三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Tecattālīsatima pariccheda

Tecattālīsatima pariccheda · Tecattālīsatima pariccheda

248 段 · CSCD 巴利原典
Tecattālīsatima pariccheda第四十三章
Caturājako四王
§1
1.
Tato vijitasaṅgāmo, kassapo puritāsayo;
于是,胜利之战已毕,咖萨巴年事已高;
Mahāpāḷimhi saṅghassa, samiddhaṃ bhojanaṃ akā.
他于大长老僧团中,制备精进之饮食。
§2
2.
Nāgasālā nivāsiṃ so, mahādhammakathiṃ yatiṃ;
他居于龙舍,精勤于伟大法义;
Mahāpūjāya pūjetvā, saddhammaṃ tena vācayi.
以大供养而供奉,因之宣说正法。
§3
3.
Vasantaṃ bhātuāvāse, samuddissa likhāpayi;
他于春季安居期间,于海边书写文字;
Kaṭandhakāravāsiṃ so, pāḷi sabbaṃ sasaṅgahaṃ.
他居住在茅茨草屋中,将巴利经文悉数整理归纳。
§4
4.
Jiṇṇaṃ saṅkharikammañca, navaṃ kāresi cetiye;
他建造了陈旧的修筑工作,又新建了纪念塔;
Saṅghabhogamanekañca, tattha tattha pavattayi.
在那里多处设立僧团供养,使之兴旺开展。
§5
5.
Nānāmaṇisamujjotaṃ, kāsi cūḷamaṇittayaṃ;
小迦尸城以各种宝石光辉莹耀,有许多珍奇宝玉;
Sataṃ paṇḍupalāsānaṃ, vatthadānena tappayi.
供养一百僧侣,满足其衣食施舍。
§6
6.
Tassāsuṃ bahavo puttā, jeṭṭho tesañca māṇako;
其中许多子息,年长者为其子孙;
Sabbe te na vayappattā, bālāvigatabuddhino.
他们皆未至老年,且具慧远离愚痴。
§7
7.
Tato so byādhinā phuṭṭho, atekicchena kenaci;
于是他受病痛折磨,由于某种不愿意;
Puttā me bālakā sabbe, ne’te rajjakkhamā iti.
我所有的孩子们,全都不是这样的国王子。
§8
8.
Vasantaṃ rohaṇe dese, bhāgineyyaṃ mahāmatiṃ;
春季时节,在罗诃那国境内,在大贤长老占吉地;
Āhuya sabbaṃ pādāsi, rajjaṃ puttehi attano.
他命令将整个国家赠与他的儿子们。
§9
9.
Gandhamālādipūjāhi, pūjayitvāna cetiye;
用香花等供养,供养于佛塔;
Bhikkhusaṅghaṃ khamādhapasi, datvāna catupaccayaṃ.
宽恕比库僧团,施舍四种供养。
§10
10.
Evaṃ dhammaṃ caritvāna, mittāmaccajanesu ca;
如是持守法教之后,于朋友亲属人等之间,
Gato navahi vassehi, yathākammaṃ narādhipo.
历经九年时光,恰似国王依照职责行事一般。
§11
11.
Katvā kattabbakiccaṃ so, mātulassa sagāravo;
完成应当承担的责任,对舅舅极为敬重;
Saṅgahanto janaṃ māṇo, damiḷe nīharāpayi.
团结众人之心志,令敌人哑口无言,令人佩服。
§12
12.
Ekato damiḷā hutvā, nibbāsema imaṃ iti;
独自成为敌人时,立誓『为此灭绝』;
Tasmiṃ ṭhite bahiddhāva, aggahesuṃ puraṃ sayaṃ.
于彼处安住,远离外境,亲自深入敌国腹地。
§13
13.
Hatta dāṭhassa pesesi, jambudīpagatassa te;
确实派遣了牙齿,向印度大陆来的三人;
Āgantuṃtava kāloti, sāsanaṃ rajjagāhaṇe.
这是来临的合适时机,是为了遵循教法的约束。
§14
14.
Māṇo’pi saṅghaṃ pesesi, sāsanaṃ piturohaṇaṃ;
比库也派遣了僧团,作为教法的护持者;
Pitā sutvāna taṃ āgā, na cīreneva rohaṇā.
父亲听闻后,便赶来,不久即完成了护持工作。
§15
15.
Ubhe te mantayitvāna, akaṃsu sandhilesakaṃ;
二者商议后,没有产生隔阂;
Umiḷehi tato jātā, sabbe te samavuttino.
于是他们顺利团结,皆已圆满会合。
§16
16.
Tato so pitaraṃ rajje, abhisiñcittha māṇako;
于是他在王国中为父亲受膏立为君,
So’bhisitto nikāyānaṃ, sahassānaṃ tayaṃ adā.
他为三千众的部下受膏,
§17
17.
Saṅghaṃ raṭṭhañca saṅgayha, sabbaṃ rājakulaṭṭhitaṃ;
他集合了僧团与王国,管理了一切王室世系,
Bhaṇḍaṃ pesesi sattūhi, rakkhaṇatthāya rohaṇaṃ.
将器物分给众生,以便防护和防卫。
§18
18.
Hatthadāṭhopi sutvāna, damiḷānaṃ tu sāsanaṃ;
即便听闻象牙贸易之事,也遵守南印度的教法;
Khaṇenā’gā imaṃ dīpaṃ, gahetvā damiḷhaṃ balaṃ.
迅速地拿下了这片岛屿,征服了南印度的军力。
§19
19.
Tadā te damiḷā sabbe, paribhūtā idha ṭhitā;
当时众众多的塔米尔人全体聚集,环绕于此处,皆已占据所在之地。
Āyantameva taṃ gantvā, parivāresu mañjase.
他们即将前往该地,围绕着篝火庄严聚集。
§20
20.
Māṇopi sutvā taṃ sabbaṃ, nāyaṃ kāloti yujjhituṃ;
即便有人听闻此事,也不适宜于此时对抗交战;
Pesetvā piturājānaṃ, saddhiṃ sārena rohaṇaṃ.
于是派遣使者侍奉父王,与军队共同行进。
§21
21.
Pubbadesaṃ sayaṃ gantvā, saṅgaṇhanto janaṃ vasī;
先亲自前往前方地域,聚集大众,安定民众;
Laddhā damiḷapakkhaṃ so, gahetvā rājakaṃ puraṃ.
取得塔米尔势力之后,掌控了王城与宫殿。
§22
22.
Dāṭhopatisso rājāti, nāmaṃ sāveti attano;
名为达陀比提索王者,名号为沙瓦提,乃其自称。
Mātulaṃ viya taṃ loko, tena nāmena vohari.
此世如同其母舅一般,故以此名号示现。
§23
23.
Pitucchaputtamānetvā, aggabodhi sanāmakaṃ;
视之为父之庇护子,冠以至高觉者之名;
Ṭhapetvā yuvarājatte, desañcā’dāsi dakkhiṇaṃ.
任命其为太子时,赐与南方教令,也即法义宣说之意。
§24
24.
Ṭhānantarañca pādāsi, nissitānaṃ yathārahaṃ;
于其所立之处及足下,如实依止,不乱离;
Sāsanassa ca lokassa, sabbaṃ kattabbamācari.
于此教法与世间,应尽行一切应行之事。
§25
25.
Mahāpāḷimhi dāpesi, savatthaṃ dadhibhattakaṃ;
在大巴利国,他施舍粮食,其中常有黄油饭。
Khīraṃ pāyāsakañceva, dhammaṃ suṇi uposathi.
如同给予牛奶甜粥一般,聆听戒律的教法。
§26
26.
Kāretvā sabbapūjāyo, desā petvāna desanaṃ;
行完一切供养,在说法时发露讲述;
Evamādīhi puññehi, attānaṃ’kāsi bhaddakaṃ.
以此等功德,使自己成为吉祥之人。
§27
27.
Kassapassa vihārassa, datvāsenavhagāmakaṃ;
为了咖萨巴长老的禅林,施舍去伐林的一批牛;
Mahāgallañca pādāsi, padhānagharakassa so.
且将大牛脚施舍给肩挑草料者。
§28
28.
Pariveṇassa morassa, akāsi sakagāmakaṃ;
他围绕着围墙的泥土,修筑了连通道路的建筑;
Thūpārāmassa puṇṇoḷiṃ, datvā sakkāsi cetiyaṃ.
又用满满的油灯,供养了舍利塔。
§29
29.
Kappūrapariveṇaṃ so, kāresi abhayuttare;
他在樟脑树围墙旁,建造了无恐居所;
Vihāraṃ tiputhullavhaṃ, katvā tasseva dāpayi.
兴建一座三层楼的精舍,使其成为施舍的对象。
§30
30.
Tasmiṃ karonte vāresuṃ, sīmāyanto’ti bhikkhavo;
比库们在屋舍中多次完成界限所在的划定;
Theriyā te kibāhetvā, balaṃ tatheva kārayi.
长老们围绕那里,增强力量,以此保障其安稳。
§31
31.
Atha te te theriyā bhikkhū, dummaññū tattha rājini;
于是那些长老比库们,对于那女王的恶行不知晓不理解;
Assaddhaṃ taṃ viditvāna, pattanikkujjanaṃ karuṃ.
彼等了知其不信之事,便发起批评与指责。
§32
32.
Vuttañhi muninā tena, assaddho yo upāsako;
那位圣者曾言,那个不信者近事男;
Alābhāya ca bhikkhūnaṃ, ceteta’kkosati ca te.
彼对比库们所获不足感到怨怒。
§33
33.
Pattanikujjanaṃ tassa, kattabbanti tato hi te;
由此必须为彼修习谴责,
Tassa taṃ kammamakaruṃ, loko maññittha aññathā.
彼所作业业,世人自不应有其他看法。
§34
34.
Ādāyu kujjitaṃ pattaṃ, caranto bhikkhubhikkhakaṃ;
拿着弯曲破损的棕榈叶,在比库乞食行走;
Nikujjeyya gharadvāre, tassā’ti kathikaṃ karuṃ.
他应该弯腰穿过住宅的门口,这是说道的;
§35
35.
Tasmiṃ so samaye phuṭṭho, byādhinā mahatāmari;
当时他染上了重病;
Vassamhi navame rājā, sampatto jīvitakkhayaṃ.
乃至在第九个雨季,国王临近生命终结。
§36
36.
Dappulopi tato rājā, gato rohaṇakaṃ sakaṃ;
随后国王从大殿离去,到达罗吒纳山;
Vāsaṃ kappesi tattheva, karonto puññasañcayaṃ.
他当下在彼处居住修行,作善业积集。
§37
37.
Ito paṭṭhāya vakkhāma, tassa vaṃsamanākulaṃ;
根据此处的说法,我们要说明那条世系的纷乱。
Vuccamānamhi ettheva, tasmiṃ hoti asaṅkaro.
被称呼之时,就在这里,其间无有混乱。
§38
38.
Jāto okkākavaṃsamhi, mahātissoti vissuto;
生于乌鸦世系中,闻名为大念王;
Āsi eko mahāpuñño, samākiṇṇaguṇākaro.
他是一位具大功德之人,遍布广大的品行。
§39
39.
Tasse’kā bhariyā āsi, saṅghapivāti vīssutā;
他有一位妻子,名为桑迦披瓦提;
Dhaññapuññaguṇūpetā, dhītā rohaṇasāmino.
她具丰盛福德,是女儿和荞麦之食主。
§40
40.
Tassāputtā tayo āsuṃ, paṭhamo aggabedhiko;
他的儿子有三人,长子名为阿嘎别提迦;
Dutiyo dappulo nāma, tatiyo maṇiakkhiko.
第二子名为达普罗,第三子名为玛尼阿迦;
§41
41.
Ekāva dhītā tassāsi, rājanamagamā ca sā;
他只有一个女儿,名叫尔贾纳玛嘎,她是那地方的女儿;
Jeṭṭho rohaṇanāmassa, desassā’si sayaṃ vasī.
年长者名为罗诃那,是该地的主人;
§42
42.
Mahāpāḷiṃ sa kāresi, mahāgāme mahādhano;
他建造了宏大的圣池,居于大城,是富有之家;
Dāṭhaggabodhināmañca, pariveṇaṃ tahi vaṃso.
并且以达塔迦波提尼为护卫,维系着其宗族。
§43
43.
Kāṇagāmamhi kāṇānaṃ, gilānānañca sālake;
于卡那伽乡,有名为卡那那之林,及枯槁病木之树丛;
Vihāre paṭimāvhe ca, mahantaṃ paṭimāgharaṃ.
又有于修行寺房中,建有宏伟庄严之修行寺所;
§44
44.
Patiṭṭhapesi katvāna, buddhatattha silāmayaṃ;
建造之时,依佛法而设此庄严,
Mahantanāmaṃ sappañño, iddhīhi viya nimmitaṃ.
此大庄严以明智之人名,宛如神通所现之妙相;
§45
45.
Sālavāṇañca kāresi, vihāraṃ attanāmakaṃ,
又于沙罗树下建造,以自名命之修行所,
Pariveṇavihārañca, tathā kājaragāmakaṃ.
及围墙围绕之修行所,亦如卡遮罗乡所造者。
§46
46.
Navakammāni kāretvā, dhammasālavihārake;
在建造法堂和僧舍时,应当实行九种功德事。
Sayaṃ vaccakuṭī esa, tattha sodhesi buddhimā.
自己亲自清扫这座修行人所住的茅草屋,智慧具足者应当如此。
§47
47.
Ucciṭṭhaṃ bhikkhusaṅghassa, bhojanaṃ paribhuñjiya;
为僧众准备食物,应当精心餐养。
Maṇḍagāmañca saṅghassa, gāmaṃ’dāsi masādavā.
为僧众提供中等规模的村落,要求无有恶臭。
§48
48.
Puññāne’tānicaññāni, katvā tasmiṃ divaṅgate;
曾在那一天施行普遍善行无数,积累无量功德;
Āsī tassā’nujo tattha, sāmi dappulanāmako.
其弟子中即有名为萨弥达普拉的主人侍奉者。
§49
49.
Isseraṃ tattha vattesi, sampamaddiya satta vo;
这里发生着盛大的赐予,众生因而获得安乐;
Mahādānaṃ pavattesi, nissaṅkaṃ rohaṇaṃ agā.
开展着伟大的布施,无有疑虑,善根自然增长。
§50
50.
Tassa tuṭṭho jano āha, mahāsāmīti esano;
对此感到满足的人说道:这是极大丰富的象征;
Tato paṭṭhāya taṃ loko-mahāsāmīti vohari.
于是,世间围绕他展开,称之为极大的富饶。
§51
51.
Sutvāna taṃ silādāṭho, narindo sakadhītaraṃ;
王得闻此持戒者,便深感欢喜于其许多美德之上;
Tassa pādāsi santuṭṭho, guṇehi bahukehi ca.
他满足于此,从心称赞其众多的优良品德。
§52
52.
Yujarājattamassādā, rajjayoggoti mānituṃ;
因国王之权力极盛,谓之统治国王;
Māṇavammādayo tassa, puttā āsuṃ mahāsayā.
此国王起始为人童子,后有多子嗣尊贵;
§53
53.
Pāsāṇadipavāsissa, mahātherassa santike;
在此大长老及其石山之所;
Dhammaṃ sutvā pasīditvā, tasmiṃ taṃ bahumānituṃ.
闻法心生欢喜,故当尊重彼长老;
§54
54.
Vihāraṃ rohaṇe katvā, tassa pādāsi sopi taṃ;
于山上构筑僧院,亦于其足下安置;
Cātuddisiyasaṅghassa, paribhogāya vissajji.
为四方僧团供养所用,悉皆奉献。
§55
55.
Ambamālā vihārādi, vihāre kārayi bahū;
在安巴玛拉园等处造作多种住处;
Khadirālivihārañca, katvā deva mapūjayi.
又在卡德拉利园内造作,供养诸天;
§56
56.
Pāsādamanurārāmaṃ, muttolambaṃ sujiṇṇakaṃ;
建造宫殿优美华丽,结构稳固,布置精巧;
Sīrivaḍḍhañca pāsādaṃ, tathā takkambilaṃ paraṃ.
及辉煌扩增的宫殿,还有适当遮掩的檐棚;
§57
57.
Sodhetvā bhikkhavo tattha, dvattiṃsa parivāsayi;
比库们清理整顿此处,整齐干净地布置三十二项配备;
Sabbapaccayadānena, santappetvā mahīmati.
以各种条件恩惠,使这大地庄严而受悦纳。
§58
58.
Adā kevaṭṭagambhīraṃ, gāmaṃ nāgavihārake;
有一个名为凯瓦特伽姆毗罗的村庄,住有那伽众。
Tathā rājavihārassa, gonnagāmaṃ samādiyi.
同样,在王舍城的王宫附近,有一个名为贡纳伽玛的村庄。
§59
59.
Adā tīsavihārassa, tathākantikapabbakaṃ;
在名为提萨的三座禅林中,有一座名为塔那堪提卡帕巴卡的禅林;
Cittalapabbatassā’dā, gāmaṃ so gonnaviṭṭhikaṃ.
在名为吉塔拉帕巴塔的禅林中,有一个名为贡纳维蒂卡的村庄。
§60
60.
Datvā riyākarassesa, gāmaṃ somālavatthukaṃ;
将全部田地赠与商人家族后,这个村庄名为索摩阿拉伐突卡;
Akāsi paṭimāgehaṃ, tatheva sumanoharaṃ.
他还在那里建造了一座精美的居所,为人所赞美。
§61
61.
Tatraṭṭhassa jinassā’kā, uṇṇalomaṃ mahagghiyaṃ;
于彼处,胜利者所立之地,有披肩状盛大花环,
Hemapaṭṭañca kāresi, sabbaṃ pūjāvidhiṃ sa’kā.
又制成金色锦缎,施行一切礼敬仪轨。
§62
62.
Cetiye parijiṇṇe so, sudhākammena rañjayi;
当供养塔被围绕时,以清净功德加以装饰,
Tipañcahatthaṃ kāresi, metteyyaṃ sugataṃ paraṃ.
施以五手印,顶礼满怀慈爱之善逝尊者。
§63
63.
Evamādini puññāni, appameyyāni so vibhū;
如此开始,功德无量壮盛,广被彰显;
Akāsi ca sayaṃ sādhu, parivārehī kārayi.
自为之亦行善,于供养供养者供养取持。
§64
64.
Parivārā ca tassāsuṃ, bahūpuññakarā narā;
而且在其护法随从中,有许多造诸福德的人,
Vihārā nekakā āsuṃ, katā tehi sappaccayā.
他们居住的住处齐整稳定,皆因具备这诸般的条件。
§65
65.
Kadāci maggaṃ gacchaṃ so, araññamhi agāmake;
有时他前往正道,或到密林深处,没有村落的地方;
Senaṃ saṃvidahitvāna, vāsaṃ kappesi rattiyaṃ.
率领众僧,度过一夜安稳的住处。
§66
66.
Sunahātavillitto so, subhuttosayane sukhe;
他欢喜于听闻如来正法,安住于须菩提的住处,身心安乐;
Nipannesu ghare ramme, niddāyitumupakkami.
遍游诸舍宅,欢喜游戏,准备入眠安歇。
§67
67.
Alabhanto tadā niddaṃ, kinnu kho iti kāraṇaṃ;
当时获得安眠,究竟因何如此?
Pavattiṃ upadhārento, divase sabbamattano.
白昼不间断地进行,贯彻全部自心。
§68
68.
Adisvā kāraṇaṃ anto, avassaṃ bahi hessati;
若得其因缘终结,必得永绝于之外;
Iti cintiya yojesi, manussetaṃ gavesituṃ.
于是思惟并策划,人当如此探求。
§69
69.
Evamāha ca nissaṅkaṃ, ayyakā mama rattiyaṃ;
他如此肯定地说,吾弟弟啊,当夜深时;
Tementā rukkhamūlasmiṃ, ṭhitā ānetha te iti.
就立于此树根下,勿入此处也。
§70
70.
Tepi gantvā gavesantā, dīpahatthā mahājanā;
这些人前去搜寻着,手持炬火,人数众多;
Mahāgāmā’gate bhikkhū, rukkhamūlagate tadā.
当时许多比库到达村落,止于树根下。
§71
71.
Te gantvā sāsanaṃ rañño, ārocesuṃ padhāviso;
他们到达王城,向国王禀达教法;
Disvā ca bhikkhu santuṭṭho, netvā vāsagharaṃ sakaṃ.
见到后比库满足,便领回自己的居所。
§72
72.
Niccadānāya bhikkhūnaṃ, ṭhapite rattacīvare;
为比库们确立定赠的袈裟,安排在夜间;
Tesaṃ datvāna tintāni, cīvarāni samādiya.
将三件袈裟授予他们,令其完全受持。
§73
73.
Sukkhāpiya ca katvāna, pādadhovanakādikaṃ;
即使是编织脚洗器这样的事,也必须完成。
Nisīdāpiya te sabbe, sayane sādhu santhate.
坐下时众人皆应如法安稳,睡卧时亦应端正调伏。
§74
74.
Bhesajjaṃ paṭiyādetvā, sayamevo’panāmiya;
弃置药物,睡觉时应自行安住;
Paccūsepi ca katvāna, kattabbaṃ bhojanādikaṃ.
洗净身体之后,应完成饮食等该做之事。
§75
75.
Datvā kappiya kāre’tha, vissajjesi yathāruciṃ;
给予后,当行合宜事,适意地施放。
Evaṃ puññaratasseva, tassā’si divasaṃ gataṃ.
如是善业丰富者,其日即堪称有福之日。
§76
76.
Evaṃ puññaparetasmiṃ, vasamāne naruttame;
如是,在功德积蓄之后,世间尊贵人等安住其中;
Raṭṭhaṃ janapadaṃ sabbaṃ, yojetvā puññakammesu.
治理整体国土和民众,以功德行为统摄一切。
§77
77.
Māṇo pācinadesamhi, vasanto balasaṅgahaṃ;
在帕季那境内有一武力聚集者居住;
Katvāna pituno senaṃ, dhanaṃ cevā harāpiya.
他建立了父亲的军队,兼且掠夺财富。
§78
78.
Kātuṃ saṅgāmamāgañchi, tipucullasagāmakaṃ;
欲发动战争,前往提普楚拉城;
Dāṭhopatisso taṃ sutvā, tambalaṃgā mahābalo.
听闻这消息,尊贵强力的大勇士达托婆帝即刻出发。
§79
79.
Tatthā’kaṃsu mahāyuddhaṃ, aññamaññaṃ samāgatā;
于是发生了一场大战,双方相聚互相交战;
Yodhā dāṭho patissassa, māṇaṃ saṅgaṃva mārayuṃ.
勇士们刀枪照面,如同猛狮般交锋厮杀。
§80
80.
Taṃ sutvā dappulo sopi, sokasallahato mari;
大鼠听闻此事,也为忧愁烦恼而死;
Sattāha manurādhamhi, vasaṃ rajjamakārayi.
在七日之内,他便在曼努国度内建立了政权。
§81
81.
Rohaṇe tīṇi vassāni, esa rajjamakārayi;
罗睺国中历三年时间,他在那里建立了政权;
Tasmā tassa kathā āsi, rohaṇamhi idhāpi ca.
因此,就有这样的传说,这事发生在罗睺国此地。
§82
82.
Evaṃ paremāriya āhavamhi,
如是,在更高级的尊贵召请中,
Kicchena laddhāva narena bhogā;
人们难以轻易获得享乐;
Āsuṃ khaṇe vijjulatopa bhogā,
即便瞬间获得众多强烈的享乐,
Ko buddhimā tesu ratiṃ kareyya.
何人有智慧于其中生起喜爱呢?
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 在为令善人净信与悚动而作的《大史》中
Caturājako nāma · 名为“四王”
Tecattālīsatimo paricchedo. · 第四十三章。