kappesi, karonto puññasañcayaṃ.
他即在那里居住,着手积累善业资粮。
§35
35.
Atekicchiyarogena, samphuṭṭho kālamattano;
一位患胁肋疾病者,本身时机成熟;
Maraṇassa viditvāna, tamāhuyamahājanaṃ.
知晓死期将至,召唤大众于此聚集。
§36
36.
Ovaditvāna dhammena, maraṇaṃ so upāgami;
劝导于法之后,他便近于死亡;
Mahājano mate tasmiṃ, bāḷhasoko parodiya.
大人们以为于彼时,他超越了幼稚的忧伤;
§37
37.
Katvā āḷahaṇe tassa, kiccaṃ sabbamasesato;
施行于英雄的任务,无所遗漏遍尽;
Tassāḷāhaṇabhasmampi, katvā bhesajjamattano.
将英雄之灰亦施以自制药物;
§38
38.
Rājā bhaṇḍañca taṃ sabbaṃ, sabbañca balavāhanaṃ;
国王将诸般器械及全力之舟悉皆收纳;
Sammā ādāya gopetvā, nagaraṃ samupāgami.
恰当领取并护持,遂向城镇前往。
§39
39.
Evaṃ soḷasame vasse, rājā āsi divaṅgato;
如是,第十六年,国王去世了;
Potthakuṭṭhopi damiḷo, rajjaṃ tassa vicārayi.
波特库塔婆罗人虽暴戾,却主理了那个国土。
§40
40.
Uparājaṃ gahetvāna, dāṭhāsivaṃ khipāpayi;
摄取王位继承人后,像砍断树枝般迅速推翻;
Cārako vihituṃ sammā, rakkhāvaraṇa mādisi.
正确托付守护者,让使者出行以护卫国土。
§41
41.
Vinā raññā na sakkāti, mediniṃ paribhuñjituṃ;
没有国王,不能自由地享用田地;
Ānetvā dattanāmakaṃ, dhanapiṭṭhappadhānakaṃ.
于是把名为达塔那的库房带回,作为财富之所依。
§42
42.
Uppannaṃ rājavaṃsamhi, rajje taṃ abhisiñciya;
于已生起的王族中,向国王灌注其力量;
Tassa nāmaṃ ṭhapetvāna, sayaṃ sabbaṃ vicārayi.
在此之后立定名号,亲自思量一切事务。
§43
43.
Danto so dhanapiṭṭhimhi, vihāraṃ sakanāmakaṃ;
他镇守着财库之地,在名为舍迦的住所;
Kārayitvāna puññāni, aññānipi samācini.
造作善业,同时也集聚了其他善法。
§44
44.
Samakantu so ṭhatvā’va, vassadvaya mahumato;
他就这样安稳地伫立,度过了两年以上的时光;
Potthakuṭṭho matetasmiṃ, puna aññampi māṇavaṃ.
在这位贤明的大人所处之地,另有一位年轻人。
§45
45.
Hatthadāṭhaṃ samāhūya, uṇhā nagarasambhavaṃ;
收聚象牙成堆,将其晒干如同城中出产之物;
Tampi rajje bhisiñcitvā, yathā pubbaṃ sayaṃvasī.
把这些都涂以漆料,如同从前亲自居住一般。
§46
46.
Kāḷadīghāvikaṃ katvā, padhānagharakaṃ tathā;
开凿长而黑的槽穴,作为脚踏之床;
Puññamaññaṃ chamāsehi, so’pi maccuvasaṃ gato.
用各种叶片覆盖,这些也共同进入死亡之境。
§47
47.
Evaṃ viditvā bahupaddavāni;
了知此理者,多言繁复;
Dhanāni dhaññāni ca vāhanāni;
财富、粮食以及车马载具,
Vihāya rajjesu ratiṃsappaññā;
离欲乐而自安智慧;
Manuññapuññābhiratā bhaveyyuṃ.
当乐于世间善根所生之乐。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 在为令善人净信与悚动而作的《大史》中
Tirājako nāma · 名为“三王”
Catucattālīsatimo paricchedo. · 第四十四章。