三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页藏外大史Dvicattālīsatima pariccheda

Dvicattālīsatima pariccheda · Dvicattālīsatima pariccheda

467 段 · CSCD 巴利原典
Dvicattālīsatima pariccheda第四十二章
Cha rājako六王
§1
1.
Saṅghatisso tato āsi, asiggāho mahīpati;
那时,僧头为首者是王臣无铁钉者;
Sāsanassa ca raṭṭhassa, vuddhikāmo naye rato.
他对教法及国土都希求增长,乐于治理。
§2
2.
Ṭhānantaraṃ yathārahaṃ, datvā saṅgaṇhiso janaṃ;
正如在适当的场所,给予而聚集人众一样,
Tadā khuddakarājassa, moggallāno camūpati.
当时,小国王摩诃迦罗领导军队。
§3
3.
Vasanto rohaṇe sutvā, saṅghatissassa rājataṃ;
须达罗闻知僧头的国土事,
Khandhavāraṃ sayuddhatthaṃ, mahāgalle nivesayi.
便将为战斗用的军营设立在大城中的大堤坝上。
§4
4.
Saṅghatisso ca sutvā taṃ, balakāyamapesayi;
闻知此僧众众多,他便放弃强壮的身体;
Yujjhituṃ tena tajjesi, moggallāno mahabbalo.
为了与之战斗,他便奋勇争先,那摩迦罗那大力士如此。
§5
5.
Tato hatthassamādāya, gantvā rattivihārakaṃ;
于是他手执利器,前往夜间宿营之处;
Balaṃ so sannipātento, vāsaṃ tattheva kappayi.
力大者聚集于彼,当时即举行攻击。
§6
6.
Rājā sutvā punā’gantvā, kadallādīnivātake;
王闻讯后再度前往,在风雨交加之时;
Yujjhitvā taṃ palāpetvā, pesetvā balamattano.
与敌交战将其击退,派遣自己的军力守护。
§7
7.
Sayaṃ puramupāgañchi, sopi naṭṭhaṃ savāhiniṃ;
自己来到城里,彼时他也带着弓箭车马同行。
Puna pākatikaṃ katvā, kareheramupāgami.
之后制造阴谋,前往杀害与他前来的人。
§8
8.
Rañño senāpati puttaṃ, pesetvā corasantikaṃ;
国王将儿子的军队派遣到小偷附近,
Yena kenaci lesena, sayaṃ dukkhiva dummano.
用某种手段,自己非常苦恶且愤怒。
§9
9.
Āturo viya bāḷhaṃ so, hosi mañcaparāyano;
他像病人一样困苦,完全依赖床榻休息;
Rājā sutvā pavattitaṃ, upasaṅkamma taṅkhaṇe.
国王听闻此事后,亲自前往守卫侍立。
§10
10.
Mā tvaṃ soci kumārassa, sammānetvānusāsiya;
你勿为少主忧愁,应当恭敬地遵行教诫;
Handa tvaṃ nagaraṃ rakkha, nate sakkā mayā saha.
看哪,你当守护城邑,勿使我与诸敌相共;
§11
11.
Yuddhamaṇḍalamāgantuṃ, gilānattāti yojayi;
计划不让病弱之人进入战场;
Ubbāsite jane sabbe, vicchinne rājabhojane.
众人止息纷争,王宫宴席因而静谧;
§12
12.
Mahāpāḷimhi sampakkaṃ, rañño bhojanamāharuṃ;
在大婆罗门城中,筹备国王的宴食;
Rājā dvisvā’ti nibinno, yāva mando na hessati.
国王忧虑至极,直至莽撞之时不复出现。
§13
13.
Ekko pīti vicintetvā, yuddhāya samāsā’gamā;
独自思考喜乐,准备迎战决斗;
Saddhiṃ puttena āruyha, hatthiṃsannaddhavāhano.
与儿子一同骑乘大象,装备有象枪装具。
§14
14.
Thokeneva balenāgā, pācinatissapabbataṃ;
如同猛力大象推倒推拉巴维山;
Evaṃ ubhayato cūḷa-saṅgāme paccupaṭṭhite.
如是双方在小战中互相迎战。
§15
15.
Senāpatisamittaddu, yuddhamārabhi pacchato;
军队统帅与将军,从背后发起战斗;
Putto disvā narindassa, ghātessāmi imaṃ iti.
见儿子后对王言说,我将杀害此人。
§16
16.
Āha rājā nivāresi, mā te rucci balaṃ idaṃ;
国王说:『你不必生气,切莫动用武力;』
Neva sakkā’dhivāsetuṃ, atimandaṃ hanissati.
『不可能攻占此地,若硬来反而招致严重伤亡。』
§17
17.
Duvinnaṃ balakāyānaṃ, rājāmajjhagato ahu;
力量薄弱的军队,国王居中调解纠纷;
Tato senā dvidhā’hosi, corasenāpatīpati.
随后军队分为两部分,分别由盗贼头目和国王指挥官领导。
§18
18.
Rañño nāgo madhukavha rukkhacchāyaṃ samāvisi;
国王如巨龙般,入密林树荫之下;
Tadā chattaṃ patitassa, sākhamāhacca bhūmiyaṃ.
当时树荫已坠落,遮蔽大地之枝杈也断落。
§19
19.
Corassa senā taṃ ditvā, haritvā sāmino adā;
看到象军,臣下便牵走了那位王子;
So taṃ ussāpayichattaṃ, ṭhatvāpabbatamuddhani.
他被激励奋发,站立于山峰之巅。
§20
20.
Tadā rājabalaṃ rājā, nunamesoti cintiya;
那时国王思忖着放弃他的国力;
Gantvā taṃ parivāresi, rājā āsi tadekako.
亲自前往包围那地,国王孤身一人。
§21
21.
Hatthikkhandhā tadoruyha-puttaṃ’maccañca sohadaṃ;
骑象负重,他挟持那王子及孩子们为同伴;
Upāvisi samīpamhi, merumajjarakānanaṃ.
坐落于附近的中,山猫林中。
§22
22.
Moggallāno tato laddha-jayo vāhanamādiya;
然后,摩嘎剌那获得了胜利,乘车等战具也随之而来;
Senāpatiṃca mittadduṃ, tassa puttañca pāpinaṃ.
他又俘获了将军和朋友,以及那个恶徒的儿子。
§23
23.
Upāgamma puraṃ rājā, āsī laṅkā talādhipo;
国王到了城中,这里是兰卡岛的统治者;
Tato cintesi jīvante, sattumhi na sukhaṃ iti.
然后他在活着的时候思惟,众生之中无有快乐。
§24
24.
So sutvā pubbarājassa, putto etthāti kujjhiya;
听闻前任国王之子在此恼怒;
Āṇāpesi ca tassā’su, hatthapādāni chindituṃ.
火速派遣人去,要砍断他手脚。
§25
25.
Upakkami tadā raññā, āṇatto puriso khaṇe;
那时,国王前进,一人迅速行动,瞬间而至;
Chindituṃ hatthapādaṃ so, kumāro rodi dummano.
太子因愤怒悲伤,欲斩断其手足。
§26
26.
Pūvakhādakahatthaṃ me, chindeyyaṃ ce tadā ahaṃ;
他曾伤我手腕,若此时我能斩断;
Khādisaṃ tena pūveti, haṃ sutvā rājakammiko.
国王见此,便愈加愤怒。
§27
27.
Roditvā paridevitvā, rājāṇāya dukhaddito;
太子哭泣哀痛,愤恨国王;
Vāmaṃ hatthañca pādañca, tassa chindi narādhamo.
他斩断了那人之左手与左足,此人为人极其卑劣。
§28
28.
Jeṭṭhatisso palāyitvā, rañño putto’paro agā;
长老提索逃走后,国王的另一个儿子来了;
Aññato malayaṃ desaṃ, merukandaranāmakaṃ.
来到另一片名为“美鲁坎塔拉”的偏远地区。
§29
29.
Rājā’tha sasutā’macco, gantvā veḷuvanaṃ raho;
国王及其孙子前往竹林幽隐处;
Codito tattha bhikkhūhi, kāsāvāni samādiyi.
在那里,受比库们的鼓励,穿上了袈裟。
§30
30.
Bhikkhuvesaṃ gahetvāna, rohaṇaṃ gantumānaso;
取了比库袍,意欲前往罗汉那;
Maṇihīraṃ samāgañchi, tatraṭhā rājasevakā.
挥手招集奴仆,国王的侍从便在原地等候。
§31
31.
Sañjānitvā tayopete, tesaṃ pādevarujjhiya;
了知之后,即将那事处理完毕,于他们足下安放脉搏。
Sāsanaṃ tassa pesesuṃ, rājā sutvā visesato.
于此教法之中,国王特意听闻此事。
§32
32.
Tuṭṭho āṇāpayi gantvā, sīghamādāya tejane;
得意满足,前去拜访,迅速领受尊荣。
Tato sīhagiriṃnetvā, tissaṅkaṃ nirupaddavaṃ.
继而前往狮子山,消除心中疑惑与忧虑。
§33
33.
Sīsaṃ gaṇhatha tattheva, rañño ca tanayassa ca;
即刻拿取其首级,献与国王及其王子;
Amaccaṃ pana jīvanta-māneyyātha mama’ntikaṃ.
然活着的兄弟则不可愚弄,应视为自己亲近之人。
§34
34.
Manussā evamāṇattā, te gahetvā tayojane;
人类即如是被擒获,他们以两条绳索捆缚。
Netvā sīhagiriṃkātuṃ, yathāvuttamupakkamuṃ.
引导至狮子山欲宰杀,遂如先前所说而前进。
§35
35.
Tato rājasuto āha, purise kammakārake;
于是王子对行刑者说:
Sīsaṃ me paṭhamaṃ chetvā, detha mayhaṃ sukhaṃ iti.
你先割我头颅,将快乐予我。
§36
36.
Rājaposā tathā’kāsuṃ, pacchāchindiṃsu rājino;
王子家臣依命行事,随后割断王者头颅;
Sīsaṃ passatha bālānaṃ, kammaṃ kammavidūjanā.
看吧,愚人们啊,业由业识知晓。
§37
37.
Evaṃ aniccā bhogāhi, adhuvā asayaṃvasī;
如是,所有世间财物本质无常,当下心念安住于此无定之相;
Tattha laggā kathaṃ niccaṃ, sukhaṃ bho na gavesatha.
倘若贪着那些财物,如何能够求得恒常而真实的安乐?
§38
38.
Rañño sāsanamāhaṃsu, amaccassa hitesino;
国王们宣布圣教,虽非亲友,却怀有慈心;
Taṃ sutvāna hasitvāna, idaṃ vacanamabravi.
听闻此言后,欢喜心生,口中说道:
§39
39.
Chinnasīso mayā diṭṭho, mayi jīvati sāmiko;
我所见已是断头颅,我身亦如奴仆;
Ṭhapetvā hampi sevāmi, aho aññañhi sāmikaṃ.
即便如此,我依然恭敬侍奉,唉,何其他人亦为主宰。
§40
40.
Idha taṃ mārayitvāna, chāyaṃ tassa harissatha;
在此,杀死了那个魔王后,应当摄取他的影子;
Aho aññāṇakā tumhe, maññe ummattakā iti.
呵,你们这些无知者,我看你们简直是疯了。
§41
41.
Iti vatvāna so pāde, gahetvā sāmino sayi;
说完这些,他便执持木杖而卧倒;
Tassa te haraṇopāyaṃ, apassantā yathā tathā.
你们不见他对付你们的手段,依照各自所见,随意而行。
§42
42.
Tassāpi sīsaṃ chetvāna, maccā ādāya tīṇi’pi;
他亦砍断自己的头颅,带来了三具尸体;
Rañño dassetumāhacca, rājā tusittha nibbhayo.
向国王显现,这国王即是无畏的图西达。
§43
43.
Duṭṭhasenā patissā’dā, tato malayarājataṃ;
先在恶军俘虏之中,随后置于山脉中的银子盒中;
Asiggāhakaṭhānamhi, tassa puttaṃ ṭhapesi ca.
在铁制的匣子里,将他的儿子安置其中。
§44
44.
Thūpattayampi chādesi, vatthehi ahatehi so;
他又用瓦片覆盖并包裹,瓦片用细绳系缚;
Tathā laṅkātale sabbe, thūpekāsi mahussavaṃ.
就这样,在斯里兰卡全境,都为他筑造了塔院。
§45
45.
Kesadhātuñca nāthassa, dāṭhādhātuṃ tatheva ca;
保持头发圣物,也有他的骨头圣物如法保存;
Mahābodhiṃ sasakkaccaṃ, mahāpūjāya sakkari.
大菩提树和萨咖树,也因盛大的礼敬而受到奉献。
§46
46.
Sabbaṃ vesākhapūjādiṃ, cārittaṃnugataṃ akā;
一切诸行,诸如供养长老衣钵诸供养,皆未偏离正行。
Dhammakammena sodhesi, sabbaṃ sugatasāsanaṃ.
世尊教法悉以善业净化,圆满正法庄严无缺。
§47
47.
Piṭakānañca sajjhāyaṃ, mahāpūjāya kārayi;
佛三藏及其解释,悉数敬奉,恭敬礼拜盛大庄严。
Lābhaṃ datvā tirekena, pūjayittha bahussute.
分别奉献,三种供养具足,广泛礼敬多闻比库。
§48
48.
Bhikkhūnaṃ dīpavāsīnaṃ, sabbesaṃ cīvaraṃ agā;
比库及在寒冬持灯止宿者,其衣服等诸物无缺无亏。
Āvāsesu ca sabbesu, kathinaṃ attharāpayi.
在众住所,悉皆完备,法衣坚固,益其利益。
§49
49.
Paṭimāyo ca kāresi, jiṇṇañca paṭisaṅkhari;
他还制造了雕像,也重新修复了陈旧的雕塑;
Loṇakkhettañca pādāsi, saṅghassa tisatādhikaṃ.
还用盐田填了道路,使僧团拥有三百多丈的宽广空间。
§50
50.
Kārapiṭṭhimhi kāresi, moggallāna vihārakaṃ;
在迦梨彼提附近,他建造了摩诃迦叶的禅房;
Vihārā piṭṭhigāmañca, sagāmaṃ vaṭagāmakaṃ.
还有后山的礼拜堂,毗邻村镇的休息处。
§51
51.
Tathā cetiyagehañca’-kāsi rakkhavihārake;
此外,在祭塔宅舍处也建有护卫禅房;
Vihāraṃ naṃ bahunnaṃ so, bhogagāme bahū adā.
此禅房虽不大,但供养者众,居住僧众众多。
§52
52.
Evaṃ puññānī so’kāsi, appameyyāni bhūmipo;
如是,他积集无量功德丰盈,成为无边无际的广大土地;
Sampattīnamanicattaṃ, saranto pubbarājino.
于常流不断,顺承先王之前功业。
§53
53.
Tadā kenaci dosena, kuddhomalayarājino;
当时,由某一怒气熏心、暴虐的山王虎狼般之王;
Saritvā pubbarājassa, kataṃ tena virūpakaṃ.
渡过前任国王的疆域,对其所立法令加以扭曲篡改。
§54
54.
Upāyena gahetvāna, hatthapādañca chedayi;
用计出奇设法,焚毁断绝国土的手足;
Taṃ sutvā so asiggāho, saputto rohaṇaṃgato.
闻此噩耗,他忧心忡忡,遂率其子奔赴罗阇城。
§55
55.
Vasanto tattha so katvā, hatthe janapadaṃ lahuṃ;
春季时,他在那里完成,将辖地轻易掌控;
Jeṭṭhasissamupagañchi, nilīnaṃ malaye ṭhitaṃ.
前辈长者前来,立足马来山中隐蔽处。
§56
56.
Saddhiṃ tenasaghātento, raṭṭhaṃ janapadaṃ khaṇe;
与其同伴合力,迅速破坏国境及辖地;
Doḷapabbatamāgamma, khandhāvāraṃ nivesayi.
登上多罗山,设置关卡守卫门户。
§57
57.
Rājā sutvāna taṃ sabbaṃ, sannaddhabalavāhano;
国王听闻此事后,整装而具强大兵力;
Khandhāvāraṃ nivesesi, gantvā tasseva santikaṃ.
亲自前往关卡所在之地,与其会面。
§58
58.
Tadā pajjararogena, manussārājino bahū;
当时,许多凡夫国王因疟疾而衰弱不振;
Upaddutā matā āsuṃ, taṃ sutvā so asiggaho.
他们被视为危险,于是听闻此事,他便奋勇不惧。
§59
59.
Yuddhamārabhivegena, rañño senātidubbalā;
敌军迅猛发动战争,国王的军队极为薄弱;
Pabhijjitvā palāyittha, rājāpacchā palāyi so.
他们被攻破后纷纷逃散,国王也在众人之后逃走。
§60
60.
Disvā ekākinaṃ yantaṃ, sīhapabbatasantike;
看到唯一安全的去处,是狮山附近的荒地;
Asiggāho mahārājaṃ, mārayittha saparisaṃ.
他不惧危险,带着随从杀敌,堪称伟大国王。
§61
61.
Ohīnaṃ pacchato jeṭṭha-tissampi pana mārituṃ;
在年长的提萨之后,欧希那也遭逢被杀。
Sāsanaṃ tassa pesesi, ehi rājā bhavāhīti.
他为那教法送去告知,说:『来吧,尊王,应当降临。』
§62
62.
So taññatvā palāyitvā, nivatto malayaṃ agā;
他明了此事后逃离现场,入寂于马来亚森林;
Kathañhi laddhaṃ kicchena, rajjaṃso deti me iti.
心想:『虽困苦,但我为何将王位交付他人呢?』
§63
63.
Evaṃ kho dallanāmaṃ so, moggallānaṃ narissaraṃ;
如此,这个名为达兰那的人,即是摩诃迦罗的亲属;
Māretvā chahi vassehi, sampattabalavāhano.
他杀害了六年间,拥有权势与实力的人。
§64
64.
Athā’gantvā asiggāho, anurādhapuraṃ varaṃ;
于是来到无垢城,尊贵的阿努罗陀城;
Rājā hutvā pavattesi, āṇācakkaṃ mahītale.
成为国王后,开始在大地上转动法轮。
§65
65.
Sa silāmeghavaṇṇavho, saṅghaṃ bodhiñca vandiya;
他那石头般的威严,五众敬仰菩提;
Thūpattayañca sakkāsi, mahāpāḷiñca vaḍḍhayi.
看见了两座塔,又使大婆罗门城兴盛。
§66
66.
Pāyāsaṃ’dāsi saṅghassa, sappiphāṇitasaṅkhataṃ;
他供养僧团甜美的乳粥,事事完备周济;
Chātake atikicchamhi, parissāvanameva ca.
正如鹤鸟渴求甘露,悉心周全护持。
§67
67.
Sabbadānena saṅgaṇhī, kapaṇaddhivaṇibbake;
以各种财富积聚之物,如藏宝库般的隐藏财宝,
Pūvamūladhanaṃcā’dā, kumārānaṃ mahādayo.
又有祖业根基的财资,及象征尊贵的幼子们的未来荣耀。
§68
68.
Vihāre abhaye buddhaṃ, pūjayittha sīlāmayaṃ;
在无畏之所安住的如来面前,恭敬礼拜那具备戒德的圣者;
Jiṇṇañca gehaṃ tassā’kā, nānāratanacittikaṃ.
又供养他所居住的老年之家,其中收藏多种珍宝,令心欢悦。
§69
69.
Kolavāpiñca datvāna, ārakkhatthaṃ jinassa so;
并且即便是贫穷之物亦尽情奉献,为了守护那尊胜者;
Pūjaṃ sabbopahārehi, sabbakālaṃ pavattayi.
以种种供养和礼敬仪轨,常时常年不断地展开礼敬。
§70
70.
Evaṃ tasmiṃ mahīpāle, vasante puññabhājane;
如此,在此护国王期间,正值丰盛善食之时;
Nāyako sirināgavho, jeṭṭhatissassa mātulo.
首领便是威仪庄严之象车,乃长老提萨之舅舅。
§71
71.
Gantvāna paratīraṃ so, ādāya damiḷe bahū;
他前往南岸,带领众多战士;
Āgantvā uttaraṃ desaṃ, gaṇhituṃ tamupakkami.
抵达北方国度,前往迎接他。
§72
72.
Rājāpi sutvā taṃ gantvā, yujjhitvā rājamittake;
国王亦闻此事,前往赴会,与同伴商议;
Gāme hantvāna taṃ tena, damiḷe saddhimāgate.
在村中将其击杀,此战于敌方达米勒军队中获胜。
§73
73.
Hatasese gahetvāna, katvā paribhavaṃ bahuṃ;
将全部财产取出之后,经历了许多的废弃与损失;
Adāsi dāse katvāna, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
将财物施予奴仆后,各自分散于各处僧院。
§74
74.
Evaṃsampattavijaye, puramāgammabhūmipe;
如此经历成功,到达城镇及其外围地区;
Sabbaṃ raṭṭhaṃ visodhetvā, vasante akuto bhaye.
彻底清净了整个国土,居住无量无边之惧。
§75
75.
Bhikkhubodhī sanāmo’tha, vihāre abhayuttare;
名为比库菩提,住于安全无畏的僧院;
Dussīle bahule disvā, pabbajjāya navopi so.
见诸多恶行后,仍未新受出家戒律。
§76
76.
Rājānamupasaṅkamma, dhammakammamayācatha;
他前往国王处,请求国王行持正法事业;
Rājā te neva kāresi, dhammakammaṃ vihārake.
国王并未在修持正法事业的人那里施行资助;
§77
77.
Dussīlā nihaṭā tena, sabbe mantiya ekato;
那人因行为不正而堕落,众人一致认为他为一恶人;
Raho taṃ mārayitvāna, taṃ kammaṃ paṭibāhayyuṃ.
于是秘密地杀害了他,完全摧毁了他的行为;
§78
78.
Rājā sutvā tadā kuddho, sabbegaṇhiya ekato;
国王听闻此事后大怒,将众人召集在一起;
Akā pokkharaṇī pāle, chinnahatthe sabandhane.
下令守卫不允许有莲花池存在,斩断了所有系缚。
§79
79.
Aññe tattha sataṃ bhikkhū, jambudīpe khipāpayi;
在那处,有许多比库遍行于占婆洲,迅速地扩扬法教;
Saranto tassa ussāhaṃ, parisodhesi sāsanaṃ.
他们行持精勤,努力清净此教法。
§80
80.
Bhikkhū theriyavāde so, kātuṃ tehi uposathaṃ;
比库中有年长长老辩论,在修行者中彼等持守戒律;
Ārādhetvā paṭikkhitto, pakuppitvā anādaro.
却怀恨怨、背弃法义,心生愤怒且不敬重。
§81
81.
Akkositvā ca bhāsitvā, vācāhi pharusāhi so;
他怀怒而言语恶毒,使用粗恶之语;
Bhikkhū te akkhamāpetvā, dakkhiṇaṃ desamajjhagā.
彼对这些比库发出激烈言辞,转向东方宣讲佛法。
§82
82.
Tassa so mahatā phuṭṭho, rogena marisajjukaṃ;
他因大病被痛苦压迫,卧病不起;
Evaṃ navahi vassehi, pariccaji mahītalaṃ.
就这样历经九个年头,遗弃了这土地。
§83
83.
Tassa putto tato agga-bodhi nāmo kumārako;
他的儿子名为阿加波提,是皇室血统的幼童;
Āsi rājāsirisaṅgha-bodhināmena visuto.
他被尊为“王室首领之觉”,心智清明纯净。
§84
84.
Kaṇiṭṭhaṃ bhātaraṃ māṇaṃ, oparajje’bhisañciya;
他将幼弟与侄儿安置在高处,委以重任;
Tassā’dā dakkhiṇaṃ desaṃ, sayoggabalavāhanaṃ.
并将南方地区托付给他们,作为军力运输之地。
§85
85.
Rājā so pubbarājūnaṃ, pavattaṃ na vināsiya;
国王护持前代国王,未曾使其灭亡;
Raṭṭhaṃ dhammena pālesi, saṅghañca bahumānayi.
以法治理国家,尊敬僧团甚多。
§86
86.
Jeṭṭhatisso’tha taṃ sabbaṃ, suṇitvā malaye ṭhito;
长老提婆听闻此事,立于马来山中;
Ariṭṭhaṃ girimāgamma, saṅgahesi mahājanaṃ.
徒步登山,召集众多善士。
§87
87.
Katvā hatthagate pubba-dakkhiṇe susamānase;
以良善之心,施于早晚,手中掌握;
Kamena puramāgantu-mārabhittha mahābalo.
怀爱心往城中,进而启发众力强盛者。
§88
88.
Dāṭhāsiva mamaccañca, gahetuṃ pacchimaṃ disaṃ;
大象及犀牛,还有獐鹿,都取向西方去;
Pesayitvā sayaṃ gāme, vasittha siripiṭṭhike.
它们把自己引导回乡村,栖息在竹林后面。
§89
89.
Rājā nisamma taṃsabbaṃ, uparājaṃ visajjayi;
王因而禁止这所有,解散了副王;
Sabalaṃ pacchimaṃ desaṃ, so gantvā taṃ palāpayi.
带领着众兵前往西方地区,并派遣他们守卫。
§90
90.
Potakaṃva kulāvamhi, sakkā hantunti dārakaṃ;
孩子们如同家族中的猎犬,能够捕杀;
Māyettaṃ āgataṃ rājā, kumārā’macca maggahī.
王对于来此的孩子感到忧虑,孩子们都随从着男子。
§91
91.
Jeṭṭhatissaṃpi etaṃva, gaṇhissāmīti cintiya;
即使是长者提萨,心念亦是如此:我必当承担此事;
Thokeneva balenāgā, nirāsaṅkotivikkamo.
如同丘陵大地以其力量,驱除杂草而无所困顿。
§92
92.
Jeṭṭhasissopi taṃ sutvā, sannaddhabalavāhano;
长者提萨闻此之后,乃身披重甲,负载强大力量;
Sāgaro bhinnavelova, rājasenaṃ samotthari.
如同海洋击碎岩礁,振奋了国王拉贾塞那。
§93
93.
Rājasenā pabhijjittha, rājā āruyha kuñjaraṃ;
拉贾塞那已被激怒,国王骑上象背准备出战;
Eko aññātavesena, palāyitvā khaṇena so.
以孤身一人与亲族为别,瞬间便逃离战场。
§94
94.
Chaṭṭhe māsamhi rajjamhā, nāvamāruyha sajjukaṃ;
第六个月里,从绳约中脱出,登上纤细的小船;
Jambudīpamagāhitvā, dhanaṃ desañca ñātake.
离开赭土大陆,携带财富以及礼物给亲族。
§95
95.
Jeṭṭhatisso tato hutvā, pure rājāyathā pure;
成为最年长者之后,依旧像往昔那般任职王位;
Sabbaṃ kiccaṃ pavattesi, paripālesi sāsanaṃ.
一切事务皆亲自处理,努力维护教法。
§96
96.
Mahādāragiriṃ so’dā, vihāre abhayuttare;
将名为大馈山的山赠予,在无畏寺安住;
Mahāvihārassā’dāsi, mahāmettavhabodhikaṃ.
将大寺及其具足大慈大悲觉悟者教导的寺院赠予。
§97
97.
Goṇḍigāmañca pādāsi, rājā jetavanassa so;
此为哥尼迦村庄之足迹,为王者所在揭德林之地。
Mātulaṅgaṇakañceva, gāmañco dumbaraṅgaṇaṃ.
又如舅舅之村落,名为骷髅堆。
§98
98.
Mahānāgassa pādāsi, padhānagharakassa so;
此为大龙之足迹,属守护粮食之人所有;
Kassapassa girissāpi, āhāraṃ ambilāpikaṃ.
亦为咖萨巴山及其饮食集市所在。
§99
99.
Gāmaṃ kakkhalavitthiñca, adāveḷuvanassa so;
此为村庄与铁铺之处,为阿达维魯瓦奴所有;
Gaṅgāmāti vihārassa, kehetaṃ gāmakaṃ adā.
为恒河禅林之境,此地为小村名为克黑他。
§100
100.
Antarāgaṅgasavhassa, cullamātikagāmakaṃ;
在那里间设有过道,及小母猪出入的路径;
Mayettikassapāvāse, sahanna nagaraṃ adā.
在麦叶迦萨巴的村落旁,连同八十个城镇都拥有它。
§101
101.
一百零一。
Kāḷavāpi vihārassa, udavhaṃ gāmamādisi;
黑木树下的修行处,他曾建立一座庙宇中的池塘,以及从村庄起始的人工水道;
Ete caññeca so bhoga-gāmehi paripūrayi.
这些连同其他的地方,都以丰盛的村庄作为其支持和依托。
§102
102.
一百零二。
Jiṇṇaṃ satasahassehi, tīhi so paṭisaṅkhari;
比库们用一百匹布料制成三衣;
Bhikkhūnaṃ dīpavāsīnaṃ, ticīvaramadāsi ca.
这是给予岛居比库们的三件法衣。
§103
103.
一百零三。
Jambudīpagatassā’suṃ , rañño sodariyā narā;
位于珍珠洲的国王的姐妹们以及人们;
Tattha tattha nilīnā te, desaṃ hantumupakkamuṃ.
他们居住在那里,不时企图毁坏这个国土。
§104
104.
Sutvā taṃ jeṭṭhatisso’tha, kāḷavāpiṃupacca so;
最长老第三人闻已,随即前往黑彷的住处;
Yujjhanto tehi tattheva, vāsaṃ’kāsi savāhano.
与他们交战,当时就在那里,放舍其居住之地。
§105
105.
Paratīraṃ gato rājā, gahetvā damiḷaṃ balaṃ;
国王渡过对岸,率领塔米尔众军;
Kāḷavāpimupāgamma, kātuṃ yuddhamupakkami.
抵达黑彷,准备发动战斗。
§106
106.
Jeṭṭhatissopi sannaddha balakāyo dhanāyudho;
年长者提萨也带领着众多力士,进行财富之战;
Jambudīpaṃ gamāpetvā, amaccaṃ dāṭhasivakaṃ.
率领他们离开坎坷大陆,前往铁瓦老虎所在之地。
§107
107.
Vammitaṃ gajamāruyha, yujjhanto attano balaṃ;
骑上被击退的大象,自己奋战着力量;
Ohīyamānaṃ disvāna, āruḷhaṃ attanā saha.
看到它快要倒下,自己也和大象一起挣扎奋起。
§108
108.
Mahāmaccavaco vedaṃ, sandesaṃ me mahesiyā;
大王夫人啊,我为您传递深奥高妙的教诲;
Ārocehi yathākāmaṃ, pacchā tava karissati.
请您随心听受,随后您可以任意施行。
§109
109.
Pabbajitvā mahādevī, sajjhāyitvā ca āgamaṃ;
大王夫人舍弃尘世,皈依出家,静心受教;
Abhidhammaṃ kathetvāna, pattiṃ dehīti rājino.
讲述深义自在法,守护戒律如同国王。
§110
110.
一百一十。
Iccetaṃ sāsanaṃ datvā, damiḷe āgatāgate;
此教法既已宣示,便使裔民来往往往不息;
Yāva yuddhaṃ nihantvāna, āyumhi khayamāgate.
战斗未尽,生命终将消亡。
§111
111.
一百一十一。
Veḷuppadamiḷaṃ nāma, disvā yujjhitumāgataṃ;
名为威罗泊达裔民者,见之而来战斗;
Tambulatthaviyaṃ hatthe, rakkhanto churikaṃ tadā.
手持戒烟叶之物,彼时守护短刀。
§112
112.
Tato nikkaraṇiṃ sammā, gahetvā sīsamattano;
于是,适当而正确地拿起工具,亲自执持头颅;
Chetvā hatthimhi appetvā, churikaṃ kosiyaṃ khipi.
再用手砍断,拔出刀刃投掷。
§113
113.
Ugghosayi mahāsenā, mahāmaccopi so tadā;
大军呼喊,连大将也如此那时;
Gantvā’bhiyogaṃ vatvāna, sīsacchedamhi rājino.
前进猛攻,斩断王者的首级。
§114
114.
Sandesaṃ deviyā vatvā, tāya pabbajjasāsane;
宣说此女神之启示,是由于她出家的教令所致;
Samāpito bhidhammamhi, saddhimaṭṭhakathāya hi.
此乃于法义中圆成,只有信解诠释方能证成。
§115
115.
Dhammāsanā samoruyha, nisīdiya mahītale;
等集诸法座上,端坐于大地;
Ehi rañño mahākāraṃ, dassehī’ti niyojito.
‘来吧,伟大的国王,我当示现’——于是被委任示现。
§116
116.
Nisajja purato tassā, chinditvā sīsamattano;
他坐在她身前,割断了她的头顶;
Khipitvā churikaṃ āha, evaṃ devo mato iti.
抽出短刀说:『神明如此认为。』
§117
117.
Sā taṃ disvā-tisokena, phāletvā hadayaṃ matā;
她见此愤恨交加,心被刺痛;
Evaṃ pañcahi māsehi, rājā so tidivaṃ gato.
如此过了五个月,那位国王已往生于三界。
§118
118.
一百一十八。
Evaṃ vijitasaṅgāmo, sattavo abhimaddiya;
如是,经过激烈的战斗,众生被挑动起来;
Rajjaṃ pākatikaṃ katvā, viharanto pure vare.
制定了守城的军令,居住在城中护卫城池。
§119
119.
一百一十九。
Uparājassa nāmena, kāritassa pana’ttanā;
被称为副王(Uparāja)者,虽是自立为副王;
Mahallarājā savhassa, padhānagharakassa so.
却是作为大王之子、门客侍从的随从。
§120
120.
一百二十。
Addhā gāmadvayaṃ rājā, haṅkāraṃ sāmugāmakaṃ;
国王分治二村,傲慢自恃,彼二村相互憎恨;
Kehellarājabhāgañca, sabbepi paricārake.
顽固如国土所有者,诸多仆从尽皆如此。
§121
121.
一百二十一。
Tathā jetavanassa’dā, mahāmaṇikagāmakaṃ;
如此,为揭德林所设立,极具名望的居民聚落;
Mayettikassapāvāsaṃ, sālagāmena pūjayi.
敬奉居于竹林的咖萨巴修行人,以及居住于枝状村落的僧团。
§122
122.
一百二十二。
Ambillapadaraṃ cā’dā, cetiyassa girissa so;
安比罗坝达罗山,即那圣地山,
Pulatthinagare kāsi, mahāpānādi dīpakaṃ.
位于普拉提那城迦尸,是大饮宴等照明之地。
§123
123.
一百二十三。
Amaccā tassa māresuṃ, māṇavhaṃ yuvarājakaṃ;
那里的国王之母是安摩查,少年太子,
Antopure’parajjhitvā, datvāpi samamettikaṃ.
在内宫避难,虽如此,仍然给付超越世俗的供养。
§124
124.
一百二十四。
Tato kassapanāmaṃ so, kaṇiṭṭhaṃ sakabhātaraṃ;
然后有一位名叫咖萨巴者,是最幼小的兄弟;
Pālento santatiṃ rājā, oparajje’bhisecayi.
他成为王室的护卫,奉行边疆封顶之礼。
§125
125.
一百二十五。
Māṇassa maraṇaṃ sutvā, gahetvā damiḷe lahuṃ;
听闻摩尼氏之死,携带轻便兵器;
Dāṭhāsivo samāgañchi, gāmaṃ tintiṇī nāmakaṃ.
由达他悉伐率领,前往名为亭提尼的村落。
§126
126.
Tassāgamanamaññāma, nikkhamitvā savāhano;
于此时分明出发,离开所居行者之所;
Yujjhanto dvārase vasse, jambudīpaṃ palātavā.
在门之边驻留,守护占有婆罗洲之地。
§127
127.
Pahāya sabbaṃ gacchanto, saññāṇatthāya attano;
舍弃一切而前行,为了自身的觉知之利;
Ekāvaliṃ gahetvāva, ekākī so hi nikkhami.
独自行持一条绳索,孤身离开而出行。
§128
128.
一百二十八。
Ekāvaliṃ vināceva, rājā hutvā yathāvidhiṃ;
像国王放下琴弦一般,按照法则而立,
Ahu dāṭhopatissoti, visuto dharaṇī tale.
这便是伸手触地,净洁地面之状。
§129
129.
一百二十九。
Itaro laddhaokāso, rajjamaggahi yujjhiya;
另一方得到空隙,努力争夺王位,
Aññamaññaṃ palāpesuṃ, evaṃ te antarantarā.
彼此争斗互相攻伐,正是这般彼此相间交错。
§130
130.
Evaṃ ubhinnaṃ rājūnaṃ, saṅgāmenā’bhipīḷito;
如是,两位国王因战争而被压迫折磨;
Loko upadduto-sabbo vihīnadhanadhaññavā.
天下动荡,诸般财富财物悉皆消失无存。
§131
131.
Dāṭhopatisso nāsesi, sabbaṃ pubbakarājūnaṃ;
大统领不灭诸先王遗留之物;
Gaṇhī tīsu nikāyesu, sāraṃ dhātugharesu ca.
他执掌三族诸部,掌藏诸宝库中之精华。
§132
132.
一百三十二。
Suvaṇṇapaṭimāyo so, suvaṇṇaṃ gaṇhi bhindiya;
他如黄金的形象,用黄金制作并破坏;
Soṇṇamālādikaṃ sabbaṃ, pūjābhaṇḍaṃ nirākari.
将金项链等一切供养器具悉数舍弃不用。
§133
133.
一百三十三。
Thūpārāme tathāgaṇhi, sovaṇṇaṃ thupikaṃ ghare;
在佛塔园中,同样用贵金制作小佛塔供奉于室内;
Mahaggharatanākiṇṇaṃ, chattaṃ bhindittha cetiye.
宏伟的宅舍被毁坏,佛塔上的伞盖亦在佛塔上折断。
§134
134.
Mahāpāḷimhi nāvāyo, damiḷānaṃ sadāpayi;
在大巴利语中,船只(或舟船)称为 nāvā,意指运载之物;而对达米拉人而言,船只常被称呼为 sadāpayi。
Rājagehā nijhāpesuṃ, saddhiṃ dhātugharena te.
皇家宅邸中的船只,停泊在那里,常与宝物仓库相连,彼此相伴存放。
§135
135.
Pacchā vippaṭisārī so, desetuṃ, pāpamattano;
后来,那个反逆者(或恶劣之人)曾经想要传授邪恶之法;
Kāresi saha bhogena, sākavatthuvihārakaṃ.
他与享乐者一道,造作扰乱正法的行为,并以具有真正含义的修行生活为伴。
§136
136.
Bhāgineyyopi ratana-dāṭho iti jane suto;
又如比库尼,乃宝石塔般,被世人所生;
Mahādīpādo hutvāna, sabhogo tamupaṭṭhahi.
成就大业迹后,供养丰盛备至。
§137
137.
Aggabodhimhi sampatte, rajjaṃ yuddhabalena ca;
在阿拘摩提城战胜之时,以军力平定国家;
Kassapo yuvarājā so, senaṃ rakkhitumattano.
咖萨巴为世子,亲自保卫军队。
§138
138.
Duppañño sahasā bhetvā, thūpārāmamhi cetiyaṃ;
愚钝之人忽然心生恐惧,于佛塔园中护塔之处畏缩不前;
Devānaṃpiyatissena, khuddarājena ceva hi.
此佛塔由天人所喜爱,亦为小国国王所敬重。
§139
139.
Pubbakehica rājūhi, pūjitaṃdhanasārakaṃ;
昔日某些国王,曾奉献供养财富;
Aggahesi dunnitīhi, pāpakehi purakkhato.
却因残暴恶行,且作恶先驱,遭致离弃。
§140
140.
一百四十。
Dakkhiṇassa vihārassa, cetiyaṃ paribhindiya;
应戒除南方住所处的祠庙,
Aggahesi dhanaṃ sāraṃ, evamaññepi bhindayi.
积聚财富之本。因此破坏者亦如是。
§141
141.
一百四十一。
Evaṃ karontaṃ taṃ rājā, dunnitikapurakkhataṃ;
国王如此行事,乃作恶习之先驱;
Nāsakkhi kira vāretuṃ, aho pāpā nivāriyā.
眷念毁灭乃极恶事,哎,罪重难以禁止。
§142
142.
Taṃ vāretu masakkonto, thūpārāmamhi cetiyaṃ;
守护他者便能制止,在佛塔周围的塔庙中;
Bhinnaṃ tena sakāresi, sahassena samaṅgalaṃ.
他以此力攻破,结果成就千倍吉祥。
§143
143.
Tadā dāṭhopatissena, aggabodhi narissaro;
那时以持杖之力,具足胜义觉悟之王;
Jito rohaṇamevā’gā, sajjetuṃ balavāhanaṃ.
征服如攀登般艰难,能将重载车推上高地。
§144
144.
一百四十四。
Tatra ṭhito soḷasame, vasse byādhihato mato;
彼时立于第十六年,有疾病缠身,被认为将死;
Tadā tassa kaṇiṭṭho so, yuvarājāpi kassapo.
那时他最小的儿子,亦即太子咖萨巴。
§145
145.
一百四十五。
Dāṭhopatissa rājānaṃ, jambudīpaṃ palāpiya;
王部下军队从尊贵者住处出发,远征占领珍宝满盈的尊大洲;
Ekarajjamakādesaṃ, makuṭantu na dhārayi.
只有一个王国归属他们,然而未加戴上王冠。
§146
146.
Sādhūnaṃ saṅgamene’sa, hutvā vippaṭisārako;
善友相聚之时,若成为断除邪见者;
Nāsaṃ pāpassa kammassa, karissāmīti cintiya.
思惟决意不作恶业,亦无恶行可作。
§147
147.
Pupphārāme phalārāme, vāpiyo’pi ca kārayi;
在花园果园中,乃至筑造水池;
Mahācetittayañcāpi, mahāpūjāhi sakkari.
对于广大内心者,也用大供养来侍奉。
§148
148.
Thūpārāmañca pūjetvā, ekaṃgāmañca tassadā;
修建塔庙而恭敬供养,且日日一独自行持,
Sabbāgamiyabhikkhūhi, dhammaṃdesāpayittha ca.
与众多具足比库同住,于大众中宣说佛法。
§149
149.
Katvā maricavaṭṭimhi, pāsādaṃ sutthiraṃ tahiṃ;
在芝麻田中建成坚固殿宇,
Vāsayittha mahātheraṃ, nāgasāla nivāsitaṃ.
安置高僧,住所为龙窟之所。
§150
150.
一百五十。
Tatraṭṭhaṃ tamupaṭṭhāya, paccayeti catūhi’pi;
于彼处立论,依据四者而说;
Abhidhammaṃ kathāpesi, saddhimaṭṭhakathāya so.
以信解注释,讲述阿毗达摩。
§151
151.
一百五十一。
Nāgasālakamāvāsaṃ, katvā tasseva’dāsi so;
修建龙舍,乃是他亲自施舍;
Mahāniṭṭhilagāmañca, paccayatthāya tassa’dā.
以及大根本塔,亦为其因缘而施舍。
§152
152.
Atha dāthopatisso so, jambudīpā idhāgato;
于是,达陀毗提苏来到此处的占婆洲,
Mahantaṃ balamādāya, karonto tena āhavaṃ.
以极大的威力,进行那场召集。
§153
153.
Kassapena susannaddha-vāhanena tato mari;
随后,经过咖萨巴所乘的安静辎重车,
Dvādasāsuṃ kiretassa, rājabhūtassa hāyanā.
十二位王子被驱逐出,失去了王权。
§154
154.
一百五十四。
Tassa dāṭhopatissassa, bhāgineyyo sanāmako;
彼时有一名为比阿吉奈的阻碍者出现;
Jambudīpaṃ palāyittha, bhīto tamhā mahāraṇe.
他惊恐而逃离珍珠岛,害怕那场大战。
§155
155.
一百五十五。
Evaṃ aniccā vata sabbabhogā,
诸种享乐果真皆无常,
Sudullabhā ceva khaṇeva sobhā;
而且难得,转瞬即逝其荣华。
Tasmāhi etesu ratiṃ vihāya,
因此,舍弃这些爱恋,
Bhaveyya dhammābhimukho hitesī.
应当成为法的正向、利益众生者。
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse · 为令善人生信与悚惧而作的《大史》中
Cha rājako nāma · 名为六王
Dvicattālīsatimo paricchedo. · 第四十二章。